৫. উপালিৱগ্গো
১. ভাগিনেয্যুপালিত্থেৰঅপদানং
১. ‘‘খীণাসৱসহস্সেহি, পৰিৱুতো [পৰেতো (ক. অট্ঠ)] লোকনাযকো;
ৱিৱেকমনুযুত্তো সো, গচ্ছতে পটিসল্লিতুং.
২. ‘‘অজিনেন নিৱত্থোহং, তিদণ্ডপৰিধাৰকো;
ভিক্খুসঙ্ঘপৰিব্যূড়্হং, অদ্দসং লোকনাযকং.
৩. ‘‘একংসং অজিনং কত্ৱা, সিৰে কত্ৱান অঞ্জলিং;
সম্বুদ্ধং অভিৱাদেত্ৱা, সন্থৱিং লোকনাযকং.
৪. ‘‘যথাণ্ডজা চ সংসেদা, ওপপাতী জলাবুজা;
কাকাদিপক্খিনো সব্বে, অন্তলিক্খচৰা সদা.
৫. ‘‘যে কেচি পাণভূতত্থি, সঞ্ঞিনো ৱা অসঞ্ঞিনো;
সব্বে তে তৱ ঞাণম্হি, অন্তো হোন্তি সমোগধা.
৬. ‘‘গন্ধা চ পব্বতেয্যা যে, হিমৱন্তনগুত্তমে;
সব্বে তে তৱ সীলম্হি, কলাযপি ন যুজ্জৰে.
৭. ‘‘মোহন্ধকাৰপক্খন্দো, অযং লোকো সদেৱকো;
তৱ ঞাণম্হি জোতন্তে, অন্ধকাৰা ৱিধংসিতা.
৮. ‘‘যথা অত্থঙ্গতে সূৰিযে, হোন্তি সত্তা তমোগতা;
এৱং বুদ্ধে অনুপ্পন্নে, হোতি লোকো তমোগতো.
৯. ‘‘যথোদযন্তো আদিচ্চো, ৱিনোদেতি তমং সদা;
তথেৱ ত্ৱং বুদ্ধসেট্ঠ, ৱিদ্ধংসেসি তমং সদা.
১০. ‘‘পধানপহিতত্তোসি, বুদ্ধো লোকে সদেৱকে;
তৱ কম্মাভিৰদ্ধেন, তোসেসি জনতং বহুং.
১১. ‘‘তং সব্বং অনুমোদিত্ৱা, পদুমুত্তৰো মহামুনি;
নভং অব্ভুগ্গমী ধীৰো, হংসৰাজাৱ অম্বৰে.
১২. ‘‘অব্ভুগ্গন্ত্ৱান সম্বুদ্ধো, মহেসি পদুমুত্তৰো;
অন্তলিক্খে ঠিতো সত্থা, ইমা গাথা অভাসথ.
১৩. ‘‘যেনিদং থৱিতং ঞাণং, ওপম্মেহি সমাযুতং;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
১৪. ‘‘‘অট্ঠাৰসঞ্চ খত্তুং সো, দেৱৰাজা ভৱিস্সতি;
পথব্যা ৰজ্জং তিসতং, ৱসুধং আৱসিস্সতি.
১৫. ‘‘‘পঞ্চৱীসতিক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি;
পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.
১৬. ‘‘‘কপ্পসতসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
১৭. ‘‘‘তুসিতা হি চৱিত্ৱান, সুক্কমূলেন চোদিতো;
হীনোৱ জাতিযা সন্তো, উপালি নাম হেস্সতি.
১৮. ‘‘‘সো পচ্ছা পব্বজিত্ৱান, ৱিৰাজেত্ৱান পাপকং;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৱো.
১৯. ‘‘‘তুট্ঠো চ গোতমো বুদ্ধো, সক্যপুত্তো মহাযসো;
ৱিনযাধিগতং তস্স, এতদগ্গে ঠপেস্সতি’.
২০. ‘‘সদ্ধাযাহং পব্বজিতো, কতকিচ্চো অনাসৱো;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰামি অনাসৱো.
২১. ‘‘ভগৱা চানুকম্পী মং, ৱিনযেহং ৱিসাৰদো;
সককম্মাভিৰদ্ধো চ, ৱিহৰামি অনাসৱো.
২২. ‘‘সংৱুতো পাতিমোক্খম্হি, ইন্দ্ৰিযেসু চ পঞ্চসু;
ধাৰেমি ৱিনযং সব্বং, কেৱলং ৰতনাকৰং [ৰতনগ্ঘৰং (ক.)].
২৩. ‘‘মমঞ্চ গুণমঞ্ঞায, সত্থা লোকে অনুত্তৰো;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, এতদগ্গে ঠপেসি মং.
২৪. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;
ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা উপালিথেৰো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.
ভাগিনেয্যুপালিত্থেৰস্সাপদানং পঠমং.
২. সোণকোড়িৱিসত্থেৰঅপদানং
২৫. ‘‘অনোমদস্সিস্স মুনিনো, লোকজেট্ঠস্স তাদিনো;
সুধায লেপনং কত্ৱা, চঙ্কমং কাৰযিং অহং.
২৬. ‘‘নানাৱণেহি পুপ্ফেহি, চঙ্কমং সন্থৰিং অহং;
আকাসে ৱিতানং কত্ৱা, ভোজযিং বুদ্ধমুত্তমং.
২৭. ‘‘অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱান, অভিৱাদেত্ৱান সুব্বতং [পুপ্ফকং (ক.)];
দীঘসালং ভগৱতো, নিয্যাদেসিমহং তদা.
২৮. ‘‘মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, সত্থা লোকে অনুত্তৰো;
পটিগ্গহেসি ভগৱা, অনুকম্পায চক্খুমা.
২৯. ‘‘পটিগ্গহেত্ৱান সম্বুদ্ধো, দক্খিণেয্যো সদেৱকে;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
৩০. ‘‘‘যো সো হট্ঠেন চিত্তেন, দীঘসালং অদাসি [অকাসি (সী.)] মে;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
৩১. ‘‘‘ইমস্স মচ্চুকালম্হি, পুঞ্ঞকম্মসমঙ্গিনো;
সহস্সযুত্তস্সৰথো, উপট্ঠিস্সতি তাৱদে.
৩২. ‘‘‘তেন যানেনযং পোসো, দেৱলোকং গমিস্সতি;
অনুমোদিস্সৰে দেৱা, সম্পত্তে কুসলব্ভৱে [কুসলে ভৱে (সী. স্যা.)].
৩৩. ‘‘‘মহাৰহং ব্যম্হং সেট্ঠং, ৰতনমত্তিকলেপনং;
কূটাগাৰৱৰূপেতং, ব্যম্হং অজ্ঝাৱসিস্সতি.
৩৪. ‘‘‘তিংসকপ্পসহস্সানি, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;
পঞ্চৱীসতি কপ্পানি, দেৱৰাজা ভৱিস্সতি.
৩৫. ‘‘‘সত্তসত্ততিক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি;
যসোধৰসনামা [যসেধৰা সমানা (সী.)] তে, সব্বেপি একনামকা.
৩৬. ‘‘‘দ্ৱে সম্পত্তী অনুভোত্ৱা, ৱড্ঢেত্ৱা [চিনিত্ৱা (স্যা.)] পুঞ্ঞসঞ্চযং;
অট্ঠৱীসতিকপ্পম্হি, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.
৩৭. ‘‘‘তত্ৰাপি ব্যম্হং পৱৰং, ৱিস্সকম্মেন মাপিতং;
দসসদ্দাৱিৱিত্তং তং, পুৰমজ্ঝাৱসিস্সতি.
৩৮. ‘‘‘অপৰিমেয্যে ইতো কপ্পে, ভূমিপালো মহিদ্ধিকো;
ওক্কাকো নাম নামেন, ৰাজা ৰট্ঠে ভৱিস্সতি.
৩৯. ‘‘‘সোড়সিত্থিসহস্সানং, সব্বাসং পৱৰা চ সা [পৱৰাৱ যা (স্যা.), পৱৰা পিযা (?)];
অভিজাতা খত্তিযানী, নৱ পুত্তে জনেস্সতি.
৪০. ‘‘‘নৱ পুত্তে জনেত্ৱান, খত্তিযানী মৰিস্সতি;
তৰুণী চ পিযা কঞ্ঞা, মহেসিত্তং কৰিস্সতি.
৪১. ‘‘‘ওক্কাকং তোসযিত্ৱান, ৱৰং কঞ্ঞা লভিস্সতি;
ৱৰং লদ্ধান সা কঞ্ঞা, পুত্তে পব্বাজযিস্সতি.
৪২. ‘‘‘পব্বাজিতা চ তে সব্বে, গমিস্সন্তি নগুত্তমং;
জাতিভেদভযা সব্বে, ভগিনীহি ৱসিস্সৰে [সংৱসিস্সৰে (সী.)].
৪৩. ‘‘‘একা চ কঞ্ঞা ব্যাধীহি, ভৱিস্সতি পৰিক্খতা [পুৰক্খতা (স্যা. ক.)];
মা নো জাতি পভিজ্জীতি, নিখণিস্সন্তি খত্তিযা.
৪৪. ‘‘‘খত্তিযো নীহৰিত্ৱান, তায সদ্ধিং ৱসিস্সতি;
ভৱিস্সতি তদা ভেদো, ওক্কাককুলসম্ভৱো.
৪৫. ‘‘‘তেসং পজা ভৱিস্সন্তি, কোড়িযা নাম জাতিযা;
তত্থ মানুসকং ভোগং, অনুভোস্সতিনপ্পকং.
৪৬. ‘‘‘তম্হা কাযা চৱিত্ৱান, দেৱলোকং গমিস্সতি;
তত্ৰাপি পৱৰং ব্যম্হং, লভিস্সতি মনোৰমং.
৪৭. ‘‘‘দেৱলোকা চৱিত্ৱান, সুক্কমূলেন চোদিতো;
আগন্ত্ৱান মনুস্সত্তং, সোণো নাম ভৱিস্সতি.
৪৮. ‘‘‘আৰদ্ধৱীৰিযো পহিতত্তো, পদহং সত্থু সাসনে;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, নিব্বাযিস্সতিনাসৱো.
৪৯. ‘‘‘অনন্তদস্সী ভগৱা, গোতমো সক্যপুঙ্গৱো;
ৱিসেসঞ্ঞূ মহাৱীৰো, অগ্গট্ঠানে ঠপেস্সতি’.
৫০. ‘‘ৱুট্ঠম্হি দেৱে চতুৰঙ্গুলম্হি, তিণে অনিলেৰিতঅঙ্গণম্হি;
ঠত্ৱান যোগস্স পযুত্ততাদিনো, ততোত্তৰিং পাৰমতা ন ৱিজ্জতি.
৫১. ‘‘উত্তমে দমথে দন্তো, চিত্তং মে সুপণীহিতং;
ভাৰো মে ওহিতো সব্বো, নিব্বুতোম্হি অনাসৱো.
৫২. ‘‘অঙ্গীৰসো মহানাগো, অভিজাতোৱ কেসৰী;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, এতদগ্গে ঠপেসি মং.
৫৩. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা সোণো কোড়িৱিসো [কোড়িযৱেস্সো (সী. স্যা.), কোটিকণ্ণো (ক.)] থেৰো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.
সোণকোড়িৱিসত্থেৰস্সাপদানং দুতিযং.
৩. কাড়িগোধাপুত্তভদ্দিযত্থেৰঅপদানং
৫৪. ‘‘পদুমুত্তৰসম্বুদ্ধং, মেত্তচিত্তং মহামুনিং;
উপেতি জনতা সব্বা, সব্বলোকগ্গনাযকং.
৫৫. ‘‘সত্তুকঞ্চ বদ্ধকঞ্চ [ৱত্থং সেনাসনঞ্চেৱ (সী.), সত্তুকঞ্চ পদকঞ্চ (সী. অট্ঠ.), সত্তুকঞ্চ পৱাকঞ্চ (স্যা.)], আমিসং পানভোজনং;
দদন্তি সত্থুনো সব্বে, পুঞ্ঞক্খেত্তে অনুত্তৰে.
৫৬. ‘‘অহম্পি দানং দস্সামি, দেৱদেৱস্স তাদিনো;
বুদ্ধসেট্ঠং নিমন্তেত্ৱা, সঙ্ঘম্পি চ অনুত্তৰং.
৫৭. ‘‘উয্যোজিতা মযা চেতে, নিমন্তেসুং তথাগতং;
কেৱলং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ, পুঞ্ঞক্খেত্তং অনুত্তৰং.
৫৮. ‘‘সতসহস্সপল্লঙ্কং, সোৱণ্ণং গোনকত্থতং;
তূলিকাপটলিকায, খোমকপ্পাসিকেহি চ;
মহাৰহং পঞ্ঞাপযিং, আসনং বুদ্ধযুত্তকং.
৫৯. ‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, দেৱদেৱো নৰাসভো;
ভিক্খুসঙ্ঘপৰিব্যূড়্হো, মম দ্ৱাৰমুপাগমি.
৬০. ‘‘পচ্চুগ্গন্ত্ৱান সম্বুদ্ধং, লোকনাথং যসস্সিনং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, অভিনামযিং সঙ্ঘৰং [সকং ঘৰং (সী.)].
৬১. ‘‘ভিক্খূনং সতসহস্সং, বুদ্ধঞ্চ লোকনাযকং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, পৰমন্নেন তপ্পযিং.
৬২. ‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
৬৩. ‘‘‘যেনিদং আসনং দিন্নং, সোৱণ্ণং গোনকত্থতং;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
৬৪. ‘‘‘চতুসত্ততিক্খত্তুং সো, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;
অনুভোস্সতি সম্পত্তিং, অচ্ছৰাহি পুৰক্খতো.
৬৫. ‘‘‘পদেসৰজ্জং সহস্সং, ৱসুধং আৱসিস্সতি;
একপঞ্ঞাসক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.
৬৬. ‘‘‘সব্বাসু ভৱযোনীসু, উচ্চাকুলী [উচ্চাকুলে (ক.)] ভৱিস্সতি;
সো চ পচ্ছা পব্বজিত্ৱা, সুক্কমূলেন চোদিতো;
ভদ্দিযো নাম নামেন, হেস্সতি সত্থু সাৱকো.
৬৭. ‘‘‘ৱিৱেকমনুযুত্তোম্হি, পন্তসেননিৱাসহং;
ফলঞ্চাধিগতং সব্বং, চত্তক্লেসোম্হি অজ্জহং.
৬৮. ‘‘‘মম সব্বং [কম্মং (?)] অভিঞ্ঞায, সব্বঞ্ঞূ লোকনাযকো;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, এতদগ্গে ঠপেসি মং’.
৬৯. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা ভদ্দিযো কাড়িগোধায পুত্তো থেৰো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.
ভদ্দিযস্স কাড়িগোধায পুত্তত্থেৰস্সাপদানং ততিযং.
৪. সন্নিট্ঠাপকত্থেৰঅপদানং
৭০. ‘‘অৰঞ্ঞে কুটিকং কত্ৱা, ৱসামি পব্বতন্তৰে;