৪২. ভদ্দালিৱগ্গো
১. ভদ্দালিত্থেৰঅপদানং
১. ‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, অগ্গো কাৰুণিকো মুনি;
ৱিৱেককামো লোকগ্গো, হিমৱন্তমুপাগমি.
২. ‘‘অজ্ঝোগাহেত্ৱা হিমৱং, সুমেধো লোকনাযকো;
পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱান, নিসীদি পুৰিসুত্তমো.
৩. ‘‘সমাধিং সো সমাপন্নো, সুমেধো লোকনাযকো;
সত্তৰত্তিন্দিৱং বুদ্ধো, নিসীদি পুৰিসুত্তমো.
৪. ‘‘খাৰিভাৰং [খাৰিকাজং (সী.)] গহেত্ৱান, ৱনমজ্ঝোগহিং অহং;
তত্থদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, ওঘতিণ্ণমনাসৱং.
৫. ‘‘সম্মজ্জনিং গহেত্ৱান, সম্মজ্জিত্ৱান অস্সমং;
চতুদণ্ডে ঠপেত্ৱান, অকাসিং মণ্ডপং তদা.
৬. ‘‘সালপুপ্ফং আহৰিত্ৱা, মণ্ডপং ছাদযিং অহং;
পসন্নচিত্তো সুমনো, অভিৱন্দিং তথাগতং.
৭. ‘‘যং ৱদন্তি সুমেধোতি, ভূৰিপঞ্ঞং সুমেধসং;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
৮. ‘‘‘বুদ্ধস্স গিৰমঞ্ঞায, সব্বে দেৱা সমাগমুং;
অসংসযং বুদ্ধসেট্ঠো, ধম্মং দেসেতি চক্খুমা.
৯. ‘‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, আহুতীনং পটিগ্গহো;
দেৱসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
১০. ‘‘‘যো মে সত্তাহং মণ্ডপং, ধাৰযী সালছাদিতং;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
১১. ‘‘‘দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, হেমৱণ্ণো ভৱিস্সতি;
পহূতভোগো হুত্ৱান, কামভোগী ভৱিস্সতি.
১২. ‘‘‘সট্ঠি নাগসহস্সানি, সব্বালঙ্কাৰভূসিতা;
সুৱণ্ণকচ্ছা মাতঙ্গা, হেমকপ্পনৱাসসা.
১৩. ‘‘‘আৰূড়্হা গামণীযেহি, তোমৰঙ্কুসপাণিভি;
সাযং পাতো [সাযপাতো (পী.)] উপট্ঠানং, আগমিস্সন্তিমং নৰং;
তেহি নাগেহি পৰিৱুতো, ৰমিস্সতি অযং নৰো.
১৪. ‘‘‘সট্ঠি অস্সসহস্সানি, সব্বালঙ্কাৰভূসিতা;
আজানীযাৱ জাতিযা, সিন্ধৱা সীঘৱাহিনো.
১৫. ‘‘‘আৰূড়্হা গামণীযেহি, ইল্লিযাচাপধাৰিভি;
পৰিৱাৰেস্সন্তিমং নিচ্চং, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
১৬. ‘‘‘সট্ঠি ৰথসহস্সানি, সব্বালঙ্কাৰভূসিতা;
দীপা অথোপি ৱেযগ্ঘা, সন্নদ্ধা উস্সিতদ্ধজা.
১৭. ‘‘‘আৰূড়্হা গামণীযেহি, চাপহত্থেহি ৱম্মিভি;
পৰিৱাৰেস্সন্তিমং নিচ্চং, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
১৮. ‘‘‘সট্ঠি গামসহস্সানি, পৰিপুণ্ণানি সব্বসো;
পহূতধনধঞ্ঞানি, সুসমিদ্ধানি সব্বসো;
সদা পাতুভৱিস্সন্তি, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
১৯. ‘‘‘হত্থী অস্সা ৰথা পত্তী, সেনা চ চতুৰঙ্গিনী;
পৰিৱাৰেস্সন্তিমং নিচ্চং, বুদ্ধপূজাযিদং ফলং.
২০. ‘‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;
সহস্সক্খত্তুং ৰাজা চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.
২১. ‘‘‘সতানং তীণিক্খত্তুঞ্চ, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;
পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.
২২. ‘‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, ওক্কাককুলসম্ভৱো;
গোতমো নাম গোত্তেন, সত্থা লোকে ভৱিস্সতি.
২৩. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰিস্সতিনাসৱো’.
২৪. ‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, অদ্দসং লোকনাযকং;
এত্থন্তৰমুপাদায, গৱেসিং অমতং পদং.
২৫. ‘‘লাভা ময্হং সুলদ্ধং মে, যমহঞ্ঞাসি সাসনং;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
২৬. ‘‘নমো তে পুৰিসাজঞ্ঞ, নমো তে পুৰিসুত্তম;
তৱ ঞাণং পকিত্তেত্ৱা, পত্তোম্হি অচলং পদং.
২৭. ‘‘যং যং যোনুপপজ্জামি, দেৱত্তং অথ মানুসং;
সব্বত্থ সুখিতো হোমি, ফলং মে ঞাণকিত্তনে.
২৮. ‘‘ইদং পচ্ছিমকং ময্হং, চৰিমো ৱত্ততে ভৱো;
নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.
২৯. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;
নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.
৩০. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৩১. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;
ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা ভদ্দালিত্থেৰো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.
ভদ্দালিত্থেৰস্সাপদানং পঠমং.
২. একছত্তিযত্থেৰঅপদানং
৩২. ‘‘চন্দভাগানদীতীৰে, অস্সমো সুকতো মম;
সুসুদ্ধপুলিনাকিণ্ণো, পন্নসালা সুমাপিতা.
৩৩. ‘‘উত্তানকূলা নদিকা, সুপতিত্থা মনোৰমা;
মচ্ছকচ্ছপসম্পন্না [… সঞ্ছন্না (ক.)], সুসুমাৰনিসেৱিতা.
৩৪. ‘‘অচ্ছা দীপী চ মযূৰা, কৰৱীকা চ সাড়িকা;
কূজন্তি সব্বদা এতে, সোভযন্তা মমস্সমং.
৩৫. ‘‘কোকিলা মঞ্জুভাণী চ, হংসা চ মধুৰস্সৰা;
অভিকূজন্তি তে তত্থ, সোভযন্তা মমস্সমং.
৩৬. ‘‘সীহা ব্যগ্ঘা ৱৰাহা চ, অচ্ছ [ৱক (সী. পী.), বকা (স্যা.), ৱকা (ক.)] কোকতৰচ্ছকা;
গিৰিদুগ্গম্হি নাদেন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং.
৩৭. ‘‘এণীমিগা চ সৰভা, ভেৰণ্ডা সূকৰা বহূ;
গিৰিদুগ্গম্হি নাদেন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং.
৩৮. ‘‘উদ্দালকা চম্পকা চ, পাটলী সিন্দুৱাৰকা;
অতিমুত্তা অসোকা চ, সোভযন্তি মমস্সমং [পুপ্ফন্তি মম অস্সমে (সী. পী.)].
৩৯. ‘‘অঙ্কোলা যূথিকা চেৱ, সত্তলী বিম্বিজালিকা;
কণিকাৰা চ পুপ্ফন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং [কণিকাকণিকাৰা চ, পুপ্ফন্তি মম অস্সমে (সী. স্যা. পী.)].
৪০. ‘‘নাগা সালা চ সড়লা, পুণ্ডৰীকেত্থ পুপ্ফিতা;
দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.
৪১. ‘‘অজ্জুনা অসনা চেত্থ, মহানামা চ পুপ্ফিতা;
সালা চ কঙ্গুপুপ্ফা চ, সোভযন্তি মমস্সমং.
৪২. ‘‘অম্বা জম্বূ চ তিলকা, নিম্বা চ সালকল্যাণী;
দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.
৪৩. ‘‘অসোকা চ কপিট্ঠা চ, গিৰিমালেত্থ [ভগিনিমালেত্থ (সী. পী.), ভগিনিমালা চ (স্যা.)] পুপ্ফিতা;
দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.
৪৪. ‘‘কদম্বা কদলী চেৱ, ইসিমুগ্গা চ ৰোপিতা;
ধুৱং ফলানি ধাৰেন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং.
৪৫. ‘‘হৰীতকা আমলকা, অম্বজম্বুৱিভীতকা;
কোলা ভল্লাতকা বিল্লা, ফলিনো মম অস্সমে.
৪৬. ‘‘অৱিদূৰে পোক্খৰণী, সুপতিত্থা মনোৰমা;
মন্দালকেহি সঞ্ছন্না, পদুমুপ্পলকেহি চ.
৪৭. ‘‘গব্ভং গণ্হন্তি পদুমা, অঞ্ঞে পুপ্ফন্তি কেসৰী;
ওপত্তকণ্ণিকা চেৱ, পুপ্ফন্তি মম অস্সমে.
৪৮. ‘‘পাঠীনা পাৱুসা মচ্ছা, বলজা মুঞ্জৰোহিতা;
অচ্ছোদকম্হি ৱিচৰং, সোভযন্তি মমস্সমং.
৪৯. ‘‘নযিতা অম্বগন্ধী চ, অনুকূলে চ কেতকা;
দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.
৫০. ‘‘মধু ভিসম্হা সৱতি, খীৰসপ্পি মুড়ালিভি;
দিব্বগন্ধং সম্পৱন্তা, সোভযন্তি মমস্সমং.
৫১. ‘‘পুলিনা সোভনা তত্থ, আকিণ্ণা জলসেৱিতা;
ওপুপ্ফা পুপ্ফিতা সেন্তি, সোভযন্তা মমস্সমং.
৫২. ‘‘জটাভাৰেন ভৰিতা, অজিনুত্তৰৱাসনা;
ৱাকচীৰধৰা সব্বে, সোভযন্তি মমস্সমং.
৫৩. ‘‘যুগমত্তমপেক্খন্তা, নিপকা সন্তৱুত্তিনো;
কামভোগে অনপেক্খা, ৱসন্তি মম অস্সমে.
৫৪. ‘‘পৰূড়্হকচ্ছনখলোমা, পঙ্কদন্তা ৰজস্সিৰা;
ৰজোজল্লধৰা সব্বে, ৱসন্তি মম অস্সমে.
৫৫. ‘‘অভিঞ্ঞাপাৰমিপ্পত্তা, অন্তলিক্খচৰা চ তে;
উগ্গচ্ছন্তা নভং এতে, সোভযন্তি মমস্সমং.
৫৬. ‘‘তেহি সিস্সেহি পৰিৱুতো, ৱসামি ৱিপিনে তদা;
ৰত্তিন্দিৱং ন জানামি, সদা ঝানসমপ্পিতো.
৫৭. ‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, অত্থদস্সী মহামুনি;
তমন্ধকাৰং নাসেন্তো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো.
৫৮. ‘‘অথ অঞ্ঞতৰো সিস্সো, আগচ্ছি মম সন্তিকং;
মন্তে অজ্ঝেতুকামো সো, ছড়ঙ্গং নাম লক্খণং.
৫৯. ‘‘বুদ্ধো লোকে সমুপ্পন্নো, অত্থদস্সী মহামুনি;
চতুসচ্চং পকাসেন্তো, দেসেতি অমতং পদং.
৬০. ‘‘তুট্ঠহট্ঠো পমুদিতো, ধম্মন্তৰগতাসযো;
অস্সমা অভিনিক্খম্ম, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং.
৬১. ‘‘‘বুদ্ধো লোকে সমুপ্পন্নো, দ্ৱত্তিংসৱৰলক্খণো;
এথ সব্বে গমিস্সাম, সম্মাসম্বুদ্ধসন্তিকং’.
৬২. ‘‘ওৱাদপটিকৰা তে, সধম্মে পাৰমিং গতা;
সাধূতি সম্পটিচ্ছিংসু, উত্তমত্থগৱেসকা.
৬৩. ‘‘জটাভাৰভৰিতা তে [জটাভাৰেন ভৰিতা (ক.)], অজিনুত্তৰৱাসনা;
উত্তমত্থং গৱেসন্তা, নিক্খমিংসু ৱনা তদা.
৬৪. ‘‘ভগৱা তম্হি সমযে, অত্থদস্সী মহাযসো;
চতুসচ্চং পকাসেন্তো, দেসেতি অমতং পদং.
৬৫. ‘‘সেতচ্ছত্তং গহেত্ৱান, বুদ্ধসেট্ঠস্স ধাৰযিং;
একাহং ধাৰযিত্ৱান, বুদ্ধসেট্ঠং অৱন্দহং.
৬৬. ‘‘অত্থদস্সী তু ভগৱা, লোকজেট্ঠো নৰাসভো;
ভিক্খুসঙ্ঘে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
৬৭. ‘‘‘যো মে ছত্তং অধাৰেসি, পসন্নো সেহি পাণিভি;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
৬৮. ‘‘‘ইমস্স জাযমানস্স, দেৱত্তে অথ মানুসে;
ধাৰেস্সতি সদা ছত্তং, ছত্তদানস্সিদং ফলং.
৬৯. ‘‘‘সত্তসত্ততিকপ্পানি, দেৱলোকে ৰমিস্সতি;
সহস্সক্খত্তুং ৰাজা চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.
৭০. ‘‘‘সত্তসত্ততিক্খত্তুঞ্চ, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;
পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.
৭১. ‘‘‘অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, গোতমো সক্যপুঙ্গৱো;
তমন্ধকাৰং নাসেন্তো, উপ্পজ্জিস্সতি চক্খুমা.
৭২. ‘‘‘তস্স ধম্মেসু দাযাদো, ওৰসো ধম্মনিম্মিতো;