৪১. মেত্তেয্যৱগ্গো
১. তিস্সমেত্তেয্যত্থেৰঅপদানং
১. ‘‘পব্ভাৰকূটং নিস্সায, সোভিতো নাম তাপসো;
পৱত্তফলং ভুঞ্জিত্ৱা, ৱসতি পব্বতন্তৰে.
২. ‘‘অগ্গিং দাৰুং আহৰিত্ৱা, উজ্জালেসিং অহং তদা;
উত্তমত্থং গৱেসন্তো, ব্ৰহ্মলোকূপপত্তিযা.
৩. ‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;
মমুদ্ধৰিতুকামো সো, আগচ্ছি মম সন্তিকে.
৪. ‘‘কিং কৰোসি মহাপুঞ্ঞ, দেহি মে অগ্গিদাৰুকং;
অহমগ্গিং পৰিচৰে, ততো মে সুদ্ধি হোহিতি [হেহিতি (সী.)].
৫. ‘‘সুভদ্দকো ত্ৱং মনুজে, দেৱতে ত্ৱং পজানসি;
তুৱং অগ্গিং পৰিচৰ, হন্দ তে অগ্গিদাৰুকং.
৬. ‘‘ততো কট্ঠং গহেত্ৱান, অগ্গিং উজ্জালযী জিনো;
ন তত্থ কট্ঠং পজ্ঝাযি, পাটিহেৰং মহেসিনো.
৭. ‘‘ন তে অগ্গি পজ্জলতি, আহুতী তে ন ৱিজ্জতি;
নিৰত্থকং ৱতং তুয্হং, অগ্গিং পৰিচৰস্সু মে.
৮. ‘‘কীদিসো সো [তে (স্যা. ক.)] মহাৱীৰ, অগ্গি তৱ পৱুচ্চতি;
ময্হম্পি কথযস্সেতং, উভো পৰিচৰামসে.
৯. ‘‘হেতুধম্মনিৰোধায, কিলেসসমণায চ;
ইস্সামচ্ছৰিযং হিত্ৱা, তযো এতে মমাহুতী.
১০. ‘‘কীদিসো ত্ৱং মহাৱীৰ, কথং গোত্তোসি মাৰিস;
আচাৰপটিপত্তি তে, বাড়্হং খো মম ৰুচ্চতি.
১১. ‘‘খত্তিযম্হি কুলে জাতো, অভিঞ্ঞাপাৰমিং গতো;
সব্বাসৱপৰিক্খীণো, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.
১২. ‘‘যদি বুদ্ধোসি সব্বঞ্ঞূ, পভঙ্কৰ তমোনুদ;
নমস্সিস্সামি তং দেৱ, দুক্খস্সন্তকৰো তুৱং.
১৩. ‘‘পত্থৰিত্ৱাজিনচম্মং, নিসীদনমদাসহং;
নিসীদ নাথ সব্বঞ্ঞু, উপট্ঠিস্সামহং তুৱং.
১৪. ‘‘নিসীদি ভগৱা তত্থ, অজিনম্হি সুৱিত্থতে;
নিমন্তযিত্ৱা সম্বুদ্ধং, পব্বতং অগমাসহং.
১৫. ‘‘খাৰিভাৰঞ্চ পূৰেত্ৱা, তিন্দুকফলমাহৰিং;
মধুনা যোজযিত্ৱান, ফলং বুদ্ধস্সদাসহং.
১৬. ‘‘মম নিজ্ঝাযমানস্স, পৰিভুঞ্জি তদা জিনো;
তত্থ চিত্তং পসাদেসিং, পেক্খন্তো লোকনাযকং.
১৭. ‘‘পদুমুত্তৰো লোকৱিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো;
মমস্সমে নিসীদিত্ৱা, ইমা গাথা অভাসথ.
১৮. ‘‘‘যো মং ফলেন তপ্পেসি, পসন্নো সেহি পাণিভি;
তমহং কিত্তযিস্সামি, সুণাথ মম ভাসতো.
১৯. ‘‘‘পঞ্চৱীসতিক্খত্তুং সো, দেৱৰজ্জং কৰিস্সতি;
সহস্সক্খত্তুং ৰাজা চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সতি.
২০. ‘‘‘তস্স সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, পুব্বকম্মসমঙ্গিনো;
অন্নং পানঞ্চ ৱত্থঞ্চ, সযনঞ্চ মহাৰহং.
২১. ‘‘‘পুঞ্ঞকম্মেন সংযুত্তা, নিব্বত্তিস্সন্তি তাৱদে;
সদা পমুদিতো চাযং, ভৱিস্সতি অনামযো.
২২. ‘‘‘উপপজ্জতি যং যোনিং, দেৱত্তং অথ মানুসং;
সব্বত্থ সুখিতো হুত্ৱা, মনুস্সত্তং গমিস্সতি.
২৩. ‘‘‘অজ্ঝাযকো মন্তধৰো, তিণ্ণং ৱেদান পাৰগূ;
সম্বুদ্ধং উপগন্ত্ৱান, অৰহা সো ভৱিস্সতি’.
২৪. ‘‘যতো সৰামি অত্তানং, যতো পত্তোস্মি ৱিঞ্ঞুতং;
ভোগে মে ঊনতা নত্থি, ফলদানস্সিদং ফলং.
২৫. ‘‘ৱৰধম্মমনুপ্পত্তো, ৰাগদোসে সমূহনিং;
সব্বাসৱপৰিক্খীণো, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.
২৬. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং, ভৱা সব্বে সমূহতা;
নাগোৱ বন্ধনং ছেত্ৱা, ৱিহৰামি অনাসৱো.
২৭. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি, মম বুদ্ধস্স সন্তিকে;
তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
২৮. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো, ৱিমোক্খাপি চ অট্ঠিমে;
ছড়ভিঞ্ঞা সচ্ছিকতা, কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা তিস্সমেত্তেয্যো থেৰো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.
তিস্সমেত্তেয্যত্থেৰস্সাপদানং পঠমং.
২. পুণ্ণকত্থেৰঅপদানং
২৯. ‘‘পব্ভাৰকূটং নিস্সায, সযম্ভূ অপৰাজিতো;
আবাধিকো চ সো [আবাধিকো গৰু (সী.)] বুদ্ধো, ৱসতি পব্বতন্তৰে.
৩০. ‘‘মম অস্সমসামন্তা, পনাদো আসি তাৱদে;
বুদ্ধে নিব্বাযমানম্হি, আলোকো উদপজ্জথ [আসি তাৱদে (স্যা. ক.)].
৩১. ‘‘যাৱতা ৱনসণ্ডস্মিং, অচ্ছকোকতৰচ্ছকা;
ৱাড়া চ [ব্যগ্ঘা (সী.)] কেসৰী সব্বে, অভিগজ্জিংসু তাৱদে.
৩২. ‘‘উপ্পাতং তমহং দিস্ৱা, পব্ভাৰং অগমাসহং;
তত্থদ্দস্সাসিং সম্বুদ্ধং, নিব্বুতং অপৰাজিতং.
৩৩. ‘‘সুফুল্লং সালৰাজংৱ, সতৰংসিংৱ উগ্গতং;
ৱীতচ্চিকংৱ অঙ্গাৰং, নিব্বুতং অপৰাজিতং.
৩৪. ‘‘তিণং কট্ঠঞ্চ পূৰেত্ৱা, চিতকং তত্থকাসহং;
চিতকং সুকতং কত্ৱা, সৰীৰং ঝাপযিং অহং.
৩৫. ‘‘সৰীৰং ঝাপযিত্ৱান, গন্ধতোযং সমোকিৰিং;
অন্তলিক্খে ঠিতো যক্খো, নামমগ্গহি তাৱদে.
৩৬. ‘‘যং পূৰিতং [তং পূৰিতং (স্যা.), সপ্পুৰিস (ক.)] তযা কিচ্চং, সযম্ভুস্স মহেসিনো;
পুণ্ণকো নাম নামেন, সদা হোহি তুৱং [যদা হোসি তুৱং (স্যা.), সদা হোহিতি ত্ৱং (ক.)] মুনে.
৩৭. ‘‘তম্হা কাযা চৱিত্ৱান, দেৱলোকং অগচ্ছহং;
তত্থ দিব্বমযো গন্ধো, অন্তলিক্খা পৱস্সতি [অন্তলিক্খে পৱাযতি (সী.)].
৩৮. ‘‘তত্ৰাপি নামধেয্যং মে, পুণ্ণকোতি অহূ তদা;
দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, সঙ্কপ্পং পূৰযামহং.
৩৯. ‘‘ইদং পচ্ছিমকং ময্হং, চৰিমো ৱত্ততে ভৱো;
ইধাপি পুণ্ণকো নাম, নামধেয্যং পকাসতি.
৪০. ‘‘তোসযিত্ৱান সম্বুদ্ধং, গোতমং সক্যপুঙ্গৱং;
সব্বাসৱে পৰিঞ্ঞায, ৱিহৰামি অনাসৱো.
৪১. ‘‘একনৱুতিতো কপ্পে, যং কম্মমকৰিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, তনুকিচ্চস্সিদং ফলং.
৪২. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৱিহৰামি অনাসৱো.
৪৩. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৪৪. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা পুণ্ণকো থেৰো ইমা গাথাযো অভাসিত্থাতি.
পুণ্ণকত্থেৰস্সাপদানং দুতিযং.
৩. মেত্তগুত্থেৰঅপদানং
৪৫. ‘‘হিমৱন্তস্সাৱিদূৰে, অসোকো নাম পব্বতো;
তত্থাসি অস্সমো ময্হং, ৱিস্সকম্মেন [ৱিসুকম্মেন (সী. স্যা. ক.)] মাপিতো.
৪৬. ‘‘সুমেধো নাম সম্বুদ্ধো, অগ্গো কাৰুণিকো মুনি;
নিৱাসযিত্ৱা পুব্বণ্হে, পিণ্ডায মে [মং (সী.)] উপাগমি.
৪৭. ‘‘উপাগতং মহাৱীৰং, সুমেধং লোকনাযকং;
পগ্গয্হ সুগতপত্তং [সুগতং পত্তং (সী.), সুভকং পত্তং (পী.)], সপ্পিতেলং অপূৰযিং [সপ্পিতেলেন পূৰযিং (সী.), সপ্পিতেলস্স’পূৰযিং (?)].
৪৮. ‘‘দত্ৱানহং বুদ্ধসেট্ঠে, সুমেধে লোকনাযকে;
অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱান, ভিয্যো [ভীযো (সী.), ভীয্যো (পী.)] হাসং জনেসহং.
৪৯. ‘‘ইমিনা সপ্পিদানেন, চেতনাপণিধীহি চ;
দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, লভামি ৱিপুলং সুখং.
৫০. ‘‘ৱিনিপাতং ৱিৱজ্জেত্ৱা, সংসৰামি ভৱাভৱে;
তত্থ চিত্তং পণিধিত্ৱা, লভামি অচলং পদং.
৫১. ‘‘লাভা তুয্হং সুলদ্ধং তে, যং মং অদ্দক্খি ব্ৰাহ্মণ;
মম দস্সনমাগম্ম, অৰহত্তং ভৱিস্সতি [অৰহা ত্ৱং ভৱিস্সসি (সী. পী.), অৰহত্তং গমিস্সসি (স্যা.)].
৫২. ‘‘ৱিস্সত্থো [ৱিস্সট্ঠো (স্যা. পী.), ৱিসট্ঠো (ক.)] হোহি মা ভাযি, অধিগন্ত্ৱা মহাযসং;
মমঞ্হি সপ্পিং দত্ৱান, পৰিমোক্খসি জাতিযা.
৫৩. ‘‘ইমিনা সপ্পিদানেন, চেতনাপণিধীহি চ;
দেৱভূতো মনুস্সো ৱা, লভসে ৱিপুলং সুখং.
৫৪. ‘‘ইমিনা সপ্পিদানেন, মেত্তচিত্তৱতায চ;
অট্ঠাৰসে কপ্পসতে, দেৱলোকে ৰমিস্সসি.
৫৫. ‘‘অট্ঠতিংসতিক্খত্তুঞ্চ, দেৱৰাজা ভৱিস্সসি;
পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং.
৫৬. ‘‘একপঞ্ঞাসক্খত্তুঞ্চ, চক্কৱত্তী ভৱিস্সসি;
চাতুৰন্তো ৱিজিতাৱী, জম্বুমণ্ডস্স [জম্বুসণ্ডস্স (সী. পী.)] ইস্সৰো.
৫৭. ‘‘মহাসমুদ্দোৱক্খোভো, দুদ্ধৰো পথৱী যথা;
এৱমেৱ চ তে ভোগা, অপ্পমেয্যা ভৱিস্সৰে.
৫৮. ‘‘সট্ঠিকোটী হিৰঞ্ঞস্স, চজিত্ৱা [চত্ৱান (সী. ক.), দত্ৱান (স্যা. পী.)] পব্বজিং অহং;
কিং কুসলং গৱেসন্তো, বাৱৰিং উপসঙ্কমিং.
৫৯. ‘‘তত্থ মন্তে অধীযামি, ছড়ঙ্গং নাম লক্খণং;
তমন্ধকাৰং ৱিধমং, উপ্পজ্জি ত্ৱং মহামুনি.
৬০. ‘‘তৱ দস্সনকামোহং, আগতোম্হি মহামুনি;
তৱ ধম্মং সুণিত্ৱান, পত্তোম্হি অচলং পদং.
৬১. ‘‘তিংসকপ্পসহস্সম্হি, সপ্পিং বুদ্ধস্সদাসহং;
এত্থন্তৰে নাভিজানে, সপ্পিং ৱিঞ্ঞাপিতং [ৱিঞ্ঞাপিতা (?)] মযা.
৬২. ‘‘মম সঙ্কপ্পমঞ্ঞায, উপ্পজ্জতি যদিচ্ছকং;
চিত্তমঞ্ঞায নিব্বত্তং, সব্বে সন্তপ্পযামহং.
৬৩. ‘‘অহো বুদ্ধা অহো ধম্মা [অহো বুদ্ধো অহো ধম্মো (সী.) থেৰগা. ২০১ থেৰগাথায তদট্ঠকথায চ সংসন্দেতব্বং], অহো নো সত্থু সম্পদা;
থোকঞ্হি সপ্পিং দত্ৱান, অপ্পমেয্যং লভামহং.
৬৪. ‘‘মহাসমুদ্দে উদকং, যাৱতা নেৰুপস্সতো;
মম সপ্পিং উপাদায, কলভাগং ন হেস্সতি [হিস্সতি (স্যা. ক.), এস্সতি (সী.)].
৬৫. ‘‘যাৱতা চক্কৱাড়স্স, কৰিযন্তস্স [কাৰযন্তস্স (স্যা.), কযিৰন্তস্স (পী.), আহৰন্তস্স (ক.)] ৰাসিতো;
মম নিব্বত্তৱত্থানং [মযা নিৱত্থৱত্থানং (পী.)], ওকাসো সো ন সম্মতি.
৬৬. ‘‘পব্বতৰাজা হিমৱা, পৱৰোপি সিলুচ্চযো;
মমানুলিত্তগন্ধস্স, উপনিধিং [উপনিধং (সী. স্যা. ক.), উপনীযং (পী.)] ন হেস্সতি.
৬৭. ‘‘ৱত্থং গন্ধঞ্চ সপ্পিঞ্চ, অঞ্ঞঞ্চ দিট্ঠধম্মিকং;
অসঙ্খতঞ্চ নিব্বানং, সপ্পিদানস্সিদং ফলং.
৬৮. ‘‘সতিপট্ঠানসযনো, সমাধিঝানগোচৰো;
বোজ্ঝঙ্গভোজনো [… জননো (স্যা. ক.)] অজ্জ, সপ্পিদানস্সিদং ফলং.
৬৯. ‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… ৱিহৰামি অনাসৱো.
৭০. ‘‘স্ৱাগতং ৱত মে আসি…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং.
৭১. ‘‘পটিসম্ভিদা চতস্সো…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসনং’’.
ইত্থং সুদং আযস্মা মেত্তগূ থেৰো ইমা গাথাযো
অভাসিত্থাতি.
মেত্তগুত্থেৰস্সাপদানং ততিযং.
৪. ধোতকত্থেৰঅপদানং
৭২. ‘‘গঙ্গা ভাগীৰথী নাম, হিমৱন্তা পভাৱিতা [হিমৱন্তপ্পভাৱিতা (সী.)];
হংসৱতিযা দ্ৱাৰেন, অনুসন্দতি তাৱদে.