৫. কূটদন্তসুত্তং

খাণুমতকব্ৰাহ্মণগহপতিকা

৩২৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা মগধেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি যেন খাণুমতং নাম মগধানং ব্ৰাহ্মণগামো তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা খাণুমতে ৱিহৰতি অম্বলট্ঠিকাযং. তেন খো পন সমযেন কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো খাণুমতং অজ্ঝাৱসতি সত্তুস্সদং সতিণকট্ঠোদকং সধঞ্ঞং ৰাজভোগ্গং ৰঞ্ঞা মাগধেন সেনিযেন বিম্বিসাৰেন দিন্নং ৰাজদাযং ব্ৰহ্মদেয্যং. তেন খো পন সমযেন কূটদন্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স মহাযঞ্ঞো উপক্খটো হোতি. সত্ত চ উসভসতানি সত্ত চ ৱচ্ছতৰসতানি সত্ত চ ৱচ্ছতৰীসতানি সত্ত চ অজসতানি সত্ত চ উৰব্ভসতানি থূণূপনীতানি হোন্তি যঞ্ঞত্থায.

৩২৪. অস্সোসুং খো খাণুমতকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা – ‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো মগধেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি খাণুমতং অনুপ্পত্তো খাণুমতে ৱিহৰতি অম্বলট্ঠিকাযং. তং খো পন ভৱন্তং গোতমং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. সো ইমং লোকং সদেৱকং সমাৰকং সব্ৰহ্মকং সস্সমণব্ৰাহ্মণিং পজং সদেৱমনুস্সং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি. সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেতি. সাধু খো পন তথাৰূপানং অৰহতং দস্সনং হোতী’’তি.

৩২৫. অথ খো খাণুমতকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা খাণুমতা নিক্খমিত্ৱা সঙ্ঘসঙ্ঘী গণীভূতা যেন অম্বলট্ঠিকা তেনুপসঙ্কমন্তি.

৩২৬. তেন খো পন সমযেন কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো উপৰিপাসাদে দিৱাসেয্যং উপগতো হোতি. অদ্দসা খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো খাণুমতকে ব্ৰাহ্মণগহপতিকে খাণুমতা নিক্খমিত্ৱা সঙ্ঘসঙ্ঘী গণীভূতে যেন অম্বলট্ঠিকা তেনুপসঙ্কমন্তে. দিস্ৱা খত্তং আমন্তেসি – ‘‘কিং নু খো, ভো খত্তে, খাণুমতকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা খাণুমতা নিক্খমিত্ৱা সঙ্ঘসঙ্ঘী গণীভূতা যেন অম্বলট্ঠিকা তেনুপসঙ্কমন্তী’’তি?

৩২৭. ‘‘অত্থি খো, ভো, সমণো গোতমো সক্যপুত্তো সক্যকুলা পব্বজিতো মগধেসু চাৰিকং চৰমানো মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি খাণুমতং অনুপ্পত্তো, খাণুমতে ৱিহৰতি অম্বলট্ঠিকাযং. তং খো পন ভৱন্তং গোতমং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. তমেতে ভৱন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমন্তী’’তি.

৩২৮. অথ খো কূটদন্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘সুতং খো পন মেতং – ‘সমণো গোতমো তিৱিধং যঞ্ঞসম্পদং সোড়সপৰিক্খাৰং জানাতী’তি. ন খো পনাহং জানামি তিৱিধং যঞ্ঞসম্পদং সোড়সপৰিক্খাৰং. ইচ্ছামি চাহং মহাযঞ্ঞং যজিতুং. যংনূনাহং সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৱা তিৱিধং যঞ্ঞসম্পদং সোড়সপৰিক্খাৰং পুচ্ছেয্য’’ন্তি.

৩২৯. অথ খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো খত্তং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি, ভো খত্তে, যেন খাণুমতকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা তেনুপসঙ্কম. উপসঙ্কমিত্ৱা খাণুমতকে ব্ৰাহ্মণগহপতিকে এৱং ৱদেহি – ‘কূটদন্তো, ভো, ব্ৰাহ্মণো এৱমাহ – ‘‘আগমেন্তু কিৰ ভৱন্তো, কূটদন্তোপি ব্ৰাহ্মণো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতী’’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো সো খত্তা কূটদন্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৱা যেন খাণুমতকা ব্ৰাহ্মণগহপতিকা তেনুপসঙ্কমি. উপসঙ্কমিত্ৱা খাণুমতকে ব্ৰাহ্মণগহপতিকে এতদৱোচ – ‘‘কূটদন্তো, ভো, ব্ৰাহ্মণো এৱমাহ – ‘আগমেন্তু কিৰ ভোন্তো, কূটদন্তোপি ব্ৰাহ্মণো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতী’’’তি.

কূটদন্তগুণকথা

৩৩০. তেন খো পন সমযেন অনেকানি ব্ৰাহ্মণসতানি খাণুমতে পটিৱসন্তি – ‘‘কূটদন্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স মহাযঞ্ঞং অনুভৱিস্সামা’’তি. অস্সোসুং খো তে ব্ৰাহ্মণা – ‘‘কূটদন্তো কিৰ ব্ৰাহ্মণো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতী’’তি. অথ খো তে ব্ৰাহ্মণা যেন কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো তেনুপসঙ্কমিংসু.

৩৩১. উপসঙ্কমিত্ৱা কূটদন্তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচুং – ‘‘সচ্চং কিৰ ভৱং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতী’’তি? ‘‘এৱং খো মে, ভো, হোতি – ‘অহম্পি সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সামী’’’তি.

‘‘মা ভৱং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমি. ন অৰহতি ভৱং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং. সচে ভৱং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সতি, ভোতো কূটদন্তস্স যসো হাযিস্সতি, সমণস্স গোতমস্স যসো অভিৱড্ঢিস্সতি. যম্পি ভোতো কূটদন্তস্স যসো হাযিস্সতি, সমণস্স গোতমস্স যসো অভিৱড্ঢিস্সতি, ইমিনাপঙ্গেন ন অৰহতি ভৱং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং. সমণো ত্ৱেৱ গোতমো অৰহতি ভৱন্তং কূটদন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং.

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন. যম্পি ভৱং কূটদন্তো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন, ইমিনাপঙ্গেন ন অৰহতি ভৱং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং. সমণো ত্ৱেৱ গোতমো অৰহতি ভৱন্তং কূটদন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং.

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতৱিত্তূপকৰণো পহূতজাতৰূপৰজতো…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো অজ্ঝাযকো মন্তধৰো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ সনিঘণ্ডুকেটুভানং সাক্খৰপ্পভেদানং ইতিহাসপঞ্চমানং পদকো ৱেয্যাকৰণো লোকাযতমহাপুৰিসলক্খণেসু অনৱযো…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো অভিৰূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতো ব্ৰহ্মৱণ্ণী ব্ৰহ্মৱচ্ছসী অখুদ্দাৱকাসো দস্সনায…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো সীলৱা ৱুদ্ধসীলী ৱুদ্ধসীলেন সমন্নাগতো…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো কল্যাণৱাচো কল্যাণৱাক্কৰণো পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো বহূনং আচৰিযপাচৰিযো তীণি মাণৱকসতানি মন্তে ৱাচেতি, বহূ খো পন নানাদিসা নানাজনপদা মাণৱকা আগচ্ছন্তি ভোতো কূটদন্তস্স সন্তিকে মন্তত্থিকা মন্তে অধিযিতুকামা…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো জিণ্ণো ৱুদ্ধো মহল্লকো অদ্ধগতো ৱযোঅনুপ্পত্তো. সমণো গোতমো তৰুণো চেৱ তৰুণপব্বজিতো চ…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণস্স পোক্খৰসাতিস্স সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে…

‘‘ভৱঞ্হি কূটদন্তো খাণুমতং অজ্ঝাৱসতি সত্তুস্সদং সতিণকট্ঠোদকং সধঞ্ঞং ৰাজভোগ্গং ৰঞ্ঞা মাগধেন সেনিযেন বিম্বিসাৰেন দিন্নং ৰাজদাযং ব্ৰহ্মদেয্যং. যম্পি ভৱং কূটদন্তো খাণুমতং অজ্ঝাৱসতি সত্তুস্সদং সতিণকট্ঠোদকং সধঞ্ঞং ৰাজভোগ্গং, ৰঞ্ঞা মাগধেন সেনিযেন বিম্বিসাৰেন দিন্নং ৰাজদাযং ব্ৰহ্মদেয্যং, ইমিনাপঙ্গেন ন অৰহতি ভৱং কূটদন্তো সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং. সমণোত্ৱেৱ গোতমো অৰহতি ভৱন্তং কূটদন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতু’’ন্তি.

বুদ্ধগুণকথা

৩৩২. এৱং ৱুত্তে কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো তে ব্ৰাহ্মণে এতদৱোচ –

‘‘তেন হি, ভো, মমপি সুণাথ, যথা মযমেৱ অৰহাম তং ভৱন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং, ন ত্ৱেৱ অৰহতি সো ভৱং গোতমো অম্হাকং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং. সমণো খলু, ভো, গোতমো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন. যম্পি, ভো, সমণো গোতমো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন, ইমিনাপঙ্গেন ন অৰহতি সো ভৱং গোতমো অম্হাকং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং. অথ খো মযমেৱ অৰহাম তং ভৱন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং.

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো মহন্তং ঞাতিসঙ্ঘং ওহায পব্বজিতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো পহূতং হিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং ওহায পব্বজিতো ভূমিগতঞ্চ ৱেহাসট্ঠং চ…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো দহৰোৱ সমানো যুৱা সুসুকাড়কেসো ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতো পঠমেন ৱযসা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো অকামকানং মাতাপিতূনং অস্সুমুখানং ৰুদন্তানং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো অভিৰূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতো ব্ৰহ্মৱণ্ণী ব্ৰহ্মৱচ্ছসী অখুদ্দাৱকাসো দস্সনায …পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সীলৱা অৰিযসীলী কুসলসীলী কুসলসীলেন সমন্নাগতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো কল্যাণৱাচো কল্যাণৱাক্কৰণো পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো বহূনং আচৰিযপাচৰিযো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো খীণকামৰাগো ৱিগতচাপল্লো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো কম্মৱাদী কিৰিযৱাদী অপাপপুৰেক্খাৰো ব্ৰহ্মঞ্ঞায পজায…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো উচ্চা কুলা পব্বজিতো অসম্ভিন্নখত্তিযকুলা…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো অড্ঢা কুলা পব্বজিতো মহদ্ধনা মহাভোগা…পে…

‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং তিৰোৰট্ঠা তিৰোজনপদা পঞ্হং পুচ্ছিতুং আগচ্ছন্তি…পে…

‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং অনেকানি দেৱতাসহস্সানি পাণেহি সৰণং গতানি…পে…

‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং এৱং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’ তি…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণেহি সমন্নাগতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো এহিস্ৱাগতৱাদী সখিলো সম্মোদকো অব্ভাকুটিকো উত্তানমুখো পুব্বভাসী…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো চতুন্নং পৰিসানং সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে…

‘‘সমণে খলু, ভো, গোতমে বহূ দেৱা চ মনুস্সা চ অভিপ্পসন্না…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো যস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা পটিৱসতি ন তস্মিং গামে ৱা নিগমে ৱা অমনুস্সা মনুস্সে ৱিহেঠেন্তি…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো সঙ্ঘী গণী গণাচৰিযো পুথুতিত্থকৰানং অগ্গমক্খাযতি, যথা খো পন, ভো, এতেসং সমণব্ৰাহ্মণানং যথা ৱা তথা ৱা যসো সমুদাগচ্ছতি, ন হেৱং সমণস্স গোতমস্স যসো সমুদাগতো. অথ খো অনুত্তৰায ৱিজ্জাচৰণসম্পদায সমণস্স গোতমস্স যসো সমুদাগতো…পে…

‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং ৰাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসাৰো সপুত্তো সভৰিযো সপৰিসো সামচ্চো পাণেহি সৰণং গতো…পে…

‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং ৰাজা পসেনদি কোসলো সপুত্তো সভৰিযো সপৰিসো সামচ্চো পাণেহি সৰণং গতো…পে…

‘‘সমণং খলু, ভো, গোতমং ব্ৰাহ্মণো পোক্খৰসাতি সপুত্তো সভৰিযো সপৰিসো সামচ্চো পাণেহি সৰণং গতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো ৰঞ্ঞো মাগধস্স সেনিযস্স বিম্বিসাৰস্স সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো ৰঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো ব্ৰাহ্মণস্স পোক্খৰসাতিস্স সক্কতো গৰুকতো মানিতো পূজিতো অপচিতো…পে…

‘‘সমণো খলু, ভো, গোতমো খাণুমতং অনুপ্পত্তো খাণুমতে ৱিহৰতি অম্বলট্ঠিকাযং. যে খো পন, ভো, কেচি সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অম্হাকং গামখেত্তং আগচ্ছন্তি, অতিথী নো তে হোন্তি. অতিথী খো পনম্হেহি সক্কাতব্বা গৰুকাতব্বা মানেতব্বা পূজেতব্বা অপচেতব্বা. যম্পি, ভো, সমণো গোতমো খাণুমতং অনুপ্পত্তো খাণুমতে ৱিহৰতি অম্বলট্ঠিকাযং, অতিথিম্হাকং সমণো গোতমো. অতিথি খো পনম্হেহি সক্কাতব্বো গৰুকাতব্বো মানেতব্বো পূজেতব্বো অপচেতব্বো. ইমিনাপঙ্গেন নাৰহতি সো ভৱং গোতমো অম্হাকং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং. অথ খো মযমেৱ অৰহাম তং ভৱন্তং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং. এত্তকে খো অহং, ভো, তস্স ভোতো গোতমস্স ৱণ্ণে পৰিযাপুণামি, নো চ খো সো ভৱং গোতমো এত্তকৱণ্ণো. অপৰিমাণৱণ্ণো হি সো ভৱং গোতমো’’তি.

৩৩৩. এৱং ৱুত্তে, তে ব্ৰাহ্মণা কূটদন্তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচুং – ‘‘যথা খো ভৱং কূটদন্তো সমণস্স গোতমস্স ৱণ্ণে ভাসতি, ইতো চেপি সো ভৱং গোতমো যোজনসতে ৱিহৰতি, অলমেৱ সদ্ধেন কুলপুত্তেন দস্সনায উপসঙ্কমিতুং অপি পুটোসেনা’’তি. ‘‘তেন হি, ভো, সব্বেৱ মযং সমণং গোতমং দস্সনায উপসঙ্কমিস্সামা’’তি.

মহাৱিজিতৰাজযঞ্ঞকথা

৩৩৪. অথ খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো মহতা ব্ৰাহ্মণগণেন সদ্ধিং যেন অম্বলট্ঠিকা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি, উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. খাণুমতকাপি খো ব্ৰাহ্মণগহপতিকা অপ্পেকচ্চে ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদিংসু, সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে যেন ভগৱা তেনঞ্জলিং পণামেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে নামগোত্তং সাৱেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু; অপ্পেকচ্চে তুণ্হীভূতা একমন্তং নিসীদিংসু.

৩৩৫. একমন্তং নিসিন্নো খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভো গোতম – ‘সমণো গোতমো তিৱিধং যঞ্ঞসম্পদং সোড়সপৰিক্খাৰং জানাতী’তি. ন খো পনাহং জানামি তিৱিধং যঞ্ঞসম্পদং সোড়সপৰিক্খাৰং. ইচ্ছামি চাহং মহাযঞ্ঞং যজিতুং. সাধু মে ভৱং গোতমো তিৱিধং যঞ্ঞসম্পদং সোড়সপৰিক্খাৰং দেসেতূ’’তি.

৩৩৬. ‘‘তেন হি, ব্ৰাহ্মণ, সুণাহি সাধুকং মনসিকৰোহি, ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভো’’তি খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘ভূতপুব্বং, ব্ৰাহ্মণ, ৰাজা মহাৱিজিতো নাম অহোসি অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতজাতৰূপৰজতো পহূতৱিত্তূপকৰণো পহূতধনধঞ্ঞো পৰিপুণ্ণকোসকোট্ঠাগাৰো. অথ খো, ব্ৰাহ্মণ, ৰঞ্ঞো মহাৱিজিতস্স ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – ‘অধিগতা খো মে ৱিপুলা মানুসকা ভোগা, মহন্তং পথৱিমণ্ডলং অভিৱিজিয অজ্ঝাৱসামি, যংনূনাহং মহাযঞ্ঞং যজেয্যং, যং মম অস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’তি.

৩৩৭. ‘‘অথ খো, ব্ৰাহ্মণ, ৰাজা মহাৱিজিতো পুৰোহিতং ব্ৰাহ্মণং আমন্তেত্ৱা এতদৱোচ – ‘ইধ ময্হং, ব্ৰাহ্মণ, ৰহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৱং চেতসো পৰিৱিতক্কো উদপাদি – অধিগতা খো মে ৱিপুলা মানুসকা ভোগা, মহন্তং পথৱিমণ্ডলং অভিৱিজিয অজ্ঝাৱসামি. যংনূনাহং মহাযঞ্ঞং যজেয্যং যং মম অস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’তি. ইচ্ছামহং, ব্ৰাহ্মণ, মহাযঞ্ঞং যজিতুং. অনুসাসতু মং ভৱং যং মম অস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’’তি.

৩৩৮. ‘‘এৱং ৱুত্তে, ব্ৰাহ্মণ, পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো ৰাজানং মহাৱিজিতং এতদৱোচ – ‘ভোতো খো ৰঞ্ঞো জনপদো সকণ্টকো সউপ্পীড়ো, গামঘাতাপি দিস্সন্তি, নিগমঘাতাপি দিস্সন্তি, নগৰঘাতাপি দিস্সন্তি, পন্থদুহনাপি দিস্সন্তি. ভৱং খো পন ৰাজা এৱং সকণ্টকে জনপদে সউপ্পীড়ে বলিমুদ্ধৰেয্য, অকিচ্চকাৰী অস্স তেন ভৱং ৰাজা. সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো এৱমস্স – ‘‘অহমেতং দস্সুখীলং ৱধেন ৱা বন্ধেন ৱা জানিযা ৱা গৰহায ৱা পব্বাজনায ৱা সমূহনিস্সামী’’তি, ন খো পনেতস্স দস্সুখীলস্স এৱং সম্মা সমুগ্ঘাতো হোতি. যে তে হতাৱসেসকা ভৱিস্সন্তি, তে পচ্ছা ৰঞ্ঞো জনপদং ৱিহেঠেস্সন্তি. অপি চ খো ইদং সংৱিধানং আগম্ম এৱমেতস্স দস্সুখীলস্স সম্মা সমুগ্ঘাতো হোতি. তেন হি ভৱং ৰাজা যে ভোতো ৰঞ্ঞো জনপদে উস্সহন্তি কসিগোৰক্খে, তেসং ভৱং ৰাজা বীজভত্তং অনুপ্পদেতু. যে ভোতো ৰঞ্ঞো জনপদে উস্সহন্তি ৱাণিজ্জায, তেসং ভৱং ৰাজা পাভতং অনুপ্পদেতু. যে ভোতো ৰঞ্ঞো জনপদে উস্সহন্তি ৰাজপোৰিসে, তেসং ভৱং ৰাজা ভত্তৱেতনং পকপ্পেতু. তে চ মনুস্সা সকম্মপসুতা ৰঞ্ঞো জনপদং ন ৱিহেঠেস্সন্তি; মহা চ ৰঞ্ঞো ৰাসিকো ভৱিস্সতি. খেমট্ঠিতা জনপদা অকণ্টকা অনুপ্পীড়া. মনুস্সা মুদা মোদমানা উৰে পুত্তে নচ্চেন্তা অপাৰুতঘৰা মঞ্ঞে ৱিহৰিস্সন্তী’তি. ‘এৱং, ভো’তি খো, ব্ৰাহ্মণ, ৰাজা মহাৱিজিতো পুৰোহিতস্স ব্ৰাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৱা যে ৰঞ্ঞো জনপদে উস্সহিংসু কসিগোৰক্খে, তেসং ৰাজা মহাৱিজিতো বীজভত্তং অনুপ্পদাসি. যে চ ৰঞ্ঞো জনপদে উস্সহিংসু ৱাণিজ্জায, তেসং ৰাজা মহাৱিজিতো পাভতং অনুপ্পদাসি. যে চ ৰঞ্ঞো জনপদে উস্সহিংসু ৰাজপোৰিসে, তেসং ৰাজা মহাৱিজিতো ভত্তৱেতনং পকপ্পেসি. তে চ মনুস্সা সকম্মপসুতা ৰঞ্ঞো জনপদং ন ৱিহেঠিংসু, মহা চ ৰঞ্ঞো ৰাসিকো অহোসি. খেমট্ঠিতা জনপদা অকণ্টকা অনুপ্পীড়া মনুস্সা মুদা মোদমানা উৰে পুত্তে নচ্চেন্তা অপাৰুতঘৰা মঞ্ঞে ৱিহৰিংসু. অথ খো, ব্ৰাহ্মণ, ৰাজা মহাৱিজিতো পুৰোহিতং ব্ৰাহ্মণং আমন্তেত্ৱা এতদৱোচ – ‘সমূহতো খো মে ভোতো দস্সুখীলো, ভোতো সংৱিধানং আগম্ম মহা চ মে ৰাসিকো. খেমট্ঠিতা জনপদা অকণ্টকা অনুপ্পীড়া মনুস্সা মুদা মোদমানা উৰে পুত্তে নচ্চেন্তা অপাৰুতঘৰা মঞ্ঞে ৱিহৰন্তি. ইচ্ছামহং ব্ৰাহ্মণ মহাযঞ্ঞং যজিতুং. অনুসাসতু মং ভৱং যং মম অস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’তি.

চতুপৰিক্খাৰং

৩৩৯. ‘‘তেন হি ভৱং ৰাজা যে ভোতো ৰঞ্ঞো জনপদে খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৱ জানপদা চ তে ভৱং ৰাজা আমন্তযতং – ‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাযঞ্ঞং যজিতুং, অনুজানন্তু মে ভৱন্তো যং মম অস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’তি. যে ভোতো ৰঞ্ঞো জনপদে অমচ্চা পাৰিসজ্জা নেগমা চেৱ জানপদা চ…পে… ব্ৰাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৱ জানপদা চ…পে… গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৱ জানপদা চ, তে ভৱং ৰাজা আমন্তযতং – ‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাযঞ্ঞং যজিতুং, অনুজানন্তু মে ভৱন্তো যং মম অস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’তি. ‘এৱং, ভো’তি খো, ব্ৰাহ্মণ, ৰাজা মহাৱিজিতো পুৰোহিতস্স ব্ৰাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৱা যে ৰঞ্ঞো জনপদে খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৱ জানপদা চ, তে ৰাজা মহাৱিজিতো আমন্তেসি – ‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাযঞ্ঞং যজিতুং, অনুজানন্তু মে ভৱন্তো যং মম অস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’’তি. ‘যজতং ভৱং ৰাজা যঞ্ঞং, যঞ্ঞকালো মহাৰাজা’তি. যে ৰঞ্ঞো জনপদে অমচ্চা পাৰিসজ্জা নেগমা চেৱ জানপদা চ…পে… ব্ৰাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৱ জানপদা চ…পে… গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৱ জানপদা চ, তে ৰাজা মহাৱিজিতো আমন্তেসি – ‘ইচ্ছামহং, ভো, মহাযঞ্ঞং যজিতুং. অনুজানন্তু মে ভৱন্তো যং মম অস্স দীঘৰত্তং হিতায সুখাযা’তি. ‘যজতং ভৱং ৰাজা যঞ্ঞং, যঞ্ঞকালো মহাৰাজা’তি. ইতিমে চত্তাৰো অনুমতিপক্খা তস্সেৱ যঞ্ঞস্স পৰিক্খাৰা ভৱন্তি.

অট্ঠ পৰিক্খাৰা

৩৪০. ‘‘ৰাজা মহাৱিজিতো অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো, উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন অভিৰূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতো ব্ৰহ্মৱণ্ণী ব্ৰহ্মৱচ্ছসী অখুদ্দাৱকাসো দস্সনায; অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতজাতৰূপৰজতো পহূতৱিত্তূপকৰণো পহূতধনধঞ্ঞো পৰিপুণ্ণকোসকোট্ঠাগাৰো; বলৱা চতুৰঙ্গিনিযা সেনায সমন্নাগতো অস্সৱায ওৱাদপটিকৰায সহতি [পতপতি (সী. পী.), তপতি (স্যা.)] মঞ্ঞে পচ্চত্থিকে যসসা; সদ্ধো দাযকো দানপতি অনাৱটদ্ৱাৰো সমণব্ৰাহ্মণকপণদ্ধিকৱণিব্বকযাচকানং ওপানভূতো পুঞ্ঞানি কৰোতি; বহুস্সুতো তস্স তস্স সুতজাতস্স, তস্স তস্সেৱ খো পন ভাসিতস্স অত্থং জানাতি ‘অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো’তি; পণ্ডিতো, ৱিযত্তো, মেধাৱী, পটিবলো, অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নে অত্থে চিন্তেতুং. ৰাজা মহাৱিজিতো ইমেহি অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো. ইতি ইমানিপি অট্ঠঙ্গানি তস্সেৱ যঞ্ঞস্স পৰিক্খাৰা ভৱন্তি.

চতুপৰিক্খাৰং

৩৪১. ‘‘পুৰোহিতো [পুৰোহিতোপি (ক. সী. ক.)] ব্ৰাহ্মণো চতুহঙ্গেহি সমন্নাগতো. উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন; অজ্ঝাযকো মন্তধৰো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ সনিঘণ্ডুকেটুভানং সাক্খৰপ্পভেদানং ইতিহাসপঞ্চমানং পদকো ৱেয্যাকৰণো লোকাযতমহাপুৰিসলক্খণেসু অনৱযো; সীলৱা ৱুদ্ধসীলী ৱুদ্ধসীলেন সমন্নাগতো; পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী পঠমো ৱা দুতিযো ৱা সুজং পগ্গণ্হন্তানং. পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো ইমেহি চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতো. ইতি ইমানি চত্তাৰি অঙ্গানি তস্সেৱ যঞ্ঞস্স পৰিক্খাৰা ভৱন্তি.

তিস্সো ৱিধা

৩৪২. ‘‘অথ খো, ব্ৰাহ্মণ, পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো ৰঞ্ঞো মহাৱিজিতস্স পুব্বেৱ যঞ্ঞা তিস্সো ৱিধা দেসেসি. সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যিট্ঠুকামস্স [যিট্ঠকামস্স (ক.)] কোচিদেৱ ৱিপ্পটিসাৰো – ‘মহা ৱত মে ভোগক্খন্ধো ৱিগচ্ছিস্সতী’তি, সো ভোতা ৰঞ্ঞা ৱিপ্পটিসাৰো ন কৰণীযো. সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৱ ৱিপ্পটিসাৰো – ‘মহা ৱত মে ভোগক্খন্ধো ৱিগচ্ছতী’তি, সো ভোতা ৰঞ্ঞা ৱিপ্পটিসাৰো ন কৰণীযো. সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যিট্ঠস্স কোচিদেৱ ৱিপ্পটিসাৰো – ‘মহা ৱত মে ভোগক্খন্ধো ৱিগতো’তি, সো ভোতা ৰঞ্ঞা ৱিপ্পটিসাৰো ন কৰণীযো’’তি. ইমা খো, ব্ৰাহ্মণ, পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো ৰঞ্ঞো মহাৱিজিতস্স পুব্বেৱ যঞ্ঞা তিস্সো ৱিধা দেসেসি.

দস আকাৰা

৩৪৩. ‘‘অথ খো, ব্ৰাহ্মণ, পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো ৰঞ্ঞো মহাৱিজিতস্স পুব্বেৱ যঞ্ঞা দসহাকাৰেহি পটিগ্গাহকেসু ৱিপ্পটিসাৰং পটিৱিনেসি. ‘আগমিস্সন্তি খো ভোতো যঞ্ঞং পাণাতিপাতিনোপি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতাপি. যে তত্থ পাণাতিপাতিনো, তেসঞ্ঞেৱ তেন. যে তত্থ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতা, তে আৰব্ভ যজতং ভৱং, সজ্জতং ভৱং, মোদতং ভৱং, চিত্তমেৱ ভৱং অন্তৰং পসাদেতু. আগমিস্সন্তি খো ভোতো যঞ্ঞং অদিন্নাদাযিনোপি অদিন্নাদানা পটিৱিৰতাপি…পে… কামেসু মিচ্ছাচাৰিনোপি কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতাপি… মুসাৱাদিনোপি মুসাৱাদা পটিৱিৰতাপি… পিসুণৱাচিনোপি পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতাপি… ফৰুসৱাচিনোপি ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতাপি… সম্ফপ্পলাপিনোপি সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতাপি … অভিজ্ঝালুনোপি অনভিজ্ঝালুনোপি… ব্যাপন্নচিত্তাপি অব্যাপন্নচিত্তাপি… মিচ্ছাদিট্ঠিকাপি সম্মাদিট্ঠিকাপি…. যে তত্থ মিচ্ছাদিট্ঠিকা, তেসঞ্ঞেৱ তেন. যে তত্থ সম্মাদিট্ঠিকা, তে আৰব্ভ যজতং ভৱং, সজ্জতং ভৱং, মোদতং ভৱং, চিত্তমেৱ ভৱং অন্তৰং পসাদেতূ’তি. ইমেহি খো, ব্ৰাহ্মণ, পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো ৰঞ্ঞো মহাৱিজিতস্স পুব্বেৱ যঞ্ঞা দসহাকাৰেহি পটিগ্গাহকেসু ৱিপ্পটিসাৰং পটিৱিনেসি.

সোড়স আকাৰা

৩৪৪. ‘‘অথ খো, ব্ৰাহ্মণ, পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো ৰঞ্ঞো মহাৱিজিতস্স মহাযঞ্ঞং যজমানস্স সোড়সহাকাৰেহি চিত্তং সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৱ ৱত্তা – ‘ৰাজা খো মহাৱিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি, নো চ খো তস্স আমন্তিতা খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৱ জানপদা চ; অথ চ পন ভৱং ৰাজা এৱৰূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি. এৱম্পি ভোতো ৰঞ্ঞো ৱত্তা ধম্মতো নত্থি. ভোতা খো পন ৰঞ্ঞা আমন্তিতা খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৱ জানপদা চ. ইমিনাপেতং ভৱং ৰাজা জানাতু, যজতং ভৱং, সজ্জতং ভৱং, মোদতং ভৱং, চিত্তমেৱ ভৱং অন্তৰং পসাদেতু.

‘‘সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৱ ৱত্তা – ‘ৰাজা খো মহাৱিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি, নো চ খো তস্স আমন্তিতা অমচ্চা পাৰিসজ্জা নেগমা চেৱ জানপদা চ…পে… ব্ৰাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৱ জানপদা চ…পে… গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৱ জানপদা চ, অথ চ পন ভৱং ৰাজা এৱৰূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি. এৱম্পি ভোতো ৰঞ্ঞো ৱত্তা ধম্মতো নত্থি. ভোতা খো পন ৰঞ্ঞা আমন্তিতা গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৱ জানপদা চ. ইমিনাপেতং ভৱং ৰাজা জানাতু, যজতং ভৱং, সজ্জতং ভৱং, মোদতং ভৱং, চিত্তমেৱ ভৱং অন্তৰং পসাদেতু.

‘‘সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৱ ৱত্তা – ‘ৰাজা খো মহাৱিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি, নো চ খো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন, অথ চ পন ভৱং ৰাজা এৱৰূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি. এৱম্পি ভোতো ৰঞ্ঞো ৱত্তা ধম্মতো নত্থি. ভৱং খো পন ৰাজা উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন. ইমিনাপেতং ভৱং ৰাজা জানাতু, যজতং ভৱং, সজ্জতং ভৱং, মোদতং ভৱং, চিত্তমেৱ ভৱং অন্তৰং পসাদেতু.

‘‘সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৱ ৱত্তা – ‘ৰাজা খো মহাৱিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি নো চ খো অভিৰূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতো ব্ৰহ্মৱণ্ণী ব্ৰহ্মৱচ্ছসী অখুদ্দাৱকাসো দস্সনায…পে… নো চ খো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতজাতৰূপৰজতো পহূতৱিত্তূপকৰণো পহূতধনধঞ্ঞো পৰিপুণ্ণকোসকোট্ঠাগাৰো…পে… নো চ খো বলৱা চতুৰঙ্গিনিযা সেনায সমন্নাগতো অস্সৱায ওৱাদপটিকৰায সহতি মঞ্ঞে পচ্চত্থিকে যসসা…পে… নো চ খো সদ্ধো দাযকো দানপতি অনাৱটদ্ৱাৰো সমণব্ৰাহ্মণকপণদ্ধিকৱণিব্বকযাচকানং ওপানভূতো পুঞ্ঞানি কৰোতি…পে… নো চ খো বহুস্সুতো তস্স তস্স সুতজাতস্স…পে… নো চ খো তস্স তস্সেৱ খো পন ভাসিতস্স অত্থং জানাতি ‘‘অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো, অযং ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো’’তি…পে… নো চ খো পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী পটিবলো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নে অত্থে চিন্তেতুং, অথ চ পন ভৱং ৰাজা এৱৰূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি. এৱম্পি ভোতো ৰঞ্ঞো ৱত্তা ধম্মতো নত্থি. ভৱং খো পন ৰাজা পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী পটিবলো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নে অত্থে চিন্তেতুং. ইমিনাপেতং ভৱং ৰাজা জানাতু, যজতং ভৱং, সজ্জতং ভৱং, মোদতং ভৱং, চিত্তমেৱ ভৱং অন্তৰং পসাদেতু.

‘‘সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৱ ৱত্তা – ‘ৰাজা খো মহাৱিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি. নো চ খ্ৱস্স পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন; অথ চ পন ভৱং ৰাজা এৱৰূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি. এৱম্পি ভোতো ৰঞ্ঞো ৱত্তা ধম্মতো নত্থি. ভোতো খো পন ৰঞ্ঞো পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো উভতো সুজাতো মাতিতো চ পিতিতো চ সংসুদ্ধগহণিকো যাৱ সত্তমা পিতামহযুগা অক্খিত্তো অনুপক্কুট্ঠো জাতিৱাদেন. ইমিনাপেতং ভৱং ৰাজা জানাতু, যজতং ভৱং, সজ্জতং ভৱং, মোদতং ভৱং, চিত্তমেৱ ভৱং অন্তৰং পসাদেতু.

‘‘সিযা খো পন ভোতো ৰঞ্ঞো মহাযঞ্ঞং যজমানস্স কোচিদেৱ ৱত্তা – ‘ৰাজা খো মহাৱিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি. নো চ খ্ৱস্স পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো অজ্ঝাযকো মন্তধৰো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ সনিঘণ্ডুকেটুভানং সাক্খৰপ্পভেদানং ইতিহাসপঞ্চমানং পদকো ৱেয্যাকৰণো লোকাযতমহাপুৰিসলক্খণেসু অনৱযো…পে… নো চ খ্ৱস্স পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো সীলৱা ৱুদ্ধসীলী ৱুদ্ধসীলেন সমন্নাগতো…পে… নো চ খ্ৱস্স পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী পঠমো ৱা দুতিযো ৱা সুজং পগ্গণ্হন্তানং, অথ চ পন ভৱং ৰাজা এৱৰূপং মহাযঞ্ঞং যজতী’তি. এৱম্পি ভোতো ৰঞ্ঞো ৱত্তা ধম্মতো নত্থি. ভোতো খো পন ৰঞ্ঞো পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো পণ্ডিতো ৱিযত্তো মেধাৱী পঠমো ৱা দুতিযো ৱা সুজং পগ্গণ্হন্তানং. ইমিনাপেতং ভৱং ৰাজা জানাতু, যজতং ভৱং, সজ্জতং ভৱং, মোদতং ভৱং, চিত্তমেৱ ভৱং অন্তৰং পসাদেতূতি. ইমেহি খো, ব্ৰাহ্মণ, পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো ৰঞ্ঞো মহাৱিজিতস্স মহাযঞ্ঞং যজমানস্স সোড়সহি আকাৰেহি চিত্তং সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি.

৩৪৫. ‘‘তস্মিং খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞে নেৱ গাৱো হঞ্ঞিংসু, ন অজেড়কা হঞ্ঞিংসু, ন কুক্কুটসূকৰা হঞ্ঞিংসু, ন ৱিৱিধা পাণা সংঘাতং আপজ্জিংসু, ন ৰুক্খা ছিজ্জিংসু যূপত্থায, ন দব্ভা লূযিংসু বৰিহিসত্থায [পৰিহিংসত্থায (স্যা. ক. সী. ক.), পৰহিংসত্থায (ক.)]. যেপিস্স অহেসুং দাসাতি ৱা পেস্সাতি ৱা কম্মকৰাতি ৱা, তেপি ন দণ্ডতজ্জিতা ন ভযতজ্জিতা ন অস্সুমুখা ৰুদমানা পৰিকম্মানি অকংসু. অথ খো যে ইচ্ছিংসু, তে অকংসু, যে ন ইচ্ছিংসু, ন তে অকংসু; যং ইচ্ছিংসু, তং অকংসু, যং ন ইচ্ছিংসু, ন তং অকংসু. সপ্পিতেলনৱনীতদধিমধুফাণিতেন চেৱ সো যঞ্ঞো নিট্ঠানমগমাসি.

৩৪৬. ‘‘অথ খো, ব্ৰাহ্মণ, খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৱ জানপদা চ, অমচ্চা পাৰিসজ্জা নেগমা চেৱ জানপদা চ, ব্ৰাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৱ জানপদা চ, গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৱ জানপদা চ পহূতং সাপতেয্যং আদায ৰাজানং মহাৱিজিতং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমাহংসু – ‘ইদং, দেৱ, পহূতং সাপতেয্যং দেৱঞ্ঞেৱ উদ্দিস্সাভতং, তং দেৱো পটিগ্গণ্হাতূ’তি. ‘অলং, ভো, মমাপিদং পহূতং সাপতেয্যং ধম্মিকেন বলিনা অভিসঙ্খতং; তঞ্চ ৱো হোতু, ইতো চ ভিয্যো হৰথা’তি. তে ৰঞ্ঞা পটিক্খিত্তা একমন্তং অপক্কম্ম এৱং সমচিন্তেসুং – ‘ন খো এতং অম্হাকং পতিৰূপং, যং মযং ইমানি সাপতেয্যানি পুনদেৱ সকানি ঘৰানি পটিহৰেয্যাম. ৰাজা খো মহাৱিজিতো মহাযঞ্ঞং যজতি, হন্দস্স মযং অনুযাগিনো হোমা’তি.

৩৪৭. ‘‘অথ খো, ব্ৰাহ্মণ, পুৰত্থিমেন যঞ্ঞৱাটস্স [যঞ্ঞাৱাটস্স (সী. পী. ক.)] খত্তিযা আনুযন্তা নেগমা চেৱ জানপদা চ দানানি পট্ঠপেসুং. দক্খিণেন যঞ্ঞৱাটস্স অমচ্চা পাৰিসজ্জা নেগমা চেৱ জানপদা চ দানানি পট্ঠপেসুং. পচ্ছিমেন যঞ্ঞৱাটস্স ব্ৰাহ্মণমহাসালা নেগমা চেৱ জানপদা চ দানানি পট্ঠপেসুং. উত্তৰেন যঞ্ঞৱাটস্স গহপতিনেচযিকা নেগমা চেৱ জানপদা চ দানানি পট্ঠপেসুং.

‘‘তেসুপি খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞেসু নেৱ গাৱো হঞ্ঞিংসু, ন অজেড়কা হঞ্ঞিংসু, ন কুক্কুটসূকৰা হঞ্ঞিংসু, ন ৱিৱিধা পাণা সংঘাতং আপজ্জিংসু, ন ৰুক্খা ছিজ্জিংসু যূপত্থায, ন দব্ভা লূযিংসু বৰিহিসত্থায. যেপি নেসং অহেসুং দাসাতি ৱা পেস্সাতি ৱা কম্মকৰাতি ৱা, তেপি ন দণ্ডতজ্জিতা ন ভযতজ্জিতা ন অস্সুমুখা ৰুদমানা পৰিকম্মানি অকংসু. অথ খো যে ইচ্ছিংসু, তে অকংসু, যে ন ইচ্ছিংসু, ন তে অকংসু; যং ইচ্ছিংসু, তং অকংসু, যং ন ইচ্ছিংসু ন তং অকংসু. সপ্পিতেলনৱনীতদধিমধুফাণিতেন চেৱ তে যঞ্ঞা নিট্ঠানমগমংসু.

‘‘ইতি চত্তাৰো চ অনুমতিপক্খা, ৰাজা মহাৱিজিতো অট্ঠহঙ্গেহি সমন্নাগতো, পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতো; তিস্সো চ ৱিধা অযং ৱুচ্চতি ব্ৰাহ্মণ তিৱিধা যঞ্ঞসম্পদা সোড়সপৰিক্খাৰা’’তি.

৩৪৮. এৱং ৱুত্তে, তে ব্ৰাহ্মণা উন্নাদিনো উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা অহেসুং – ‘‘অহো যঞ্ঞো, অহো যঞ্ঞসম্পদা’’তি! কূটদন্তো পন ব্ৰাহ্মণো তূণ্হীভূতোৱ নিসিন্নো হোতি. অথ খো তে ব্ৰাহ্মণা কূটদন্তং ব্ৰাহ্মণং এতদৱোচুং – ‘‘কস্মা পন ভৱং কূটদন্তো সমণস্স গোতমস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদতী’’তি? ‘‘নাহং, ভো, সমণস্স গোতমস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদামি. মুদ্ধাপি তস্স ৱিপতেয্য, যো সমণস্স গোতমস্স সুভাসিতং সুভাসিততো নাব্ভনুমোদেয্য. অপি চ মে, ভো, এৱং হোতি – সমণো গোতমো ন এৱমাহ – ‘এৱং মে সুত’ন্তি ৱা ‘এৱং অৰহতি ভৱিতু’ন্তি ৱা; অপি চ সমণো গোতমো – ‘এৱং তদা আসি, ইত্থং তদা আসি’ ত্ৱেৱ ভাসতি. তস্স ময্হং ভো এৱং হোতি – ‘অদ্ধা সমণো গোতমো তেন সমযেন ৰাজা ৱা অহোসি মহাৱিজিতো যঞ্ঞস্সামি পুৰোহিতো ৱা ব্ৰাহ্মণো তস্স যঞ্ঞস্স যাজেতা’তি. অভিজানাতি পন ভৱং গোতমো এৱৰূপং যঞ্ঞং যজিত্ৱা ৱা যাজেত্ৱা ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিতাতি’’? ‘‘অভিজানামহং, ব্ৰাহ্মণ, এৱৰূপং যঞ্ঞং যজিত্ৱা ৱা যাজেত্ৱা ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জিতা, অহং তেন সমযেন পুৰোহিতো ব্ৰাহ্মণো অহোসিং তস্স যঞ্ঞস্স যাজেতা’’তি.

নিচ্চদানঅনুকুলযঞ্ঞং

৩৪৯. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায [তিৱিধযঞ্ঞসম্পদায (ক.)] সোড়সপৰিক্খাৰায অপ্পট্ঠতৰো [অপ্পত্থতৰো (স্যা. কং.)] চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো [অপ্পসমাৰব্ভতৰো (সী. পী. ক.)] চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘অত্থি খো, ব্ৰাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘যানি খো পন তানি, ব্ৰাহ্মণ, নিচ্চদানানি অনুকুলযঞ্ঞানি সীলৱন্তে পব্বজিতে উদ্দিস্স দিয্যন্তি; অযং খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞো ইমায তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

‘‘কো নু খো, ভো গোতম, হেতু কো পচ্চযো, যেন তং নিচ্চদানং অনুকুলযঞ্ঞং ইমায তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায অপ্পট্ঠতৰঞ্চ অপ্পসমাৰম্ভতৰঞ্চ মহপ্ফলতৰঞ্চ মহানিসংসতৰঞ্চা’’তি?

‘‘ন খো, ব্ৰাহ্মণ, এৱৰূপং যঞ্ঞং উপসঙ্কমন্তি অৰহন্তো ৱা অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্না. তং কিস্স হেতু? দিস্সন্তি হেত্থ, ব্ৰাহ্মণ, দণ্ডপ্পহাৰাপি গলগ্গহাপি, তস্মা এৱৰূপং যঞ্ঞং ন উপসঙ্কমন্তি অৰহন্তো ৱা অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্না. যানি খো পন তানি, ব্ৰাহ্মণ, নিচ্চদানানি অনুকুলযঞ্ঞানি সীলৱন্তে পব্বজিতে উদ্দিস্স দিয্যন্তি; এৱৰূপং খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞং উপসঙ্কমন্তি অৰহন্তো ৱা অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্না. তং কিস্স হেতু? ন হেত্থ, ব্ৰাহ্মণ, দিস্সন্তি দণ্ডপ্পহাৰাপি গলগ্গহাপি, তস্মা এৱৰূপং যঞ্ঞং উপসঙ্কমন্তি অৰহন্তো ৱা অৰহত্তমগ্গং ৱা সমাপন্না. অযং খো, ব্ৰাহ্মণ, হেতু অযং পচ্চযো, যেন তং নিচ্চদানং অনুকুলযঞ্ঞং ইমায তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায অপ্পট্ঠতৰঞ্চ অপ্পসমাৰম্ভতৰঞ্চ মহপ্ফলতৰঞ্চ মহানিসংসতৰঞ্চা’’তি.

৩৫০. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘অত্থি খো, ব্ৰাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘যো খো, ব্ৰাহ্মণ, চাতুদ্দিসং সঙ্ঘং উদ্দিস্স ৱিহাৰং কৰোতি, অযং খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

৩৫১. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘অত্থি খো, ব্ৰাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘যো খো, ব্ৰাহ্মণ, পসন্নচিত্তো বুদ্ধং সৰণং গচ্ছতি, ধম্মং সৰণং গচ্ছতি, সঙ্ঘং সৰণং গচ্ছতি; অযং খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

৩৫২. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন ইমেহি চ সৰণগমনেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘অত্থি খো, ব্ৰাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন ইমেহি চ সৰণগমনেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন ইমেহি চ সৰণগমনেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘যো খো, ব্ৰাহ্মণ, পসন্নচিত্তো সিক্খাপদানি সমাদিযতি – পাণাতিপাতা ৱেৰমণিং, অদিন্নাদানা ৱেৰমণিং, কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণিং, মুসাৱাদা ৱেৰমণিং, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা ৱেৰমণিং. অযং খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন ইমেহি চ সৰণগমনেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

৩৫৩. ‘‘অত্থি পন, ভো গোতম, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন ইমেহি চ সৰণগমনেহি ইমেহি চ সিক্খাপদেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘অত্থি খো, ব্ৰাহ্মণ, অঞ্ঞো যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন ইমেহি চ সৰণগমনেহি ইমেহি চ সিক্খাপদেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি.

‘‘কতমো পন সো, ভো গোতম, যঞ্ঞো ইমায চ তিৱিধায যঞ্ঞসম্পদায সোড়সপৰিক্খাৰায ইমিনা চ নিচ্চদানেন অনুকুলযঞ্ঞেন ইমিনা চ ৱিহাৰদানেন ইমেহি চ সৰণগমনেহি ইমেহি চ সিক্খাপদেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চা’’তি?

‘‘ইধ, ব্ৰাহ্মণ, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো…পে… (যথা ১৯০-২১২ অনুচ্ছেদেসু, এৱং ৱিত্থাৰেতব্বং). এৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, ভিক্খু সীলসম্পন্নো হোতি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞো পুৰিমেহি যঞ্ঞেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চ…পে… দুতিযং ঝানং…পে… ততিযং ঝানং…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞো পুৰিমেহি যঞ্ঞেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চাতি. ঞাণদস্সনায চিত্তং অভিনীহৰতি অভিনিন্নামেতি…পে… অযম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞো পুৰিমেহি যঞ্ঞেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চ…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতি. অযম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞো পুৰিমেহি যঞ্ঞেহি অপ্পট্ঠতৰো চ অপ্পসমাৰম্ভতৰো চ মহপ্ফলতৰো চ মহানিসংসতৰো চ. ইমায চ, ব্ৰাহ্মণ, যঞ্ঞসম্পদায অঞ্ঞা যঞ্ঞসম্পদা উত্তৰিতৰা ৱা পণীততৰা ৱা নত্থী’’তি.

কূটদন্তউপাসকত্তপটিৱেদনা

৩৫৪. এৱং ৱুত্তে, কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য ‘চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তী’তি; এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গতং. এসাহং ভো গোতম সত্ত চ উসভসতানি সত্ত চ ৱচ্ছতৰসতানি সত্ত চ ৱচ্ছতৰীসতানি সত্ত চ অজসতানি সত্ত চ উৰব্ভসতানি মুঞ্চামি, জীৱিতং দেমি, হৰিতানি চেৱ তিণানি খাদন্তু, সীতানি চ পানীযানি পিৱন্তু, সীতো চ নেসং ৱাতো উপৱাযতূ’’তি.

সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযা

৩৫৫. অথ খো ভগৱা কূটদন্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স অনুপুব্বিং কথং কথেসি, সেয্যথিদং, দানকথং সীলকথং সগ্গকথং; কামানং আদীনৱং ওকাৰং সংকিলেসং নেক্খম্মে আনিসংসং পকাসেসি. যদা ভগৱা অঞ্ঞাসি কূটদন্তং ব্ৰাহ্মণং কল্লচিত্তং মুদুচিত্তং ৱিনীৱৰণচিত্তং উদগ্গচিত্তং পসন্নচিত্তং, অথ যা বুদ্ধানং সামুক্কংসিকা ধম্মদেসনা, তং পকাসেসি – দুক্খং সমুদযং নিৰোধং মগ্গং. সেয্যথাপি নাম সুদ্ধং ৱত্থং অপগতকাড়কং সম্মদেৱ ৰজনং পটিগ্গণ্হেয্য, এৱমেৱ কূটদন্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স তস্মিঞ্ঞেৱ আসনে ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিৰোধধম্ম’’ন্তি.

৩৫৬. অথ খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো দিট্ঠধম্মো পত্তধম্মো ৱিদিতধম্মো পৰিযোগাড়্হধম্মো তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো ৱিগতকথংকথো ৱেসাৰজ্জপ্পত্তো অপৰপ্পচ্চযো সত্থুসাসনে ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘অধিৱাসেতু মে ভৱং গোতমো স্ৱাতনায ভত্তং সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেনা’’তি. অধিৱাসেসি ভগৱা তুণ্হীভাৱেন.

৩৫৭. অথ খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো অধিৱাসনং ৱিদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো তস্সা ৰত্তিযা অচ্চযেন সকে যঞ্ঞৱাটে পণীতং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদাপেত্ৱা ভগৱতো কালং আৰোচাপেসি – ‘‘কালো, ভো গোতম; নিট্ঠিতং ভত্ত’’ন্তি.

৩৫৮. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন কূটদন্তস্স ব্ৰাহ্মণস্স যঞ্ঞৱাটো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি.

অথ খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসি সম্পৱাৰেসি. অথ খো কূটদন্তো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং ভুত্তাৱিং ওনীতপত্তপাণিং অঞ্ঞতৰং নীচং আসনং গহেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো কূটদন্তং ব্ৰাহ্মণং ভগৱা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেত্ৱা সমাদপেত্ৱা সমুত্তেজেত্ৱা সম্পহংসেত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামীতি.

কূটদন্তসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং.