৫৫. ভদ্দিযৱগ্গো
১. লকুণ্ডভদ্দিযত্থেৰঅপদানং
১. ‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, সব্বধম্মেসু চক্খুমা;
ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো.
২. ‘‘তদাহং হংসৱতিযং, সেট্ঠিপুত্তো মহদ্ধনো;
জঙ্ঘাৱিহাৰং ৱিচৰং, সঙ্ঘাৰামং অগচ্ছহং.
৩. ‘‘তদা সো লোকপজ্জোতো, ধম্মং দেসেসি নাযকো;
মঞ্জুস্সৰানং পৱৰং, সাৱকং অভিকিত্তযি.
৪. ‘‘তং সুত্ৱা মুদিতো হুত্ৱা, কাৰং কত্ৱা মহেসিনো;
ৱন্দিত্ৱা সত্থুনো পাদে, তং ঠানমভিপত্থযিং.
৫. ‘‘তদা বুদ্ধো ৱিযাকাসি, সঙ্ঘমজ্ঝে ৱিনাযকো;
‘অনাগতম্হি অদ্ধানে, লচ্ছসে তং মনোৰথং.
৬. ‘‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
৭. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;
ভদ্দিযো নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৱকো’.
৮. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
৯. ‘‘দ্ৱেনৱুতে ইতো কপ্পে, ফুস্সো উপ্পজ্জি নাযকো;
দুৰাসদো দুপ্পসহো, সব্বলোকুত্তমো জিনো.
১০. ‘‘চৰণেন চ সম্পন্নো, ব্ৰহা উজু পতাপৱা;
হিতেসী সব্বসত্তানং [সব্বপাণীনং (সী.)], বহুং মোচেসি বন্ধনা.
১১. ‘‘নন্দাৰামৱনে তস্স, অহোসিং ফুস্সকোকিলো [পুস্সকোকিলো (সী. স্যা.)];
গন্ধকুটিসমাসন্নে, অম্বৰুক্খে ৱসামহং.
১২. ‘‘তদা পিণ্ডায গচ্ছন্তং, দক্খিণেয্যং জিনুত্তমং;
দিস্ৱা চিত্তং পসাদেত্ৱা, মঞ্জুনাভিনিকূজহং [মঞ্জুনাদেন কূজহং (সী. পী.)].
১৩. ‘‘ৰাজুয্যানং তদা গন্ত্ৱা, সুপক্কং কনকত্তচং;
অম্বপিণ্ডং গহেত্ৱান, সম্বুদ্ধস্সোপনামযিং.
১৪. ‘‘তদা মে চিত্তমঞ্ঞায, মহাকাৰুণিকো জিনো;
উপট্ঠাকস্স হত্থতো, পত্তং পগ্গণ্হি নাযকো.
১৫. ‘‘অদাসিং হট্ঠচিত্তোহং [তুট্ঠচিত্তোহং (সী.)], অম্বপিণ্ডং মহামুনে;
পত্তে পক্খিপ্প পক্খেহি, পঞ্জলিং [পক্খেহঞ্জলিং (সী.)] কত্ৱান মঞ্জুনা.
১৬. ‘‘সৰেন ৰজনীযেন, সৱনীযেন ৱগ্গুনা;
ৱস্সন্তো বুদ্ধপূজত্থং, নীড়ং [নিদ্দং (স্যা. পী.)] গন্ত্ৱা নিপজ্জহং.
১৭. ‘‘তদা মুদিতচিত্তং মং, বুদ্ধপেমগতাসযং;
সকুণগ্ঘি উপাগন্ত্ৱা, ঘাতযী দুট্ঠমানসো.
১৮. ‘‘ততো চুতোহং তুসিতে, অনুভোত্ৱা মহাসুখং;
মনুস্সযোনিমাগচ্ছিং, তস্স কম্মস্স ৱাহসা.
১৯. ‘‘ইমম্হি ভদ্দকে কপ্পে, ব্ৰহ্মবন্ধু মহাযসো;
কস্সপো নাম গোত্তেন, উপ্পজ্জি ৱদতং ৱৰো.
২০. ‘‘সাসনং জোতযিত্ৱা সো, অভিভুয্য কুতিত্থিযে;
ৱিনযিত্ৱান ৱেনেয্যে, নিব্বুতো সো সসাৱকো.
২১. ‘‘নিব্বুতে তম্হি লোকগ্গে, পসন্না জনতা বহূ;
পূজনত্থায বুদ্ধস্স, থূপং কুব্বন্তি সত্থুনো.
২২. ‘‘‘সত্তযোজনিকং থূপং, সত্তৰতনভূসিতং;
কৰিস্সাম মহেসিস্স’, ইচ্চেৱং মন্তযন্তি তে.
২৩. ‘‘কিকিনো কাসিৰাজস্স, তদা সেনায নাযকো;
হুত্ৱাহং অপ্পমাণস্স, পমাণং চেতিযে ৱদিং.
২৪. ‘‘তদা তে মম ৱাক্যেন, চেতিযং যোজনুগ্গতং;
অকংসু নৰৱীৰস্স, নানাৰতনভূসিতং.
২৫. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
২৬. ‘‘পচ্ছিমে চ ভৱে দানি, জাতো সেট্ঠিকুলে অহং;
সাৱত্থিযং পুৰৱৰে, ইদ্ধে ফীতে মহদ্ধনে.
২৭. ‘‘পুৰপ্পৱেসে সুগতং, দিস্ৱা ৱিম্হিতমানসো;
পব্বজিত্ৱান ন চিৰং, অৰহত্তমপাপুণিং.
২৮. ‘‘চেতিযস্স পমাণং যং, অকৰিং তেন কম্মুনা;
লকুণ্ডকসৰীৰোহং, জাতো পৰিভৱাৰহো.
২৯. ‘‘সৰেন মধুৰেনাহং, পূজিত্ৱা ইসিসত্তমং;
মঞ্জুস্সৰানং ভিক্খূনং, অগ্গত্তমনুপাপুণিং.
৩০. ‘‘ফলদানেন বুদ্ধস্স, গুণানুস্সৰণেন চ;
সামঞ্ঞফলসম্পন্নো, ৱিহৰামি অনাসৱো.
৩১. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;
নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.
৩২. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, বুদ্ধসেট্ঠস্স সন্তিকে;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৩৩. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;
ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা লকুণ্ডভদ্দিযো থেৰো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
লকুণ্ডভদ্দিযত্থেৰস্সাপদানং পঠমং.
২. কঙ্খাৰেৱতত্থেৰঅপদানং
৩৪. ‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, সব্বধম্মেসু চক্খুমা;
ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো.
৩৫. ‘‘সীহহনু ব্ৰহ্মগিৰো, হংসদুন্দুভিনিস্সনো [হংসদুন্দুভিনিস্সৰো (সী.) … নিস্সৱনো (পী.) … সাৱনো (স্যা.)];
নাগৱিক্কন্তগমনো, চন্দসূৰাদিকপ্পভো.
৩৬. ‘‘মহামতী মহাৱীৰো, মহাঝাযী মহাবলো [মহাগতি (স্যা.), মহাহিতো (পী.)];
মহাকাৰুণিকো নাথো, মহাতমপনূদনো [মহাতমৱিধংসনো (স্যা.), মহাতমনিসূদনো (পী.)].
৩৭. ‘‘স কদাচি তিলোকগ্গো, ৱেনেয্যং ৱিনযং বহুং [ৱেনেয্যে ৱিনিযং বহূ (সী.)];
ধম্মং দেসেসি সম্বুদ্ধো, সত্তাসযৱিদূ মুনি.
৩৮. ‘‘ঝাযিং ঝানৰতং ৱীৰং, উপসন্তং অনাৱিলং;
ৱণ্ণযন্তো পৰিসতিং, তোসেসি [তোসেতি (স্যা. পী. ক.)] জনতং জিনো.
৩৯. ‘‘তদাহং হংসৱতিযং, ব্ৰাহ্মণো ৱেদপাৰগূ;
ধম্মং সুত্ৱান মুদিতো, তং ঠানমভিপত্থযিং.
৪০. ‘‘তদা জিনো ৱিযাকাসি, সঙ্ঘমজ্ঝে ৱিনাযকো;
‘মুদিতো হোহি ত্ৱং ব্ৰহ্মে, লচ্ছসে তং মনোৰথং.
৪১. ‘‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
৪২. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;
ৰেৱতো নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৱকো’.
৪৩. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
৪৪. ‘‘পচ্ছিমে চ ভৱে দানি, জাতোহং কোলিযে পুৰে;
খত্তিযে কুলসম্পন্নে, ইদ্ধে ফীতে মহদ্ধনে.
৪৫. ‘‘যদা কপিলৱত্থুস্মিং, বুদ্ধো ধম্মমদেসযি;
তদা পসন্নো সুগতে, পব্বজিং অনগাৰিযং.
৪৬. ‘‘কঙ্খা মে বহুলা আসি, কপ্পাকপ্পে তহিং তহিং;
সব্বং তং ৱিনযী বুদ্ধো, দেসেত্ৱা ধম্মমুত্তমং.
৪৭. ‘‘ততোহং তিণ্ণসংসাৰো, সদা ঝানসুখে ৰতো;
ৱিহৰামি তদা বুদ্ধো, মং দিস্ৱা এতদব্ৰৱি.
৪৮. ‘‘‘যা কাচি কঙ্খা ইধ ৱা হুৰং ৱা, সকৱেদিযা ৱা পৰৱেদিযা ৱা;
যে ঝাযিনো তা পজহন্তি সব্বা, আতাপিনো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তা’.
৪৯. ‘‘সতসহস্সে কতং কম্মং, ফলং দস্সেসি মে ইধ;
সুমুত্তো সৰৱেগোৱ কিলেসে ঝাপযিং মম.
৫০. ‘‘ততো ঝানৰতং দিস্ৱা, বুদ্ধো লোকন্তগূ মুনি;
ঝাযীনং ভিক্খূনং অগ্গো, পঞ্ঞাপেতি মহামতি.
৫১. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৱিহৰামি অনাসৱো.
৫২. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৫৩. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা কঙ্খাৰেৱতো থেৰো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
কঙ্খাৰেৱতত্থেৰস্সাপদানং দুতিযং.
৩. সীৱলিত্থেৰঅপদানং
৫৪. ‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, সব্বধম্মেসু চক্খুমা;
ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো.
৫৫. ‘‘সীলং তস্স অসঙ্খেয্যং, সমাধি ৱজিৰূপমো;
অসঙ্খেয্যং ঞাণৱৰং, ৱিমুত্তি চ অনোপমা.
৫৬. ‘‘মনুজামৰনাগানং, ব্ৰহ্মানঞ্চ সমাগমে;
সমণব্ৰাহ্মণাকিণ্ণে, ধম্মং দেসেসি নাযকো.
৫৭. ‘‘সসাৱকং মহালাভিং, পুঞ্ঞৱন্তং জুতিন্ধৰং;
ঠপেসি এতদগ্গম্হি, পৰিসাসু ৱিসাৰদো.
৫৮. ‘‘তদাহং খত্তিযো আসিং, নগৰে হংসসৱ্হযে;
সুত্ৱা জিনস্স তং ৱাক্যং, সাৱকস্স গুণং বহুং.
৫৯. ‘‘নিমন্তযিত্ৱা সত্তাহং, ভোজযিত্ৱা সসাৱকং;
মহাদানং দদিত্ৱান, তং ঠানমভিপত্থযিং.
৬০. ‘‘তদা মং ৱিনতং পাদে, দিস্ৱান পুৰিসাসভো;
সৰেন মহতা ৱীৰো [সুস্সৰেন মহাৱীৰো (সী. পী.)], ইদং ৱচনমব্ৰৱি.
৬১. ‘‘‘ততো জিনস্স ৱচনং, সোতুকামা মহাজনা;
দেৱদানৱগন্ধব্বা, ব্ৰহ্মানো চ মহিদ্ধিকা’.
৬২. ‘‘সমণব্ৰাহ্মণা চেৱ, নমস্সিংসু কতঞ্জলী;
‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুৰিসুত্তম.
৬৩. ‘‘‘খত্তিযেন মহাদানং, দিন্নং সত্তাহিকম্পি ৱো [সত্তহিকং মি ৱো (সী.), সত্তহিকাধিকং (স্যা.), সত্তহিকং ৱিভো (পী.)];
সোতুকামা ফলং তস্স, ব্যাকৰোহি মহামুনে’.
৬৪. ‘‘ততো অৱোচ ভগৱা, ‘সুণাথ মম ভাসিতং;
অপ্পমেয্যম্হি বুদ্ধম্হি, সসঙ্ঘম্হি পতিট্ঠিতা [সংঘম্হি সুপ্পতিট্ঠিতা (সী. পী.)].
৬৫. ‘‘‘দক্খিণা তায [দক্খিণাদায (স্যা. পী.)] কো ৱত্তা, অপ্পমেয্যফলা হি সা;
অপি চে স মহাভোগো, ঠানং পত্থেতি উত্তমং.
৬৬. ‘‘‘লাভী ৱিপুললাভানং, যথা ভিক্খু সুদস্সনো;
তথাহম্পি ভৱেয্যন্তি, লচ্ছসে তং অনাগতে.
৬৭. ‘‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
৬৮. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;
সীৱলি নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৱকো’.
৬৯. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসূপগো অহং.
৭০. ‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, ৱিপস্সী লোকনাযকো;
উপ্পজ্জি চাৰুদস্সনো, সব্বধম্মৱিপস্সকো.
৭১. ‘‘তদাহং বন্ধুমতিযং, কুলস্সঞ্ঞতৰস্স চ;
দযিতো পস্সিতো চেৱ, আসিং কম্মন্তৱাৱটো [কম্মন্তব্যাৱটো (সী. স্যা. ক.)].
৭২. ‘‘তদা অঞ্ঞতৰো পূগো, ৱিপস্সিস্স মহেসিনো;