৫৪. কচ্চাযনৱগ্গো
১. মহাকচ্চাযনত্থেৰঅপদানং
১. ‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, অনেজো অজিতং জযো;
সতসহস্সে কপ্পানং, ইতো উপ্পজ্জি নাযকো.
২. ‘‘ৱীৰো কমলপত্তক্খো, সসঙ্কৱিমলাননো;
কনকাচলসঙ্কাসো [কঞ্চনতচসঙ্কাসো (স্যা.)], ৰৱিদিত্তিসমপ্পভো.
৩. ‘‘সত্তনেত্তমনোহাৰী, ৱৰলক্খণভূসিতো;
সব্বৱাক্যপথাতীতো, মনুজামৰসক্কতো.
৪. ‘‘সম্বুদ্ধো বোধযং সত্তে, ৱাগীসো মধুৰস্সৰো;
কৰুণানিবন্ধসন্তানো, পৰিসাসু ৱিসাৰদো.
৫. ‘‘দেসেতি মধুৰং ধম্মং, চতুসচ্চূপসংহিতং;
নিমুগ্গে মোহপঙ্কম্হি, সমুদ্ধৰতি পাণিনে.
৬. ‘‘তদা একচৰো হুত্ৱা, তাপসো হিমৱালযো;
নভসা মানুসং লোকং, গচ্ছন্তো জিনমদ্দসং.
৭. ‘‘উপেচ্চ সন্তিকং তস্স, অস্সোসিং ধম্মদেসনং;
ৱণ্ণযন্তস্স ৱীৰস্স, সাৱকস্স মহাগুণং.
৮. ‘‘সঙ্খিত্তেন মযা ৱুত্তং, ৱিত্থাৰেন পকাসযং;
পৰিসং মঞ্চ তোসেতি, যথা কচ্চাযনো অযং.
৯. ‘‘‘নাহং এৱমিধেকচ্চং [এৱংৱিধং কঞ্চি (সী. পী.)], অঞ্ঞং পস্সামি সাৱকং;
তস্মাতদগ্গে [তস্মেতদগ্গে (সী.)] এসগ্গো, এৱং ধাৰেথ ভিক্খৱো’.
১০. ‘‘তদাহং ৱিম্হিতো হুত্ৱা, সুত্ৱা ৱাক্যং মনোৰমং;
হিমৱন্তং গমিত্ৱান, আহিত্ৱা [আহত্ৱা (সী. পী.)] পুপ্ফসঞ্চযং.
১১. ‘‘পূজেত্ৱা লোকসৰণং, তং ঠানমভিপত্থযিং;
তদা মমাসযং ঞত্ৱা, ব্যাকাসি স ৰণঞ্জহো.
১২. ‘‘‘পস্সথেতং ইসিৱৰং, নিদ্ধন্তকনকত্তচং;
উদ্ধগ্গলোমং পীণংসং, অচলং পঞ্জলিং ঠিতং.
১৩. ‘‘‘হাসং সুপুণ্ণনযনং, বুদ্ধৱণ্ণগতাসযং;
ধম্মজং উগ্গহদযং [ধম্মংৱ ৱিগ্গহৱৰং (সী.), ধম্মপটিগ্গহৱৰং (পী.)], অমতাসিত্তসন্নিভং’.
১৪. ‘‘কচ্চানস্স গুণং সুত্ৱা, তং ঠানং পত্থযং ঠিতো;
অনাগতম্হি অদ্ধানে, গোতমস্স মহামুনে.
১৫. ‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;
কচ্চানো নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৱকো.
১৬. ‘‘বহুস্সুতো মহাঞাণী, অধিপ্পাযৱিদূ মুনে;
পাপুণিস্সতি তং ঠানং, যথাযং ব্যাকতো মযা.
১৭. ‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং কম্মমকৰিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
১৮. ‘‘দুৱে ভৱে সংসৰামি, দেৱত্তে অথ মানুসে;
অঞ্ঞং গতিং ন গচ্ছামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
১৯. ‘‘দুৱে কুলে পজাযামি, খত্তিযে অথ ব্ৰাহ্মণে;
নীচে কুলে ন জাযামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
২০. ‘‘পচ্ছিমে চ ভৱে দানি, জাতো উজ্জেনিযং পুৰে [জাতো, উজ্জেনিযং পুৰে ৰমে (স্যা.)];
পজ্জোতস্স চ চণ্ডস্স, পুৰোহিতদিজাধিনো [পুৰোহিতদিজাতিনো (সী. পী.)].
২১. ‘‘পুত্তো তিৰিটিৱচ্ছস্স [তিৰিটৱচ্ছস্স (সী.), তিপিতিৱচ্ছস্স (স্যা.)], নিপুণো ৱেদপাৰগূ;
মাতা চ চন্দিমা নাম, কচ্চানোহং ৱৰত্তচো.
২২. ‘‘ৱীমংসনত্থং বুদ্ধস্স, ভূমিপালেন পেসিতো;
দিস্ৱা মোক্খপুৰদ্ৱাৰং, নাযকং গুণসঞ্চযং.
২৩. ‘‘সুত্ৱা চ ৱিমলং ৱাক্যং, গতিপঙ্কৱিসোসনং;
পাপুণিং অমতং সন্তং, সেসেহি সহ সত্তহি.
২৪. ‘‘অধিপ্পাযৱিদূ জাতো, সুগতস্স মহামতে;
ঠপিতো এতদগ্গে চ, সুসমিদ্ধমনোৰথো.
২৫. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;
নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.
২৬. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;
‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে; তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
২৭. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;
ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা মহাকচ্চাযনো থেৰো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
মহাকচ্চাযনত্থেৰস্সাপদানং পঠমং.
২. ৱক্কলিত্থেৰঅপদানং
২৮. ‘‘ইতো সতসহস্সম্হি, কপ্পে উপ্পজ্জি নাযকো;
অনোমনামো অমিতো, নামেন পদুমুত্তৰো.
২৯. ‘‘পদুমাকাৰৱদনো, পদুমামলসুচ্ছৱী;
লোকেনানুপলিত্তোৱ তোযেন পদুমং যথা.
৩০. ‘‘ৱীৰো পদুমপত্তক্খো, কন্তো চ পদুমং যথা;
পদুমুত্তৰগন্ধোৱ, তস্মা সো পদুমুত্তৰো.
৩১. ‘‘লোকজেট্ঠো চ নিম্মানো, অন্ধানং নযনূপমো;
সন্তৱেসো গুণনিধি, কৰুণামতিসাগৰো.
৩২. ‘‘স কদাচি মহাৱীৰো, ব্ৰহ্মাসুৰসুৰচ্চিতো;
সদেৱমনুজাকিণ্ণে, জনমজ্ঝে জিনুত্তমো [জনুত্তমো (স্যা. পী.), অনুত্তমো (ক.) ৱঙ্গীসত্থেৰাপদানেপি].
৩৩. ‘‘ৱদনেন সুগন্ধেন, মধুৰেন ৰুতেন চ;
ৰঞ্জযং পৰিসং সব্বং, সন্থৱী সাৱকং সকং.
৩৪. ‘‘সদ্ধাধিমুত্তো সুমতি, মম দস্সনলালসো [দস্সনসালযো (স্যা.)];
নত্থি এতাদিসো অঞ্ঞো, যথাযং ভিক্খু ৱক্কলি.
৩৫. ‘‘তদাহং হংসৱতিযং, নগৰে ব্ৰাহ্মণত্ৰজো;
হুত্ৱা সুত্ৱা চ তং ৱাক্যং, তং ঠানমভিৰোচযিং.
৩৬. ‘‘সসাৱকং তং ৱিমলং, নিমন্তেত্ৱা তথাগতং;
সত্তাহং ভোজযিত্ৱান, দুস্সেহচ্ছাদযিং তদা.
৩৭. ‘‘নিপচ্চ সিৰসা তস্স, অনন্তগুণসাগৰে;
নিমুগ্গো পীতিসম্পুণ্ণো, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং.
৩৮. ‘‘‘যো সো তযা সন্থৱিতো, ইতো সত্তমকে মুনি [ইধ সদ্ধাধিমুত্তো ইসি (স্যা.), ইতো সত্তমকেহনি (সী. পী.)];
ভিক্খু সদ্ধাৱতং অগ্গো, তাদিসো হোমহং মুনে’.
৩৯. ‘‘এৱং ৱুত্তে মহাৱীৰো, অনাৱৰণদস্সনো;
ইমং ৱাক্যং উদীৰেসি, পৰিসায মহামুনি.
৪০. ‘‘‘পস্সথেতং মাণৱকং, পীতমট্ঠনিৱাসনং;
হেমযঞ্ঞোপচিতঙ্গং [হেমযঞ্ঞোপৱীতঙ্গং (সী.)], জননেত্তমনোহৰং.
৪১. ‘‘‘এসো অনাগতদ্ধানে, গোতমস্স মহেসিনো;
অগ্গো সদ্ধাধিমুত্তানং, সাৱকোযং ভৱিস্সতি.
৪২. ‘‘‘দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, সব্বসন্তাপৱজ্জিতো;
সব্বভোগপৰিব্যূড়্হো, সুখিতো সংসৰিস্সতি.
৪৩. ‘‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
৪৪. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;
ৱক্কলি নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৱকো’.
৪৫. ‘‘তেন কম্মৱিসেসেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
৪৬. ‘‘সব্বত্থ সুখিতো হুত্ৱা, সংসৰন্তো ভৱাভৱে;
সাৱত্থিযং পুৰে জাতো, কুলে অঞ্ঞতৰে অহং.
৪৭. ‘‘নোনীতসুখুমালং মং, জাতপল্লৱকোমলং;
মন্দং উত্তানসযনং, পিসাচভযতজ্জিতা.
৪৮. ‘‘পাদমূলে মহেসিস্স, সাযেসুং দীনমানসা;
ইমং দদাম তে নাথ, সৰণং হোহি নাযক.
৪৯. ‘‘তদা পটিগ্গহি সো মং, ভীতানং সৰণো মুনি;
জালিনা চক্কঙ্কিতেন [সঙ্কলঙ্কেন (সী.)], মুদুকোমলপাণিনা.
৫০. ‘‘তদা পভুতি তেনাহং, অৰক্খেয্যেন ৰক্খিতো;
সব্বৱেৰৱিনিমুত্তো [সব্বব্যাধিৱিনিমুত্তো (স্যা.), সব্বূপধিৱিনিমুত্তো (পী.)], সুখেন পৰিৱুদ্ধিতো.
৫১. ‘‘সুগতেন ৱিনা ভূতো, উক্কণ্ঠামি মুহুত্তকং;
জাতিযা সত্তৱস্সোহং, পব্বজিং অনগাৰিযং.
৫২. ‘‘সব্বপাৰমিসম্ভূতং, নীলক্খিনযনং [লঙ্কিনীলযনং (সী.)] ৱৰং;
ৰূপং সব্বসুভাকিণ্ণং, অতিত্তো ৱিহৰামহং [ৱিহযামহং (সী. পী.)].
৫৩. ‘‘বুদ্ধৰূপৰতিং [বুদ্ধো ৰূপৰতিং (সী.)] ঞত্ৱা, তদা ওৱদি মং জিনো;
‘অলং ৱক্কলি কিং ৰূপে, ৰমসে বালনন্দিতে.
৫৪. ‘‘‘যো হি পস্সতি সদ্ধম্মং, সো মং পস্সতি পণ্ডিতো;
অপস্সমানো সদ্ধম্মং, মং পস্সম্পি ন পস্সতি.
৫৫. ‘‘‘অনন্তাদীনৱো কাযো, ৱিসৰুক্খসমূপমো;
আৱাসো সব্বৰোগানং, পুঞ্জো দুক্খস্স কেৱলো.
৫৬. ‘‘‘নিব্বিন্দিয ততো ৰূপে, খন্ধানং উদযব্বযং;
পস্স উপক্কিলেসানং, সুখেনন্তং গমিস্সতি’.
৫৭. ‘‘এৱং তেনানুসিট্ঠোহং, নাযকেন হিতেসিনা;
গিজ্ঝকূটং সমাৰুয্হ, ঝাযামি গিৰিকন্দৰে.
৫৮. ‘‘ঠিতো পব্বতপাদম্হি, অস্সাসযি [মমাহসো (সী.)] মহামুনি;
ৱক্কলীতি জিনো ৱাচং, তং সুত্ৱা মুদিতো অহং.
৫৯. ‘‘পক্খন্দিং সেলপব্ভাৰে, অনেকসতপোৰিসে;
তদা বুদ্ধানুভাৱেন, সুখেনেৱ মহিং গতো.
৬০. ‘‘পুনোপি [পুনাপি (স্যা.), মুনি মং (ক.)] ধম্মং দেসেতি, খন্ধানং উদযব্বযং;
তমহং ধম্মমঞ্ঞায, অৰহত্তমপাপুণিং.
৬১. ‘‘সুমহাপৰিসমজ্ঝে, তদা মং চৰণন্তগো;
অগ্গং সদ্ধাধিমুত্তানং, পঞ্ঞপেসি মহামতি.
৬২. ‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং কম্মমকৰিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
৬৩. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৱিহৰামি অনাসৱো.
৬৪. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৬৫. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা ৱক্কলিত্থেৰো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
ৱক্কলিত্থেৰস্সাপদানং দুতিযং.
৩. মহাকপ্পিনত্থেৰঅপদানং
৬৬. ‘‘পদুমুত্তৰো নাম জিনো, সব্বধম্মান পাৰগূ;
উদিতো অজটাকাসে [জগদাকাসে (সী.), জলদাকাসে (পী.)], ৰৱীৱ সৰদম্বৰে.
৬৭. ‘‘ৱচনাভায বোধেতি, ৱেনেয্যপদুমানি সো;
কিলেসপঙ্কং সোসেতি, মতিৰংসীহি নাযকো.
৬৮. ‘‘তিত্থিযানং যসে [যসো (সী. পী.)] হন্তি, খজ্জোতাভা যথা ৰৱি;
সচ্চত্থাভং পকাসেতি, ৰতনংৱ দিৱাকৰো.
৬৯. ‘‘গুণানং আযতিভূতো, ৰতনানংৱ সাগৰো;
পজ্জুন্নোৰিৱ ভূতানি, ধম্মমেঘেন ৱস্সতি.
৭০. ‘‘অক্খদস্সো তদা আসিং, নগৰে হংসসৱ্হযে;
উপেচ্চ ধম্মমস্সোসিং, জলজুত্তমনামিনো.
৭১. ‘‘ওৱাদকস্স ভিক্খূনং, সাৱকস্স কতাৱিনো;
গুণং পকাসযন্তস্স, তপ্পযন্তস্স [তোসযন্তস্স (সী.), হাসযন্তস্স (স্যা.), ৱাসযন্তস্স (পী.)] মে মনং.
৭২. ‘‘সুত্ৱা পতীতো সুমনো, নিমন্তেত্ৱা তথাগতং;