২১. অসীতিনিপাতো
৫৩৩. চূড়হংসজাতকং (১)
১. ‘‘সুমুখ অনুপচিনন্তা, পক্কমন্তি ৱিহঙ্গমা;
গচ্ছ তুৱম্পি মা কঙ্খি, নত্থি বদ্ধে [বন্ধে (স্যা. ক.)] সহাযতা’’.
২. ‘‘গচ্ছে ৱাহং ন ৱা গচ্ছে, ন তেন অমৰো সিযং;
সুখিতং তং উপাসিত্ৱা, দুক্খিতং তং কথং জহে.
৩. ‘‘মৰণং ৱা তযা সদ্ধিং, জীৱিতং ৱা তযা ৱিনা;
তদেৱ মৰণং সেয্যো, যঞ্চে জীৱে তযা ৱিনা.
৪. ‘‘নেস ধম্মো মহাৰাজ, যং তং এৱং গতং জহে;
যা গতি তুয্হং সা ময্হং, ৰুচ্চতে ৱিহগাধিপ.
৫. ‘‘কা নু পাসেন বদ্ধস্স [বন্ধস্স (স্যা. ক.)], গতি অঞ্ঞা মহানসা;
সা কথং চেতযানস্স, মুত্তস্স তৱ ৰুচ্চতি.
৬. ‘‘কং ৱা ত্ৱং পস্সসে অত্থং, মম তুয্হঞ্চ পক্খিম;
ঞাতীনং ৱাৱসিট্ঠানং, উভিন্নং জীৱিতক্খযে.
৭. ‘‘যং ন কঞ্চনদেপিঞ্ছ [দেপিচ্ছ (সী. পী.), দ্ৱেপিচ্ছ (স্যা.)], অন্ধেন তমসা গতং;
তাদিসে সঞ্চজং পাণং, কমত্থমভিজোতযে’’.
৮. ‘‘কথং নু পততং সেট্ঠ, ধম্মে অত্থং ন বুজ্ঝসি [বুজ্ঝসে (সী.)];
ধম্মো অপচিতো সন্তো, অত্থং দস্সেতি পাণিনং.
৯. ‘‘সোহং ধম্মং অপেক্খানো, ধম্মা চত্থং সমুট্ঠিতং;
ভত্তিঞ্চ তযি সম্পস্সং, নাৱকঙ্খামি জীৱিতং’’.
১০. ‘‘অদ্ধা এসো সতং ধম্মো, যো মিত্তো মিত্তমাপদে;
ন চজে জীৱিতস্সাপি, হেতুধম্মমনুস্সৰং.
১১. ‘‘স্ৱাযং ধম্মো চ তে চিণ্ণো, ভত্তি চ ৱিদিতা মযি;
কামং কৰস্সু ময্হেতং, গচ্ছেৱানুমতো মযা’’.
১২. ‘‘অপি ত্ৱেৱং গতে কালে, যং খণ্ডং [বদ্ধং (সী.), বন্ধং (পী.)] ঞাতিনং মযা;
তযা তং বুদ্ধিসম্পন্নং [বুদ্ধিসম্পন্ন (সী. স্যা. পী.)], অস্স পৰমসংৱুতং.
১৩. ‘‘ইচ্চেৱং [ইচ্চেৱ (সী. পী.)] মন্তযন্তানং, অৰিযানং অৰিযৱুত্তিনং;
পচ্চদিস্সথ নেসাদো, আতুৰানমিৱন্তকো.
১৪. ‘‘তে সত্তুমভিসঞ্চিক্খ, দীঘৰত্তং হিতা দিজা;
তুণ্হীমাসিত্থ উভযো, ন সঞ্চলেসুমাসনা [ন চ সঞ্চেসু’মাসনা (সী. পী.)].
১৫. ‘‘ধতৰট্ঠে চ দিস্ৱান, সমুড্ডেন্তে ততো ততো;
অভিক্কমথ ৱেগেন, দিজসত্তু দিজাধিপে.
১৬. ‘‘সো চ ৱেগেনভিক্কম্ম, আসজ্জ পৰমে দিজে;
পচ্চকমিত্থ [পচ্চকম্পিত্থ (সী. স্যা. পী.)] নেসাদো, বদ্ধা ইতি ৱিচিন্তযং.
১৭. ‘‘একংৱ বদ্ধমাসীনং, অবদ্ধঞ্চ পুনাপৰং;
আসজ্জ বদ্ধমাসীনং, পেক্খমানমদীনৱং.
১৮. ‘‘ততো সো ৱিমতোযেৱ, পণ্ডৰে অজ্ঝভাসথ;
পৱড্ঢকাযে আসীনে, দিজসঙ্ঘগণাধিপে.
১৯. ‘‘যং নু পাসেন মহতা, বদ্ধো ন কুৰুতে দিসং;
অথ কস্মা অবদ্ধো ত্ৱং, বলী পক্খি ন গচ্ছসি.
২০. ‘‘কিন্নু ত্যাযং [তা’যং (সী. পী. ক.)] দিজো হোতি, মুত্তো বদ্ধং উপাসসি;
ওহায সকুণা যন্তি, কিং একো অৱহীযসি’’.
২১. ‘‘ৰাজা মে সো দিজামিত্ত, সখা পাণসমো চ মে;
নেৱ নং ৱিজহিস্সামি, যাৱ কালস্স পৰিযাযং.
২২. ‘‘কথং পনাযং ৱিহঙ্গো, নাদ্দস পাসমোড্ডিতং;
পদঞ্হেতং মহন্তানং, বোদ্ধুমৰহন্তি আপদং.
২৩. ‘‘যদা পৰাভৱো হোতি, পোসো জীৱিতসঙ্খযে;
অথ জালঞ্চ পাসঞ্চ, আসজ্জাপি ন বুজ্ঝতি.
২৪. ‘‘অপি ত্ৱেৱ মহাপঞ্ঞ, পাসা বহুৱিধা ততা [ততা (স্যা. ক.)];
গুয্হমাসজ্জ [গূড়্হমাসজ্জ (সী. পী.)] বজ্ঝন্তি, অথেৱং জীৱিতক্খযে’’.
২৫. ‘‘অপি নাযং তযা সদ্ধিং, সংৱাসস্স [সম্ভাসস্স (সী. পী.)] সুখুদ্ৰযো;
অপি নো অনুমঞ্ঞাসি, অপি নো জীৱিতং দদে’’.
২৬. ‘‘ন চেৱ মে ত্ৱং বদ্ধোসি, নপি ইচ্ছামি তে ৱধং;
কামং খিপ্পমিতো গন্ত্ৱা, জীৱ ত্ৱং অনিঘো চিৰং’’.
২৭. ‘‘নেৱাহমেতমিচ্ছামি, অঞ্ঞত্ৰেতস্স জীৱিতা;
সচে একেন তুট্ঠোসি, মুঞ্চেতং মঞ্চ ভক্খয.
২৮. ‘‘আৰোহপৰিণাহেন, তুল্যাস্মা [তুল্যাম্হা (ক.)] ৱযসা উভো;
ন তে লাভেন জীৱত্থি [জীনত্থি (সী. স্যা. পী.)], এতেন নিমিনা তুৱং.
২৯. ‘‘তদিঙ্ঘ সমপেক্খস্সু [সমৱেক্খসু (সী. পী.)], হোতু গিদ্ধি তৱম্হসু [তৱস্মসু (সী. স্যা.)];
মং পুব্বে বন্ধ পাসেন, পচ্ছা মুঞ্চ দিজাধিপং.
৩০. ‘‘তাৱদেৱ চ তে লাভো, কতাস্স [কতস্সা (সী. পী.)] যাচনায চ;
মিত্তি চ ধতৰট্ঠেহি, যাৱজীৱায তে সিযা’’.
৩১. ‘‘পস্সন্তু নো মহাসঙ্ঘা, তযা মুত্তং ইতো গতং;
মিত্তামচ্চা চ ভচ্চা চ, পুত্তদাৰা চ বন্ধৱা.
৩২. ‘‘ন চ তে তাদিসা মিত্তা, বহূনং [বহুন্নং (সী. পী.)] ইধ ৱিজ্জতি;
যথা ত্ৱং ধতৰট্ঠস্স, পাণসাধাৰণো সখা.
৩৩. ‘‘সো তে সহাযং মুঞ্চামি, হোতু ৰাজা তৱানুগো;
কামং খিপ্পমিতো গন্ত্ৱা, ঞাতিমজ্ঝে ৱিৰোচথ’’.
৩৪. ‘‘সো পতীতো পমুত্তেন, ভত্তুনা [ভত্তুনো (স্যা.)] ভত্তুগাৰৱো;
অজ্ঝভাসথ ৱক্কঙ্গো [ৱঙ্কঙ্গো (স্যা.)], ৱাচং কণ্ণসুখং ভণং.
৩৫. ‘‘এৱং লুদ্দক নন্দস্সু, সহ সব্বেহি ঞাতিভি;
যথাহমজ্জ নন্দামি, মুত্তং দিস্ৱা দিজাধিপং’’.
৩৬. ‘‘এহি তং অনুসিক্খামি, যথা ত্ৱমপি লচ্ছসে;
লাভং তৱাযং [যথাযং (সী. পী.)] ধতৰট্ঠো, পাপং কিঞ্চি [কঞ্চি (সী.)] ন দক্খতি.
৩৭. ‘‘খিপ্পমন্তেপুৰং নেত্ৱা [গন্ত্ৱা (স্যা. ক.)], ৰঞ্ঞো দস্সেহি নো উভো;
অবদ্ধে পকতিভূতে, কাজে [কাচে (পী.)] উভযতো ঠিতে.
৩৮. ‘‘ধতৰট্ঠা মহাৰাজ, হংসাধিপতিনো ইমে;
অযঞ্হি ৰাজা হংসানং, অযং সেনাপতীতৰো.
৩৯. ‘‘অসংসযং ইমং দিস্ৱা, হংসৰাজং নৰাধিপো;
পতীতো সুমনো ৱিত্তো [চিত্তো (ক.)], বহুং দস্সতি তে ধনং’’.
৪০. ‘‘তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, কম্মুনা উপপাদযি;
খিপ্পমন্তেপুৰং গন্ত্ৱা, ৰঞ্ঞো হংসে অদস্সযি;
অবদ্ধে পকতিভূতে, কাজে উভযতো ঠিতে.
৪১. ‘‘ধতৰট্ঠা মহাৰাজ, হংসাধিপতিনো ইমে;
অযঞ্হি ৰাজা হংসানং, অযং সেনাপতীতৰো’’.
৪২. ‘‘কথং পনিমে ৱিহঙ্গা [ৱিহগা (সী. পী.)], তৱ হত্থত্তমাগতা [হত্থত্থ’মাগতা (সী. স্যা. পী.)];
কথং লুদ্দো মহন্তানং, ইস্সৰে ইধ অজ্ঝগা’’.
৪৩. ‘‘ৱিহিতা সন্তিমে পাসা, পল্ললেসু জনাধিপ;
যং যদাযতনং মঞ্ঞে, দিজানং পাণৰোধনং.
৪৪. ‘‘তাদিসং পাসমাসজ্জ, হংসৰাজা অবজ্ঝথ;
তং অবদ্ধো উপাসীনো, মমাযং অজ্ঝভাসথ.
৪৫. ‘‘সুদুক্কৰং অনৰিযেহি, দহতে ভাৱমুত্তমং;
ভত্তুৰত্থে পৰক্কন্তো, ধম্মযুত্তো [ধম্মে যুত্তো (সী. পী.)] ৱিহঙ্গমো.
৪৬. ‘‘অত্তনাযং [অত্তনো যং (স্যা.)] চজিত্ৱান, জীৱিতং জীৱিতাৰহো;
অনুত্থুনন্তো আসীনো, ভত্তু যাচিত্থ জীৱিতং.
৪৭. ‘‘তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, পসাদমহমজ্ঝগা;
ততো নং পামুচিং [পামুঞ্চিং (পী. ক.)] পাসা, অনুঞ্ঞাসিং সুখেন চ.
৪৮. ‘‘‘সো পতীতো পমুত্তেন, ভত্তুনা ভত্তুগাৰৱো;
অজ্ঝভাসথ ৱক্কঙ্গো, ৱাচং কণ্ণসুখং ভণং.
৪৯. ‘‘‘এৱং লুদ্দক নন্দস্সু, সহ সব্বেহি ঞাতিভি;
যথাহমজ্জ নন্দামি, মুত্তং দিস্ৱা দিজাধিপং.
৫০. ‘‘‘এহি তং অনুসিক্খামি, যথা ত্ৱমপি লচ্ছসে;
লাভং তৱাযং ধতৰট্ঠো, পাপং কিঞ্চি ন দক্খতি.
৫১. ‘‘‘খিপ্পমন্তেপুৰং নেত্ৱা [গন্ত্ৱা (সব্বত্থ)], ৰঞ্ঞো দস্সেহি নো উভো;
অবদ্ধে পকতিভূতে, কাজে উভযতো ঠিতে.
৫২. ‘‘‘ধতৰট্ঠা মহাৰাজ, হংসাধিপতিনো ইমে;
অযঞ্হি ৰাজা হংসানং, অযং সেনাপতীতৰো.
৫৩. ‘‘‘অসংসযং ইমং দিস্ৱা, হংসৰাজং নৰাধিপো;
পতীতো সুমনো ৱিত্তো, বহুং দস্সতি তে ধনং’.
৫৪. ‘‘এৱমেতস্স ৱচনা, আনীতামে উভো মযা;
এত্থেৱ হি ইমে আসুং [অস্সু (সী. স্যা. পী.)], উভো অনুমতা মযা.
৫৫. ‘‘সোযং এৱং গতো পক্খী, দিজো পৰমধম্মিকো;
মাদিসস্স হি লুদ্দস্স, জনযেয্যাথ মদ্দৱং.
৫৬. ‘‘উপাযনঞ্চ তে দেৱ, নাঞ্ঞং পস্সামি এদিসং;
সব্বসাকুণিকাগামে, তং পস্স মনুজাধিপ’’.
৫৭. ‘‘দিস্ৱা নিসিন্নং ৰাজানং, পীঠে সোৱণ্ণযে সুভে;
অজ্ঝভাসথ ৱক্কঙ্গো, ৱাচং কণ্ণসুখং ভণং.
৫৮. ‘‘কচ্চিন্নু ভোতো কুসলং, কচ্চি ভোতো অনামযং;
কচ্চি ৰট্ঠমিদং ফীতং, ধম্মেন মনুসাসসি’’.
৫৯. ‘‘কুসলঞ্চেৱ মে হংস, অথো হংস অনামযং;
অথো ৰট্ঠমিদং ফীতং, ধম্মেন মনুসাসহং’’ [মনুসিস্সতি (সী. পী.)].
৬০. ‘‘কচ্চি ভোতো অমচ্চেসু, দোসো কোচি ন ৱিজ্জতি;
কচ্চি চ [কচ্চিন্নু (সী. পী.)] তে তৱত্থেসু, নাৱকঙ্খন্তি জীৱিতং’’.
৬১. ‘‘অথোপি মে অমচ্চেসু, দোসো কোচি ন ৱিজ্জতি;
অথোপি তে [অথোপিমে (সী. পী.)] মমত্থেসু, নাৱকঙ্খন্তি জীৱিতং’’.
৬২. ‘‘কচ্চি তে সাদিসী ভৰিযা, অস্সৱা পিযভাণিনী;
পুত্তৰূপযসূপেতা, তৱ ছন্দৱসানুগা’’.
৬৩. ‘‘অথো মে সাদিসী ভৰিযা, অস্সৱা পিযভাণিনী;
পুত্তৰূপযসূপেতা, মম ছন্দৱসানুগা’’.
৬৪. ‘‘ভৱন্তং [ভৱং তু (সী. পী.), ভৱন্নু (স্যা.)] কচ্চি নু মহা-সত্তুহত্থত্ততং [হত্থত্থতং (সী. স্যা. পী.)] গতো;
দুক্খমাপজ্জি ৱিপুলং, তস্মিং পঠমমাপদে.
৬৫. ‘‘কচ্চি যন্তাপতিত্ৱান, দণ্ডেন সমপোথযি;
এৱমেতেসং জম্মানং, পাতিকং [পাকতিকং (সী. পী.)] ভৱতি তাৱদে’’.
৬৬. ‘‘খেমমাসি মহাৰাজ, এৱমাপদিযা সতি [এৱমাপদি সংসতি (সী. পী.)];
ন চাযং কিঞ্চি ৰস্মাসু, সত্তূৱ সমপজ্জথ.
৬৭. ‘‘পচ্চগমিত্থ নেসাদো, পুব্বেৱ অজ্ঝভাসথ;
তদাযং সুমুখোযেৱ, পণ্ডিতো পচ্চভাসথ.
৬৮. ‘‘তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, পসাদমযমজ্ঝগা;
ততো মং পামুচী পাসা, অনুঞ্ঞাসি সুখেন চ.
৬৯. ‘‘ইদঞ্চ সুমুখেনেৱ, এতদত্থায চিন্তিতং;
ভোতো সকাসেগমনং [সকাসে + আগমনং], এতস্স ধনমিচ্ছতা’’.
৭০. ‘‘স্ৱাগতঞ্চেৱিদং ভৱতং, পতীতো চস্মি দস্সনা;
এসো চাপি বহুং ৱিত্তং, লভতং যাৱদিচ্ছতি’’ [যাৱতিচ্ছতি (সী. পী.)].
৭১. ‘‘সন্তপ্পযিত্ৱা নেসাদং, ভোগেহি মনুজাধিপো;
অজ্ঝভাসথ ৱক্কঙ্গং, ৱাচং কণ্ণসুখং ভণং’’.
৭২. ‘‘যং খলু ধম্মমাধীনং, ৱসো ৱত্ততি কিঞ্চনং;
সব্বত্থিস্সৰিযং তৱ [সব্বত্থিস্সৰিযং ভৱতং (সী. স্যা. পী.), সব্বিস্সৰিযং ভৱতং (স্যা. ক.)], তং পসাস [পসাসথ (সী. স্যা. পী.)] যদিচ্ছথ.
৭৩. ‘‘দানত্থং উপভোত্তুং ৱা, যং চঞ্ঞং উপকপ্পতি;
এতং দদামি ৱো ৱিত্তং, ইস্সৰিযং [ইস্সেৰং (সী.), ইস্সৰং (পী.)] ৱিস্সজামি ৱো’’.
৭৪. ‘‘যথা চ ম্যাযং সুমুখো, অজ্ঝভাসেয্য পণ্ডিতো;