১. ব্ৰহ্মজালসুত্তং

পৰিব্বাজককথা

১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা অন্তৰা চ ৰাজগহং অন্তৰা চ নাড়ন্দং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো হোতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি. সুপ্পিযোপি খো পৰিব্বাজকো অন্তৰা চ ৰাজগহং অন্তৰা চ নাড়ন্দং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো হোতি সদ্ধিং অন্তেৱাসিনা ব্ৰহ্মদত্তেন মাণৱেন. তত্ৰ সুদং সুপ্পিযো পৰিব্বাজকো অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণং ভাসতি; সুপ্পিযস্স পন পৰিব্বাজকস্স অন্তেৱাসী ব্ৰহ্মদত্তো মাণৱো অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসতি. ইতিহ তে উভো আচৰিযন্তেৱাসী অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা ভগৱন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধা [অনুবদ্ধা (ক. সী. পী.)] হোন্তি ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ.

২. অথ খো ভগৱা অম্বলট্ঠিকাযং ৰাজাগাৰকে একৰত্তিৱাসং উপগচ্ছি [উপগঞ্ছি (সী. স্যা. কং. পী.)] সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন. সুপ্পিযোপি খো পৰিব্বাজকো অম্বলট্ঠিকাযং ৰাজাগাৰকে একৰত্তিৱাসং উপগচ্ছি [উপগঞ্ছি (সী. স্যা. কং. পী.)] অন্তেৱাসিনা ব্ৰহ্মদত্তেন মাণৱেন. তত্ৰপি সুদং সুপ্পিযো পৰিব্বাজকো অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণং ভাসতি; সুপ্পিযস্স পন পৰিব্বাজকস্স অন্তেৱাসী ব্ৰহ্মদত্তো মাণৱো অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসতি. ইতিহ তে উভো আচৰিযন্তেৱাসী অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা ৱিহৰন্তি.

৩. অথ খো সম্বহুলানং ভিক্খূনং ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠিতানং মণ্ডলমাড়ে সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযং সঙ্খিযধম্মো উদপাদি – ‘‘অচ্ছৰিযং, আৱুসো, অব্ভুতং, আৱুসো, যাৱঞ্চিদং তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সত্তানং নানাধিমুত্তিকতা সুপ্পটিৱিদিতা. অযঞ্হি সুপ্পিযো পৰিব্বাজকো অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণং ভাসতি; সুপ্পিযস্স পন পৰিব্বাজকস্স অন্তেৱাসী ব্ৰহ্মদত্তো মাণৱো অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসতি. ইতিহমে উভো আচৰিযন্তেৱাসী অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা ভগৱন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধা হোন্তি ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চা’’তি.

৪. অথ খো ভগৱা তেসং ভিক্খূনং ইমং সঙ্খিযধম্মং ৱিদিত্ৱা যেন মণ্ডলমাড়ো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘কাযনুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না সন্নিপতিতা, কা চ পন ৱো অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা’’তি? এৱং ৱুত্তে তে ভিক্খূ ভগৱন্তং এতদৱোচুং – ‘‘ইধ, ভন্তে, অম্হাকং ৰত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠিতানং মণ্ডলমাড়ে সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযং সঙ্খিযধম্মো উদপাদি – ‘অচ্ছৰিযং, আৱুসো, অব্ভুতং, আৱুসো, যাৱঞ্চিদং তেন ভগৱতা জানতা পস্সতা অৰহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সত্তানং নানাধিমুত্তিকতা সুপ্পটিৱিদিতা. অযঞ্হি সুপ্পিযো পৰিব্বাজকো অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স অৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স অৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স অৱণ্ণং ভাসতি; সুপ্পিযস্স পন পৰিব্বাজকস্স অন্তেৱাসী ব্ৰহ্মদত্তো মাণৱো অনেকপৰিযাযেন বুদ্ধস্স ৱণ্ণং ভাসতি, ধম্মস্স ৱণ্ণং ভাসতি, সঙ্ঘস্স ৱণ্ণং ভাসতি. ইতিহমে উভো আচৰিযন্তেৱাসী অঞ্ঞমঞ্ঞস্স উজুৱিপচ্চনীকৱাদা ভগৱন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধা হোন্তি ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চা’তি. অযং খো নো, ভন্তে, অন্তৰাকথা ৱিপ্পকতা, অথ ভগৱা অনুপ্পত্তো’’তি.

৫. ‘‘মমং ৱা, ভিক্খৱে, পৰে অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৱা অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৱা অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্ৰ তুম্হেহি ন আঘাতো ন অপ্পচ্চযো ন চেতসো অনভিৰদ্ধি কৰণীযা. মমং ৱা, ভিক্খৱে, পৰে অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৱা অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৱা অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্ৰ চে তুম্হে অস্সথ কুপিতা ৱা অনত্তমনা ৱা, তুম্হং যেৱস্স তেন অন্তৰাযো. মমং ৱা, ভিক্খৱে, পৰে অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৱা অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৱা অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্ৰ চে তুম্হে অস্সথ কুপিতা ৱা অনত্তমনা ৱা, অপি নু তুম্হে পৰেসং সুভাসিতং দুব্ভাসিতং আজানেয্যাথা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘মমং ৱা, ভিক্খৱে, পৰে অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৱা অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৱা অৱণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্ৰ তুম্হেহি অভূতং অভূততো নিব্বেঠেতব্বং – ‘ইতিপেতং অভূতং, ইতিপেতং অতচ্ছং, নত্থি চেতং অম্হেসু, ন চ পনেতং অম্হেসু সংৱিজ্জতী’তি.

৬. ‘‘মমং ৱা, ভিক্খৱে, পৰে ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৱা ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৱা ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্ৰ তুম্হেহি ন আনন্দো ন সোমনস্সং ন চেতসো উপ্পিলাৱিতত্তং কৰণীযং. মমং ৱা, ভিক্খৱে, পৰে ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৱা ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৱা ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্ৰ চে তুম্হে অস্সথ আনন্দিনো সুমনা উপ্পিলাৱিতা তুম্হং যেৱস্স তেন অন্তৰাযো. মমং ৱা, ভিক্খৱে, পৰে ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, ধম্মস্স ৱা ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, সঙ্ঘস্স ৱা ৱণ্ণং ভাসেয্যুং, তত্ৰ তুম্হেহি ভূতং ভূততো পটিজানিতব্বং – ‘ইতিপেতং ভূতং, ইতিপেতং তচ্ছং, অত্থি চেতং অম্হেসু, সংৱিজ্জতি চ পনেতং অম্হেসূ’তি.

চূড়সীলং

৭. ‘‘অপ্পমত্তকং খো পনেতং, ভিক্খৱে, ওৰমত্তকং সীলমত্তকং, যেন পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য. কতমঞ্চ তং, ভিক্খৱে, অপ্পমত্তকং ওৰমত্তকং সীলমত্তকং, যেন পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য?

৮. ‘‘‘পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো নিহিতদণ্ডো, নিহিতসত্থো, লজ্জী, দযাপন্নো, সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী ৱিহৰতী’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

‘‘‘অদিন্নাদানং পহায অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো দিন্নাদাযী দিন্নপাটিকঙ্খী, অথেনেন সুচিভূতেন অত্তনা ৱিহৰতী’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

‘‘‘অব্ৰহ্মচৰিযং পহায ব্ৰহ্মচাৰী সমণো গোতমো আৰাচাৰী [অনাচাৰী (ক.)] ৱিৰতো [পটিৱিৰতো (কত্থচি)] মেথুনা গামধম্মা’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

৯. ‘‘‘মুসাৱাদং পহায মুসাৱাদা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো সচ্চৱাদী সচ্চসন্ধো থেতো [ঠেতো (স্যা. কং.)] পচ্চযিকো অৱিসংৱাদকো লোকস্সা’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

‘‘‘পিসুণং ৱাচং পহায পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো সমণো গোতমো, ইতো সুত্ৱা ন অমুত্ৰ অক্খাতা ইমেসং ভেদায, অমুত্ৰ ৱা সুত্ৱা ন ইমেসং অক্খাতা অমূসং ভেদায. ইতি ভিন্নানং ৱা সন্ধাতা, সহিতানং ৱা অনুপ্পদাতা সমগ্গাৰামো সমগ্গৰতো সমগ্গনন্দী সমগ্গকৰণিং ৱাচং ভাসিতা’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

‘‘‘ফৰুসং ৱাচং পহায ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো সমণো গোতমো, যা সা ৱাচা নেলা কণ্ণসুখা পেমনীযা হদযঙ্গমা পোৰী বহুজনকন্তা বহুজনমনাপা তথাৰূপিং ৱাচং ভাসিতা’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

‘‘‘সম্ফপ্পলাপং পহায সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো কালৱাদী ভূতৱাদী অত্থৱাদী ধম্মৱাদী ৱিনযৱাদী, নিধানৱতিং ৱাচং ভাসিতা কালেন সাপদেসং পৰিযন্তৱতিং অত্থসংহিত’ন্তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১০. ‘বীজগামভূতগামসমাৰম্ভা [সমাৰব্ভা (সী. ক.)] পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে…পে….

‘‘‘একভত্তিকো সমণো গোতমো ৰত্তূপৰতো ৱিৰতো [পটিৱিৰতো (কত্থচি)] ৱিকালভোজনা….

নচ্চগীতৱাদিতৱিসূকদস্সনা [নচ্চগীতৱাদিতৱিসুকদস্সনা (ক.)] পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

মালাগন্ধৱিলেপনধাৰণমণ্ডনৱিভূসনট্ঠানা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

জাতৰূপৰজতপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

আমকধঞ্ঞপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

আমকমংসপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

ইত্থিকুমাৰিকপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

দাসিদাসপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

অজেড়কপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

কুক্কুটসূকৰপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

হত্থিগৱস্সৱড়ৱপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

খেত্তৱত্থুপটিগ্গহণা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

দূতেয্যপহিণগমনানুযোগা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

কযৱিক্কযা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

তুলাকূটকংসকূটমানকূটা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

উক্কোটনৱঞ্চননিকতিসাচিযোগা [সাৱিযোগা (স্যা. কং. ক.)] পটিৱিৰতো সমণো গোতমো….

ছেদনৱধবন্ধনৱিপৰামোসআলোপসহসাকাৰা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

চূড়সীলং নিট্ঠিতং.

মজ্ঝিমসীলং

১১. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং বীজগামভূতগামসমাৰম্ভং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং [সেয্যথীদং (সী. স্যা.)] – মূলবীজং খন্ধবীজং ফড়ুবীজং অগ্গবীজং বীজবীজমেৱ পঞ্চমং [পঞ্চমং ইতি ৱা (সী. স্যা. ক.)]; ইতি এৱৰূপা বীজগামভূতগামসমাৰম্ভা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১২. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং সন্নিধিকাৰপৰিভোগং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং – অন্নসন্নিধিং পানসন্নিধিং ৱত্থসন্নিধিং যানসন্নিধিং সযনসন্নিধিং গন্ধসন্নিধিং আমিসসন্নিধিং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপা সন্নিধিকাৰপৰিভোগা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১৩. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং ৱিসূকদস্সনং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং – নচ্চং গীতং ৱাদিতং পেক্খং অক্খানং পাণিস্সৰং ৱেতাড়ং কুম্ভথূণং [কুম্ভথূনং (স্যা. ক.), কুম্ভথূণং (সী.)] সোভনকং [সোভনঘৰকং (সী.), সোভনগৰকং (স্যা. কং. পী.)] চণ্ডালং ৱংসং ধোৱনং হত্থিযুদ্ধং অস্সযুদ্ধং মহিংসযুদ্ধং [মহিসযুদ্ধং (সী. স্যা. কং. পী.)] উসভযুদ্ধং অজযুদ্ধং মেণ্ডযুদ্ধং কুক্কুটযুদ্ধং ৱট্টকযুদ্ধং দণ্ডযুদ্ধং মুট্ঠিযুদ্ধং নিব্বুদ্ধং উয্যোধিকং বলগ্গং সেনাব্যূহং অনীকদস্সনং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপা ৱিসূকদস্সনা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১৪. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং জূতপ্পমাদট্ঠানানুযোগং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং – অট্ঠপদং দসপদং আকাসং পৰিহাৰপথং সন্তিকং খলিকং ঘটিকং সলাকহত্থং অক্খং পঙ্গচীৰং ৱঙ্ককং মোক্খচিকং চিঙ্গুলিকং [চিঙ্গুলকং (ক. সী.)] পত্তাড়্হকং ৰথকং ধনুকং অক্খৰিকং মনেসিকং যথাৱজ্জং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপা জূতপ্পমাদট্ঠানানুযোগা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১৫. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং উচ্চাসযনমহাসযনং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং – আসন্দিং পল্লঙ্কং গোনকং চিত্তকং পটিকং পটলিকং তূলিকং ৱিকতিকং উদ্দলোমিং একন্তলোমিং কট্টিস্সং কোসেয্যং কুত্তকং হত্থত্থৰং অস্সত্থৰং ৰথত্থৰং [হত্থত্থৰণং অস্সত্থৰণং ৰথত্থৰণং (সী. ক. পী.)] অজিনপ্পৱেণিং কদলিমিগপৱৰপচ্চত্থৰণং সউত্তৰচ্ছদং উভতোলোহিতকূপধানং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপা উচ্চাসযনমহাসযনা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১৬. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং মণ্ডনৱিভূসনট্ঠানানুযোগং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং – উচ্ছাদনং পৰিমদ্দনং ন্হাপনং সম্বাহনং আদাসং অঞ্জনং মালাগন্ধৱিলেপনং [মালাৱিলেপনং (সী. স্যা. কং. পী.)] মুখচুণ্ণং মুখলেপনং হত্থবন্ধং সিখাবন্ধং দণ্ডং নাড়িকং অসিং [খগ্গং (সী. পী.), অসিং খগ্গং (স্যা. কং.)] ছত্তং চিত্ৰুপাহনং উণ্হীসং মণিং ৱালবীজনিং ওদাতানি ৱত্থানি দীঘদসানি ইতি ৱা ইতি এৱৰূপা মণ্ডনৱিভূসনট্ঠানানুযোগা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১৭. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং তিৰচ্ছানকথং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং – ৰাজকথং চোৰকথং মহামত্তকথং সেনাকথং ভযকথং যুদ্ধকথং অন্নকথং পানকথং ৱত্থকথং সযনকথং মালাকথং গন্ধকথং ঞাতিকথং যানকথং গামকথং নিগমকথং নগৰকথং জনপদকথং ইত্থিকথং [ইত্থিকথং পুৰিসকথং (স্যা. কং. ক.)] সূৰকথং ৱিসিখাকথং কুম্ভট্ঠানকথং পুব্বপেতকথং নানত্তকথং লোকক্খাযিকং সমুদ্দক্খাযিকং ইতিভৱাভৱকথং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায তিৰচ্ছানকথায পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১৮. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং ৱিগ্গাহিককথং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং – ন ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানাসি, অহং ইমং ধম্মৱিনযং আজানামি, কিং ত্ৱং ইমং ধম্মৱিনযং আজানিস্সসি, মিচ্ছা পটিপন্নো ত্ৱমসি, অহমস্মি সম্মা পটিপন্নো, সহিতং মে, অসহিতং তে, পুৰেৱচনীযং পচ্ছা অৱচ, পচ্ছাৱচনীযং পুৰে অৱচ, অধিচিণ্ণং তে ৱিপৰাৱত্তং, আৰোপিতো তে ৱাদো, নিগ্গহিতো ত্ৱমসি, চৰ ৱাদপ্পমোক্খায, নিব্বেঠেহি ৱা সচে পহোসীতি ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায ৱিগ্গাহিককথায পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

১৯. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপং দূতেয্যপহিণগমনানুযোগং অনুযুত্তা ৱিহৰন্তি, সেয্যথিদং – ৰঞ্ঞং, ৰাজমহামত্তানং, খত্তিযানং, ব্ৰাহ্মণানং, গহপতিকানং, কুমাৰানং ‘‘ইধ গচ্ছ, অমুত্ৰাগচ্ছ, ইদং হৰ, অমুত্ৰ ইদং আহৰা’’তি ইতি ৱা ইতি এৱৰূপা দূতেয্যপহিণগমনানুযোগা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

২০. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে কুহকা চ হোন্তি, লপকা চ নেমিত্তিকা চ নিপ্পেসিকা চ, লাভেন লাভং নিজিগীংসিতাৰো চ [লাভেন লাভং নিজিগিং ভিতাৰো (সী. স্যা.), লাভেন চ লাভং নিজিগীসিতাৰো (পী.)] ইতি [ইতি ৱা, ইতি (স্যা. কং. ক.)] এৱৰূপা কুহনলপনা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

মজ্ঝিমসীলং নিট্ঠিতং.

মহাসীলং

২১. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – অঙ্গং নিমিত্তং উপ্পাতং সুপিনং লক্খণং মূসিকচ্ছিন্নং অগ্গিহোমং দব্বিহোমং থুসহোমং কণহোমং তণ্ডুলহোমং সপ্পিহোমং তেলহোমং মুখহোমং লোহিতহোমং অঙ্গৱিজ্জা ৱত্থুৱিজ্জা খত্তৱিজ্জা [খেত্তৱিজ্জা (বহূসু)] সিৱৱিজ্জা ভূতৱিজ্জা ভূৰিৱিজ্জা অহিৱিজ্জা ৱিসৱিজ্জা ৱিচ্ছিকৱিজ্জা মূসিকৱিজ্জা সকুণৱিজ্জা ৱাযসৱিজ্জা পক্কজ্ঝানং সৰপৰিত্তাণং মিগচক্কং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

২২. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – মণিলক্খণং ৱত্থলক্খণং দণ্ডলক্খণং সত্থলক্খণং অসিলক্খণং উসুলক্খণং ধনুলক্খণং আৱুধলক্খণং ইত্থিলক্খণং পুৰিসলক্খণং কুমাৰলক্খণং কুমাৰিলক্খণং দাসলক্খণং দাসিলক্খণং হত্থিলক্খণং অস্সলক্খণং মহিংসলক্খণং [মহিসলক্খণং (সী. স্যা. কং. পী.)] উসভলক্খণং গোলক্খণং অজলক্খণং মেণ্ডলক্খণং কুক্কুটলক্খণং ৱট্টকলক্খণং গোধালক্খণং কণ্ণিকালক্খণং কচ্ছপলক্খণং মিগলক্খণং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

২৩. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – ৰঞ্ঞং নিয্যানং ভৱিস্সতি, ৰঞ্ঞং অনিয্যানং ভৱিস্সতি, অব্ভন্তৰানং ৰঞ্ঞং উপযানং ভৱিস্সতি, বাহিৰানং ৰঞ্ঞং অপযানং ভৱিস্সতি, বাহিৰানং ৰঞ্ঞং উপযানং ভৱিস্সতি, অব্ভন্তৰানং ৰঞ্ঞং অপযানং ভৱিস্সতি, অব্ভন্তৰানং ৰঞ্ঞং জযো ভৱিস্সতি, বাহিৰানং ৰঞ্ঞং পৰাজযো ভৱিস্সতি, বাহিৰানং ৰঞ্ঞং জযো ভৱিস্সতি, অব্ভন্তৰানং ৰঞ্ঞং পৰাজযো ভৱিস্সতি, ইতি ইমস্স জযো ভৱিস্সতি, ইমস্স পৰাজযো ভৱিস্সতি ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

২৪. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – চন্দগ্গাহো ভৱিস্সতি, সূৰিযগ্গাহো [সুৰিযগ্গাহো (সী. স্যা. কং. পী.)] ভৱিস্সতি, নক্খত্তগ্গাহো ভৱিস্সতি, চন্দিমসূৰিযানং পথগমনং ভৱিস্সতি, চন্দিমসূৰিযানং উপ্পথগমনং ভৱিস্সতি, নক্খত্তানং পথগমনং ভৱিস্সতি, নক্খত্তানং উপ্পথগমনং ভৱিস্সতি, উক্কাপাতো ভৱিস্সতি, দিসাডাহো ভৱিস্সতি, ভূমিচালো ভৱিস্সতি, দেৱদুদ্ৰভি [দেৱদুন্দুভি (স্যা. কং. পী.)] ভৱিস্সতি, চন্দিমসূৰিযনক্খত্তানং উগ্গমনং ওগমনং সংকিলেসং ৱোদানং ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকো চন্দগ্গাহো ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকো সূৰিযগ্গাহো ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকো নক্খত্তগ্গাহো ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকং চন্দিমসূৰিযানং পথগমনং ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকং চন্দিমসূৰিযানং উপ্পথগমনং ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকং নক্খত্তানং পথগমনং ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকং নক্খত্তানং উপ্পথগমনং ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকো উক্কাপাতো ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকো দিসাডাহো ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকো ভূমিচালো ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকো দেৱদুদ্ৰভি ভৱিস্সতি, এৱংৱিপাকং চন্দিমসূৰিযনক্খত্তানং উগ্গমনং ওগমনং সংকিলেসং ৱোদানং ভৱিস্সতি ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

২৫. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – সুৱুট্ঠিকা ভৱিস্সতি, দুব্বুট্ঠিকা ভৱিস্সতি, সুভিক্খং ভৱিস্সতি, দুব্ভিক্খং ভৱিস্সতি, খেমং ভৱিস্সতি, ভযং ভৱিস্সতি, ৰোগো ভৱিস্সতি, আৰোগ্যং ভৱিস্সতি, মুদ্দা, গণনা, সঙ্খানং, কাৱেয্যং, লোকাযতং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

২৬. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – আৱাহনং ৱিৱাহনং সংৱৰণং ৱিৱৰণং সংকিৰণং ৱিকিৰণং সুভগকৰণং দুব্ভগকৰণং ৱিৰুদ্ধগব্ভকৰণং জিৱ্হানিবন্ধনং হনুসংহননং হত্থাভিজপ্পনং হনুজপ্পনং কণ্ণজপ্পনং আদাসপঞ্হং কুমাৰিকপঞ্হং দেৱপঞ্হং আদিচ্চুপট্ঠানং মহতুপট্ঠানং অব্ভুজ্জলনং সিৰিৱ্হাযনং ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

২৭. ‘‘‘যথা ৱা পনেকে ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা সদ্ধাদেয্যানি ভোজনানি ভুঞ্জিত্ৱা তে এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱেন জীৱিতং কপ্পেন্তি, সেয্যথিদং – সন্তিকম্মং পণিধিকম্মং ভূতকম্মং ভূৰিকম্মং ৱস্সকম্মং ৱোস্সকম্মং ৱত্থুকম্মং ৱত্থুপৰিকম্মং আচমনং ন্হাপনং জুহনং ৱমনং ৱিৰেচনং উদ্ধংৱিৰেচনং অধোৱিৰেচনং সীসৱিৰেচনং কণ্ণতেলং নেত্ততপ্পনং নত্থুকম্মং অঞ্জনং পচ্চঞ্জনং সালাকিযং সল্লকত্তিযং দাৰকতিকিচ্ছা মূলভেসজ্জানং অনুপ্পদানং ওসধীনং পটিমোক্খো ইতি ৱা ইতি এৱৰূপায তিৰচ্ছানৱিজ্জায মিচ্ছাজীৱা পটিৱিৰতো সমণো গোতমো’তি – ইতি ৱা হি, ভিক্খৱে, পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

‘‘ইদং খো, ভিক্খৱে, অপ্পমত্তকং ওৰমত্তকং সীলমত্তকং, যেন পুথুজ্জনো তথাগতস্স ৱণ্ণং ৱদমানো ৱদেয্য.

মহাসীলং নিট্ঠিতং.

পুব্বন্তকপ্পিকা

২৮. ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, অঞ্ঞেৱ ধম্মা গম্ভীৰা দুদ্দসা দুৰনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৱচৰা নিপুণা পণ্ডিতৱেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং. কতমে চ তে, ভিক্খৱে, ধম্মা গম্ভীৰা দুদ্দসা দুৰনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৱচৰা নিপুণা পণ্ডিতৱেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং?

২৯. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো, পুব্বন্তং আৰব্ভ অনেকৱিহিতানি অধিমুত্তিপদানি [অধিৱুত্তিপদানি (সী. পী.)] অভিৱদন্তি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তং আৰব্ভ অনেকৱিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৱদন্তি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি?

সস্সতৱাদো

৩০. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা সস্সতৱাদা, সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি?

৩১. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে ( ) [(পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপত্তিলেসে) (স্যা. ক.)] অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকানিপি জাতিসতানি অনেকানিপি জাতিসহস্সানি অনেকানিপি জাতিসতসহস্সানি – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.

‘‘সো এৱমাহ – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসমং. তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকানিপি জাতিসতানি অনেকানিপি জাতিসহস্সানি অনেকানিপি জাতিসতসহস্সানি – অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. ইমিনামহং এতং জানামি ‘‘যথা সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসম’’ন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৩২. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথিদং – একম্পি সংৱট্টৱিৱট্টং দ্ৱেপি সংৱট্টৱিৱট্টানি তীণিপি সংৱট্টৱিৱট্টানি চত্তাৰিপি সংৱট্টৱিৱট্টানি পঞ্চপি সংৱট্টৱিৱট্টানি দসপি সংৱট্টৱিৱট্টানি – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.

‘‘সো এৱমাহ – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসমং. তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসামি যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. সেয্যথিদং – একম্পি সংৱট্টৱিৱট্টং দ্ৱেপি সংৱট্টৱিৱট্টানি তীণিপি সংৱট্টৱিৱট্টানি চত্তাৰিপি সংৱট্টৱিৱট্টানি পঞ্চপি সংৱট্টৱিৱট্টানি দসপি সংৱট্টৱিৱট্টানি. অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. ইমিনামহং এতং জানামি ‘‘যথা সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো, তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসম’’ন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৩৩. ‘‘ততিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. সেয্যথিদং – দসপি সংৱট্টৱিৱট্টানি ৱীসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি তিংসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি চত্তালীসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নো’তি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি.

‘‘সো এৱমাহ – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসমং. তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. সেয্যথিদং – দসপি সংৱট্টৱিৱট্টানি ৱীসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি তিংসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি চত্তালীসম্পি সংৱট্টৱিৱট্টানি – ‘অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি. ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰামি. ইমিনামহং এতং জানামি ‘‘যথা সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো, তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসম’’ন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৩৪. ‘‘চতুত্থে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা তক্কী হোতি ৱীমংসী, সো তক্কপৰিযাহতং ৱীমংসানুচৰিতং সযং পটিভানং এৱমাহ – ‘সস্সতো অত্তা চ লোকো চ ৱঞ্ঝো কূটট্ঠো এসিকট্ঠাযিট্ঠিতো; তে চ সত্তা সন্ধাৱন্তি সংসৰন্তি চৱন্তি উপপজ্জন্তি, অত্থিত্ৱেৱ সস্সতিসম’ন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৩৫. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা সস্সতৱাদা সস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ চতূহি ৱত্থূহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন; নত্থি ইতো বহিদ্ধা.

৩৬. ‘‘তযিদং, ভিক্খৱে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৱংগহিতা এৱংপৰামট্ঠা এৱংগতিকা ভৱন্তি এৱংঅভিসম্পৰাযা’তি, তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তৰিতৰং পজানাতি; তঞ্চ পজাননং [পজানং (?) দী. নি. ৩.৩৬ পাড়িঅট্ঠকথা পস্সিতব্বং] ন পৰামসতি, অপৰামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৱ নিব্বুতি ৱিদিতা. ৱেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং ৱিদিত্ৱা অনুপাদাৱিমুত্তো, ভিক্খৱে, তথাগতো.

৩৭. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৱে, ধম্মা গম্ভীৰা দুদ্দসা দুৰনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৱচৰা নিপুণা পণ্ডিতৱেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

পঠমভাণৱাৰো.

একচ্চসস্সতৱাদো

৩৮. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি?

৩৯. ‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো, যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন অযং লোকো সংৱট্টতি. সংৱট্টমানে লোকে যেভুয্যেন সত্তা আভস্সৰসংৱত্তনিকা হোন্তি. তে তত্থ হোন্তি মনোমযা পীতিভক্খা সযংপভা অন্তলিক্খচৰা সুভট্ঠাযিনো, চিৰং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠন্তি.

৪০. ‘‘হোতি খো সো, ভিক্খৱে, সমযো, যং কদাচি কৰহচি দীঘস্স অদ্ধুনো অচ্চযেন অযং লোকো ৱিৱট্টতি. ৱিৱট্টমানে লোকে সুঞ্ঞং ব্ৰহ্মৱিমানং পাতুভৱতি. অথ খো অঞ্ঞতৰো সত্তো আযুক্খযা ৱা পুঞ্ঞক্খযা ৱা আভস্সৰকাযা চৱিত্ৱা সুঞ্ঞং ব্ৰহ্মৱিমানং উপপজ্জতি. সো তত্থ হোতি মনোমযো পীতিভক্খো সযংপভো অন্তলিক্খচৰো সুভট্ঠাযী, চিৰং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠতি.

৪১. ‘‘তস্স তত্থ এককস্স দীঘৰত্তং নিৱুসিতত্তা অনভিৰতি পৰিতস্সনা উপপজ্জতি – ‘অহো ৱত অঞ্ঞেপি সত্তা ইত্থত্তং আগচ্ছেয্যু’ন্তি. অথ অঞ্ঞেপি সত্তা আযুক্খযা ৱা পুঞ্ঞক্খযা ৱা আভস্সৰকাযা চৱিত্ৱা ব্ৰহ্মৱিমানং উপপজ্জন্তি তস্স সত্তস্স সহব্যতং. তেপি তত্থ হোন্তি মনোমযা পীতিভক্খা সযংপভা অন্তলিক্খচৰা সুভট্ঠাযিনো, চিৰং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠন্তি.

৪২. ‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, যো সো সত্তো পঠমং উপপন্নো তস্স এৱং হোতি – ‘অহমস্মি ব্ৰহ্মা মহাব্ৰহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৱসৱত্তী ইস্সৰো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা [সজ্জিতা (স্যা. কং.)] ৱসী পিতা ভূতভব্যানং. মযা ইমে সত্তা নিম্মিতা. তং কিস্স হেতু? মমঞ্হি পুব্বে এতদহোসি – ‘‘অহো ৱত অঞ্ঞেপি সত্তা ইত্থত্তং আগচ্ছেয্যু’’ন্তি. ইতি মম চ মনোপণিধি, ইমে চ সত্তা ইত্থত্তং আগতা’তি.

‘‘যেপি তে সত্তা পচ্ছা উপপন্না, তেসম্পি এৱং হোতি – ‘অযং খো ভৱং ব্ৰহ্মা মহাব্ৰহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৱসৱত্তী ইস্সৰো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা ৱসী পিতা ভূতভব্যানং. ইমিনা মযং ভোতা ব্ৰহ্মুনা নিম্মিতা. তং কিস্স হেতু? ইমঞ্হি মযং অদ্দসাম ইধ পঠমং উপপন্নং, মযং পনম্হ পচ্ছা উপপন্না’তি.

৪৩. ‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, যো সো সত্তো পঠমং উপপন্নো, সো দীঘাযুকতৰো চ হোতি ৱণ্ণৱন্ততৰো চ মহেসক্খতৰো চ. যে পন তে সত্তা পচ্ছা উপপন্না, তে অপ্পাযুকতৰা চ হোন্তি দুব্বণ্ণতৰা চ অপ্পেসক্খতৰা চ.

৪৪. ‘‘ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৱে, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতৰো সত্তো তম্হা কাযা চৱিত্ৱা ইত্থত্তং আগচ্ছতি. ইত্থত্তং আগতো সমানো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজতি. অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, ততো পৰং নানুস্সৰতি.

‘‘সো এৱমাহ – ‘যো খো সো ভৱং ব্ৰহ্মা মহাব্ৰহ্মা অভিভূ অনভিভূতো অঞ্ঞদত্থুদসো ৱসৱত্তী ইস্সৰো কত্তা নিম্মাতা সেট্ঠো সজিতা ৱসী পিতা ভূতভব্যানং, যেন মযং ভোতা ব্ৰহ্মুনা নিম্মিতা, সো নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সতি. যে পন মযং অহুম্হা তেন ভোতা ব্ৰহ্মুনা নিম্মিতা, তে মযং অনিচ্চা অদ্ধুৱা অপ্পাযুকা চৱনধম্মা ইত্থত্তং আগতা’তি. ইদং খো, ভিক্খৱে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৪৫. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? সন্তি, ভিক্খৱে, খিড্ডাপদোসিকা নাম দেৱা, তে অতিৱেলং হস্সখিড্ডাৰতিধম্মসমাপন্না [হসখিড্ডাৰতিধম্মসমাপন্না (ক.)] ৱিহৰন্তি. তেসং অতিৱেলং হস্সখিড্ডাৰতিধম্মসমাপন্নানং ৱিহৰতং সতি সম্মুস্সতি [পমুস্সতি (সী. স্যা.)]. সতিযা সম্মোসা তে দেৱা তম্হা কাযা চৱন্তি.

৪৬. ‘‘ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৱে, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞতৰো সত্তো তম্হা কাযা চৱিত্ৱা ইত্থত্তং আগচ্ছতি. ইত্থত্তং আগতো সমানো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজতি. অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, ততো পৰং নানুস্সৰতি.

‘‘সো এৱমাহ – ‘যে খো তে ভোন্তো দেৱা ন খিড্ডাপদোসিকা, তে ন অতিৱেলং হস্সখিড্ডাৰতিধম্মসমাপন্না ৱিহৰন্তি. তেসং ন অতিৱেলং হস্সখিড্ডাৰতিধম্মসমাপন্নানং ৱিহৰতং সতি ন সম্মুস্সতি. সতিযা অসম্মোসা তে দেৱা তম্হা কাযা ন চৱন্তি; নিচ্চা ধুৱা সস্সতা অৱিপৰিণামধম্মা সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সন্তি. যে পন মযং অহুম্হা খিড্ডাপদোসিকা, তে মযং অতিৱেলং হস্সখিড্ডাৰতিধম্মসমাপন্না ৱিহৰিম্হা. তেসং নো অতিৱেলং হস্সখিড্ডাৰতিধম্মসমাপন্নানং ৱিহৰতং সতি সম্মুস্সতি. সতিযা সম্মোসা এৱং মযং তম্হা কাযা চুতা অনিচ্চা অদ্ধুৱা অপ্পাযুকা চৱনধম্মা ইত্থত্তং আগতা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৪৭. ‘‘ততিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? সন্তি, ভিক্খৱে, মনোপদোসিকা নাম দেৱা, তে অতিৱেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তি. তে অতিৱেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি পদূসেন্তি. তে অঞ্ঞমঞ্ঞং পদুট্ঠচিত্তা কিলন্তকাযা কিলন্তচিত্তা. তে দেৱা তম্হা কাযা চৱন্তি.

৪৮. ‘‘ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৱে, ৱিজ্জতি যং অঞ্ঞতৰো সত্তো তম্হা কাযা চৱিত্ৱা ইত্থত্তং আগচ্ছতি. ইত্থত্তং আগতো সমানো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজতি. অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে তং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, ততো পৰং নানুস্সৰতি.

‘‘সো এৱমাহ – ‘যে খো তে ভোন্তো দেৱা ন মনোপদোসিকা, তে নাতিৱেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তি. তে নাতিৱেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি নপ্পদূসেন্তি. তে অঞ্ঞমঞ্ঞং অপ্পদুট্ঠচিত্তা অকিলন্তকাযা অকিলন্তচিত্তা. তে দেৱা তম্হা কাযা ন চৱন্তি, নিচ্চা ধুৱা সস্সতা অৱিপৰিণামধম্মা সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সন্তি. যে পন মযং অহুম্হা মনোপদোসিকা, তে মযং অতিৱেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযিম্হা. তে মযং অতিৱেলং অঞ্ঞমঞ্ঞং উপনিজ্ঝাযন্তা অঞ্ঞমঞ্ঞম্হি চিত্তানি পদূসিম্হা, তে মযং অঞ্ঞমঞ্ঞং পদুট্ঠচিত্তা কিলন্তকাযা কিলন্তচিত্তা. এৱং মযং তম্হা কাযা চুতা অনিচ্চা অদ্ধুৱা অপ্পাযুকা চৱনধম্মা ইত্থত্তং আগতা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৪৯. ‘‘চতুত্থে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা তক্কী হোতি ৱীমংসী. সো তক্কপৰিযাহতং ৱীমংসানুচৰিতং সযংপটিভানং এৱমাহ – ‘যং খো ইদং ৱুচ্চতি চক্খুং ইতিপি সোতং ইতিপি ঘানং ইতিপি জিৱ্হা ইতিপি কাযো ইতিপি, অযং অত্তা অনিচ্চো অদ্ধুৱো অসস্সতো ৱিপৰিণামধম্মো. যঞ্চ খো ইদং ৱুচ্চতি চিত্তন্তি ৱা মনোতি ৱা ৱিঞ্ঞাণন্তি ৱা অযং অত্তা নিচ্চো ধুৱো সস্সতো অৱিপৰিণামধম্মো সস্সতিসমং তথেৱ ঠস্সতী’তি. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৫০. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা একচ্চসস্সতিকা একচ্চঅসস্সতিকা একচ্চং সস্সতং একচ্চং অসস্সতং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ চতূহি ৱত্থূহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন; নত্থি ইতো বহিদ্ধা.

৫১. ‘‘তযিদং, ভিক্খৱে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৱংগহিতা এৱংপৰামট্ঠা এৱংগতিকা ভৱন্তি এৱংঅভিসম্পৰাযা’তি. তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তৰিতৰং পজানাতি, তঞ্চ পজাননং ন পৰামসতি, অপৰামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৱ নিব্বুতি ৱিদিতা. ৱেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং ৱিদিত্ৱা অনুপাদাৱিমুত্তো, ভিক্খৱে, তথাগতো.

৫২. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৱে, ধম্মা গম্ভীৰা দুদ্দসা দুৰনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৱচৰা নিপুণা পণ্ডিতৱেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

অন্তানন্তৱাদো

৫৩. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি?

৫৪. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৱিহৰতি.

‘‘সো এৱমাহ – ‘অন্তৱা অযং লোকো পৰিৱটুমো. তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে অন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৱিহৰামি. ইমিনামহং এতং জানামি – যথা অন্তৱা অযং লোকো পৰিৱটুমো’তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি.

৫৫. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৱিহৰতি.

‘‘সো এৱমাহ – ‘অনন্তো অযং লোকো অপৰিযন্তো. যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱমাহংসু – ‘‘অন্তৱা অযং লোকো পৰিৱটুমো’’তি, তেসং মুসা. অনন্তো অযং লোকো অপৰিযন্তো. তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে অনন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৱিহৰামি. ইমিনামহং এতং জানামি – যথা অনন্তো অযং লোকো অপৰিযন্তো’তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি.

৫৬. ‘‘ততিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে উদ্ধমধো অন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৱিহৰতি, তিৰিযং অনন্তসঞ্ঞী.

‘‘সো এৱমাহ – ‘অন্তৱা চ অযং লোকো অনন্তো চ. যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱমাহংসু – ‘‘অন্তৱা অযং লোকো পৰিৱটুমো’’তি, তেসং মুসা. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱমাহংসু – ‘‘অনন্তো অযং লোকো অপৰিযন্তো’’তি, তেসম্পি মুসা. অন্তৱা চ অযং লোকো অনন্তো চ. তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসামি, যথাসমাহিতে চিত্তে উদ্ধমধো অন্তসঞ্ঞী লোকস্মিং ৱিহৰামি, তিৰিযং অনন্তসঞ্ঞী. ইমিনামহং এতং জানামি – যথা অন্তৱা চ অযং লোকো অনন্তো চা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি.

৫৭. ‘‘চতুত্থে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা তক্কী হোতি ৱীমংসী. সো তক্কপৰিযাহতং ৱীমংসানুচৰিতং সযংপটিভানং এৱমাহ – ‘নেৱাযং লোকো অন্তৱা, ন পনানন্তো. যে তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱমাহংসু – ‘‘অন্তৱা অযং লোকো পৰিৱটুমো’’তি, তেসং মুসা. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱমাহংসু – ‘‘অনন্তো অযং লোকো অপৰিযন্তো’’তি, তেসম্পি মুসা. যেপি তে সমণব্ৰাহ্মণা এৱমাহংসু – ‘‘অন্তৱা চ অযং লোকো অনন্তো চা’’তি, তেসম্পি মুসা. নেৱাযং লোকো অন্তৱা, ন পনানন্তো’তি. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি.

৫৮. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি চতূহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অন্তানন্তিকা অন্তানন্তং লোকস্স পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ চতূহি ৱত্থূহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন; নত্থি ইতো বহিদ্ধা.

৫৯. ‘‘তযিদং, ভিক্খৱে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৱংগহিতা এৱংপৰামট্ঠা এৱংগতিকা ভৱন্তি এৱংঅভিসম্পৰাযা’তি. তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তৰিতৰং পজানাতি, তঞ্চ পজাননং ন পৰামসতি, অপৰামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৱ নিব্বুতি ৱিদিতা. ৱেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং ৱিদিত্ৱা অনুপাদাৱিমুত্তো, ভিক্খৱে, তথাগতো.

৬০. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৱে, ধম্মা গম্ভীৰা দুদ্দসা দুৰনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৱচৰা নিপুণা পণ্ডিতৱেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

অমৰাৱিক্খেপৱাদো

৬১. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা অমৰাৱিক্খেপিকা, তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং চতূহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং চতূহি ৱত্থূহি?

৬২. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ‘ইদং কুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স এৱং হোতি – ‘অহং খো ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি. অহঞ্চে খো পন ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো, ‘ইদং কুসল’ন্তি ৱা ব্যাকৰেয্যং, ‘ইদং অকুসল’ন্তি ৱা ব্যাকৰেয্যং, তং মমস্স মুসা. যং মমস্স মুসা, সো মমস্স ৱিঘাতো. যো মমস্স ৱিঘাতো সো মমস্স অন্তৰাযো’তি. ইতি সো মুসাৱাদভযা মুসাৱাদপৰিজেগুচ্ছা নেৱিদং কুসলন্তি ব্যাকৰোতি, ন পনিদং অকুসলন্তি ব্যাকৰোতি, তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জতি অমৰাৱিক্খেপং – ‘এৱন্তিপি মে নো; তথাতিপি মে নো; অঞ্ঞথাতিপি মে নো; নোতিপি মে নো; নো নোতিপি মে নো’তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং.

৬৩. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ‘ইদং কুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স এৱং হোতি – ‘অহং খো ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি. অহঞ্চে খো পন ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো, ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি ৱা ব্যাকৰেয্যং, ‘‘ইদং অকুসল’ন্তি ৱা ব্যাকৰেয্যং, তত্থ মে অস্স ছন্দো ৱা ৰাগো ৱা দোসো ৱা পটিঘো ৱা. যত্থ [যো (?)] মে অস্স ছন্দো ৱা ৰাগো ৱা দোসো ৱা পটিঘো ৱা, তং মমস্স উপাদানং. যং মমস্স উপাদানং, সো মমস্স ৱিঘাতো. যো মমস্স ৱিঘাতো, সো মমস্স অন্তৰাযো’তি. ইতি সো উপাদানভযা উপাদানপৰিজেগুচ্ছা নেৱিদং কুসলন্তি ব্যাকৰোতি, ন পনিদং অকুসলন্তি ব্যাকৰোতি, তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জতি অমৰাৱিক্খেপং – ‘এৱন্তিপি মে নো; তথাতিপি মে নো; অঞ্ঞথাতিপি মে নো; নোতিপি মে নো; নো নোতিপি মে নো’তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং.

৬৪. ‘‘ততিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ‘ইদং কুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্স এৱং হোতি – ‘অহং খো ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি, ‘‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানামি. অহঞ্চে খো পন ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি যথাভূতং অপ্পজানন্তো ‘‘ইদং কুসল’’ন্তি ৱা ব্যাকৰেয্যং, ‘‘ইদং অকুসল’’ন্তি ৱা ব্যাকৰেয্যং. সন্তি হি খো সমণব্ৰাহ্মণা পণ্ডিতা নিপুণা কতপৰপ্পৱাদা ৱালৱেধিৰূপা, তে ভিন্দন্তা [ৱোভিন্দন্তা (সী. পী.)] মঞ্ঞে চৰন্তি পঞ্ঞাগতেন দিট্ঠিগতানি, তে মং তত্থ সমনুযুঞ্জেয্যুং সমনুগাহেয্যুং সমনুভাসেয্যুং. যে মং তত্থ সমনুযুঞ্জেয্যুং সমনুগাহেয্যুং সমনুভাসেয্যুং, তেসাহং ন সম্পাযেয্যং. যেসাহং ন সম্পাযেয্যং, সো মমস্স ৱিঘাতো. যো মমস্স ৱিঘাতো, সো মমস্স অন্তৰাযো’তি. ইতি সো অনুযোগভযা অনুযোগপৰিজেগুচ্ছা নেৱিদং কুসলন্তি ব্যাকৰোতি, ন পনিদং অকুসলন্তি ব্যাকৰোতি, তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জতি অমৰাৱিক্খেপং – ‘এৱন্তিপি মে নো; তথাতিপি মে নো; অঞ্ঞথাতিপি মে নো; নোতিপি মে নো; নো নোতিপি মে নো’তি. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং.

৬৫. ‘‘চতুত্থে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা মন্দো হোতি মোমূহো. সো মন্দত্তা মোমূহত্তা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠো সমানো ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জতি অমৰাৱিক্খেপং – ‘অত্থি পৰো লোকো’তি ইতি চে মং পুচ্ছসি, ‘অত্থি পৰো লোকো’তি ইতি চে মে অস্স, ‘অত্থি পৰো লোকো’তি ইতি তে নং ব্যাকৰেয্যং, ‘এৱন্তিপি মে নো, তথাতিপি মে নো, অঞ্ঞথাতিপি মে নো, নোতিপি মে নো, নো নোতিপি মে নো’তি. ‘নত্থি পৰো লোকো…পে… ‘অত্থি চ নত্থি চ পৰো লোকো…পে… ‘নেৱত্থি ন নত্থি পৰো লোকো…পে… ‘অত্থি সত্তা ওপপাতিকা …পে… ‘নত্থি সত্তা ওপপাতিকা…পে… ‘অত্থি চ নত্থি চ সত্তা ওপপাতিকা…পে… ‘নেৱত্থি ন নত্থি সত্তা ওপপাতিকা…পে… ‘অত্থি সুকতদুক্কটানং [সুকটদুক্কটানং (সী. স্যা. কং.)] কম্মানং ফলং ৱিপাকো…পে… ‘নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো…পে… ‘অত্থি চ নত্থি চ সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো…পে… ‘নেৱত্থি ন নত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো…পে… ‘হোতি তথাগতো পৰং মৰণা…পে… ‘ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা…পে… ‘হোতি চ ন চ হোতি [ন হোতি চ (সী. ক.)] তথাগতো পৰং মৰণা…পে… ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণাতি ইতি চে মং পুচ্ছসি, ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ইতি চে মে অস্স, ‘নেৱ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পৰং মৰণা’তি ইতি তে নং ব্যাকৰেয্যং, ‘এৱন্তিপি মে নো, তথাতিপি মে নো, অঞ্ঞথাতিপি মে নো, নোতিপি মে নো, নো নোতিপি মে নো’তি. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং.

৬৬. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং চতূহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অমৰাৱিক্খেপিকা তত্থ তত্থ পঞ্হং পুট্ঠা সমানা ৱাচাৱিক্খেপং আপজ্জন্তি অমৰাৱিক্খেপং, সব্বে তে ইমেহেৱ চতূহি ৱত্থূহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা…পে… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

অধিচ্চসমুপ্পন্নৱাদো

৬৭. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৱীহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৱীহি ৱত্থূহি?

৬৮. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, অসঞ্ঞসত্তা নাম দেৱা. সঞ্ঞুপ্পাদা চ পন তে দেৱা তম্হা কাযা চৱন্তি. ঠানং খো পনেতং, ভিক্খৱে, ৱিজ্জতি, যং অঞ্ঞতৰো সত্তো তম্হা কাযা চৱিত্ৱা ইত্থত্তং আগচ্ছতি. ইত্থত্তং আগতো সমানো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজতি. অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো সমানো আতপ্পমন্ৱায পধানমন্ৱায অনুযোগমন্ৱায অপ্পমাদমন্ৱায সম্মামনসিকাৰমন্ৱায তথাৰূপং চেতোসমাধিং ফুসতি, যথাসমাহিতে চিত্তে সঞ্ঞুপ্পাদং অনুস্সৰতি, ততো পৰং নানুস্সৰতি. সো এৱমাহ – ‘অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চ. তং কিস্স হেতু? অহঞ্হি পুব্বে নাহোসিং, সোম্হি এতৰহি অহুত্ৱা সন্ততায পৰিণতো’তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৬৯. ‘‘দুতিযে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা তক্কী হোতি ৱীমংসী. সো তক্কপৰিযাহতং ৱীমংসানুচৰিতং সযংপটিভানং এৱমাহ – ‘অধিচ্চসমুপ্পন্নো অত্তা চ লোকো চা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং ঠানং, যং আগম্ম যং আৰব্ভ একে সমণব্ৰাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি.

৭০. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি দ্ৱীহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা অধিচ্চসমুপ্পন্নিকা অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ দ্ৱীহি ৱত্থূহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা…পে… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

৭১. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তং আৰব্ভ অনেকৱিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৱদন্তি অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা পুব্বন্তকপ্পিকা পুব্বন্তানুদিট্ঠিনো পুব্বন্তমাৰব্ভ অনেকৱিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৱদন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ অট্ঠাৰসহি ৱত্থূহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা.

৭২. ‘‘তযিদং, ভিক্খৱে, তথাগতো পজানাতি – ‘ইমে দিট্ঠিট্ঠানা এৱংগহিতা এৱংপৰামট্ঠা এৱংগতিকা ভৱন্তি এৱংঅভিসম্পৰাযা’তি. তঞ্চ তথাগতো পজানাতি, ততো চ উত্তৰিতৰং পজানাতি, তঞ্চ পজাননং ন পৰামসতি, অপৰামসতো চস্স পচ্চত্তঞ্ঞেৱ নিব্বুতি ৱিদিতা. ৱেদনানং সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৱঞ্চ নিস্সৰণঞ্চ যথাভূতং ৱিদিত্ৱা অনুপাদাৱিমুত্তো, ভিক্খৱে, তথাগতো.

৭৩. ‘‘ইমে খো তে, ভিক্খৱে, ধম্মা গম্ভীৰা দুদ্দসা দুৰনুবোধা সন্তা পণীতা অতক্কাৱচৰা নিপুণা পণ্ডিতৱেদনীযা, যে তথাগতো সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেতি, যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

দুতিযভাণৱাৰো.

অপৰন্তকপ্পিকা

৭৪. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা অপৰন্তকপ্পিকা অপৰন্তানুদিট্ঠিনো, অপৰন্তং আৰব্ভ অনেকৱিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৱদন্তি চতুচত্তাৰীসায [চতুচত্তালীসায (স্যা. কং.)] ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ অপৰন্তকপ্পিকা অপৰন্তানুদিট্ঠিনো অপৰন্তং আৰব্ভ অনেকৱিহিতানি অধিমুত্তিপদানি অভিৱদন্তি চতুচত্তাৰীসায ৱত্থূহি?

সঞ্ঞীৱাদো

৭৫. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোড়সহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোড়সহি ৱত্থূহি?

৭৬. ‘‘‘ৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা সঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি. ‘অৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা সঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি. ‘ৰূপী চ অৰূপী চ অত্তা হোতি…পে… নেৱৰূপী নাৰূপী অত্তা হোতি… অন্তৱা অত্তা হোতি… অনন্তৱা অত্তা হোতি… অন্তৱা চ অনন্তৱা চ অত্তা হোতি… নেৱন্তৱা নানন্তৱা অত্তা হোতি… একত্তসঞ্ঞী অত্তা হোতি… নানত্তসঞ্ঞী অত্তা হোতি… পৰিত্তসঞ্ঞী অত্তা হোতি… অপ্পমাণসঞ্ঞী অত্তা হোতি… একন্তসুখী অত্তা হোতি… একন্তদুক্খী অত্তা হোতি. সুখদুক্খী অত্তা হোতি. অদুক্খমসুখী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা সঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি.

৭৭. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি সোড়সহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা উদ্ধমাঘাতনিকা সঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং সঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ সোড়সহি ৱত্থূহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা…পে… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

অসঞ্ঞীৱাদো

৭৮. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৱত্থূহি?

৭৯. ‘‘‘ৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা অসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি. ‘অৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা অসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি. ‘ৰূপী চ অৰূপী চ অত্তা হোতি…পে… নেৱৰূপী নাৰূপী অত্তা হোতি… অন্তৱা অত্তা হোতি… অনন্তৱা অত্তা হোতি… অন্তৱা চ অনন্তৱা চ অত্তা হোতি… নেৱন্তৱা নানন্তৱা অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা অসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি.

৮০. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা উদ্ধমাঘাতনিকা অসঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং অসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ অট্ঠহি ৱত্থূহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন, নত্থি ইতো বহিদ্ধা…পে… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৱাদো

৮১. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৱাদা, উদ্ধমাঘাতনং নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ উদ্ধমাঘাতনিকা নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৱত্থূহি?

৮২. ‘‘‘ৰূপী অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি ‘অৰূপী অত্তা হোতি…পে… ৰূপী চ অৰূপী চ অত্তা হোতি… নেৱৰূপী নাৰূপী অত্তা হোতি… অন্তৱা অত্তা হোতি… অনন্তৱা অত্তা হোতি… অন্তৱা চ অনন্তৱা চ অত্তা হোতি… নেৱন্তৱা নানন্তৱা অত্তা হোতি অৰোগো পৰং মৰণা নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞী’তি নং পঞ্ঞপেন্তি.

৮৩. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি অট্ঠহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা উদ্ধমাঘাতনিকা নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞীৱাদা উদ্ধমাঘাতনং নেৱসঞ্ঞীনাসঞ্ঞিং অত্তানং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ অট্ঠহি ৱত্থূহি…পে… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

উচ্ছেদৱাদো

৮৪. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা উচ্ছেদৱাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ উচ্ছেদৱাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৱত্থূহি?

৮৫. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা এৱংৱাদী হোতি এৱংদিট্ঠি [এৱংদিট্ঠী (ক. পী.)] – ‘যতো খো, ভো, অযং অত্তা ৰূপী চাতুমহাভূতিকো মাতাপেত্তিকসম্ভৱো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি, ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.

৮৬. ‘‘তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৱং ৱদেসি, নেসো নত্থীতি ৱদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা দিব্বো ৰূপী কামাৱচৰো কবড়ীকাৰাহাৰভক্খো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি, ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.

৮৭. ‘‘তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৱং ৱদেসি, নেসো নত্থীতি ৱদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা দিব্বো ৰূপী মনোমযো সব্বঙ্গপচ্চঙ্গী অহীনিন্দ্ৰিযো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি, ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.

৮৮. ‘‘তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৱং ৱদেসি, নেসো নত্থীতি ৱদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘‘অনন্তো আকাসো’’তি আকাসানঞ্চাযতনূপগো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি, ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.

৮৯. ‘‘তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা যং ত্ৱং ৱদেসি, নেসো নত্থীতি ৱদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনূপগো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি, ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.

৯০. ‘‘তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘অত্থি খো, ভো, সো অত্তা, যং ত্ৱং ৱদেসি, নেসো নত্থীতি ৱদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘নত্থি কিঞ্চী’’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি, ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.

৯১. ‘তমঞ্ঞো এৱমাহ – ‘‘অত্থি খো, ভো, এসো অত্তা, যং ত্ৱং ৱদেসি, নেসো নত্থীতি ৱদামি; নো চ খো, ভো, অযং অত্তা এত্তাৱতা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতি. অত্থি খো, ভো, অঞ্ঞো অত্তা সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘সন্তমেতং পণীতমেত’’ন্তি নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগো. তং ত্ৱং ন জানাসি ন পস্সসি. তমহং জানামি পস্সামি. সো খো, ভো, অত্তা যতো কাযস্স ভেদা উচ্ছিজ্জতি ৱিনস্সতি, ন হোতি পৰং মৰণা, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা সম্মা সমুচ্ছিন্নো হোতী’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি.

৯২. ‘‘ইমেহি খো তে, ভিক্খৱে, সমণব্ৰাহ্মণা উচ্ছেদৱাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি সত্তহি ৱত্থূহি. যে হি কেচি, ভিক্খৱে, সমণা ৱা ব্ৰাহ্মণা ৱা উচ্ছেদৱাদা সতো সত্তস্স উচ্ছেদং ৱিনাসং ৱিভৱং পঞ্ঞপেন্তি, সব্বে তে ইমেহেৱ সত্তহি ৱত্থূহি…পে… যেহি তথাগতস্স যথাভুচ্চং ৱণ্ণং সম্মা ৱদমানা ৱদেয্যুং.

দিট্ঠধম্মনিব্বানৱাদো

৯৩. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, একে সমণব্ৰাহ্মণা দিট্ঠধম্মনিব্বানৱাদা সতো সত্তস্স পৰমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি পঞ্চহি ৱত্থূহি. তে চ ভোন্তো সমণব্ৰাহ্মণা কিমাগম্ম কিমাৰব্ভ দিট্ঠধম্মনিব্বানৱাদা সতো সত্তস্স পৰমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি পঞ্চহি ৱত্থূহি?

৯৪. ‘‘ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা এৱংৱাদী হোতি এৱংদিট্ঠি – ‘‘যতো খো, ভো, অযং অত্তা পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পৰিচাৰেতি, এত্তাৱতা খো, ভো, অযং অত্তা পৰমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পত্তো হোতী’তি. ইত্থেকে সতো সত্তস্স পৰমদিট্ঠধম্মনিব্বানং পঞ্ঞপেন্তি.