৪২. ভদ্দালিৱগ্গো

১. ভদ্দালিত্থেৰঅপদানং

১. ‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, অগ্গো কাৰুণিকো মুনি;

ৱিৱেককামো লোকগ্গো, হিমৱন্তমুপাগমি.

২. ‘‘অজ্ঝোগাহেত্ৱা হিমৱং, সুমেধো লোকনাযকো;

পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱান, নিসীদি পুৰিসুত্তমো.

৩. ‘‘সমাধিং সো সমাপন্নো, সুমেধো লোকনাযকো;

সত্তৰত্তিন্দিৱং বুদ্ধো, নিসীদি পুৰিসুত্তমো.

৪. ‘‘খাৰিভাৰং [খাৰিকাজং (সী.)] গহেত্ৱান, ৱনমজ্ঝোগহিং অহং;

তত্থদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, ওঘতিণ্ণমনাসৱং.

৫. ‘‘সম্মজ্জনিং গহেত্ৱান, সম্মজ্জিত্ৱান অস্সমং;

চতুদণ্ডে ঠপেত্ৱান, অকাসিং মণ্ডপং তদা.

৬. ‘‘সালপুপ্ফং আহৰিত্ৱা, মণ্ডপং ছাদযিং অহং;

পসন্নচিত্তো সুমনো, অভিৱন্দিং তথাগতং.

৭. ‘‘যং ৱদন্তি সুমেধোতি, ভূৰিপঞ্ঞং সুমেধসং;

ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.

৮. ‘‘‘বুদ্ধস্স গিৰমঞ্ঞায, সব্বে দেৱা সমাগমুং;

অসংসযং বুদ্ধসেট্ঠো, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.

৯. ‘‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, আহুতীনং পটিগ্গহো;

দেৱসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.

১০. ‘‘‘যো মে সত্তাহং মণ্ডপং, ধাৰযী সালছাদিতং;

তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.

১১. ‘‘‘দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, হেমৱণ্ণো ভৱিস্সতি;

পহূতভোগো হুত্ৱান, কামভোগী ভৱিস্সতি.

১২. ‘‘‘সট্ঠি নাগসহস্সানি, সব্বালঙ্কাৰভূসিতা;

সুৱণ্ণকচ্ছা মাতঙ্গা, হেমকপ্পনৱাসসা.

১৩. ‘‘‘আৰূড়্হা গামণীযেহি, তোমৰঙ্কুসপাণিভি;

সাযং পাতো [সাযপাতো (পী.)] উপট্ঠানং, আগমিস্সন্তিমং নৰং;

তেহি নাগেহি পৰিৱুতো, ৰমিস্সতি অযং নৰো.

১৪. ‘‘‘সট্ঠি অস্সসহস্সানি, সব্বালঙ্কাৰভূসিতা;

আজানীযাৱ জাতিযা, সিন্ধৱা সীঘৱাহিনো.

১৫. ‘‘‘আৰূড়্হা গামণীযেহি, ইল্লিযাচাপধাৰিভি;

পৰিৱাৰেস্সন্তিমং নিচ্চং, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

১৬. ‘‘‘সট্ঠি ৰথসহস্সানি, সব্বালঙ্কাৰভূসিতা;

দীপা অথোপি ৱেযগ্ঘা, সন্নদ্ধা উস্সিতদ্ধজা.

১৭. ‘‘‘আৰূড়্হা গামণীযেহি, চাপহত্থেহি ৱম্মিভি;

পৰিৱাৰেস্সন্তিমং নিচ্চং, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

১৮. ‘‘‘সট্ঠি গামসহস্সানি, পৰিপুণ্ণানি সব্বসো;

পহূতধনধঞ্ঞানি, সুসমিদ্ধানি সব্বসো;

সদা পাতুভৱিস্সন্তি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

১৯. ‘‘‘হত্থী অস্সা ৰথা পত্তী, সেনা চ চতুৰঙ্গিনী;

পৰিৱাৰেস্সন্তিমং নিচ্চং, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.

২০. ‘‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;

সহস্সক্খত্তুং ৰাজা চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.

২১. ‘‘‘সতানং তীণিক্খত্তুঞ্চ, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;

পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.

২২. ‘‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;

গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.

২৩. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;

সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰিস্সতিনাসৱো’.

২৪. ‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, অদ্দসং লোকনাযকং;

এত্থন্তৰমুপাদায, গৱেসিং অমতং পদং.

২৫. ‘‘লাভা ময্হং সুলদ্ধং মে, যমহঞ্ঞাসি সাসনং;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

২৬. ‘‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুৰিসুত্তম;

তৱ ঞাণং পকিত্তেত্ৱা, পত্তোম্হি অচলং পদং.

২৭. ‘‘যং যং যোনুপপজ্জামি, দেৱত্তং অথ মানুসং;

সব্বত্থ সুখিতো হোমি, ফলং মে ঞাণকিত্তনে.

২৮. ‘‘ইদং পচ্ছিমকং ময্হং, চৰিমো ৱত্ততে ভৱো;

নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.

২৯. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;

নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.

৩০. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;

তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.

৩১. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;

ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.

ইত্থং সুদং আযস্মা ভদ্দালিত্থেৰো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.

ভদ্দালিত্থেৰস্সাপদানং পঠমং.

২. একছত্তিযত্থেৰঅপদানং

৩২. ‘‘চন্দভাগানদীতীৰে, অস্সমো সুকতো মম;

সুসুদ্ধপুলিনাকিণ্ণো, পন্নসালা সুমাপিতা.

৩৩. ‘‘উত্তানকূলা নদিকা, সুপতিত্থা মনোৰমা;

মচ্ছকচ্ছপসম্পন্না [… সঞ্ছন্না (ক.)], সুসুমাৰনিসেৱিতা.

৩৪. ‘‘অচ্ছা দীপী চ মযূৰা, কৰৱীকা চ সাড়িকা;

কূজন্তি সব্বদা এতে, সোভযন্তা মমস্সমং.

৩৫. ‘‘কোকিলা মঞ্জুভাণী চ, হংসা চ মধুৰস্সৰা;

অভিকূজন্তি তে তত্থ, সোভযন্তা মমস্সমং.

৩৬. ‘‘সীহা ব্যগ্ঘা ৱৰাহা চ, অচ্ছ [ৱক (সী. পী.), বকা (স্যা.), ৱকা (ক.)] কোকতৰচ্ছকা;

গিৰিদুগ্গম্হি নাদেন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং.

৩৭. ‘‘এণীমিগা চ সৰভা, ভেৰণ্ডা সূকৰা বহূ;

গিৰিদুগ্গম্হি নাদেন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং.

৩৮. ‘‘উদ্দালকা চম্পকা চ, পাটলী সিন্দুৱাৰকা;

অতিমুত্তা অসোকা চ, সোভযন্তি মমস্সমং [পুপ্ফন্তি মম অস্সমে (সী. পী.)].

৩৯. ‘‘অঙ্কোলা যূথিকা চেৱ, সত্তলী বিম্বিজালিকা;

কণিকাৰা চ পুপ্ফন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং [কণিকাকণিকাৰা চ, পুপ্ফন্তি মম অস্সমে (সী. স্যা. পী.)].

৪০. ‘‘নাগা সালা চ সড়লা, পুণ্ডৰীকেত্থ পুপ্ফিতা;

দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.

৪১. ‘‘অজ্জুনা অসনা চেত্থ, মহানামা চ পুপ্ফিতা;

সালা চ কঙ্গুপুপ্ফা চ, সোভযন্তি মমস্সমং.

৪২. ‘‘অম্বা জম্বূ চ তিলকা, নিম্বা চ সালকল্যাণী;

দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.

৪৩. ‘‘অসোকা চ কপিট্ঠা চ, গিৰিমালেত্থ [ভগিনিমালেত্থ (সী. পী.), ভগিনিমালা চ (স্যা.)] পুপ্ফিতা;

দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.

৪৪. ‘‘কদম্বা কদলী চেৱ, ইসিমুগ্গা চ ৰোপিতা;

ধুৱং ফলানি ধাৰেন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং.

৪৫. ‘‘হৰীতকা আমলকা, অম্বজম্বুৱিভীতকা;

কোলা ভল্লাতকা বিল্লা, ফলিনো মম অস্সমে.

৪৬. ‘‘অৱিদূৰে পোক্খৰণী, সুপতিত্থা মনোৰমা;

মন্দালকেহি সঞ্ছন্না, পদুমুপ্পলকেহি চ.

৪৭. ‘‘গব্ভং গণ্হন্তি পদুমা, অঞ্ঞে পুপ্ফন্তি কেসৰী;

ওপত্তকণ্ণিকা চেৱ, পুপ্ফন্তি মম অস্সমে.

৪৮. ‘‘পাঠীনা পাৱুসা মচ্ছা, বলজা মুঞ্জৰোহিতা;

অচ্ছোদকম্হি ৱিচৰং, সোভযন্তি মমস্সমং.

৪৯. ‘‘নযিতা অম্বগন্ধী চ, অনুকূলে চ কেতকা;

দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.

৫০. ‘‘মধু ভিসম্হা সৱতি, খীৰসপ্পি মুড়ালিভি;

দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.

৫১. ‘‘পুলিনা সোভনা তত্থ, আকিণ্ণা জলসেৱিতা;

ওপুপ্ফা পুপ্ফিতা সেন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং.

৫২. ‘‘জটাভাৰেন ভৰিতা, অজিনুত্তৰৱাসনা;

ৱাকচীৰধৰা সব্বে, সোভযন্তি মমস্সমং.

৫৩. ‘‘যুগমত্তমপেক্খন্তা, নিপকা সন্তৱুত্তিনো;

কামভোগে অনপেক্খা, ৱসন্তি মম অস্সমে.

৫৪. ‘‘পৰূড়্হকচ্ছনখলোমা, পঙ্কদন্তা ৰজস্সিৰা;

ৰজোজল্লধৰা সব্বে, ৱসন্তি মম অস্সমে.

৫৫. ‘‘অভিঞ্ঞাপাৰমিপ্পত্তা, অন্তলিক্খচৰা চ তে;

উগ্গচ্ছন্তা নভং এতে, সোভযন্তি মমস্সমং.

৫৬. ‘‘তেহি সিস্সেহি পৰিৱুতো, ৱসামি ৱিপিনে তদা;

ৰত্তিন্দিৱং ন জানামি, সদা ঝানসমপ্পিতো.

৫৭. ‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, অত্থদস্সী মহামুনি;

তমন্ধকাৰং নাসেন্তো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো.

৫৮. ‘‘অথ অঞ্ঞতৰো সিস্সো, আগচ্ছি মম সন্তিকং;

মন্তে অজ্ঝেতুকামো সো, ছড়ঙ্গং নাম লক্খণং.

৫৯. ‘‘বুদ্ধো লোকে সমুপ্পন্নো, অত্থদস্সী মহামুনি;

চতুসচ্চং পকাসেন্তো, দেসেতি অমতং পদং.

৬০. ‘‘তুট্ঠহট্ঠো পমুদিতো, ধম্মন্তৰগতাসযো;

অস্সমা অভিনিক্খম্ম, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং.

৬১. ‘‘‘বুদ্ধো লোকে সমুপ্পন্নো, দ্ৱত্তিংসৱৰলক্খণো;

এথ সব্বে গমিস্সাম, সম্মাসম্বুদ্ধসন্তিকং’.

৬২. ‘‘ওৱাদপটিকৰা তে, সধম্মে পাৰমিং গতা;

সাধূতি সম্পটিচ্ছিংসু, উত্তমত্থগৱেসকা.

৬৩. ‘‘জটাভাৰভৰিতা তে [জটাভাৰেন ভৰিতা (ক.)], অজিনুত্তৰৱাসনা;

উত্তমত্থং গৱেসন্তা, নিক্খমিংসু ৱনা তদা.

৬৪. ‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, অত্থদস্সী মহাযসো;

চতুসচ্চং পকাসেন্তো, দেসেতি অমতং পদং.

৬৫. ‘‘সেতচ্ছত্তং গহেত্ৱান, বুদ্ধসেট্ঠস্স ধাৰযিং;

একাহং ধাৰযিত্ৱান, বুদ্ধসেট্ঠং অৱন্দহং.

৬৬. ‘‘অত্থদস্সী তু ভগৱা, লোকজেট্ঠো নৰাসভো;

ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.

৬৭. ‘‘‘যো মে ছত্তং অধাৰেসি, পসন্নো সেহি পাণিভি;

তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.

৬৮. ‘‘‘ইমস্স জাযমানস্স, দেৱত্তে অথ মানুসে;

ধাৰেস্সতি সদা ছত্তং, ছত্তদানস্সিদং ফলং.

৬৯. ‘‘‘সত্তসত্ততিকপ্পানি, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;

সহস্সক্খত্তুং ৰাজা চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.

৭০. ‘‘‘সত্তসত্ততিক্খত্তুঞ্চ, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;

পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.

৭১. ‘‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, গোতমো সক্যপুঙ্গৱো;

তমন্ধকাৰং নাসেন্তো, উপ্পজ্জিস্সতি চক্খুমা.

৭২. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;