৩. যুধঞ্জযৱগ্গো

১. যুধঞ্জযচৰিযা

১. ‘‘যদাহং অমিতযসো, ৰাজপুত্তো যুধঞ্জযো;

উস্সাৱবিন্দুং সূৰিযাতপে, পতিতং দিস্ৱান সংৱিজিং.

২. ‘‘তঞ্ঞেৱাধিপতিং কত্ৱা, সংৱেগমনুব্ৰূহযিং;

মাতাপিতূ চ ৱন্দিত্ৱা, পব্বজ্জমনুযাচহং.

৩. ‘‘যাচন্তি মং পঞ্জলিকা, সনেগমা সৰট্ঠকা;

‘অজ্জেৱ পুত্ত পটিপজ্জ, ইদ্ধং ফীতং মহামহিং’.

৪. ‘‘সৰাজকে সহোৰোধে, সনেগমে সৰট্ঠকে;

কৰুণং পৰিদেৱন্তে, অনপেক্খোৱ পৰিচ্চজিং.

৫. ‘‘কেৱলং পথৱিং ৰজ্জং, ঞাতিপৰিজনং যসং;

চজমানো ন চিন্তেসিং, বোধিযাযেৱ কাৰণা.

৬. ‘‘মাতাপিতা ন মে দেস্সা, নপি মে দেস্সং মহাযসং;

সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা ৰজ্জং পৰিচ্চজি’’ন্তি.

যুধঞ্জযচৰিযং পঠমং.

২. সোমনস্সচৰিযা

৭. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, ইন্দপত্থে পুৰুত্তমে;

কামিতো দযিতো পুত্তো, সোমনস্সোতি ৱিস্সুতো.

৮. ‘‘সীলৱা গুণসম্পন্নো, কল্যাণপটিভানৱা;

ৱুড্ঢাপচাযী হিৰীমা, সঙ্গহেসু চ কোৱিদো.

৯. ‘‘তস্স ৰঞ্ঞো পতিকৰো, অহোসি কুহকতাপসো;

আৰামং মালাৱচ্ছঞ্চ, ৰোপযিত্ৱান জীৱতি.

১০. ‘‘তমহং দিস্ৱান কুহকং, থুসৰাসিংৱ অতণ্ডুলং;

দুমংৱ অন্তো সুসিৰং, কদলিংৱ অসাৰকং.

১১. ‘‘নত্থিমস্স সতং ধম্মো, সামঞ্ঞাপগতো অযং;

হিৰীসুক্কধম্মজহিতো, জীৱিতৱুত্তিকাৰণা.

১২. ‘‘কুপিতো অহু [অহোসি (সী.), আসি (স্যা.)] পচ্চন্তো, অটৱীহি পৰন্তিহি;

তং নিসেধেতুং গচ্ছন্তো, অনুসাসি পিতা মমং.

১৩. ‘‘‘মা পমজ্জি তুৱং তাত, জটিলং উগ্গতাপনং;

যদিচ্ছকং পৱত্তেহি, সব্বকামদদো হি সো’.

১৪. ‘‘তমহং গন্ত্ৱানুপট্ঠানং, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং;

‘কচ্চি তে গহপতি কুসলং, কিং ৱা তে আহৰীযতু’.

১৫. ‘‘তেন সো কুপিতো আসি, কুহকো মাননিস্সিতো;

‘ঘাতাপেমি তুৱং অজ্জ, ৰট্ঠা পব্বাজযামি ৱা’.

১৬. ‘‘নিসেধযিত্ৱা পচ্চন্তং, ৰাজা কুহকমব্ৰৱি;

‘কচ্চি তে ভন্তে খমনীযং, সম্মানো তে পৱত্তিতো’.

১৭. ‘‘তস্স আচিক্খতী পাপো, কুমাৰো যথা নাসিযো;

তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, আণাপেসি মহীপতি.

১৮. ‘‘‘সীসং তত্থেৱ ছিন্দিত্ৱা, কত্ৱান চতুখণ্ডিকং;

ৰথিযা ৰথিযং দস্সেথ, সা গতি জটিলহীড়িতা’.

১৯. ‘‘তত্থ কাৰণিকা গন্ত্ৱা, চণ্ডা লুদ্দা অকাৰুণা;

মাতুঅঙ্কে নিসিন্নস্স, আকড্ঢিত্ৱা নযন্তি মং.

২০. ‘‘তেসাহং এৱমৱচং, বন্ধতং গাড়্হবন্ধনং;

‘ৰঞ্ঞো দস্সেথ মং খিপ্পং, ৰাজকিৰিযানি অত্থি মে’.

২১. ‘‘তে মং ৰঞ্ঞো দস্সযিংসু, পাপস্স পাপসেৱিনো;

দিস্ৱান তং সঞ্ঞাপেসিং, মমঞ্চ ৱসমানযিং.

২২. ‘‘সো মং তত্থ খমাপেসি, মহাৰজ্জমদাসি মে;

সোহং তমং দালযিত্ৱা, পব্বজিং অনগাৰিযং.

২৩. ‘‘ন মে দেস্সং মহাৰজ্জং, কামভোগো ন দেস্সিযো;

সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা ৰজ্জং পৰিচ্চজি’’ন্তি.

সোমনস্সচৰিযং দুতিযং.

৩. অযোঘৰচৰিযা

২৪. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, কাসিৰাজস্স অত্ৰজো;

অযোঘৰম্হি সংৱড্ঢো, নামেনাসি অযোঘৰো.

২৫. ‘‘দুক্খেন জীৱিতো লদ্ধো, সংপীড়ে পতিপোসিতো;

অজ্জেৱ পুত্ত পটিপজ্জ, কেৱলং ৱসুধং ইমং.

২৬. ‘‘সৰট্ঠকং সনিগমং, সজনং ৱন্দিত্ৱ খত্তিযং;

অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱান, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং.

২৭. ‘‘‘যে কেচি মহিযা সত্তা, হীনমুক্কট্ঠমজ্ঝিমা;

নিৰাৰক্খা সকে গেহে, ৱড্ঢন্তি সকঞাতিভি.

২৮. ‘‘‘ইদং লোকে উত্তৰিযং, সংপীড়ে মম পোসনং;

অযোঘৰম্হি সংৱড্ঢো, অপ্পভে চন্দসূৰিযে.

২৯. ‘‘‘পূতিকুণপসম্পুণ্ণা, মুচ্চিত্ৱা মাতু কুচ্ছিতো;

ততো ঘোৰতৰে দুক্খে, পুন পক্খিত্তযোঘৰে.

৩০. ‘‘‘যদিহং তাদিসং পত্ৱা, দুক্খং পৰমদাৰুণং;

ৰজ্জেসু যদি ৰজ্জামি [ৰঞ্জামি (সী.)], পাপানং উত্তমো সিযং.

৩১. ‘‘‘উক্কণ্ঠিতোম্হি কাযেন, ৰজ্জেনম্হি অনত্থিকো;

নিব্বুতিং পৰিযেসিস্সং, যত্থ মং মচ্চু ন মদ্দিযে’.

৩২. ‘‘এৱাহং চিন্তযিত্ৱান, ৱিৰৱন্তে মহাজনে;

নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, পাৱিসিং কাননং ৱনং.

৩৩. ‘‘মাতাপিতা ন মে দেস্সা, নপি মে দেস্সং মহাযসং;

সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা ৰজ্জং পৰিচ্চজি’’ন্তি.

অযোঘৰচৰিযং ততিযং.

৪. ভিসচৰিযা

৩৪. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, কাসীনং পুৰৱৰুত্তমে;

ভগিনী চ ভাতৰো সত্ত, নিব্বত্তা সোত্থিযে কুলে.

৩৫. ‘‘এতেসং পুব্বজো আসিং, হিৰীসুক্কমুপাগতো;

ভৱং দিস্ৱান ভযতো, নেক্খম্মাভিৰতো অহং.

৩৬. ‘‘মাতাপিতূহি পহিতা, সহাযা একমানসা;

কামেহি মং নিমন্তেন্তি, ‘কুলৱংসং ধৰেহি’তি.

৩৭. ‘‘যং তেসং ৱচনং ৱুত্তং, গিহীধম্মে সুখাৱহং;

তং মে অহোসি কঠিনং, তত্ত [সন্তত্ত (ক.)] ফালসমং ৱিয.

৩৮. ‘‘তে মং তদা উক্খিপন্তং, পুচ্ছিংসু পত্থিতং মম;

‘কিং ত্ৱং পত্থযসে সম্ম, যদি কামে ন ভুঞ্জসি’.

৩৯. ‘‘তেসাহং এৱমৱচং, অত্থকামো হিতেসিনং;

‘নাহং পত্থেমি গিহীভাৱং, নেক্খম্মাভিৰতো অহং’.

৪০. ‘‘তে ময্হং ৱচনং সুত্ৱা, পিতুমাতু চ সাৱযুং;

মাতাপিতা এৱমাহু, ‘সব্বেৱ পব্বজাম ভো’.

৪১. ‘‘উভো মাতাপিতা ময্হং, ভগিনী চ সত্ত ভাতৰো;

অমিতধনং ছড্ডযিত্ৱা, পাৱিসিম্হা মহাৱন’’ন্তি.

ভিসচৰিযং চতুত্থং.

৫. সোণপণ্ডিতচৰিযা

৪২. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, নগৰে ব্ৰহ্মৱড্ঢনে;

তত্থ কুলৱৰে সেট্ঠে, মহাসালে অজাযহং.

৪৩. ‘‘তদাপি লোকং দিস্ৱান, অন্ধীভূতং তমোত্থটং;

চিত্তং ভৱতো পতিকুটতি, তুত্তৱেগহতং ৱিয.

৪৪. ‘‘দিস্ৱান ৱিৱিধং পাপং, এৱং চিন্তেসহং তদা;

‘কদাহং গেহা নিক্খম্ম, পৱিসিস্সামি কাননং’.

৪৫. ‘‘তদাপি মং নিমন্তেসুং, কামভোগেহি ঞাতযো;

তেসম্পি ছন্দমাচিক্খিং, ‘মা নিমন্তেথ তেহি মং’.

৪৬. ‘‘যো মে কনিট্ঠকো ভাতা, নন্দো নামাসি পণ্ডিতো;

সোপি মং অনুসিক্খন্তো, পব্বজ্জং সমৰোচযি.

৪৭. ‘‘অহং সোণো চ নন্দো চ, উভো মাতাপিতা মম;

তদাপি ভোগে ছড্ডেত্ৱা, পাৱিসিম্হা মহাৱন’’ন্তি.

সোণপণ্ডিতচৰিযং পঞ্চমং.

৬. তেমিযচৰিযা

৪৮. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, কাসিৰাজস্স অত্ৰজো;

মূগপক্খোতি নামেন, তেমিযোতি ৱদন্তি মং.

৪৯. ‘‘সোড়সিত্থিসহস্সানং, ন ৱিজ্জতি পুমো তদা [সদা (সী.)];

অহোৰত্তানং অচ্চযেন, নিব্বত্তো অহমেককো.

৫০. ‘‘কিচ্ছা লদ্ধং পিযং পুত্তং, অভিজাতং জুতিন্ধৰং;

সেতচ্ছত্তং ধাৰযিত্ৱান, সযনে পোসেতি মং পিতা.

৫১. ‘‘নিদ্দাযমানো সযনৱৰে, পবুজ্ঝিত্ৱানহং তদা;

অদ্দসং পণ্ডৰং ছত্তং, যেনাহং নিৰযং গতো.

৫২. ‘‘সহ দিট্ঠস্স মে ছত্তং, তাসো উপ্পজ্জি ভেৰৱো;

ৱিনিচ্ছযং সমাপন্নো, ‘কথাহং ইমং মুঞ্চিস্সং’.

৫৩. ‘‘পুব্বসালোহিতা ময্হং, দেৱতা অত্থকামিনী;

সা মং দিস্ৱান দুক্খিতং, তীসু ঠানেসু যোজযি.

৫৪. ‘‘‘মা পণ্ডিচ্চযং ৱিভাৱয, বালমতো ভৱ সব্বপাণিনং;

সব্বো তং জনো ওচিনাযতু, এৱং তৱ অত্থো ভৱিস্সতি’.

৫৫. ‘‘এৱং ৱুত্তাযহং তস্সা, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং;

‘কৰোমি তে তং ৱচনং, যং ত্ৱং ভণসি দেৱতে;

অত্থকামাসি মে অম্ম, হিতকামাসি দেৱতে’.

৫৬. ‘‘তস্সাহং ৱচনং সুত্ৱা, সাগৰেৱ থলং লভিং;

হট্ঠো সংৱিগ্গমানসো, তযো অঙ্গে অধিট্ঠহিং.

৫৭. ‘‘মূগো অহোসিং বধিৰো, পক্খো গতিৱিৱজ্জিতো;

এতে অঙ্গে অধিট্ঠায, ৱস্সানি সোড়সং ৱসিং.

৫৮. ‘‘ততো মে হত্থপাদে চ, জিৱ্হং সোতঞ্চ মদ্দিয;

অনূনতং মে পস্সিত্ৱা, ‘কাড়কণ্ণী’তি নিন্দিসুং.

৫৯. ‘‘ততো জানপদা সব্বে, সেনাপতিপুৰোহিতা;

সব্বে একমনা হুত্ৱা, ছড্ডনং অনুমোদিসুং.

৬০. ‘‘সোহং তেসং মতিং সুত্ৱা, হট্ঠো সংৱিগ্গমানসো;

যস্সত্থায তপোচিণ্ণো, সো মে অত্থো সমিজ্ঝথ.

৬১. ‘‘ন্হাপেত্ৱা অনুলিম্পিত্ৱা, ৱেঠেত্ৱা ৰাজৱেঠনং;

ছত্তেন অভিসিঞ্চিত্ৱা, কাৰেসুং পুৰং পদক্খিণং.

৬২. ‘‘সত্তাহং ধাৰযিত্ৱান, উগ্গতে ৰৱিমণ্ডলে;

ৰথেন মং নীহৰিত্ৱা, সাৰথী ৱনমুপাগমি.

৬৩. ‘‘একোকাসে ৰথং কত্ৱা, সজ্জস্সং হত্থমুচ্চিতো [হত্থমুঞ্চিতো (সী. স্যা.)];

সাৰথী খণতী কাসুং, নিখাতুং পথৱিযা মমং.

৬৪. ‘‘অধিট্ঠিতমধিট্ঠানং, তজ্জেন্তো ৱিৱিধকাৰণা;

ন ভিন্দিং তমধিট্ঠানং, বোধিযাযেৱ কাৰণা.

৬৫. ‘‘মাতাপিতা ন মে দেস্সা, অত্তা মে ন চ দেস্সিযো;

সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা ৱতমধিট্ঠহিং.

৬৬. ‘‘এতে অঙ্গে অধিট্ঠায, ৱস্সানি সোড়সং ৱসিং;

অধিট্ঠানেন মে সমো নত্থি, এসা মে অধিট্ঠানপাৰমী’’তি.

তেমিযচৰিযং ছট্ঠং.

৭. কপিৰাজচৰিযা

৬৭. ‘‘যদা অহং কপি আসিং, নদীকূলে দৰীসযে;

পীড়িতো সুসুমাৰেন, গমনং ন লভামহং.

৬৮. ‘‘যম্হোকাসে অহং ঠত্ৱা, ওৰা পাৰং পতামহং;