৩. যুধঞ্জযৱগ্গো
১. যুধঞ্জযচৰিযা
১. ‘‘যদাহং অমিতযসো, ৰাজপুত্তো যুধঞ্জযো;
উস্সাৱবিন্দুং সূৰিযাতপে, পতিতং দিস্ৱান সংৱিজিং.
২. ‘‘তঞ্ঞেৱাধিপতিং কত্ৱা, সংৱেগমনুব্ৰূহযিং;
মাতাপিতূ চ ৱন্দিত্ৱা, পব্বজ্জমনুযাচহং.
৩. ‘‘যাচন্তি মং পঞ্জলিকা, সনেগমা সৰট্ঠকা;
‘অজ্জেৱ পুত্ত পটিপজ্জ, ইদ্ধং ফীতং মহামহিং’.
৪. ‘‘সৰাজকে সহোৰোধে, সনেগমে সৰট্ঠকে;
কৰুণং পৰিদেৱন্তে, অনপেক্খোৱ পৰিচ্চজিং.
৫. ‘‘কেৱলং পথৱিং ৰজ্জং, ঞাতিপৰিজনং যসং;
চজমানো ন চিন্তেসিং, বোধিযাযেৱ কাৰণা.
৬. ‘‘মাতাপিতা ন মে দেস্সা, নপি মে দেস্সং মহাযসং;
সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা ৰজ্জং পৰিচ্চজি’’ন্তি.
যুধঞ্জযচৰিযং পঠমং.
২. সোমনস্সচৰিযা
৭. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, ইন্দপত্থে পুৰুত্তমে;
কামিতো দযিতো পুত্তো, সোমনস্সোতি ৱিস্সুতো.
৮. ‘‘সীলৱা গুণসম্পন্নো, কল্যাণপটিভানৱা;
ৱুড্ঢাপচাযী হিৰীমা, সঙ্গহেসু চ কোৱিদো.
৯. ‘‘তস্স ৰঞ্ঞো পতিকৰো, অহোসি কুহকতাপসো;
আৰামং মালাৱচ্ছঞ্চ, ৰোপযিত্ৱান জীৱতি.
১০. ‘‘তমহং দিস্ৱান কুহকং, থুসৰাসিংৱ অতণ্ডুলং;
দুমংৱ অন্তো সুসিৰং, কদলিংৱ অসাৰকং.
১১. ‘‘নত্থিমস্স সতং ধম্মো, সামঞ্ঞাপগতো অযং;
হিৰীসুক্কধম্মজহিতো, জীৱিতৱুত্তিকাৰণা.
১২. ‘‘কুপিতো অহু [অহোসি (সী.), আসি (স্যা.)] পচ্চন্তো, অটৱীহি পৰন্তিহি;
তং নিসেধেতুং গচ্ছন্তো, অনুসাসি পিতা মমং.
১৩. ‘‘‘মা পমজ্জি তুৱং তাত, জটিলং উগ্গতাপনং;
যদিচ্ছকং পৱত্তেহি, সব্বকামদদো হি সো’.
১৪. ‘‘তমহং গন্ত্ৱানুপট্ঠানং, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং;
‘কচ্চি তে গহপতি কুসলং, কিং ৱা তে আহৰীযতু’.
১৫. ‘‘তেন সো কুপিতো আসি, কুহকো মাননিস্সিতো;
‘ঘাতাপেমি তুৱং অজ্জ, ৰট্ঠা পব্বাজযামি ৱা’.
১৬. ‘‘নিসেধযিত্ৱা পচ্চন্তং, ৰাজা কুহকমব্ৰৱি;
‘কচ্চি তে ভন্তে খমনীযং, সম্মানো তে পৱত্তিতো’.
১৭. ‘‘তস্স আচিক্খতী পাপো, কুমাৰো যথা নাসিযো;
তস্স তং ৱচনং সুত্ৱা, আণাপেসি মহীপতি.
১৮. ‘‘‘সীসং তত্থেৱ ছিন্দিত্ৱা, কত্ৱান চতুখণ্ডিকং;
ৰথিযা ৰথিযং দস্সেথ, সা গতি জটিলহীড়িতা’.
১৯. ‘‘তত্থ কাৰণিকা গন্ত্ৱা, চণ্ডা লুদ্দা অকাৰুণা;
মাতুঅঙ্কে নিসিন্নস্স, আকড্ঢিত্ৱা নযন্তি মং.
২০. ‘‘তেসাহং এৱমৱচং, বন্ধতং গাড়্হবন্ধনং;
‘ৰঞ্ঞো দস্সেথ মং খিপ্পং, ৰাজকিৰিযানি অত্থি মে’.
২১. ‘‘তে মং ৰঞ্ঞো দস্সযিংসু, পাপস্স পাপসেৱিনো;
দিস্ৱান তং সঞ্ঞাপেসিং, মমঞ্চ ৱসমানযিং.
২২. ‘‘সো মং তত্থ খমাপেসি, মহাৰজ্জমদাসি মে;
সোহং তমং দালযিত্ৱা, পব্বজিং অনগাৰিযং.
২৩. ‘‘ন মে দেস্সং মহাৰজ্জং, কামভোগো ন দেস্সিযো;
সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা ৰজ্জং পৰিচ্চজি’’ন্তি.
সোমনস্সচৰিযং দুতিযং.
৩. অযোঘৰচৰিযা
২৪. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, কাসিৰাজস্স অত্ৰজো;
অযোঘৰম্হি সংৱড্ঢো, নামেনাসি অযোঘৰো.
২৫. ‘‘দুক্খেন জীৱিতো লদ্ধো, সংপীড়ে পতিপোসিতো;
অজ্জেৱ পুত্ত পটিপজ্জ, কেৱলং ৱসুধং ইমং.
২৬. ‘‘সৰট্ঠকং সনিগমং, সজনং ৱন্দিত্ৱ খত্তিযং;
অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱান, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং.
২৭. ‘‘‘যে কেচি মহিযা সত্তা, হীনমুক্কট্ঠমজ্ঝিমা;
নিৰাৰক্খা সকে গেহে, ৱড্ঢন্তি সকঞাতিভি.
২৮. ‘‘‘ইদং লোকে উত্তৰিযং, সংপীড়ে মম পোসনং;
অযোঘৰম্হি সংৱড্ঢো, অপ্পভে চন্দসূৰিযে.
২৯. ‘‘‘পূতিকুণপসম্পুণ্ণা, মুচ্চিত্ৱা মাতু কুচ্ছিতো;
ততো ঘোৰতৰে দুক্খে, পুন পক্খিত্তযোঘৰে.
৩০. ‘‘‘যদিহং তাদিসং পত্ৱা, দুক্খং পৰমদাৰুণং;
ৰজ্জেসু যদি ৰজ্জামি [ৰঞ্জামি (সী.)], পাপানং উত্তমো সিযং.
৩১. ‘‘‘উক্কণ্ঠিতোম্হি কাযেন, ৰজ্জেনম্হি অনত্থিকো;
নিব্বুতিং পৰিযেসিস্সং, যত্থ মং মচ্চু ন মদ্দিযে’.
৩২. ‘‘এৱাহং চিন্তযিত্ৱান, ৱিৰৱন্তে মহাজনে;
নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, পাৱিসিং কাননং ৱনং.
৩৩. ‘‘মাতাপিতা ন মে দেস্সা, নপি মে দেস্সং মহাযসং;
সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা ৰজ্জং পৰিচ্চজি’’ন্তি.
অযোঘৰচৰিযং ততিযং.
৪. ভিসচৰিযা
৩৪. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, কাসীনং পুৰৱৰুত্তমে;
ভগিনী চ ভাতৰো সত্ত, নিব্বত্তা সোত্থিযে কুলে.
৩৫. ‘‘এতেসং পুব্বজো আসিং, হিৰীসুক্কমুপাগতো;
ভৱং দিস্ৱান ভযতো, নেক্খম্মাভিৰতো অহং.
৩৬. ‘‘মাতাপিতূহি পহিতা, সহাযা একমানসা;
কামেহি মং নিমন্তেন্তি, ‘কুলৱংসং ধৰেহি’তি.
৩৭. ‘‘যং তেসং ৱচনং ৱুত্তং, গিহীধম্মে সুখাৱহং;
তং মে অহোসি কঠিনং, তত্ত [সন্তত্ত (ক.)] ফালসমং ৱিয.
৩৮. ‘‘তে মং তদা উক্খিপন্তং, পুচ্ছিংসু পত্থিতং মম;
‘কিং ত্ৱং পত্থযসে সম্ম, যদি কামে ন ভুঞ্জসি’.
৩৯. ‘‘তেসাহং এৱমৱচং, অত্থকামো হিতেসিনং;
‘নাহং পত্থেমি গিহীভাৱং, নেক্খম্মাভিৰতো অহং’.
৪০. ‘‘তে ময্হং ৱচনং সুত্ৱা, পিতুমাতু চ সাৱযুং;
মাতাপিতা এৱমাহু, ‘সব্বেৱ পব্বজাম ভো’.
৪১. ‘‘উভো মাতাপিতা ময্হং, ভগিনী চ সত্ত ভাতৰো;
অমিতধনং ছড্ডযিত্ৱা, পাৱিসিম্হা মহাৱন’’ন্তি.
ভিসচৰিযং চতুত্থং.
৫. সোণপণ্ডিতচৰিযা
৪২. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, নগৰে ব্ৰহ্মৱড্ঢনে;
তত্থ কুলৱৰে সেট্ঠে, মহাসালে অজাযহং.
৪৩. ‘‘তদাপি লোকং দিস্ৱান, অন্ধীভূতং তমোত্থটং;
চিত্তং ভৱতো পতিকুটতি, তুত্তৱেগহতং ৱিয.
৪৪. ‘‘দিস্ৱান ৱিৱিধং পাপং, এৱং চিন্তেসহং তদা;
‘কদাহং গেহা নিক্খম্ম, পৱিসিস্সামি কাননং’.
৪৫. ‘‘তদাপি মং নিমন্তেসুং, কামভোগেহি ঞাতযো;
তেসম্পি ছন্দমাচিক্খিং, ‘মা নিমন্তেথ তেহি মং’.
৪৬. ‘‘যো মে কনিট্ঠকো ভাতা, নন্দো নামাসি পণ্ডিতো;
সোপি মং অনুসিক্খন্তো, পব্বজ্জং সমৰোচযি.
৪৭. ‘‘অহং সোণো চ নন্দো চ, উভো মাতাপিতা মম;
তদাপি ভোগে ছড্ডেত্ৱা, পাৱিসিম্হা মহাৱন’’ন্তি.
সোণপণ্ডিতচৰিযং পঞ্চমং.
৬. তেমিযচৰিযা
৪৮. ‘‘পুনাপৰং যদা হোমি, কাসিৰাজস্স অত্ৰজো;
মূগপক্খোতি নামেন, তেমিযোতি ৱদন্তি মং.
৪৯. ‘‘সোড়সিত্থিসহস্সানং, ন ৱিজ্জতি পুমো তদা [সদা (সী.)];
অহোৰত্তানং অচ্চযেন, নিব্বত্তো অহমেককো.
৫০. ‘‘কিচ্ছা লদ্ধং পিযং পুত্তং, অভিজাতং জুতিন্ধৰং;
সেতচ্ছত্তং ধাৰযিত্ৱান, সযনে পোসেতি মং পিতা.
৫১. ‘‘নিদ্দাযমানো সযনৱৰে, পবুজ্ঝিত্ৱানহং তদা;
অদ্দসং পণ্ডৰং ছত্তং, যেনাহং নিৰযং গতো.
৫২. ‘‘সহ দিট্ঠস্স মে ছত্তং, তাসো উপ্পজ্জি ভেৰৱো;
ৱিনিচ্ছযং সমাপন্নো, ‘কথাহং ইমং মুঞ্চিস্সং’.
৫৩. ‘‘পুব্বসালোহিতা ময্হং, দেৱতা অত্থকামিনী;
সা মং দিস্ৱান দুক্খিতং, তীসু ঠানেসু যোজযি.
৫৪. ‘‘‘মা পণ্ডিচ্চযং ৱিভাৱয, বালমতো ভৱ সব্বপাণিনং;
সব্বো তং জনো ওচিনাযতু, এৱং তৱ অত্থো ভৱিস্সতি’.
৫৫. ‘‘এৱং ৱুত্তাযহং তস্সা, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং;
‘কৰোমি তে তং ৱচনং, যং ত্ৱং ভণসি দেৱতে;
অত্থকামাসি মে অম্ম, হিতকামাসি দেৱতে’.
৫৬. ‘‘তস্সাহং ৱচনং সুত্ৱা, সাগৰেৱ থলং লভিং;
হট্ঠো সংৱিগ্গমানসো, তযো অঙ্গে অধিট্ঠহিং.
৫৭. ‘‘মূগো অহোসিং বধিৰো, পক্খো গতিৱিৱজ্জিতো;
এতে অঙ্গে অধিট্ঠায, ৱস্সানি সোড়সং ৱসিং.
৫৮. ‘‘ততো মে হত্থপাদে চ, জিৱ্হং সোতঞ্চ মদ্দিয;
অনূনতং মে পস্সিত্ৱা, ‘কাড়কণ্ণী’তি নিন্দিসুং.
৫৯. ‘‘ততো জানপদা সব্বে, সেনাপতিপুৰোহিতা;
সব্বে একমনা হুত্ৱা, ছড্ডনং অনুমোদিসুং.
৬০. ‘‘সোহং তেসং মতিং সুত্ৱা, হট্ঠো সংৱিগ্গমানসো;
যস্সত্থায তপোচিণ্ণো, সো মে অত্থো সমিজ্ঝথ.
৬১. ‘‘ন্হাপেত্ৱা অনুলিম্পিত্ৱা, ৱেঠেত্ৱা ৰাজৱেঠনং;
ছত্তেন অভিসিঞ্চিত্ৱা, কাৰেসুং পুৰং পদক্খিণং.
৬২. ‘‘সত্তাহং ধাৰযিত্ৱান, উগ্গতে ৰৱিমণ্ডলে;
ৰথেন মং নীহৰিত্ৱা, সাৰথী ৱনমুপাগমি.
৬৩. ‘‘একোকাসে ৰথং কত্ৱা, সজ্জস্সং হত্থমুচ্চিতো [হত্থমুঞ্চিতো (সী. স্যা.)];
সাৰথী খণতী কাসুং, নিখাতুং পথৱিযা মমং.
৬৪. ‘‘অধিট্ঠিতমধিট্ঠানং, তজ্জেন্তো ৱিৱিধকাৰণা;
ন ভিন্দিং তমধিট্ঠানং, বোধিযাযেৱ কাৰণা.
৬৫. ‘‘মাতাপিতা ন মে দেস্সা, অত্তা মে ন চ দেস্সিযো;
সব্বঞ্ঞুতং পিযং ময্হং, তস্মা ৱতমধিট্ঠহিং.
৬৬. ‘‘এতে অঙ্গে অধিট্ঠায, ৱস্সানি সোড়সং ৱসিং;
অধিট্ঠানেন মে সমো নত্থি, এসা মে অধিট্ঠানপাৰমী’’তি.
তেমিযচৰিযং ছট্ঠং.
৭. কপিৰাজচৰিযা
৬৭. ‘‘যদা অহং কপি আসিং, নদীকূলে দৰীসযে;
পীড়িতো সুসুমাৰেন, গমনং ন লভামহং.
৬৮. ‘‘যম্হোকাসে অহং ঠত্ৱা, ওৰা পাৰং পতামহং;