২০. সত্ততিনিপাতো
৫৩১. কুসজাতকং (১)
১. ‘‘ইদং তে ৰট্ঠং সধনং সযোগ্গং, সকাযুৰং সব্বকামূপপন্নং;
ইদং তে ৰজ্জং [ৰট্ঠং (ক.)] অনুসাস অম্ম, গচ্ছামহং যত্থ পিযা পভাৱতী’’.
২. ‘‘অনুজ্জুভূতেন হৰং মহন্তং, দিৱা চ ৰত্তো চ নিসীথকালে [নিসীদ কালে (ক.)];
পটিগচ্ছ ত্ৱং খিপ্পং কুসাৱতিং কুস [কুসাৱতিং (স্যা. ক.)], নিচ্ছামি দুব্বণ্ণমহং ৱসন্তং’’.
৩. ‘‘নাহং গমিস্সামি ইতো কুসাৱতিং, পভাৱতী ৱণ্ণপলোভিতো তৱ;
ৰমামি মদ্দস্স নিকেতৰম্মে, হিত্ৱান ৰট্ঠং তৱ দস্সনে ৰতো.
৪. ‘‘পভাৱতী ৱণ্ণপলোভিতো তৱ, সম্মূড়্হৰূপো ৱিচৰামি মেদিনিং [মেদনিং (স্যা. ক.)];
দিসং ন জানামি কুতোম্হি আগতো, তযম্হি মত্তো মিগমন্দলোচনে.
৫. ‘‘সুৱণ্ণচীৰৱসনে, জাতৰূপসুমেখলে;
সুস্সোণি তৱ কামা হি [কামেহি (সী. স্যা. পী.)], নাহং ৰজ্জেন মত্থিকো’’.
৬. ‘‘অব্ভূতি [অব্ভূ হি (সী.), অভূতি (স্যা.), অব্ভু হি (পী.)] তস্স ভো হোতি, যো অনিচ্ছন্তমিচ্ছতি;
অকামং ৰাজ কামেসি [কামেহি (সী. পী.)], অকন্তং কন্তু [অকন্তো কন্ত (সী. স্যা. পী.)] মিচ্ছসি’’.
৭. ‘‘অকামং ৱা সকামং ৱা, যো নৰো লভতে পিযং;
লাভমেত্থ পসংসাম, অলাভো তত্থ পাপকো’’.
৮. ‘‘পাসাণসাৰং খণসি, কণিকাৰস্স দাৰুনা;
ৱাতং জালেন বাধেসি, যো অনিচ্ছন্তমিচ্ছসি’’.
৯. ‘‘পাসাণো নূন তে হদযে, ওহিতো মুদুলক্খণে;
যো তে সাতং ন ৱিন্দামি, তিৰোজনপদাগতো.
১০. ‘‘যদা মং ভকুটিং [ভূকুটিং (সী. পী.)] কত্ৱা, ৰাজপুত্তী উদিক্খতি [ৰাজপুত্তি উদিক্খসি (সী. পী.)];
আড়াৰিকো তদা হোমি, ৰঞ্ঞো মদ্দস্সন্তেপুৰে [মদ্দস্স থীপুৰে (সী. পী.) এৱমুপৰিপি].
১১. ‘‘যদা উম্হযমানা মং, ৰাজপুত্তী উদিক্খতি [ৰাজপুত্তি উদিক্খসি (সী. পী.)];
নাড়াৰিকো তদা হোমি, ৰাজা হোমি তদা কুসো’’.
১২. ‘‘সচে হি ৱচনং সচ্চং, নেমিত্তানং ভৱিস্সতি;
নেৱ মে ত্ৱং পতী অস্স, কামং ছিন্দন্তু সত্তধা’’.
১৩. ‘‘সচে হি ৱচনং সচ্চং, অঞ্ঞেসং যদি ৱা মমং;
নেৱ তুয্হং পতী অত্থি, অঞ্ঞো সীহস্সৰা কুসা’’.
১৪. ‘‘নেক্খং গীৱং তে কাৰেস্সং, পত্ৱা খুজ্জে কুসাৱতিং;
সচে মং নাগনাসূৰূ, ওলোকেয্য পভাৱতী.
১৫. ‘‘নেক্খং গীৱং তে কাৰেস্সং, পত্ৱা খুজ্জে কুসাৱতিং;
সচে মং নাগনাসূৰূ, আলপেয্য পভাৱতী.
১৬. ‘‘নেক্খং গীৱং তে কাৰেস্সং, পত্ৱা খুজ্জে কুসাৱতিং;
সচে মং নাগনাসূৰূ, উম্হাযেয্য পভাৱতী.
১৭. ‘‘নেক্খং গীৱং তে কাৰেস্সং, পত্ৱা খুজ্জে কুসাৱতিং;
সচে মং নাগনাসূৰূ, পম্হাযেয্য পভাৱতী.
১৮. ‘‘নেক্খং গীৱং তে কাৰেস্সং, পত্ৱা খুজ্জে কুসাৱতিং;
সচে মে নাগনাসূৰূ, পাণীহি উপসম্ফুসে’’.
১৯. ‘‘ন হি নূনাযং ৰাজপুত্তী, কুসে সাতম্পি ৱিন্দতি;
আড়াৰিকে ভতে পোসে, ৱেতনেন অনত্থিকে’’.
২০. ‘‘ন হি নূনাযং সা [নূন অযং (সী. স্যা.)] খুজ্জা, লভতি জিৱ্হায ছেদনং;
সুনিসিতেন সত্থেন, এৱং দুব্ভাসিতং ভণং’’.
২১. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
মহাযসোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
২২. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
মহদ্ধনোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
২৩. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
মহব্বলোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
২৪. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
মহাৰট্ঠোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
২৫. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
মহাৰাজাতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
২৬. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
সীহস্সৰোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
২৭. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
ৱগ্গুস্সৰোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
২৮. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
বিন্দুস্সৰোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
২৯. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
মঞ্জুস্সৰোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
৩০. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
মধুস্সৰোতি [মধুৰস্সৰোতি (সী.)] কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
৩১. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
সতসিপ্পোতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
৩২. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
খত্তিযোতিপি কত্ৱান [কৰিত্ৱান (সী.)], কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং.
৩৩. ‘‘মা নং ৰূপেন পামেসি, আৰোহেন পভাৱতি;
কুসৰাজাতি কত্ৱান, কৰস্সু ৰুচিৰে পিযং’’.
৩৪. ‘‘এতে নাগা উপত্থদ্ধা, সব্বে তিট্ঠন্তি ৱম্মিতা [ৱম্মিকা (স্যা.)];
পুৰা মদ্দন্তি পাকাৰং, আনেন্তেতং পভাৱতিং’’.
৩৫. ‘‘সত্ত বিলে [খণ্ডে (সী. পী.)] কৰিত্ৱান, অহমেতং পভাৱতিং;
খত্তিযানং পদস্সামি, যে মং হন্তুং ইধাগতা’’.
৩৬. ‘‘অৱুট্ঠহি ৰাজপুত্তী, সামা কোসেয্যৱাসিনী;
অস্সুপুণ্ণেহি নেত্তেহি, দাসীগণপুৰক্খতা’’.
৩৭. ‘‘তং নূন কক্কূপনিসেৱিতং মুখং, আদাসদন্তাথৰুপচ্চৱেক্খিতং;
সুভং সুনেত্তং ৱিৰজং অনঙ্গণং, ছুদ্ধং ৱনে ঠস্সতি খত্তিযেহি.
৩৮. ‘‘তে নূন মে অসিতে ৱেল্লিতগ্গে, কেসে মুদূ চন্দনসাৰলিত্তে;
সমাকুলে সীৱথিকায মজ্ঝে, পাদেহি গিজ্ঝা পৰিকড্ঢিস্সন্তি [পৰিকড্ঢযন্তি (সী. স্যা. পী.)].
৩৯. ‘‘তা নূন মে তম্বনখা সুলোমা, বাহা মুদূ চন্দনসাৰলিত্তা;
ছিন্না ৱনে উজ্ঝিতা খত্তিযেহি, গয্হ ধঙ্কো [ৱকো (পী.)] গচ্ছতি যেন কামং.
৪০. ‘‘তে নূন তালূপনিভে অলম্বে, নিসেৱিতে কাসিকচন্দনেন;
থনেসু মে লম্বিস্সতি [লম্বহীতি (পী.)] সিঙ্গালো [সিগালো (সী. স্যা. পী.)], মাতূৱ পুত্তো তৰুণো তনূজো.
৪১. ‘‘তং নূন সোণিং পুথুলং সুকোট্টিতং, নিসেৱিতং কঞ্চনমেখলাহি;
ছিন্নং ৱনে খত্তিযেহী অৱত্থং, সিঙ্গালসঙ্ঘা পৰিকড্ঢিস্সন্তি [গয্হা ৱকো গচ্ছতি যেনকামং (পী.)].
৪২. ‘‘সোণা ধঙ্কা [ৱকা (পী.)] সিঙ্গালা চ, যে চঞ্ঞে সন্তি দাঠিনো;
অজৰা নূন হেস্সন্তি, ভক্খযিত্ৱা পভাৱতিং.
৪৩. ‘‘সচে মংসানি হৰিংসু, খত্তিযা দূৰগামিনো;
অট্ঠীনি অম্ম যাচিত্ৱা, অনুপথে দহাথ নং.
৪৪. ‘‘খেত্তানি অম্ম কাৰেত্ৱা, কণিকাৰেত্থ ৰোপয [ৰোপযে (ক.)];
যদা তে পুপ্ফিতা অস্সু, হেমন্তানং হিমচ্চযে;
সৰেয্যাথ মমং [মম (পী.)] অম্ম, এৱংৱণ্ণা পভাৱতী’’.
৪৫. ‘‘তস্সা মাতা উদট্ঠাসি, খত্তিযা দেৱৱণ্ণিনী;
দিস্ৱা অসিঞ্চ সূনঞ্চ, ৰঞ্ঞো মদ্দস্সন্তেপুৰে’’.
৪৬. ‘‘ইমিনা নূন অসিনা, সুসঞ্ঞং তনুমজ্ঝিমং;
ধীতৰং মদ্দ [মম (সী.), মদ্দো (পী.)] হন্ত্ৱান, খত্তিযানং পদস্সসি’’ [পদস্সতি (পী. ক.)].
৪৭. ‘‘ন মে অকাসি ৱচনং, অত্থকামায পুত্তিকে;
সাজ্জ লোহিতসঞ্ছন্না, গচ্ছসি [গঞ্ছিসি (সী. পী.)] যমসাধনং.
৪৮. ‘‘এৱমাপজ্জতী পোসো, পাপিযঞ্চ নিগচ্ছতি;
যো ৱে হিতানং ৱচনং, ন কৰোতি [ন কৰং (সী.)] অত্থদস্সিনং.
৪৯. ‘‘সচে চ অজ্জ [ত্ৱং অম্ম (সী.)] ধাৰেসি [ৱাৰেসি (পী.)], কুমাৰং চাৰুদস্সনং;
কুসেন জাতং খত্তিযং, সুৱণ্ণমণিমেখলং;
পূজিতং [পূজিতা (পী.)] ঞাতিসঙ্ঘেহি, ন গচ্ছসি [গঞ্ছিসি (সী. পী.)] যমক্খযং.
৫০. ‘‘যত্থস্সু ভেৰী নদতি, কুঞ্জৰো চ নিকূজতি [নিকুঞ্জতি (পী.)];
খত্তিযানং কুলে ভদ্দে, কিং নু সুখতৰং ততো.
৫১. ‘‘অস্সো চ সিসতি [অস্সো হসিসতি (সী.), অস্সো হসিযতি (স্যা.), অস্সো চ সিংসতি (পী.)] দ্ৱাৰে, কুমাৰো উপৰোদতি;
খত্তিযানং কুলে ভদ্দে, কিং নু সুখতৰং ততো.
৫২. ‘‘মযূৰকোঞ্চাভিৰুদে, কোকিলাভিনিকূজিতে;
খত্তিযানং কুলে ভদ্দে, কিং নু সুখতৰং ততো’’.
৫৩. ‘‘কহং নু সো সত্তুমদ্দনো, পৰৰট্ঠপ্পমদ্দনো;
কুসো সোড়াৰপঞ্ঞাণো, যো নো দুক্খা পমোচযে’’.
৫৪. ‘‘ইধেৱ সো সত্তুমদ্দনো, পৰৰট্ঠপ্পমদ্দনো;
কুসো সোড়াৰপঞ্ঞাণো, যো তে সব্বে ৱধিস্সতি’’ [যো নো দুক্খা পমোচযে (সী.), সো নো সব্বে ৱধিস্সতি (পী.)].
৫৫. ‘‘উম্মত্তিকা নু ভণসি, অন্ধবালা পভাসসি [আদু বালাৱ ভাসসি (সী. পী.)];
কুসো চে আগতো অস্স, কিং ন [কিন্নু (স্যা. ক.)] জানেমু তং মযং’’.
৫৬. ‘‘এসো আড়াৰিকো পোসো, কুমাৰীপুৰমন্তৰে;
দড়্হং কত্ৱান সংৱেল্লিং, কুম্ভিং ধোৱতি ওণতো’’.
৫৭. ‘‘ৱেণী ত্ৱমসি চণ্ডালী, অদূসি কুলগন্ধিনী;
কথং মদ্দকুলে জাতা, দাসং কযিৰাসি কামুকং’’.
৫৮. ‘‘নম্হি ৱেণী ন চণ্ডালী, ন চম্হি কুলগন্ধিনী;
ওক্কাকপুত্তো ভদ্দন্তে, ত্ৱং নু দাসোতি মঞ্ঞসি’’.
৫৯. ‘‘যো ব্ৰাহ্মণসহস্সানি, সদা ভোজেতি ৱীসতিং;
ওক্কাকপুত্তো ভদ্দন্তে, ত্ৱং নু দাসোতি মঞ্ঞসি’’.
৬০. ‘‘যস্স নাগসহস্সানি, সদা যোজেন্তি ৱীসতিং;
ওক্কাকপুত্তো ভদ্দন্তে, ত্ৱং নু দাসোতি মঞ্ঞসি.
৬১. ‘‘যস্স অস্সসহস্সানি, সদা যোজেন্তি ৱীসতিং;
ওক্কাকপুত্তো ভদ্দন্তে, ত্ৱং নু দাসোতি মঞ্ঞসি.
৬২. ‘‘যস্স ৰথসহস্সানি, সদা যোজেন্তি ৱীসতিং;
ওক্কাকপুত্তো ভদ্দন্তে, ত্ৱং নু দাসোতি মঞ্ঞসি.
[( ) অযং গাথা সী. পী. পোত্থকেসুযেৱ দিস্সতি] (‘‘যস্স উসভসহস্সানি, সদা যোজেন্তি ৱীসতিং;
ওক্কাকপুত্তো ভদ্দন্তে, ত্ৱং নু দাসোতি মঞ্ঞসি) [( ) অযং গাথা সী. পী. পোত্থকেসুযেৱ দিস্সতি].
৬৩. ‘‘যস্স ধেনুসহস্সানি, সদা দুহন্তি ৱীসতিং [দুয্হন্তি ৱীসতি (সী. পী.)];
ওক্কাকপুত্তো ভদ্দন্তে, ত্ৱং নু দাসোতি মঞ্ঞসি’’.
৬৪. ‘‘তগ্ঘ তে দুক্কটং বালে, যং খত্তিযং মহব্বলং;
নাগং মণ্ডূকৱণ্ণেন, ন নং [ন তং (সী. পী.)] অক্খাসিধাগতং’’ [অক্খাসি আগতং (সী.)].
৬৫. ‘‘অপৰাধং মহাৰাজ, ত্ৱং নো খম ৰথেসভ;
যং তং অঞ্ঞাতৱেসেন, নাঞ্ঞাসিম্হা ইধাগতং’’.
৬৬. ‘‘মাদিসস্স ন তং ছন্নং, যোহং আড়াৰিকো ভৱে;
ত্ৱঞ্ঞেৱ মে পসীদস্সু, নত্থি তে দেৱ দুক্কটং’’.
৬৭. ‘‘গচ্ছ বালে খমাপেহি, কুসৰাজং মহব্বলং;
খমাপিতো কুসো ৰাজা [কুসৰাজা (সব্বত্থ)], সো তে দস্সতি জীৱিতং’’.
৬৮. ‘‘পিতুস্স ৱচনং সুত্ৱা, দেৱৱণ্ণী পভাৱতী;
সিৰসা অগ্গহী পাদে, কুসৰাজং মহব্বলং’’.
৬৯. ‘‘যামা ৰত্যো অতিক্কন্তা, তামা দেৱ তযা ৱিনা;
ৱন্দে তে সিৰসা পাদে, মা মে কুজ্ঝং ৰথেসভ.
৭০. ‘‘সব্বং [সচ্চং (সী. স্যা. পী.)] তে পটিজানামি, মহাৰাজ সুণোহি মে;
ন চাপি অপ্পিযং তুয্হং, কৰেয্যামি অহং পুন.
৭১. ‘‘এৱং চে যাচমানায, ৱচনং মে ন কাহসি;
ইদানি মং তাতো হন্ত্ৱা, খত্তিযানং পদস্সতি’’.
৭২. ‘‘এৱং তে যাচমানায, কিং ন কাহামি তে ৱচো;
ৱিকুদ্ধো ত্যস্মি কল্যাণি, মা ত্ৱং ভাযি পভাৱতি.