৪৯. পংসুকূলৱগ্গো
১. পংসুকূলসঞ্ঞকত্থেৰঅপদানং
১. ‘‘তিস্সো নামাসি ভগৱা, সযম্ভূ অগ্গপুগ্গলো;
পংসুকূলং ঠপেত্ৱান, ৱিহাৰং পাৱিসী জিনো.
২. ‘‘ৱিনতং [সজ্জিতং (স্যা.), তিযন্তং (পী.)] ধনুমাদায, ভক্খত্থায চৰিং অহং;
মণ্ডলগ্গং গহেত্ৱান, কাননং পাৱিসিং অহং.
৩. ‘‘তত্থদ্দসং পংসুকূলং, দুমগ্গে লগ্গিতং তদা;
চাপং তত্থেৱ নিক্খিপ্প, সিৰে কত্ৱান অঞ্জলিং.
৪. ‘‘পসন্নচিত্তো সুমনো, ৱিপুলায চ পীতিযা;
বুদ্ধসেট্ঠং সৰিত্ৱান, পংসুকূলং অৱন্দহং.
৫. ‘‘দ্ৱেনৱুতে ইতো কপ্পে, পংসুকূলমৱন্দহং;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ৱন্দনায ইদং ফলং.
৬. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;
নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.
৭. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৮. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;
ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা পংসুকূলসঞ্ঞকো থেৰো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
পংসুকূলসঞ্ঞকত্থেৰস্সাপদানং পঠমং.
২. বুদ্ধসঞ্ঞকত্থেৰঅপদানং
৯. ‘‘অজ্ঝাযকো মন্তধৰো, তিণ্ণং ৱেদান পাৰগূ;
লক্খণে ইতিহাসে চ, সনিঘণ্ডুসকেটুভে.
১০. ‘‘নদীসোতপটিভাগা, সিস্সা আযন্তি মে তদা;
তেসাহং মন্তে [মন্তং (স্যা. ক.)] ৱাচেমি, ৰত্তিন্দিৱমতন্দিতো.
১১. ‘‘সিদ্ধত্থো নাম সম্বুদ্ধো, লোকে উপ্পজ্জি তাৱদে;
তমন্ধকাৰং নাসেত্ৱা, ঞাণালোকং পৱত্তযি.
১২. ‘‘মম অঞ্ঞতৰো সিস্সো, সিস্সানং সো কথেসি মে;
সুত্ৱান তে এতমত্থং, আৰোচেসুং মমং তদা.
১৩. ‘‘বুদ্ধো লোকে সমুপ্পন্নো, সব্বঞ্ঞূ লোকনাযকো;
তস্সানুৱত্ততি জনো, লাভো অম্হং ন ৱিজ্জতি [ন হেস্সতি (সী. পী.)].
১৪. ‘‘অধিচ্চুপ্পত্তিকা বুদ্ধা, চক্খুমন্তো মহাযসা;
যংনূনাহং বুদ্ধসেট্ঠং, পস্সেয্যং লোকনাযকং.
১৫. ‘‘অজিনং মে গহেত্ৱান, ৱাকচীৰং কমণ্ডলুং;
অস্সমা অভিনিক্খম্ম, সিস্সে আমন্তযিং অহং.
১৬. ‘‘ওদুম্বৰিকপুপ্ফংৱ, চন্দম্হি সসকং যথা;
ৱাযসানং যথা খীৰং, দুল্লভো লোকনাযকো [দুল্লভা লোকনাযকা (সী.), দুল্লভং লোকনাযকং (স্যা. পী. ক.)].
১৭. ‘‘বুদ্ধো লোকম্হি উপ্পন্নো, মনুস্সত্তম্পি দুল্লভং;
উভোসু ৱিজ্জমানেসু, সৱনঞ্চ সুদুল্লভং.
১৮. ‘‘বুদ্ধো লোকে সমুপ্পন্নো, চক্খুং লচ্ছাম নো ভৱং;
এথ সব্বে গমিস্সাম, সম্মাসম্বুদ্ধসন্তিকং.
১৯. ‘‘কমণ্ডলুধৰা সব্বে, খৰাজিননিৱাসিনো;
তে জটা ভাৰভৰিতা, নিক্খমুং ৱিপিনা তদা.
২০. ‘‘যুগমত্তং পেক্খমানা, উত্তমত্থং গৱেসিনো;
আসত্তিদোসৰহিতা, অসম্ভীতাৱ কেসৰী.
২১. ‘‘অপ্পকিচ্চা অলোলুপ্পা, নিপকা সন্তৱুত্তিনো;
উঞ্ছায চৰমানা তে, বুদ্ধসেট্ঠমুপাগমুং.
২২. ‘‘দিযড্ঢযোজনে সেসে, ব্যাধি মে উপপজ্জথ;
বুদ্ধসেট্ঠং সৰিত্ৱান, তত্থ কালঙ্কতো অহং.
২৩. ‘‘চতুন্নৱুতিতো কপ্পে, যং সঞ্ঞমলভিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, বুদ্ধসঞ্ঞাযিদং ফলং.
২৪. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৱিহৰামি অনাসৱো.
২৫. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
২৬. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা বুদ্ধসঞ্ঞকো থেৰো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
বুদ্ধসঞ্ঞকত্থেৰস্সাপদানং দুতিযং.
৩. ভিসদাযকত্থেৰঅপদানং
২৭. ‘‘ওগয্হ যং [ওগয্হাহং (সী. স্যা. পী.)] পোক্খৰণিং, নানাকুঞ্জৰসেৱিতং;
উদ্ধৰামি ভিসং তত্থ, ঘাসহেতু [অসনহেতু (স্যা.)] অহং তদা.
২৮. ‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, পদুমুত্তৰসৱ্হযো;
ৰত্তম্বৰধৰো [ৰত্তকম্বলধৰো (স্যা.)] বুদ্ধো, গচ্ছতি অনিলঞ্জসে.
২৯. ‘‘ধুনন্তো পংসুকূলানি, সদ্দমস্সোসহং তদা;
উদ্ধং নিজ্ঝাযমানোহং, অদ্দসং লোকনাযকং.
৩০. ‘‘তত্থেৱ ঠিতকো সন্তো, আযাচিং লোকনাযকং;
মধুং ভিসেহি সৱতি, খীৰং সপ্পিং মুড়ালিভি.
৩১. ‘‘পটিগ্গণ্হাতু মে বুদ্ধো, অনুকম্পায চক্খুমা;
ততো কাৰুণিকো সত্থা, ওৰুহিত্ৱা মহাযসো.
৩২. ‘‘পটিগ্গণ্হি মমং ভিক্খং, অনুকম্পায চক্খুমা;
পটিগ্গহেত্ৱা সম্বুদ্ধো, অকা মে অনুমোদনং.
৩৩. ‘‘‘সুখী হোতু [হোহি (সী. স্যা. পী. ক.)] মহাপুঞ্ঞ, গতি তুয্হং সমিজ্ঝতু;
ইমিনা ভিসদানেন, লভস্সু ৱিপুলং সুখং’.
৩৪. ‘‘ইদং ৱত্ৱান সম্বুদ্ধো, জলজুত্তমনামকো;
ভিক্খমাদায সম্বুদ্ধো, অম্বৰেনাগমা জিনো.
৩৫. ‘‘ততো ভিসং গহেত্ৱান, আগচ্ছিং মম অস্সমং;
ভিসং ৰুক্খে লগেত্ৱান [লগ্গিত্ৱান (স্যা. ক.)], মম দানমনুস্সৰিং.
৩৬. ‘‘মহাৱাতো ৱুট্ঠহিত্ৱা, সঞ্চালেসি ৱনং তদা;
আকাসো অভিনাদিত্থ, অসনিযা ফলন্তিযা.
৩৭. ‘‘ততো মে অসনিপাতো, মত্থকে নিপতী তদা;
সোহং নিসিন্নকো সন্তো, তত্থ কালঙ্কতো অহুং.
৩৮. ‘‘পুঞ্ঞকম্মেন সংযুত্তো, তুসিতং উপপজ্জহং;
কড়েৱৰং মে পতিতং, দেৱলোকে ৰমিং অহং.
৩৯. ‘‘ছড়সীতিসহস্সানি, নাৰিযো সমলঙ্কতা;
সাযপাতং [সাযং পাতং (স্যা. ক.)] উপট্ঠন্তি, ভিসদানস্সিদং ফলং.
৪০. ‘‘মনুস্সযোনিমাগন্ত্ৱা, সুখিতো হোমহং সদা;
ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ভিসদানস্সিদং ফলং.
৪১. ‘‘অনুকম্পিতকো তেন, দেৱদেৱেন তাদিনা;
সব্বাসৱা পৰিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.
৪২. ‘‘সতসহস্সিতো কপ্পে, যং ভিসং [ভিক্খং (সব্বত্থ)] অদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, ভিসদানস্সিদং ফলং.
৪৩. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৱিহৰামি অনাসৱো.
৪৪. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৪৫. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা ভিসদাযকো থেৰো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
ভিসদাযকত্থেৰস্সাপদানং ততিযং.
৪. ঞাণথৱিকত্থেৰঅপদানং
৪৬. ‘‘দক্খিণে হিমৱন্তস্স, সুকতো অস্সমো মম;
উত্তমত্থং গৱেসন্তো, ৱসামি ৱিপিনে তদা.
৪৭. ‘‘লাভালাভেন সন্তুট্ঠো, মূলেন চ ফলেন চ;
অন্ৱেসন্তো আচৰিযং, ৱসামি এককো অহং.
৪৮. ‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, লোকে উপ্পজ্জি তাৱদে;
চতুসচ্চং পকাসেতি, উদ্ধৰন্তো মহাজনং.
৪৯. ‘‘নাহং সুণোমি সম্বুদ্ধং, নপি মে কোচি সংসতি [ভাসতি (সী.), সাসতি (স্যা. পী.)];
অট্ঠৱস্সে অতিক্কন্তে, অস্সোসিং লোকনাযকং.
৫০. ‘‘অগ্গিদাৰুং নীহৰিত্ৱা, সম্মজ্জিত্ৱান অস্সমং;
খাৰিভাৰং গহেত্ৱান, নিক্খমিং ৱিপিনা অহং.
৫১. ‘‘একৰত্তিং ৱসন্তোহং, গামেসু নিগমেসু চ;
অনুপুব্বেন চন্দৱতিং, তদাহং উপসঙ্কমিং.
৫২. ‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, সুমেধো লোকনাযকো;
উদ্ধৰন্তো বহূ সত্তে, দেসেতি অমতং পদং.
৫৩. ‘‘জনকাযমতিক্কম্ম, ৱন্দিত্ৱা জিনসাগৰং;
একংসং অজিনং কত্ৱা, সন্থৱিং লোকনাযকং.
৫৪. ‘‘‘তুৱং সত্থা চ কেতু চ, ধজো যূপো চ পাণিনং;
পৰাযনো [পৰাযণো (সী. পী.)] পতিট্ঠা চ, দীপো চ দ্ৱিপদুত্তমো.
একৱীসতিমং ভাণৱাৰং.
৫৫. ‘‘‘নেপুঞ্ঞো দস্সনে ৱীৰো, তাৰেসি জনতং তুৱং;
নত্থঞ্ঞো তাৰকো লোকে, তৱুত্তৰিতৰো মুনে.
৫৬. ‘‘‘সক্কা থেৱে [হৱে (সী. পী.) ভৱে (স্যা. ক.)] কুসগ্গেন, পমেতুং সাগৰুত্তমে [সাগৰুত্তমো (সী. স্যা. পী.)];
নত্ৱেৱ তৱ সব্বঞ্ঞু, ঞাণং সক্কা পমেতৱে.
৫৭. ‘‘‘তুলদণ্ডে [তুলমণ্ডলে (সী. পী.)] ঠপেত্ৱান, মহিং [মহী (স্যা. পী.)] সক্কা ধৰেতৱে;
নত্ৱেৱ তৱ পঞ্ঞায, পমাণমত্থি চক্খুম.
৫৮. ‘‘‘আকাসো মিনিতুং সক্কা, ৰজ্জুযা অঙ্গুলেন ৱা;
নত্ৱেৱ তৱ সব্বঞ্ঞু, সীলং সক্কা পমেতৱে.
৫৯. ‘‘‘মহাসমুদ্দে উদকং, আকাসো চ ৱসুন্ধৰা;
পৰিমেয্যানি এতানি, অপ্পমেয্যোসি চক্খুম’.
৬০. ‘‘ছহি গাথাহি সব্বঞ্ঞুং, কিত্তযিত্ৱা মহাযসং;
অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱান, তুণ্হী অট্ঠাসহং তদা.
৬১. ‘‘যং ৱদন্তি সুমেধোতি, ভূৰিপঞ্ঞং সুমেধসং;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
৬২. ‘‘‘যো মে ঞাণং পকিত্তেসি, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
৬৩. ‘‘‘সত্তসত্ততি কপ্পানি, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;
সহস্সক্খত্তুং দেৱিন্দো, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি.
৬৪. ‘‘‘অনেকসতক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি;
পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.
৬৫. ‘‘‘দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, পুঞ্ঞকম্মসমাহিতো;
অনূনমনসঙ্কপ্পো, তিক্খপঞ্ঞো ভৱিস্সতি’.
৬৬. ‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
৬৭. ‘‘অগাৰা অভিনিক্খম্ম, পব্বজিস্সতি কিঞ্চনো;
জাতিযা সত্তৱস্সেন, অৰহত্তং ফুসিস্সতি.
৬৮. ‘‘যতো সৰামি অত্তানং, যতো পত্তোস্মি সাসনং;
এত্থন্তৰে ন জানামি, চেতনং অমনোৰমং.
৬৯. ‘‘সংসৰিত্ৱা ভৱে সব্বে, সম্পত্তানুভৱিং অহং;
ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ফলং ঞাণস্স থোমনে.
৭০. ‘‘তিযগ্গী নিব্বুতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;
সব্বাসৱা পৰিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.
৭১. ‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, যং ঞাণমথৱিং অহং [মভিথোমযিং (সী. পী.), মভিথোমহং (স্যা.)];