১. পাৰাজিককণ্ডং
১. পঠমপাৰাজিকং
সুদিন্নভাণৱাৰৱণ্ণনা
২৪. ইতো পৰং তেন খো পন সমযেন ৱেসালিযা অৱিদূৰেতিআদি যেভুয্যেন উত্তানত্থং. তস্মা অনুপদৱণ্ণনং পহায যত্থ যত্থ ৱত্তব্বং অত্থি, তং তদেৱ ৱণ্ণযিস্সাম. কলন্দগামোতি কলন্দকা ৱুচ্চন্তি কাড়কা, তেসং ৱসেন লদ্ধনামো গামো. কলন্দপুত্তোতি গামৱসেন লদ্ধনামস্স ৰাজসম্মতস্স চত্তালীসকোটিৱিভৱস্স কলন্দসেট্ঠিনো পুত্তো. যস্মা পন তস্মিং গামে অঞ্ঞেপি কলন্দনামকা মনুস্সা অত্থি, তস্মা কলন্দপুত্তোতি ৱত্ৱা পুন সেট্ঠিপুত্তোতি ৱুত্তং. সম্বহুলেহীতি বহুকেহি. সহাযকেহীতি সুখদুক্খানি সহ আযন্তি উপগচ্ছন্তীতি সহাযা, সহাযা এৱ সহাযকা, তেহি সহাযকেহি. সদ্ধিন্তি একতো. কেনচিদেৱ কৰণীযেনাতি কেনচিদেৱ ভণ্ডপ্পযোজনউদ্ধাৰসাৰণাদিনা কিচ্চেন; কত্তিকনক্খত্তকীড়াকিচ্চেনাতিপি ৱদন্তি. ভগৱা হি কত্তিকজুণ্হপক্খে ৱেসালিং সম্পাপুণি. কত্তিকনক্খত্তকীড়া চেত্থ উড়াৰা হোতি. তদত্থং গতোতি ৱেদিতব্বো.
অদ্দস খোতি কথং অদ্দস? সো কিৰ নগৰতো ভুত্তপাতৰাসং সুদ্ধুত্তৰাসঙ্গং মালাগন্ধৱিলেপনহত্থং বুদ্ধদস্সনত্থং ধম্মসৱনত্থঞ্চ নিক্খমন্তং মহাজনং দিস্ৱা ‘‘ক্ৱ গচ্ছথা’’তি পুচ্ছি. ‘‘বুদ্ধদস্সনত্থং ধম্মসৱনত্থঞ্চা’’তি. তেন হি ‘‘অহম্পি গচ্ছামী’’তি গন্ত্ৱা চতুব্বিধায পৰিসায পৰিৱুতং ব্ৰহ্মস্সৰেন ধম্মং দেসেন্তং ভগৱন্তং অদ্দস. তেন ৱুত্তং – ‘‘অদ্দস খো…পে… দেসেন্ত’’ন্তি. দিস্ৱানস্সাতি দিস্ৱান অস্স. এতদহোসীতি পুব্বে কতপুঞ্ঞতায চোদিযমানস্স ভব্বকুলপুত্তস্স এতং অহোসি. কিং অহোসি? যংনূনাহম্পি ধম্মং সুণেয্যন্তি. তত্থ যন্নূনাতি পৰিৱিতক্কদস্সনমেতং. এৱং কিৰস্স পৰিৱিতক্কো উপ্পন্নো ‘‘যমযং পৰিসা একগ্গচিত্তা ধম্মং সুণাতি, অহো ৱতাহম্পি তং সুণেয্য’’ন্তি.
অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো যেন সা পৰিসাতি ইধ কস্মা ‘‘যেন ভগৱা’’তি অৱত্ৱা ‘‘যেন সা পৰিসা’’তি ৱুত্তন্তি চে. ভগৱন্তঞ্হি পৰিৱাৰেত্ৱা উড়াৰুড়াৰজনা মহতী পৰিসা নিসিন্না, তত্ৰ ন সক্কা ইমিনা পচ্ছা আগতেন ভগৱন্তং উপসঙ্কমিত্ৱা নিসীদিতুং. পৰিসায পন একস্মিং পদেসে সক্কাতি সো তং পৰিসংযেৱ উপসঙ্কমন্তো. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো যেন সা পৰিসা’’তি. একমন্তং নিসিন্নস্স খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স এতদহোসীতি ন নিসিন্নমত্তস্সেৱ অহোসি, অথ খো ভগৱতো সিত্তযূপসংহিতং থোকং ধম্মকথং সুত্ৱা; তং পনস্স যস্মা একমন্তং নিসিন্নস্সেৱ অহোসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘একমন্তং নিসিন্নস্স খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স এতদহোসী’’তি. কিং অহোসীতি? যথা যথা খোতিআদি.
তত্ৰাযং সঙ্খেপকথা – অহং খো যেন যেন আকাৰেন ভগৱতা ধম্মং দেসিতং আজানামি, তেন তেন মে উপপৰিক্খতো এৱং হোতি যদেতং সিত্তযব্ৰহ্মচৰিযং একম্পি দিৱসং অখণ্ডং কত্ৱা চৰিমকচিত্তং পাপেতব্বতায একন্তপৰিপুণ্ণং চৰিতব্বং, একদিৱসম্পি চ কিলেসমলেন অমলীনং কত্ৱা চৰিমকচিত্তং পাপেতব্বতায একন্তপৰিসুদ্ধং. সঙ্খলিখিতং লিখিতসঙ্খসদিসং ধোতসঙ্খসপ্পটিভাগং চৰিতব্বং. ইদং ন সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা অগাৰমজ্ঝে ৱসন্তেন একন্তপৰিপুণ্ণং…পে… চৰিতুং. যংনূনাহং কেসে চ মস্সুঞ্চ ওহাৰেত্ৱা কসাযৰসপীততায কাসাযানি ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তানং অনুচ্ছৱিকানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা পৰিদহিত্ৱা অগাৰস্মা নিক্খমিত্ৱা অনগাৰিযং পব্বজেয্যন্তি. এত্থ চ যস্মা অগাৰস্স হিতং কসিৱাণিজ্জাদিকম্মং অগাৰিযন্তি ৱুচ্চতি, তঞ্চ পব্বজ্জায নত্থি; তস্মা পব্বজ্জা ‘‘অনগাৰিযা’’তি ঞাতব্বা. তং অনগাৰিযং পব্বজ্জং. পব্বজেয্যন্তি পৰিব্বজেয্যং.
২৫. অচিৰৱুট্ঠিতায পৰিসায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি সুদিন্নো অৱুট্ঠিতায পৰিসায ন ভগৱন্তং পব্বজ্জং যাচি. কস্মা? তত্ৰস্স বহূ ঞাতিসালোহিতা মিত্তামচ্চা সন্তি, তে ‘‘‘ত্ৱং মাতাপিতূনং একপুত্তকো, ন লব্ভা তযা পব্বজিতু’ন্তি বাহাযম্পি গহেত্ৱা আকড্ঢেয্যুং, ততো পব্বজ্জায অন্তৰাযো ভৱিস্সতী’’তি সহেৱ পৰিসায উট্ঠহিত্ৱা থোকং গন্ত্ৱা পুন কেনচি সৰীৰকিচ্চলেসেন নিৱত্তিত্ৱা ভগৱন্তং উপসঙ্কম্ম পব্বজ্জং যাচি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো অচিৰৱুট্ঠিতায পৰিসায…পে… পব্বাজেতু মং ভগৱা’’তি.
ভগৱা পন যস্মা ৰাহুলকুমাৰস্স পব্বজিততো পভুতি মাতাপিতূহি অননুঞ্ঞাতং পুত্তং ন পব্বাজেতি, তস্মা নং পুচ্ছি – ‘‘অনুঞ্ঞাতোসি পন ত্ৱং সুদিন্ন মাতাপিতূহি…পে… পব্বজ্জাযা’’তি.
২৬. ইতো পৰং পাঠানুসাৰেনেৱ গন্ত্ৱা তং কৰণীযং তীৰেত্ৱাতি এত্থ এৱমত্থো ৱেদিতব্বো – ধুৰনিক্খেপেনেৱ তং কৰণীযং নিট্ঠাপেত্ৱাতি; ন হি পব্বজ্জায তিব্বচ্ছন্দস্স ভণ্ডপ্পযোজনউদ্ধাৰসাৰণাদীসু ৱা নক্খত্তকীড়াযং ৱা চিত্তং নমতি. অম্ম তাতাতি এত্থ পন অম্মাতি মাতৰং আলপতি; তাতাতি পিতৰং. ত্ৱং খোসীতি ত্ৱং খো অসি. একপুত্তকোতি একোৱ পুত্তকো; অঞ্ঞো তে জেট্ঠো ৱা কনিট্ঠো ৱা নত্থি. এত্থ চ ‘‘একপুত্তো’’তি ৱত্তব্বে অনুকম্পাৱসেন ‘‘একপুত্তকো’’তি ৱুত্তং. পিযোতি পীতিজননকো. মনাপোতি মনৱড্ঢনকো. সুখেধিতোতি সুখেন এধিতো; সুখসংৱড্ঢিতোতি অত্থো. সুখপৰিহতোতি সুখেন পৰিহতো; জাতকালতো পভুতি ধাতীহি অঙ্কতো অঙ্কং হৰিত্ৱা ধাৰিযমানো অস্সকৰথকাদীহি বালকীড়নকেহি কীড়মানো সাদুৰসভোজনং ভোজিযমানো সুখেন পৰিহতো.
ন ত্ৱং, তাত সুদিন্ন, কিঞ্চি দুক্খস্স জানাসীতি ত্ৱং তাত সুদিন্ন কিঞ্চি অপ্পমত্তকম্পি কলভাগং দুক্খস্স ন জানাসি; অথ ৱা কিঞ্চি দুক্খেন নানুভোসীতি অত্থো. কৰণত্থে সামিৱচনং, অনুভৱনত্থে চ জাননা; অথ ৱা কিঞ্চি দুক্খং নস্সৰসীতি অত্থো. উপযোগত্থে সামিৱচনং, সৰণত্থে চ জাননা. ৱিকপ্পদ্ৱযেপি পুৰিমপদস্স উত্তৰপদেন সমানৱিভত্তিলোপো দট্ঠব্বো. তং সব্বং সদ্দসত্থানুসাৰেন ঞাতব্বং. মৰণেনপি মযং তে অকামকা ৱিনা ভৱিস্সামাতি সচেপি তৱ অম্হেসু জীৱমানেসু মৰণং ভৱেয্য, তেন তে মৰণেনপি মযং অকামকা অনিচ্ছকা ন অত্তনো ৰুচিযা, ৱিনা ভৱিস্সাম; তযা ৱিযোগং ৱা পাপুণিস্সামাতি অত্থো. কিং পন মযং তন্তি এৱং সন্তে কিং পন কিং নাম তং কাৰণং যেন মযং তং জীৱন্তং অনুজানিস্সাম; অথ ৱা কিং পন মযং তন্তি কেন পন কাৰণেন মযং তং জীৱন্তং অনুজানিস্সামাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.
২৭. তত্থেৱাতি যত্থ নং ঠিতং মাতাপিতৰো নানুজানিংসু, তত্থেৱ ঠানে. অনন্তৰহিতাযাতি কেনচি অত্থৰণেন অনত্থতায.
২৮. পৰিচাৰেহীতি গন্ধব্বনটনাটকাদীনি পচ্চুপট্ঠাপেত্ৱা তত্থ সহাযকেহি সদ্ধিং যথাসুখং ইন্দ্ৰিযানি চাৰেহি সঞ্চাৰেহি; ইতো চিতো চ উপনেহীতি ৱুত্তং হোতি. অথ ৱা পৰিচাৰেহীতি গন্ধব্বনটনাটকাদীনি পচ্চুপট্ঠাপেত্ৱা তত্থ সহাযকেহি সদ্ধিং লড়, উপলড়, ৰম, কীড়স্সূতিপি ৱুত্তং হোতি. কামে পৰিভুঞ্জন্তোতি অত্তনো পুত্তদাৰেহি সদ্ধিং ভোগে ভুঞ্জন্তো. পুঞ্ঞানি কৰোন্তোতি বুদ্ধঞ্চ ধম্মঞ্চ সঙ্ঘঞ্চ আৰব্ভ দানপ্পদানাদীনি সুগতিমগ্গসোধকানি কুসলকম্মানি কৰোন্তো. তুণ্হী অহোসীতি কথানুপ্পবন্ধৱিচ্ছেদনত্থং নিৰালাপসল্লাপো অহোসি. অথস্স মাতাপিতৰো তিক্খত্তুং ৱত্ৱা পটিৱচনম্পি অলভমানা সহাযকে পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘এস ৱো সহাযকো পব্বজিতুকামো, নিৱাৰেথ ন’’ন্তি আহংসু. তেপি তং উপসঙ্কমিত্ৱা তিক্খত্তুং অৱোচুং, তেসম্পি তুণ্হী অহোসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স সহাযকা…পে… তুণ্হী অহোসী’’তি.
২৯. অথস্স সহাযকানং এতদহোসি – ‘‘সচে অযং পব্বজ্জং অলভমানো মৰিস্সতি ন কোচি গুণো ভৱিস্সতি. পব্বজিতং পন নং মাতাপিতৰোপি কালেন কালং পস্সিস্সন্তি. মযম্পি পস্সিস্সাম. পব্বজ্জাপি চ নামেসা ভাৰিযা, দিৱসে দিৱসে মত্তিকাপত্তং গহেত্ৱা পিণ্ডায চৰিতব্বং. একসেয্যং একভত্তং ব্ৰহ্মচৰিযং অতিদুক্কৰং. অযঞ্চ সুখুমালো নাগৰিকজাতিযো, সো তং চৰিতুং অসক্কোন্তো পুন ইধেৱ আগমিস্সতি. হন্দস্স মাতাপিতৰো অনুজানাপেস্সামা’’তি. তে তথা অকংসু. মাতাপিতৰোপি নং অনুজানিংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স সহাযকা যেন সুদিন্নস্স কলন্দপুত্তস্স মাতাপিতৰো…পে… অনুঞ্ঞাতোসি মাতাপিতূহি অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জাযা’’তি.
৩০. হট্ঠোতি তুট্ঠো. উদগ্গোতি পীতিৱসেন অব্ভুন্নতকাযচিত্তো. কতিপাহন্তি কতিপযানি দিৱসানি. বলং গাহেত্ৱাতি সপ্পাযভোজনানি ভুঞ্জন্তো, উচ্ছাদনন্হাপনাদীহি চ কাযং পৰিহৰন্তো, কাযবলং জনেত্ৱা মাতাপিতৰো ৱন্দিত্ৱা অস্সুমুখং ঞাতিপৰিৱট্টং পহায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি…পে… পব্বাজেতু মং ভন্তে ভগৱাতি. ভগৱা সমীপে ঠিতং অঞ্ঞতৰং পিণ্ডচাৰিকং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি ভিক্খু সুদিন্নং পব্বাজেহি চেৱ উপসম্পাদেহি চা’’তি. ‘‘সাধু, ভন্তে’’তি খো সো ভিক্খু ভগৱতো পটিস্সুণিত্ৱা সুদিন্নং কলন্দপুত্তং জিনদত্তিযং সদ্ধিৱিহাৰিকং লদ্ধা পব্বাজেসি চেৱ উপসম্পাদেসি চ. তেন ৱুত্তং – ‘‘অলত্থ খো সুদিন্নো কলন্দপুত্তো ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদ’’ন্তি.
এত্থ পন ঠত্ৱা সব্বঅট্ঠকথাসু পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ কথিতা. মযং পন যথাঠিতপাড়িৱসেনেৱ খন্ধকে কথযিস্সাম. ন কেৱলঞ্চেতং, অঞ্ঞম্পি যং খন্ধকে ৱা পৰিৱাৰে ৱা কথেতব্বং অট্ঠকথাচৰিযেহি ৱিভঙ্গেকথিতং, তং সব্বং তত্থ তত্থেৱ কথযিস্সাম. এৱঞ্হি কথিযমানে পাড়িক্কমেনেৱ ৱণ্ণনা কতা হোতি. ততো তেন তেন ৱিনিচ্ছযেন অত্থিকানং পাড়িক্কমেনেৱ ইমং ৱিনযসংৱণ্ণনং ওলোকেত্ৱা সো সো ৱিনিচ্ছযো সুৱিঞ্ঞেয্যো ভৱিস্সতীতি.
অচিৰূপসম্পন্নোতি অচিৰং উপসম্পন্নো হুত্ৱা; উপসম্পদতো নচিৰকালেযেৱাতি ৱুত্তং হোতি. এৱৰূপেতি এৱংৱিধে এৱংজাতিকে. ধুতগুণেতি কিলেসনিদ্ধুননকে গুণে. সমাদায ৱত্ততীতি সমাদিযিত্ৱা গণ্হিত্ৱা ৱত্ততি চৰতি ৱিহৰতি. আৰঞ্ঞিকো হোতীতি গামন্তসেনাসনং পটিক্খিপিত্ৱা আৰঞ্ঞিকধুতঙ্গৱসেন অৰঞ্ঞৱাসিকো হোতি. পিণ্ডপাতিকোতি অতিৰেকলাভপটিক্খেপেন চুদ্দস ভত্তানি পটিক্খিপিত্ৱা পিণ্ডপাতিকধুতঙ্গৱসেন পিণ্ডপাতিকো হোতি. পংসুকূলিকোতি গহপতিচীৱৰং পটিক্খিপিত্ৱা পংসুকূলিকধুতঙ্গৱসেন পংসুকূলিকো হোতি. সপদানচাৰিকোতি লোলুপ্পচাৰং পটিক্খিপিত্ৱা সপদানচাৰিকধুতঙ্গৱসেন সপদানচাৰিকো হোতি; ঘৰপটিপাটিযা ভিক্খায পৱিসতি. ৱজ্জিগামন্তি ৱজ্জীনং গামং ৱজ্জীসু ৱা গামং.
অড্ঢা মহদ্ধনাতিআদীসু উপভোগপৰিভোগূপকৰণমহন্ততায অড্ঢা; যে হি তেসং উপভোগা যানি চ উপভোগূপকৰণানি, তানি মহন্তানি বহুলানি সাৰকানীতি ৱুত্তং হোতি. নিধেত্ৱা ঠপিতধনমহন্ততায মহদ্ধনা. মহাভোগাতি দিৱসপৰিব্বযসঙ্খাতভোগমহন্ততায মহাভোগা. অঞ্ঞেহি উপভোগেহি জাতৰূপৰজতস্সেৱ পহূততায পহূতজাতৰূপৰজতা. অলঙ্কাৰভূতস্স ৱিত্তূপকৰণস্স পীতিপামোজ্জকৰণস্স পহূততায পহূতৱিত্তূপকৰণা. ৱোহাৰৱসেন পৰিৱত্তেন্তস্স ধনধঞ্ঞস্স পহূততায পহূতধনধঞ্ঞাতি ৱেদিতব্বা.
সেনাসনং সংসামেত্ৱাতি সেনাসনং পটিসামেত্ৱা; যথা ন ৱিনস্সতি তথা নং সুট্ঠু ঠপেত্ৱাতি অত্থো. সট্ঠিমত্তে থালিপাকেতি গণনপৰিচ্ছেদতো সট্ঠিথালিপাকে. একমেকো চেত্থ থালিপাকো দসন্নং ভিক্খূনং ভত্তং গণ্হাতি. তং সব্বম্পি ছন্নং ভিক্খুসতানং ভত্তং হোতি. ভত্তাভিহাৰং অভিহৰিংসূতি এত্থ অভিহৰীযতীতি অভিহাৰো. কিং অভিহৰীযতি? ভত্তং. ভত্তমেৱ অভিহাৰো ভত্তাভিহাৰো, তং ভত্তাভিহাৰং. অভিহৰিংসূতি অভিমুখা হৰিংসু. তস্স সন্তিকং গহেত্ৱা আগমংসূতি অত্থো. এতস্স কিং পমাণন্তি? সট্ঠি থালিপাকা. তেন ৱুত্তং – ‘‘সট্ঠিমত্তে থালিপাকে ভত্তাভিহাৰং অভিহৰিংসূ’’তি. ভিক্খূনং ৱিস্সজ্জেত্ৱাতি সযং উক্কট্ঠপিণ্ডপাতিকত্তা সপদানচাৰং চৰিতুকামো ভিক্খূনং পৰিভোগত্থায পৰিচ্চজিত্ৱা দত্ৱা. অযং হি আযস্মা ‘‘ভিক্খূ চ লাভং লচ্ছন্তি অহঞ্চ পিণ্ডকেন ন কিলমিস্সামী’’তি এতদত্থমেৱ আগতো. তস্মা অত্তনো আগমনানুৰূপং কৰোন্তো ভিক্খূনং ৱিস্সজ্জেত্ৱা সযং পিণ্ডায পাৱিসি.
৩১. ঞাতিদাসীতি ঞাতকানং দাসী. আভিদোসিকন্তি পাৰিৱাসিকং একৰত্তাতিক্কন্তং পূতিভূতং. তত্ৰাযং পদত্থো – পূতিভাৱদোসেন অভিভূতোতি অভিদোসো, অভিদোসোৱ আভিদোসিকো, একৰত্তাতিক্কন্তস্স ৱা নামসঞ্ঞা এসা, যদিদং আভিদোসিকোতি, তং আভিদোসিকং. কুম্মাসন্তি যৱকুম্মাসং. ছড্ডেতুকামা হোতীতি যস্মা অন্তমসো দাসকম্মকৰানম্পি গোৰূপানম্পি অপৰিভোগাৰহো, তস্মা তং কচৱৰং ৱিয বহি ছড্ডেতুকামা হোতি. সচেতন্তি সচে এতং. ভগিনীতি অৰিযৱোহাৰেন ঞাতিদাসিং আলপতি. ছড্ডনীযধম্মন্তি ছড্ডেতব্বসভাৱং. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘ভগিনি, এতং সচে বহি ছড্ডনীযধম্মং নিস্সট্ঠপৰিগ্গহং, তং ইধ মে পত্তে আকিৰা’’তি.
কিং পন এৱং ৱত্তুং লব্ভতি, ৱিঞ্ঞত্তি ৱা পযুত্তৱাচা ৱা ন হোতীতি? ন হোতি. কস্মা? নিস্সট্ঠপৰিগ্গহত্তা. যঞ্হি ছড্ডনীযধম্মং নিস্সট্ঠপৰিগ্গহং, যত্থ সামিকা অনালযা হোন্তি, তং সব্বং ‘‘দেথ আহৰথ ইধ আকিৰথা’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি. তথা হি অগ্গঅৰিযৱংসিকো আযস্মা ৰট্ঠপালোপি ‘‘ছড্ডনীযধম্মং কুম্মাসং ইধ মে পত্তে আকিৰা’’তি (ম. নি. ২.২৯৯) অৱচ. তস্মা যং এৱৰূপং ছড্ডনীযধম্মং অঞ্ঞং ৱা অপৰিগ্গহিতং ৱনমূলফলভেসজ্জাদিকং তং সব্বং যথাসুখং আহৰাপেত্ৱা পৰিভুঞ্জিতব্বং, ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং. হত্থানন্তি ভিক্খাগ্গহণত্থং পত্তং উপনামযতো মণিবন্ধতো পভুতি দ্ৱিন্নম্পি হত্থানং. পাদানন্তি নিৱাসনন্ততো পট্ঠায দ্ৱিন্নম্পি পাদানং. সৰস্সাতি ‘‘সচেতং ভগিনী’’তি ৱাচং নিচ্ছাৰযতো সৰস্স চ. নিমিত্তং অগ্গহেসীতি গিহিকালে সল্লক্খিতপুব্বং আকাৰং অগ্গহেসি সঞ্জানি সল্লক্খেসি. সুদিন্নো হি ভগৱতো দ্ৱাদসমে ৱস্সে পব্বজিতো ৱীসতিমে ৱস্সে ঞাতিকুলং পিণ্ডায পৱিট্ঠো সযং পব্বজ্জায অট্ঠৱস্সিকো হুত্ৱা; তেন নং সা ঞাতিদাসী দিস্ৱাৱ ন সঞ্জানি, নিমিত্তং পন অগ্গহেসীতি.
সুদিন্নস্স মাতৰং এতদৱোচাতি অতিগৰুনা পব্বজ্জূপগতেন সামিপুত্তেন সদ্ধিং ‘‘ত্ৱং নু খো মে, ভন্তে, অয্যো সুদিন্নো’’তিআদিৱচনং ৱত্তুং অৱিসহন্তী ৱেগেন ঘৰং পৱিসিত্ৱা সুদিন্নস্স মাতৰং এতং অৱোচ. যগ্ঘেতি আৰোচনত্থে নিপাতো. সচে জে সচ্চন্তি এত্থ জেতি আলপনে নিপাতো. এৱঞ্হি তস্মিং দেসে দাসিজনং আলপন্তি, তস্মা ‘‘ত্ৱং, ভোতি দাসি, সচে সচ্চং ভণসী’’তি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.
৩২. অঞ্ঞতৰং কুট্টমূলন্তি তস্মিং কিৰ দেসে দানপতীনং ঘৰেসু সালা হোন্তি, আসনানি চেত্থ পঞ্ঞত্তানি হোন্তি, উপট্ঠাপিতং উদককঞ্জিযং; তত্থ পব্বজিতা পিণ্ডায চৰিত্ৱা নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জন্তি. সচে ইচ্ছন্তি, দানপতীনম্পি সন্তকং গণ্হন্তি. তস্মা তম্পি অঞ্ঞতৰস্স কুলস্স ঈদিসায সালায অঞ্ঞতৰং কুট্টমূলন্তি ৱেদিতব্বং. ন হি পব্বজিতা কপণমনুস্সা ৱিয অসাৰুপ্পে ঠানে নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জন্তীতি.
অত্থি নাম তাতাতি এত্থ অত্থীতি ৱিজ্জমানত্থে; নামাতি পুচ্ছনত্থে মঞ্ঞনত্থে চ নিপাতো. ইদঞ্হি ৱুত্তং হোতি – ‘‘অত্থি নু খো, তাত সুদিন্ন, অম্হাকং ধনং, ন মযং নিদ্ধনাতি ৱত্তব্বা, যেসং নো ত্ৱং ঈদিসে ঠানে নিসীদিত্ৱা আভিদোসিকং কুম্মাসং পৰিভুঞ্জিস্সসি’’; তথা ‘‘অত্থি নু খো, তাত সুদিন্ন, অম্হাকং জীৱিতং, ন মযং মতাতি ৱত্তব্বা, যেসং নো ত্ৱং ঈদিসে ঠানে নিসীদিত্ৱা আভিদোসিকং কুম্মাসং পৰিভুঞ্জিস্সসি’’; তথা ‘‘অত্থি মঞ্ঞে, তাত সুদিন্ন, তৱ অব্ভন্তৰে সাসনং নিস্সায পটিলদ্ধো সমণগুণো, যং ত্ৱং সুভোজনৰসসংৱড্ঢিতোপি ইমং জিগুচ্ছনেয্যং আভিদোসিকং কুম্মাসং অমতমিৱ নিব্বিকাৰো পৰিভুঞ্জিস্সসী’’তি.
সো পন গহপতি দুক্খাভিতুন্নতায এতমত্থং পৰিপুণ্ণং কত্ৱা ৱত্তুমসক্কোন্তো ‘‘অত্থি নাম, তাত সুদিন্ন, আভিদোসিকং কুম্মাসং পৰিভুঞ্জিস্সসী’’তি এত্তকমেৱ অৱোচ. অক্খৰচিন্তকা পনেত্থ ইমং লক্খণং ৱদন্তি – অনোকপ্পনামৰিসনত্থৱসেন এতং অত্থিনামসদ্দে উপপদে ‘‘পৰিভুঞ্জিস্সসী’’তি অনাগতৱচনং কতং. তস্সাযমত্থো – অত্থি নাম…পে… পৰিভুঞ্জিস্সসি, ইদং পচ্চক্খম্পি অহং ন সদ্দহামি ন মৰিসযামীতি. ততাযং আভিদোসিকোতি ততো তৱ গেহতো অযং আভিদোসিকো কুম্মাসো লদ্ধোতি অত্থো. ততোযন্তিপি পাঠো. তদাযন্তিপি পঠন্তি, তং ন সুন্দৰং. যেন সকপিতু নিৱেসনন্তি যেন সকস্স পিতু অত্তনো পিতু নিৱেসনন্তি অত্থো; থেৰো পিতৰি পেমেনেৱ সুব্বচো হুত্ৱা অগমাসি. অধিৱাসেসীতি থেৰো উক্কট্ঠপিণ্ডপাতিকোপি সমানো ‘‘সচে একভত্তম্পি ন গহেস্সামি, অতিৱিয নেসং দোমনস্সং ভৱিস্সতী’’তি ঞাতীনং অনুকম্পায অধিৱাসেসি.
৩৩. ওপুঞ্জাপেত্ৱাতি উপলিম্পাপেত্ৱা. একং হিৰঞ্ঞস্সাতি এত্থ হিৰঞ্ঞন্তি কহাপণো ৱেদিতব্বো. পুৰিসোতি নাতিদীঘো নাতিৰস্সো মজ্ঝিমপ্পমাণো ৱেদিতব্বো. তিৰোকৰণীযন্তি কৰণত্থে ভুম্মং; সাণিপাকাৰেন পৰিক্খিপিত্ৱাতি অত্থো. অথ ৱা তিৰো কৰোন্তি এতেনাতি তিৰোকৰণীযং, তং পৰিক্খিপিত্ৱা; সমন্ততো কত্ৱাতি অত্থো. তেন হীতি যস্মা অজ্জ সুদিন্নো আগমিস্সতি তেন কাৰণেন. হি ইতি পদপূৰণমত্তে নিপাতো. তেনাতি অযম্পি ৱা উয্যোজনত্থে নিপাতোযেৱ.
৩৪. পুব্বণ্হসমযন্তি এত্থ কিঞ্চাপি পাড়িযং কালাৰোচনং ন ৱুত্তং, অথ খো আৰোচিতেযেৱ কালে অগমাসীতি ৱেদিতব্বো. ইদং তে তাতাতি দ্ৱে পুঞ্জে দস্সেন্তো আহ. মাতূতি জনেত্তিযা. মত্তিকন্তি মাতিতো আগতং; ইদং তে মাতামহিযা মাতু ইমং গেহং আগচ্ছন্তিযা দিন্নধনন্তি অত্থো. ইত্থিকায ইত্থিধনন্তি হীড়েন্তো আহ. ইত্থিকায নাম ইত্থিপৰিভোগানংযেৱ ন্হানচুণ্ণাদীনং অত্থায লদ্ধং ধনং কিত্তকং ভৱেয্য. তস্সাপি তাৱ পৰিমাণং পস্স. অথ ৱা ইদং তে তাত সুদিন্ন মাতু ধনং, তঞ্চ খো মত্তিকং, ন মযা দিন্নং, তৱ মাতুযেৱ সন্তকন্তি ৱুত্তং হোতি. তং পনেতং ন কসিযা ন ৱণিজ্জায সম্ভূতং, অপিচ খো ইত্থিকায ইত্থিধনং. যং ইত্থিকায ঞাতিকুলতো সামিককুলং গচ্ছন্তিযা লদ্ধব্বং ন্হানচুণ্ণাদীনং অত্থায ইত্থিধনং, তং তাৱ এত্তকন্তি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.
অঞ্ঞং পেত্তিকং অঞ্ঞং পিতামহন্তি যং পন তে পিতু চ পিতামহানঞ্চ সন্তকং, তং অঞ্ঞংযেৱ. নিহিতঞ্চ পযুত্তঞ্চ অতিৱিয বহু; এত্থ চ পিতামহন্তি তদ্ধিতলোপং কত্ৱা ৱেদিতব্বং. পেতামহন্তি ৱা পাঠো. লব্ভা তাত সুদিন্ন হীনাযাৱত্তিত্ৱাতি তাত, সুদিন্ন, উত্তমং অৰিযদ্ধজং পব্বজিতলিঙ্গং পহায হীনায গিহিভাৱায আৱত্তিত্ৱা লব্ভা ভোগা ভুঞ্জিতুং, নালব্ভা ভুঞ্জিতুং, ন ত্ৱং ৰাজভীতো পব্বজিতো, ন ইণাযিকেহি পলিবুদ্ধো হুত্ৱাতি. তাত ন উস্সহামীতি এত্থ পন তাতাতি ৱচনং গেহসিতপেমেন আহ, ন সমণতেজেন. ন উস্সহামীতি ন সক্কোমি. ন ৱিসহামীতি নপ্পহোমি, ন সমত্থোম্হি.
‘‘ৱদেয্যাম খো তং গহপতী’’তি ইদং পন ৱচনং সমণতেজেনাহ. নাতিকড্ঢেয্যাসীতি যং তে মযি পেমং পতিট্ঠিতং, তং কোধৱসেন ন অতিকড্ঢেয্যাসি; সচে ন কুজ্ঝেয্যাসীতি ৱুত্তং হোতি. ততো সেট্ঠি ‘‘পুত্তো মে সঙ্গহং মঞ্ঞে কত্তুকামো’’তি উদগ্গচিত্তো আহ – ‘‘ৱদেহি তাত সুদিন্না’’তি. তেনহীতি উয্যোজনত্থে ৱিভত্তিপতিৰূপকো নিপাতো. ততোনিদানন্তি তংনিদানং তংহেতুকন্তি পচ্চত্তৱচনস্স তো-আদেসো ৱেদিতব্বো; সমাসে চস্স লোপাভাৱো. ভযং ৱাতি ‘‘কিন্তি মে ভোগে নেৱ ৰাজানো হৰেয্যু’’ন্তিআদিনা নযেন ৱুত্তং ৰাজাদিভযং; চিত্তুত্ৰাসোতি অত্থো. ছম্ভিতত্তন্তি ৰাজূহি ৱা চোৰেহি ৱা ‘‘ধনং দেহী’’তি কম্মকাৰণং কাৰিযমানস্স কাযিঞ্জনং কাযকম্পো হদযমংসচলনং. লোমহংসোতি উপ্পন্নে ভযে লোমানং হংসনং উদ্ধগ্গভাৱো. আৰক্খোতি অন্তো চ বহি চ ৰত্তিঞ্চ দিৱা চ আৰক্খণং.
৩৫. তেন হি ৱধূতি সেট্ঠি গহপতি ধনং দস্সেত্ৱা পুত্তং অত্তনা গিহিভাৱত্থায পলোভেতুং অসক্কোন্তো ‘‘মাতুগামসদিসং দানি পুৰিসানং বন্ধনং নত্থী’’তি মঞ্ঞিত্ৱা তস্স পুৰাণদুতিযিকং আমন্তেসি – ‘‘তেন হি ৱধূ’’তি. পুৰাণদুতিযিকন্তি পুৰাণং দুতিযিকং পুব্বে গিহিকালে দুতিযিকং, গেহসিতসুখুপভোগসহাযিকং ভূতপুব্বভৰিযন্তি অত্থো. তেন হীতি যেন কাৰণেন মাতুগামসদিসং বন্ধনং নত্থি. পাদেসু গহেত্ৱাতি পাদে গহেত্ৱা; উপযোগত্থে ভুম্মৱচনং, পাদেসু ৱা তং গহেত্ৱা. ‘‘কীদিসা নাম তা অয্যপুত্ত অচ্ছৰাযো’’তি কস্মা এৱমাহ? তদা কিৰ সম্বহুলে খত্তিযকুমাৰেপি ব্ৰাহ্মণকুমাৰেপি সেট্ঠিপুত্তেপি মহাসম্পত্তিযো পহায পব্বজন্তে দিস্ৱা পব্বজ্জাগুণং অজানন্তা কথং সমুট্ঠাপেন্তি – ‘‘কস্মা এতে পব্বজন্তী’’তি. অথঞ্ঞে ৱদন্তি – ‘‘দেৱচ্ছৰানং দেৱনাটকানং কাৰণা’’তি. সা কথা ৱিত্থাৰিকা অহোসি. তং গহেত্ৱা অযং এৱমাহাতি. থেৰো তং পটিক্খিপন্তো ন খো অহং ভগিনীতি আহ. সমুদাচৰতীতি ৱোহৰতি ৱদেতি. তত্থেৱ মুচ্ছিতা পপতাতি নং ভগিনিৱাদেন সমুদাচৰন্তং দিস্ৱা ‘‘অনত্থিকো দানি মযা অযং যো মং পজাপতিং সমানং অত্তনা সদ্ধিং একমাতুকুচ্ছিযা সযিতদাৰিকং ৱিয মঞ্ঞতী’’তি সমুপ্পন্নবলৱসোকা হুত্ৱা তস্মিংযেৱ পদেসে মুচ্ছিতা পপতা; পতিতাতি অত্থো.
মা নো ৱিহেঠযিত্থাতি মা অম্হে ধনং দস্সেত্ৱা মাতুগামঞ্চ উয্যোজেত্ৱা ৱিহেঠযিত্থ; ৱিহেসা হেসা পব্বজিতানন্তি. তেন হি তাত সুদিন্ন বীজকম্পি দেহীতি এত্থ তেন হীতি অভিৰতিযং উয্যোজেতি. সচে ত্ৱং অভিৰতো ব্ৰহ্মচৰিযং চৰসি, চৰিত্ৱা আকাসে নিসীদিত্ৱা পৰিনিব্বাযিতা হোহি, অম্হাকং পন কুলৱংসবীজকং একং পুত্তং দেহি. মা নো অপুত্তকং সাপতেয্যং লিচ্ছৱযো অতিহৰাপেসুন্তি মযঞ্হি লিচ্ছৱীনং গণৰাজূনং ৰজ্জে ৱসাম, তে তে পিতুনো অচ্চযেন ইমং সাপতেয্যং এৱং মহন্তং অম্হাকং ৱিভৱং অপুত্তকং কুলধনৰক্খকেন পুত্তেন ৱিৰহিতং অত্তনো ৰাজন্তেপুৰং অতিহৰাপেয্যুন্তি, তং তে মা অতিহৰাপেসুং, মা অতিহৰাপেন্তূতি.
এতং খো মে, অম্ম, সক্কা কাতুন্তি কস্মা এৱমাহ? সো কিৰ চিন্তেসি – ‘‘এতেসং সাপতেয্যস্স অহমেৱ সামী, অঞ্ঞো নত্থি. তে মং সাপতেয্যৰক্খণত্থায নিচ্চং অনুবন্ধিস্সন্তি; তেনাহং ন লচ্ছামি অপ্পোস্সুক্কো সমণধম্মং কাতুং, পুত্তকং পন লভিত্ৱা ওৰমিস্সন্তি, ততো অহং যথাসুখং সমণধম্মং কৰিস্সামী’’তি ইমং নযং পস্সন্তো এৱমাহাতি.
৩৬. পুপ্ফন্তি উতুকালে উপ্পন্নলোহিতস্স নামং. মাতুগামস্স হি উতুকালে গব্ভপতিট্ঠানট্ঠানে লোহিতৱণ্ণা পিড়কা সণ্ঠহিত্ৱা সত্ত দিৱসানি ৱড্ঢিত্ৱা ভিজ্জন্তি, ততো লোহিতং পগ্ঘৰতি, তস্সেতং নামং ‘‘পুপ্ফ’’ন্তি. তং পন যাৱ বলৱং হোতি বহু পগ্ঘৰতি, তাৱ দিন্নাপি পটিসন্ধি ন তিট্ঠতি, দোসেনেৱ সদ্ধিং পগ্ঘৰতি; দোসে পন পগ্ঘৰিতে সুদ্ধে ৱত্থুম্হি দিন্না পটিসন্ধি খিপ্পং পতিট্ঠাতি. পুপ্ফংসা উপ্পজ্জীতি পুপ্ফং অস্সা উপ্পজ্জি; অকাৰলোপেন সন্ধি পুৰাণদুতিযিকায বাহাযং গহেত্ৱাতি পুৰাণদুতিযিকায যা বাহা, তত্ৰ নং গহেত্ৱাতি অত্থো.
অপঞ্ঞত্তে সিক্খাপদেতি পঠমপাৰাজিকসিক্খাপদে অট্ঠপিতে. ভগৱতো কিৰ পঠমবোধিযং ৱীসতি ৱস্সানি ভিক্খূ চিত্তং আৰাধযিংসু, ন এৱৰূপং অজ্ঝাচাৰমকংসু. তং সন্ধাযেৱ ইদং সুত্তমাহ – ‘‘আৰাধযিংসু ৱত মে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ একং সমযং চিত্ত’’ন্তি (ম. নি. ১.২২৫). অথ ভগৱা অজ্ঝাচাৰং অপস্সন্তো পাৰাজিকং ৱা সঙ্ঘাদিসেসং ৱা ন পঞ্ঞপেসি. তস্মিং তস্মিং পন ৱত্থুস্মিং অৱসেসে পঞ্চ খুদ্দকাপত্তিক্খন্ধে এৱ পঞ্ঞপেসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অপঞ্ঞত্তে সিক্খাপদে’’তি.
অনাদীনৱদস্সোতি যং ভগৱা ইদানি সিক্খাপদং পঞ্ঞপেন্তো আদীনৱং দস্সেস্সতি, তং অপস্সন্তো অনৱজ্জসঞ্ঞী হুত্ৱা. সচে হি ‘‘অযং ইদং ন কৰণীযন্তি ৱা মূলচ্ছেজ্জায ৱা সংৱত্ততী’’তি জানেয্য, সদ্ধাপব্বজিতো কুলপুত্তো ততোনিদানং জীৱিতক্খযং পাপুণন্তোপি ন কৰেয্য. এত্থ পন আদীনৱং অপস্সন্তো নিদ্দোসসঞ্ঞী অহোসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অনাদীনৱদস্সো’’তি. পুৰাণদুতিযিকাযাতি ভুম্মৱচনং. অভিৱিঞ্ঞাপেসীতি পৱত্তেসি; পৱত্তনাপি হি কাযৱিঞ্ঞত্তিচোপনতো ‘‘ৱিঞ্ঞাপনা’’তি ৱুচ্চতি. তিক্খত্তুং অভিৱিঞ্ঞাপনঞ্চেস গব্ভসণ্ঠানসন্নিট্ঠানত্থমকাসীতি ৱেদিতব্বো.
সা তেন গব্ভং গণ্হীতি সা চ তেনেৱ অজ্ঝাচাৰেন গব্ভং গণ্হি, ন অঞ্ঞথা. কিং পন অঞ্ঞথাপি গব্ভগ্গহণং হোতীতি? হোতি. কথং? কাযসংসগ্গেন, চোড়গ্গহণেন, অসুচিপানেন, নাভিপৰামসনেন, ৰূপদস্সনেন, সদ্দেন, গন্ধেন. ইত্থিযো হি একচ্চা উতুসমযে ছন্দৰাগৰত্তা পুৰিসানং হত্থগ্গাহ-ৱেণিগ্গাহ-অঙ্গপচ্চঙ্গপৰামসনং সাদিযন্তিযোপি গব্ভং গণ্হন্তি. এৱং কাযসংসগ্গেন গব্ভগ্গহণং হোতি.
উদাযিত্থেৰস্স পন পুৰাণদুতিযিকা ভিক্খুনী তং অসুচিং একদেসং মুখেন অগ্গহেসি, একদেসং চোড়কেনেৱ সদ্ধিং অঙ্গজাতে পক্খিপি. সা তেন গব্ভং গণ্হি. এৱং চোড়গ্গহণেন গব্ভগ্গহণং হোতি.
মিগসিঙ্গতাপসস্স মাতা মিগী উতুসমযে তাপসস্স পস্সাৱট্ঠানং আগন্ত্ৱা সসম্ভৱং পস্সাৱং পিৱি. সা তেন গব্ভং গণ্হিত্ৱা মিগসিঙ্গং ৱিজাযি. এৱং অসুচিপানেন গব্ভগ্গহণং হোতি.
সামস্স পন বোধিসত্তস্স মাতাপিতূনং চক্খুপৰিহানিং ঞত্ৱা সক্কো পুত্তং দাতুকামো দুকূলপণ্ডিতং আহ – ‘‘ৱট্টতি তুম্হাকং মেথুনধম্মো’’তি? ‘‘অনত্থিকা মযং এতেন, ইসিপব্বজ্জং পব্বজিতাম্হা’’তি. ‘‘তেন হি ইমিস্সা উতুসমযে অঙ্গুট্ঠেন নাভিং পৰামসেয্যাথা’’তি. সো তথা অকাসি. সা তেন গব্ভং গণ্হিত্ৱা সামং তাপসদাৰকং ৱিজাযি. এৱং নাভিপৰামসনেন গব্ভগ্গহণং হোতি. এতেনেৱ নযেন মণ্ডব্যস্স চ চণ্ডপজ্জোতস্স চ ৱত্থু ৱেদিতব্বং.
কথং ৰূপদস্সনেন হোতি? ইধেকচ্চা ইত্থী উতুসমযে পুৰিসসংসগ্গং অলভমানা ছন্দৰাগৱসেন অন্তোগেহগতাৱ পুৰিসং উপনিজ্ঝাযতি ৰাজোৰোধা ৱিয, সা তেন গব্ভং গণ্হাতি. এৱং ৰূপদস্সনেন গব্ভগ্গহণং হোতি.
বলাকাসু পন পুৰিসো নাম নত্থি, তা উতুসমযে মেঘসদ্দং সুত্ৱা গব্ভং গণ্হন্তি. কুক্কুটিযোপি কদাচি একস্স কুক্কুটস্স সদ্দং সুত্ৱা বহুকাপি গব্ভং গণ্হন্তি. তথা গাৱী উসভস্স. এৱং সদ্দেন গব্ভগ্গহণং হোতি.
গাৱী এৱ চ কদাচি উসভগন্ধেন গব্ভং গণ্হন্তি. এৱং গন্ধেন গব্ভগ্গহণং হোতি.
ইধ পনাযং অজ্ঝাচাৰেন গব্ভং গণ্হি. যং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘মাতাপিতৰো চ সন্নিপতিতা হোন্তি, মাতা চ উতুনী হোতি, গন্ধব্বো চ পচ্চুপট্ঠিতো হোতি, এৱং তিণ্ণং সন্নিপাতা গব্ভস্সাৱক্কন্তি হোতী’’তি (ম. নি. ১.৪০৮).
ভুম্মা দেৱা সদ্দমনুস্সাৱেসুন্তি যস্মা নত্থি লোকে ৰহো নাম পাপকম্মং পকুব্বতো. সব্বপঠমং হিস্স তং পাপং অত্তনা জানাতি, ততো আৰক্খদেৱতা, অথঞ্ঞাপি পৰচিত্তৱিদুনিযো দেৱতা. তস্মাস্স পৰচিত্তৱিদূ সকলৱনসণ্ডনিস্সিতা ভুম্মা দেৱা তং অজ্ঝাচাৰং দিস্ৱা সদ্দং অনুস্সাৱেসুং. যথা অঞ্ঞেপি দেৱা সুণন্তি, তথা নিচ্ছাৰেসুং. কিন্তি? নিৰব্বুদো ৱত, ভো…পে… আদীনৱো উপ্পাদিতোতি. তস্সত্থো ৱেৰঞ্জকণ্ডে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.
ভুম্মানং দেৱানং সদ্দং সুত্ৱা চাতুমহাৰাজিকাতি এত্থ পন ভুম্মানং দেৱানং সদ্দং আকাসট্ঠদেৱতা অস্সোসুং; আকাসট্ঠানং চাতুমহাৰাজিকাতি অযমনুক্কমো ৱেদিতব্বো. ব্ৰহ্মকাযিকাতি অসঞ্ঞসত্তে চ অৰূপাৱচৰে চ ঠপেত্ৱা সব্বেপি ব্ৰহ্মানো অস্সোসুং; সুত্ৱা চ সদ্দমনুস্সাৱেসুন্তি ৱেদিতব্বো. ইতিহ তেন খণেনাতি এৱং তেন সুদিন্নস্স অজ্ঝাচাৰক্খণেন. তেন মুহুত্তেনাতি অজ্ঝাচাৰমুহুত্তেনেৱ. যাৱ ব্ৰহ্মলোকাতি যাৱ অকনিট্ঠব্ৰহ্মলোকা. অব্ভুগ্গচ্ছীতি অভিউগ্গচ্ছি অব্ভুট্ঠাসি এককোলাহলমহোসীতি.
পুত্তং ৱিজাযীতি সুৱণ্ণবিম্বসদিসং পচ্ছিমভৱিকসত্তং জনেসি. বীজকোতি নামমকংসূতি ন অঞ্ঞং নামং কাতুমদংসু, ‘‘বীজকম্পি দেহী’’তি মাতামহিযা ৱুত্তভাৱস্স পাকটত্তা ‘‘বীজকো ত্ৱেৱস্স নামং হোতূ’’তি ‘‘বীজকো’’তি নামমকংসু. পুত্তস্স পন নামৱসেনেৱ চ মাতাপিতূনম্পিস্স নামমকংসু. তে অপৰেন সমযেনাতি বীজকঞ্চ বীজকমাতৰঞ্চ সন্ধায ৱুত্তং. বীজকস্স কিৰ সত্তট্ঠৱস্সকালে তস্স মাতা ভিক্খুনীসু সো চ ভিক্খূসু পব্বজিত্ৱা কল্যাণমিত্তে উপনিস্সায অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘উভো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং সচ্ছাকংসূ’’তি.
৩৭. এৱং মাতাপুত্তানং পব্বজ্জা সফলা অহোসি. পিতা পন ৱিপ্পটিসাৰাভিভূতো ৱিহাসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো আযস্মতো সুদিন্নস্সঅহুদেৱ কুক্কুচ্চ’’ন্তিআদি. তত্থ অহুদেৱাতি অহু এৱ, দকাৰো পদসন্ধিকৰো. অহোসিযেৱাতি অত্থো. কুক্কুচ্চন্তি অজ্ঝাচাৰহেতুকো পচ্ছানুতাপো. ৱিপ্পটিসাৰোতিপি তস্সেৱ নামং. সো হি ৱিঞ্ঞূহি অকত্তব্বতায কুচ্ছিতকিৰিযভাৱতো কুক্কুচ্চং. কতং অজ্ঝাচাৰং নিৱত্তেতুং অসমত্থতায তং পটিচ্চ ৱিৰূপং সৰণভাৱতো ৱিপ্পটিসাৰোতি ৱুচ্চতি. অলাভা ৱত মেতি ময্হং ৱত অলাভা; যে ঝানাদীনং গুণানং অলাভা নাম, তে ময্হং, ন অঞ্ঞস্সাতি অধিপ্পাযো. ন ৱত মে লাভাতি যেপি মে পটিলদ্ধা পব্বজ্জসৰণগমনসিক্খাসমাদানগুণা, তেপি নেৱ ময্হং লাভা অজ্ঝাচাৰমলীনত্তা. দুল্লদ্ধং ৱত মেতি ইদং সাসনং লদ্ধম্পি মে দুল্লদ্ধং. ন ৱত মে সুলদ্ধন্তি যথা অঞ্ঞেসং কুলপুত্তানং, এৱং ন ৱত মে সুলদ্ধং. কস্মা? যমহং এৱং স্ৱাক্খাতেধম্মৱিনযে…পে… ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুন্তি. ব্ৰহ্মচৰিযন্তি সিক্খত্তযসঙ্গহিতং মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং. কিসো অহোসীতি খাদিতুং ৱা ভুঞ্জিতুং ৱা অসক্কোন্তো তনুকো অহোসি অপ্পমংসলোহিতো. উপ্পণ্ডুপ্পণ্ডুকজাতোতি সঞ্জাতুপ্পণ্ডুপ্পণ্ডুকভাৱো পণ্ডুপলাসপ্পটিভাগো. ধমনিসন্থতগত্তোতি পৰিযাদিন্নমংসলোহিতত্তা সিৰাজালেনেৱ সন্থৰিতগত্তো. অন্তোমনোতি অনুসোচনৱসেন অব্ভন্তৰেযেৱ ঠিতচিত্তো. হদযৱত্থুং নিস্সায পৱত্তনৱসেন পন সব্বেপি অন্তোমনাযেৱ. লীনমনোতি উদ্দেসে পৰিপুচ্ছায কম্মট্ঠানে অধিসীলে অধিচিত্তে অধিপঞ্ঞায ৱত্তপটিপত্তিপূৰণে চ নিক্খিত্তধুৰো অৱিপ্ফাৰিকো অঞ্ঞদত্থু কোসজ্জৱসেনেৱ লীনো সঙ্কুচিতো মনো অস্সাতি লীনমনো. দুক্খীতি চেতোদুক্খেন দুক্খী. দুম্মনোতি দোসেন দুট্ঠমনো, ৱিৰূপমনো ৱা দোমনস্সাভিভূততায. পজ্ঝাযীতি ৱিপ্পটিসাৰৱসেন ৱহচ্ছিন্নো ৱিয গদ্ৰভো তং তং চিন্তযি.
৩৮. সহাযকা ভিক্খূতি তং এৱংভূতং গণসঙ্গণিকাপপঞ্চেন ৱীতিনামেন্তং দিস্ৱা যস্স ৱিস্সাসিকা কথাফাসুকা ভিক্খূ তে নং এতদৱোচুং. পীণিন্দ্ৰিযোতি পসাদপতিট্ঠানোকাসস্স সম্পুণ্ণত্তা পৰিপুণ্ণচক্খুআদিইন্দ্ৰিযো. সো দানি ত্ৱন্তি এত্থ দানীতি নিপাতো, সো পন ত্ৱন্তি ৱুত্তং হোতি. কচ্চিনো ত্ৱন্তি কচ্চি নু ত্ৱং. অনভিৰতোতি উক্কণ্ঠিতো; গিহিভাৱং পত্থযমানোতি অত্থো. তস্মা তমেৱ অনভিৰতিং পটিক্খিপন্তো আহ – ‘‘ন খো অহং, আৱুসো, অনভিৰতো’’তি. অধিকুসলানং পন ধম্মানং ভাৱনায অভিৰতোৱ অহন্তি. অত্থি মে পাপকম্মং কতন্তি মযা কতং একং পাপকম্মং অত্থি উপলব্ভতি সংৱিজ্জতি, নিচ্চকালং অভিমুখং ৱিয মে তিট্ঠতি. অথ নং পকাসেন্তো ‘‘পুৰাণদুতিযিকাযা’’তিআদিমাহ.
অলঞ্হি তে, আৱুসো সুদিন্ন, কুক্কুচ্চাযাতি আৱুসো সুদিন্ন, তুয্হেতং পাপকম্মং অলং সমত্থং কুক্কুচ্চায; পটিবলং কুক্কুচ্চং উপ্পাদেতুন্তি ৱুত্তং হোতি. যং ত্ৱন্তি আদিম্হি যেন পাপেন ত্ৱং ন সক্খিস্সসি ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিতুং, তং তে পাপং অলং কুক্কুচ্চাযাতি এৱং সম্বন্ধো ৱেদিতব্বো. অথ নং অনুসাসন্তা ‘‘ননু আৱুসো ভগৱতা’’তিআদিমাহংসু. তত্থ ননূতি অনুমতিগ্গহণত্থে নিপাতো. অনেকপৰিযাযেনাতি অনেককাৰণেন. ৱিৰাগাযাতি ৱিৰাগত্থায. নো সৰাগাযাতি নো ৰাগেন ৰজ্জনত্থায. ভগৱতা হি ‘‘ইমং মে ধম্মং সুত্ৱা সত্তা সব্বভৱভোগেসু ৱিৰজ্জিস্সন্তি, নো ৰজ্জিস্সন্তী’’ এতদত্থায ধম্মো দেসিতোতি অধিপ্পাযো. এস নযো সব্বপদেসু. ইদং পনেত্থ পৰিযাযৱচনমত্তং. ৱিসংযোগাযাতি কিলেসেহি ৱিসংযুজ্জনত্থায. নো সংযোগাযাতি ন সংযুজ্জনত্থায. অনুপাদানাযাতি অগ্গহণত্থায. নোসউপাদানাযাতি ন সঙ্গহণত্থায.
তত্থ নাম ত্ৱন্তি তস্মিং নাম ত্ৱং. সৰাগায চেতেস্সসীতি সহ ৰাগেন ৱত্তমানায মেথুনধম্মায চেতেস্সসি কপ্পেস্সসি পকপ্পেস্সসি; এতদত্থং ৱাযমিস্সসীতি অত্থো. এস নযো সব্বত্থ. পুন ৰাগৱিৰাগাদীনি নৱ পদানি নিব্বত্তিতলোকুত্তৰনিব্বানমেৱ সন্ধায ৱুত্তানি. তস্মা ৰাগৱিৰাগাযাতি ৱা মদনিম্মদনাযাতি ৱা ৱুত্তেপি ‘‘নিব্বানত্থাযা’’তি এৱমেৱ অত্থো দট্ঠব্বো. নিব্বানঞ্হি যস্মা তং আগম্ম আৰব্ভ পটিচ্চ ৰাগো ৱিৰজ্জতি ন হোতি, তস্মা ৰাগৱিৰাগোতি ৱুচ্চতি. যস্মা পন তং আগম্ম মানমদ-পুৰিসমদাদযো মদা নিম্মদা অমদা হোন্তি ৱিনস্সন্তি, তস্মা মদনিম্মদনন্তি ৱুচ্চতি. যস্মা চ তং আগম্ম সব্বাপি কামপিপাসা ৱিনযং অব্ভত্থং যাতি, তস্মা পিপাসৱিনযোতি ৱুচ্চতি. যস্মা পন তং আগম্ম পঞ্চ কামগুণালযা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি, তস্মা আলযসমুগ্ঘাতোতি ৱুচ্চতি. যস্মা চ তং আগম্ম তেভূমকৱট্টং উপচ্ছিজ্জতি, তস্মা ৱট্টুপচ্ছেদোতি ৱুচ্চতি. যস্মা পন তং আগম্ম সব্বসো তণ্হা খযং গচ্ছতি ৱিৰজ্জতি নিৰুজ্ঝতি চ, তস্মা তণ্হক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধোতি ৱুচ্চতি. যস্মা পনেতং চতস্সো যোনিযো, পঞ্চ গতিযো, সত্ত ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো, নৱ চ সত্তাৱাসে, অপৰাপৰভাৱায ৱিননতো আবন্ধনতো সংসিব্বনতো ৱানন্তি লদ্ধৱোহাৰায তণ্হায নিক্খন্তং নিস্সটং ৱিসংযুত্তং, তস্মা নিব্বানন্তি ৱুচ্চতীতি.
কামানং পহানং অক্খাতন্তি ৱত্থুকামানং, কিলেসকামানঞ্চ পহানং ৱুত্তং. কামসঞ্ঞানং পৰিঞ্ঞাতি সব্বাসম্পি কামসঞ্ঞানং ঞাততীৰণপহানৱসেন তিৱিধা পৰিঞ্ঞা অক্খাতা. কামপিপাসানন্তি কামেসু পাতব্যতানং কামে ৱা পাতুমিচ্ছানং. কামৱিতক্কানন্তি কামুপসঞ্হিতানংৱিতক্কানং. কামপৰিড়াহানন্তি পঞ্চকামগুণিকৰাগৱসেন উপ্পন্নপৰিড়াহানং অন্তোদাহানং. ইমেসু পঞ্চসু ঠানেসু কিলেসক্খযকৰো লোকুত্তৰমগ্গোৱ কথিতো. সব্বপঠমেসু পন তীসু ঠানেসু লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকো মগ্গো কথিতোতি ৱেদিতব্বো.
নেতং আৱুসোতি ন এতং আৱুসো, তৱ পাপকম্মং অপ্পসন্নানঞ্চ পসাদায এৱৰূপানং পসাদত্থায ন হোতি. অথ খ্ৱেতন্তি অথ খো এতং. অথ খো তন্তিপি পাঠো. অঞ্ঞথত্তাযাতি পসাদঞ্ঞথাভাৱায ৱিপ্পটিসাৰায হোতি. যে মগ্গেন অনাগতসদ্ধা, তেসং ৱিপ্পটিসাৰং কৰোতি – ‘‘ঈদিসেপি নাম ধম্মৱিনযে মযং পসন্না, যত্থেৱং দুপ্পটিপন্না ভিক্খূ’’তি. যে পন মগ্গেনাগতসদ্ধা, তেসং সিনেৰু ৱিয ৱাতেহি অচলো পসাদো ঈদিসেহি ৱত্থূহি ইতো ৱা দাৰুণতৰেহি. তেন ৱুত্তং – ‘‘একচ্চানং অঞ্ঞথত্তাযা’’তি.
৩৯. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুন্তি ভগৱতো এতং অত্থং আচিক্খিংসু পটিৱেদযিংসু. আৰোচযমানা চ নেৱ পিযকম্যতায ন ভেদপুৰেক্খাৰতায, ন তস্সাযস্মতো অৱণ্ণপকাসনত্থায, ন কলিসাসনাৰোপনত্থায, নাপি ‘‘ইদং সুত্ৱা ভগৱা ইমস্স সাসনে পতিট্ঠং ন দস্সতি, নিক্কড্ঢাপেস্সতি ন’’ন্তি মঞ্ঞমানা আৰোচেসুং. অথ খো ‘‘ইমং সাসনে উপ্পন্নং অব্বুদং ঞত্ৱা ভগৱা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সতি, ৱেলং মৰিযাদং আণং ঠপেস্সতী’’তি আৰোচেসুং.
এতস্মিং নিদানে এতস্মিং পকৰণেতি এত্থ সুদিন্নস্স অজ্ঝাচাৰৱীতিক্কমো সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা কাৰণত্তা নিদানঞ্চেৱ পকৰণঞ্চাতি ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বো. কাৰণঞ্হি যস্মা নিদেতি অত্তনো ফলং ‘‘গণ্হাথ ন’’ন্তি দস্সেন্তং ৱিয অপ্পেতি, পকৰোতি চ নং কত্তুং আৰভতি, কৰোতিযেৱ ৱা; তস্মা নিদানঞ্চেৱ পকৰণঞ্চাতি ৱুচ্চতি. ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱাতি বুদ্ধো ভগৱা ৱিগৰহি নিন্দি; যথা তং ৱণ্ণাৱণ্ণাৰহানং ৱণ্ণঞ্চ অৱণ্ণঞ্চ ভণন্তেসু অগ্গপুগ্গলো. ন হি ভগৱতো সীলৱীতিক্কমকৰং পুগ্গলং দিস্ৱা ‘‘অযং জাতিযা ৱা গোত্তেন ৱা কোলপুত্তিযেন ৱা গন্থেন ৱা ধুতঙ্গেন ৱা ঞাতো যসস্সী ঈদিসং পুগ্গলং ৰক্খিতুং ৱট্টতী’’তি চিত্তং উপ্পজ্জতি, নাপি পেসলং গুণৱন্তং দিস্ৱা তস্স গুণং পটিচ্ছাদেতুং চিত্তং উপ্পজ্জতি. অথ খো গৰহিতব্বং গৰহতি এৱ, পসংসিতব্বঞ্চ পসংসতি এৱ, অযঞ্চ গৰহিতব্বো; তস্মা তং তাদিলক্খণে ঠিতো অৱিকম্পমানেন চিত্তেন ৱিগৰহি বুদ্ধো ভগৱা ‘‘অননুচ্ছৱিক’’ন্তিআদীহি ৱচনেহি.
তত্থাযং অত্থৱণ্ণনা – যদিদং তযা, মোঘপুৰিস, তুচ্ছমনুস্স কম্মং কতং, তং সমণকৰণানং ধম্মানং মগ্গফলনিব্বানসাসনানং ৱা ন অনুচ্ছৱিকং, তেসং ছৱিং ছাযং সুন্দৰভাৱং ন অন্ৱেতি নানুগচ্ছতি, অথ খো আৰকাৱ তেহি ধম্মেহি. অননুচ্ছৱিকত্তা এৱ চ অননুলোমিকং, তেসং ন অনুলোমেতি; অথ খো ৱিলোমং পচ্চনীকভাৱে ঠিতং. অননুলোমিকত্তা এৱ চ অপ্পতিৰূপং, পতিৰূপং সদিসং পটিভাগং ন হোতি, অথ খো অসদিসং অপ্পটিভাগমেৱ. অপ্পতিৰূপত্তা এৱ চ অস্সামণকং, সমণানং কম্মং ন হোতি. অস্সামণকত্তা অকপ্পিযং. যঞ্হি সমণকম্মং ন হোতি, তং তেসং ন কপ্পতি. অকপ্পিযত্তা অকৰণীযং. ন হি সমণা যং ন কপ্পতি, তং কৰোন্তি. তঞ্চেতং তযা কতং, তস্মা অননুচ্ছৱিকং তে, মোঘপুৰিস, কতং…পে… অকৰণীযন্তি. কথঞ্হি নামাতি কেন নাম কাৰণেন, কিং নাম কাৰণং পস্সন্তোতি ৱুত্তং হোতি. ততো কাৰণাভাৱং দস্সেন্তো পৰতো ‘‘ননু মযা মোঘপুৰিসা’’তিআদিমাহ. তং সব্বং ৱুত্তত্থমেৱ.
ইদানি যস্মা যং তেন পাপকম্মং কতং, তং ৱিপচ্চমানং অতিৱিয দুক্খৱিপাকং হোতি, তস্মাস্স তং ৱিপাকং দস্সেতুং কতাপৰাধং ৱিয পুত্তং অনুকম্পকা মাতাপিতৰো দযালুকেন চিত্তেন সুদিন্নং পৰিভাসন্তো ‘‘ৱৰং তে মোঘপুৰিসা’’তিআদিমাহ. তত্থ আসু সীঘং এতস্স ৱিসং আগচ্ছতীতি আসীৱিসো. ঘোৰং চণ্ডমস্স ৱিসন্তি ঘোৰৱিসো, তস্স আসীৱিসস্স ঘোৰৱিসস্স. ‘‘পক্খিত্ত’’ন্তি এতস্স ‘‘ৱৰ’’ন্তি ইমিনা সম্বন্ধো. ঈদিসস্স আসীৱিসস্স ঘোৰৱিসস্স মুখে অঙ্গজাতং ৱৰং পক্খিত্তং; সচে পক্খিত্তং ভৱেয্য, ৱৰং সিযা; সুন্দৰং সাধু সুট্ঠু সিযাতি অত্থো. ন ত্ৱেৱাতি ন তু এৱ ৱৰং ন সুন্দৰমেৱ ন সাধুমেৱ ন সুট্ঠুমেৱ. এস নযো সব্বত্থ. কণ্হসপ্পস্সাতি কাড়সপ্পস্স. অঙ্গাৰকাসুযাতি অঙ্গাৰপুণ্ণকূপে, অঙ্গাৰৰাসিম্হি ৱা. আদিত্তাযাতি পদিত্তায গহিতঅগ্গিৱণ্ণায. সম্পজ্জলিতাযাতি সমন্ততো পজ্জলিতায অচ্চিযো মুচ্চন্তিযা. সজোতিভূতাযাতি সপ্পভায. সমন্ততো উট্ঠিতাহি জালাহি একপ্পভাসমুদযভূতাযাতি ৱুত্তং হোতি.
তং কিস্স হেতূতি যং মযা ৱুত্তং ‘‘ৱৰ’’ন্তি তং কিস্স হেতু, কতৰেন কাৰণেনাতি চে? মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্যাতি যো তত্থ অঙ্গজাতং পক্খিপেয্য, সো মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং. ইতোনিদানঞ্চ খো…পে… উপপজ্জেয্যাতি যং ইদং মাতুগামস্স অঙ্গজাতে অঙ্গজাতপক্খিপনং, ইতোনিদানং তস্স কাৰকো পুগ্গলো নিৰযং উপপজ্জেয্য; এৱং কম্মস্স মহাসাৱজ্জতং পস্সন্তো তং গৰহি, ন তস্স দুক্খাগমং ইচ্ছমানো. তত্থ নাম ত্ৱন্তি তস্মিং নাম এৱৰূপে কম্মে এৱং মহাসাৱজ্জে সমানেপি ত্ৱং. যং ত্ৱন্তি এত্থ যন্তি হীড়নত্থে নিপাতো. ত্ৱন্তি তং-সদ্দস্স ৱেৱচনং; দ্ৱীহিপি যং ৱা তং ৱা হীড়িতমৱঞ্ঞাতন্তি ৱুত্তং হোতি. অসদ্ধম্মন্তি অসতং নীচজনানং ধম্মং; তেহি সেৱিতব্বন্তি অত্থো. গামধম্মন্তি গামানং ধম্মং; গামৱাসিকমনুস্সানং ধম্মন্তি ৱুত্তং হোতি. ৱসলধম্মন্তি পাপধম্মে ৱসন্তি পগ্ঘৰন্তীতি ৱসলা, তেসং ৱসলানং হীনপুৰিসানং ধম্মং, ৱসলং ৱা কিলেসপগ্ঘৰণকং ধম্মং. দুট্ঠুল্লন্তি দুট্ঠু চ কিলেসদূসিতং থূলঞ্চ অসুখুমং, অনিপুণন্তি ৱুত্তং হোতি. ওদকন্তিকন্তি উদককিচ্চং অন্তিকং অৱসানং অস্সাতি ওদকন্তিকো, তং ওদকন্তিকং. ৰহস্সন্তি ৰহোভৱং, পটিচ্ছন্নে ওকাসে উপ্পজ্জনকং. অযঞ্হি ধম্মো জিগুচ্ছনীযত্তা ন সক্কা আৱি অঞ্ঞেসং দস্সনৱিসযে কাতুং, তেন ৱুত্তং – ‘‘ৰহস্স’’ন্তি. দ্ৱযংদ্ৱযসমাপত্তিন্তি দ্ৱীহি দ্ৱীহি সমাপজ্জিতব্বং, দ্ৱযং দ্ৱযং সমাপত্তিন্তিপি পাঠো. দযং দযং সমাপত্তিন্তিপি পঠন্তি, তং ন সুন্দৰং. সমাপজ্জিস্সসীতি এতং ‘‘তত্থ নাম ত্ৱ’’ন্তি এত্থ ৱুত্তনামসদ্দেন যোজেতব্বং ‘‘সমাপজ্জিস্সসি নামা’’তি.
বহূনং খো…পে… আদিকত্তা পুব্বঙ্গমোতি সাসনং সন্ধায ৱদতি. ইমস্মিং সাসনে ত্ৱং বহূনং পুগ্গলানং অকুসলানং ধম্মানং আদিকত্তা, সব্বপঠমং কৰণতো; পুব্বঙ্গমো সব্বপঠমং এতং মগ্গং পটিপন্নত্তা; দ্ৱাৰংদদো, উপাযদস্সকোতি ৱুত্তং হোতি. ইমঞ্হি লেসং লদ্ধা তৱ অনুসিক্খমানা বহূ পুগ্গলা নানপ্পকাৰকে মক্কটিযা মেথুনপটিসেৱনাদিকে অকুসলধম্মে কৰিস্সন্তীতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো.
অনেকপৰিযাযেনাতি ইমেহি ‘‘অননুচ্ছৱিক’’ন্তিআদিনা নযেন ৱুত্তেহি, বহূহি কাৰণেহি. দুব্ভৰতায…পে… কোসজ্জস্স অৱণ্ণং ভাসিত্ৱাতি দুব্ভৰতাদীনং ৱত্থুভূতস্স অসংৱৰস্স অৱণ্ণং নিন্দং গৰহং ভাসিত্ৱাতি অত্থো. যস্মা হি অসংৱৰে ঠিতস্স পুগ্গলস্স অত্তা দুব্ভৰতঞ্চেৱ দুপ্পোসতঞ্চ আপজ্জতি, তস্মা অসংৱৰো ‘‘দুব্ভৰতা, দুপ্পোসতা’’তি চ ৱুচ্চতি. যস্মা পন অসংৱৰে ঠিতস্স অত্তা চতূসু পচ্চযেসু মহিচ্ছতং সিনেৰুপ্পমাণেপি চ পচ্চযে লদ্ধা অসন্তুট্ঠিতং আপজ্জতি, তস্মা অসংৱৰো ‘‘মহিচ্ছতা, অসন্তুট্ঠিতা’’তি চ ৱুচ্চতি. যস্মা চ অসংৱৰে ঠিতস্স অত্তা গণসঙ্গণিকায চেৱ কিলেসসঙ্গণিকায চ সংৱত্ততি, কোসজ্জানুগতো চ হোতি অট্ঠকুসীতৱত্থুপাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি, তস্মা অসংৱৰো ‘‘সঙ্গণিকা, চেৱ কোসজ্জঞ্চা’’তি ৱুচ্চতি.
সুভৰতায…পে… ৱীৰিযাৰম্ভস্স ৱণ্ণং ভাসিত্ৱাতি সুভৰতাদীনং ৱত্থুভূতস্স সংৱৰস্স ৱণ্ণং ভাসিত্ৱাতি অত্থো. যস্মা হি অসংৱৰং পহায সংৱৰে ঠিতস্স অত্তা সুভৰো হোতি সুপোসো, চতূসু চ পচ্চযেসু অপ্পিচ্ছতং নিত্তণ্হভাৱং আপজ্জতি, একমেকস্মিঞ্চ পচ্চযে যথালাভ-যথাবল-যথাসাৰুপ্পৱসেন তিপ্পভেদায সন্তুট্ঠিযা সংৱত্ততি, তস্মা সংৱৰো ‘‘সুভৰতা চেৱ সুপোসতা চ অপ্পিচ্ছো চ সন্তুট্ঠো চা’’তি ৱুচ্চতি.
যস্মা পন অসংৱৰং পহায সংৱৰে ঠিতস্স অত্তা কিলেসসল্লেখনতায চেৱ নিদ্ধুননতায চ সংৱত্ততি, তস্মা সংৱৰো ‘‘সল্লেখো চ ধুতো চা’’তি ৱুচ্চতি.
যস্মা চ অসংৱৰং পহায সংৱৰে ঠিতস্স অত্তা কাযৱাচানং অপ্পাসাদিকং অপ্পসাদনীযং অসন্তং অসাৰুপ্পং কাযৱচীদুচ্চৰিতং চিত্তস্স অপ্পাসাদিকং অপ্পসাদনীযং অসন্তং অসাৰুপ্পং অকুসলৱিতক্কত্তযঞ্চ অনুপগম্ম তব্বিপৰীতস্স কাযৱচীসুচৰিতস্স চেৱ কুসলৱিতক্কত্তযস্স চ পাসাদিকস্স পসাদনীযস্স সন্তস্স সাৰুপ্পস্স পাৰিপূৰিযা সংৱত্ততি, তস্মা সংৱৰো ‘‘পাসাদিকো’’তি ৱুচ্চতি.
যস্মা পন অসংৱৰং পহায সংৱৰে ঠিতস্স অত্তা সব্বকিলেসাপচযভূতায, ৱিৱট্টায, অট্ঠৱীৰিযাৰম্ভৱত্থুপাৰিপূৰিযা চ সংৱত্ততি, তস্মা সংৱৰো ‘‘অপচযো চেৱ ৱীৰিযাৰম্ভো চা’’তি ৱুচ্চতীতি.
ভিক্খূনং তদনুচ্ছৱিকং তদনুলোমিকন্তি তত্থ সন্নিপতিতানং ভিক্খূনং যং ইদানি সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সতি, তস্স অনুচ্ছৱিকঞ্চেৱ অনুলোমিকঞ্চ. যো ৱা অযং সুভৰতাদীহি সংৱৰো ৱুত্তো, তস্স অনুচ্ছৱিকঞ্চেৱ অনুলোমিকঞ্চ সংৱৰপ্পহানপটিসংযুত্তং অসুত্তন্তৱিনিবদ্ধং পাড়িৱিনিমুত্তং ওক্কন্তিকধম্মদেসনং কত্ৱাতি অত্থো. ভগৱা কিৰ ঈদিসেসু ঠানেসু পঞ্চৱণ্ণকুসুমমালং কৰোন্তো ৱিয, ৰতনদামং সজ্জেন্তো ৱিয, চ যে পটিক্খিপনাধিপ্পাযা অসংৱৰাভিৰতা তে সম্পৰাযিকেন ৱট্টভযেন তজ্জেন্তো অনেকপ্পকাৰং আদীনৱং দস্সেন্তো, যে সিক্খাকামা সংৱৰে ঠিতা তে অপ্পেকচ্চে অৰহত্তে পতিট্ঠপেন্তো অপ্পেকচ্চে অনাগামি-সকদাগামি-সোতাপত্তিফলেসু উপনিস্সযৱিৰহিতেপি সগ্গমগ্গে পতিট্ঠপেন্তো দীঘনিকাযপ্পমাণম্পি মজ্ঝিমনিকাযপ্পমাণম্পি ধম্মদেসনং কৰোতি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং – ‘‘ভিক্খূনং তদনুচ্ছৱিকং তদনুলোমিকং ধম্মিং কথং কত্ৱা’’তি.
তেন হীতি তেন সুদিন্নস্স অজ্ঝাচাৰেন কাৰণভূতেন. সিক্খাপদন্তি এত্থ সিক্খিতব্বাতি সিক্খা, পজ্জতে ইমিনাতি পদং, সিক্খায পদং সিক্খাপদং; সিক্খায অধিগমুপাযোতি অত্থো. অথ ৱা মূলং নিস্সযো পতিট্ঠাতি ৱুত্তং হোতি. মেথুনৱিৰতিযা মেথুনসংৱৰস্সেতং অধিৱচনং. মেথুনসংৱৰো হি তদঞ্ঞেসং সিক্খাসঙ্খাতানং সীলৱিপস্সনাঝানমগ্গধম্মানং ৱুত্তত্থৱসেন পদত্তা ইধ ‘‘সিক্খাপদ’’ন্তি অধিপ্পেতো. অযঞ্চ অত্থো সিক্খাপদৱিভঙ্গে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. অপিচ তস্সত্থস্স দীপকং ৱচনম্পি ‘‘সিক্খাপদ’’ন্তি ৱেদিতব্বং. ৱুত্তম্পি চেতং – ‘‘সিক্খাপদন্তি যো তত্থ নামকাযো পদকাযো নিৰুত্তিকাযো ব্যঞ্জনকাযো’’তি. অথ ৱা যথা ‘‘অনভিজ্ঝা ধম্মপদ’’ন্তি ৱুত্তে অনভিজ্ঝা একো ধম্মকোট্ঠাসোতি অত্থো হোতি, এৱমিধাপি ‘‘সিক্খাপদ’’ন্তি সিক্খাকোট্ঠাসো সিক্খায একো পদেসোতিপি অত্থো ৱেদিতব্বো.
দসঅত্থৱসে পটিচ্চাতি দস কাৰণৱসে সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিহেতু অধিগমনীযে হিতৱিসেসে পটিচ্চ আগম্ম আৰব্ভ, দসন্নং হিতৱিসেসানং নিপ্ফত্তিং সম্পস্সমানোতি ৱুত্তং হোতি. ইদানি তে দস অত্থৱসে দস্সেন্তো ‘‘সঙ্ঘসুট্ঠুতাযা’’তিআদিমাহ. তত্থ সঙ্ঘসুট্ঠুতা নাম সঙ্ঘস্স সুট্ঠুভাৱো, ‘‘সুট্ঠু দেৱা’’তি আগতট্ঠানে ৱিয ‘‘সুট্ঠু, ভন্তে’’তি ৱচনসম্পটিচ্ছনভাৱো. যো চ তথাগতস্স ৱচনং সম্পটিচ্ছতি, তস্স তং দীঘৰত্তং হিতায সুখায হোতি, তস্মা সঙ্ঘস্স ‘‘সুট্ঠু, ভন্তে’’তি মম ৱচনসম্পটিচ্ছনত্থং পঞ্ঞপেস্সামি, অসম্পটিচ্ছনে আদীনৱং সম্পটিচ্ছনে চ আনিসংসং দস্সেত্ৱা, ন বলক্কাৰেন অভিভৱিত্ৱাতি এতমত্থং আৱিকৰোন্তো আহ – ‘‘সঙ্ঘসুট্ঠুতাযা’’তি. সঙ্ঘফাসুতাযাতি সঙ্ঘস্স ফাসুভাৱায; সহজীৱিতায সুখৱিহাৰত্থাযাতি অত্থো.
দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযাতি দুম্মঙ্কূ নাম দুস্সীলপুগ্গলা; যে মঙ্কুতং আপাদিযমানাপি দুক্খেন আপজ্জন্তি, ৱীতিক্কমং কৰোন্তা ৱা কত্ৱা ৱা ন লজ্জন্তি, তেসং নিগ্গহত্থায; তে হি সিক্খাপদে অসতি ‘‘কিং তুম্হেহি দিট্ঠং, কিং সুতং – কিং অম্হেহি কতং; কতৰস্মিং ৱত্থুস্মিং কতমং আপত্তিং আৰোপেত্ৱা অম্হে নিগ্গণ্হথা’’তি সঙ্ঘং ৱিহেঠেস্সন্তি, সিক্খাপদে পন সতি তে সঙ্ঘো সিক্খাপদং দস্সেত্ৱা ধম্মেন ৱিনযেন সত্থুসাসনেন নিগ্গহেস্সতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযা’’তি.
পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৱিহাৰাযাতি পেসলানং পিযসীলানং ভিক্খূনং ফাসুৱিহাৰত্থায. পিযসীলা হি ভিক্খূ কত্তব্বাকত্তব্বং সাৱজ্জানৱজ্জং ৱেলং মৰিযাদং অজানন্তা সিক্খত্তযপাৰিপূৰিযা ঘটমানা কিলমন্তি, সন্দিট্ঠমানা উব্বাড়্হা হোন্তি. কত্তব্বাকত্তব্বং পন সাৱজ্জানৱজ্জং ৱেলং মৰিযাদং ঞত্ৱা সিক্খত্তযপাৰিপূৰিযা ঘটমানা ন কিলমন্তি, সন্দিট্ঠমানা ন উব্বাড়্হা হোন্তি. তেন নেসং সিক্খাপদপঞ্ঞাপনা ফাসুৱিহাৰায সংৱত্ততি. যো ৱা দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহো, স্ৱেৱ এতেসং ফাসুৱিহাৰো. দুস্সীলপুগ্গলে নিস্সায হি উপোসথো ন তিট্ঠতি, পৱাৰণা ন তিট্ঠতি, সঙ্ঘকম্মানি নপ্পৱত্তন্তি, সামগ্গী ন হোতি, ভিক্খূ অনেকগ্গা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাকম্মট্ঠানাদীনি অনুযুঞ্জিতুং ন সক্কোন্তি. দুস্সীলেসু পন নিগ্গহিতেসু সব্বোপি অযং উপদ্দৱো ন হোতি. ততো পেসলা ভিক্খূ ফাসু ৱিহৰন্তি. এৱং ‘‘পেসলানং ভিক্খূনং ফাসু ৱিহাৰাযা’’তি এত্থ দ্ৱিধা অত্থো ৱেদিতব্বো.
দিট্ঠধম্মিকানং আসৱানং সংৱৰাযাতি দিট্ঠধম্মিকা আসৱা নাম অসংৱৰে ঠিতেন তস্মিঞ্ঞেৱ অত্তভাৱে পত্তব্বা পাণিপ্পহাৰ-দণ্ডপ্পহাৰ-হত্থচ্ছেদ-পাদচ্ছেদ-অকিত্তি-অযসৱিপ্পটিসাৰাদযো দুক্খৱিসেসা. ইতি ইমেসং দিট্ঠধম্মিকানং আসৱানং সংৱৰায পিধানায আগমনমগ্গথকনাযাতি অত্থো.
সম্পৰাযিকানং আসৱানং পটিঘাতাযাতি সম্পৰাযিকা আসৱা নাম অসংৱৰে ঠিতেন কতপাপকম্মমূলকা সম্পৰাযে নৰকাদীসু পত্তব্বা দুক্খৱিসেসা, তেসং পটিঘাতত্থায পটিপ্পস্সম্ভনত্থায ৱূপসমত্থাযাতি ৱুত্তং হোতি.
অপ্পসন্নানং পসাদাযাতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা হি সতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং ঞত্ৱা ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পটিপজ্জমানে ভিক্খূ দিস্ৱা ৱা যেপি অপ্পসন্না পণ্ডিতমনুস্সা, তে ‘‘যানি ৱত লোকে মহাজনস্স ৰজ্জন-দুস্সন-মুয্হনট্ঠানানি, তেহি ইমে সমণা সক্যপুত্তিযা আৰকা ৱিৰতা ৱিহৰন্তি, দুক্কৰং ৱত কৰোন্তি, ভাৰিযং ৱত কৰোন্তী’’তি পসাদং আপজ্জন্তি, ৱিনযপিটকে পোত্থকং দিস্ৱা মিচ্ছাদিট্ঠিক-তিৱেদী ব্ৰাহ্মণো ৱিয. তেন ৱুত্তং – ‘‘অপ্পসন্নানং পসাদাযা’’তি.
পসন্নানং ভিয্যোভাৱাযাতি যেপি সাসনে পসন্না কুলপুত্তা তেপি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং ঞত্ৱা যথাপঞ্ঞত্তং পটিপজ্জমানে ভিক্খূ ৱা দিস্ৱা ‘‘অহো অয্যা দুক্কৰকাৰিনো, যে যাৱজীৱং একভত্তং ব্ৰহ্মচৰিযং ৱিনযসংৱৰং অনুপালেন্তী’’তি ভিয্যো ভিয্যো পসীদন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘পসন্নানং ভিয্যোভাৱাযা’’তি.
সদ্ধম্মট্ঠিতিযাতি তিৱিধো সদ্ধম্মো – পৰিযত্তিসদ্ধম্মো, পটিপত্তিসদ্ধম্মো, অধিগমসদ্ধম্মোতি. তত্থ পিটকত্তযসঙ্গহিতং সব্বম্পি বুদ্ধৱচনং ‘‘পৰিযত্তিসদ্ধম্মো’’ নাম. তেৰস ধুতগুণা, চুদ্দস খন্ধকৱত্তানি, দ্ৱেঅসীতি মহাৱত্তানি, সীলসমাধিৱিপস্সনাতি অযং ‘‘পটিপত্তিসদ্ধম্মো’’ নাম. চত্তাৰো অৰিযমগ্গা চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি নিব্বানঞ্চাতি অযং ‘‘অধিগমসদ্ধম্মো’’ নাম. সো সব্বোপি যস্মা সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সতি ভিক্খূ সিক্খাপদঞ্চ তস্স ৱিভঙ্গঞ্চ তদত্থজোতনত্থং অঞ্ঞঞ্চ বুদ্ধৱচনং পৰিযাপুণন্তি, যথাপঞ্ঞত্তঞ্চ পটিপজ্জমানা পটিপত্তিং পূৰেত্ৱা পটিপত্তিযা অধিগন্তব্বং লোকুত্তৰধম্মং অধিগচ্ছন্তি, তস্মা সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা চিৰট্ঠিতিকো হোতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘সদ্ধম্মট্ঠিতিযা’’তি.
ৱিনযানুগ্গহাযাতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা হি সতি সংৱৰৱিনযো চ পহানৱিনযো চ সমথৱিনযো চ পঞ্ঞত্তিৱিনযো চাতি চতুব্বিধোপি ৱিনযো অনুগ্গহিতো হোতি উপত্থম্ভিতো সূপত্থম্ভিতো. তেন ৱুত্তং – ‘‘ৱিনযানুগ্গহাযা’’তি.
সব্বানেৱ চেতানি পদানি ‘‘সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামী’’তি ইমিনা ৱচনেন সদ্ধিং যোজেতব্বানি. তত্ৰাযং পঠমপচ্ছিমপদযোজনা – ‘‘সঙ্ঘসুট্ঠুতায সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামি, ৱিনযানুগ্গহায সিক্খাপদং পঞ্ঞপেস্সামী’’তি.
অপি চেত্থ যং সঙ্ঘসুট্ঠু তং সঙ্ঘফাসু, যং সঙ্ঘফাসু তং দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযাতি এৱং সঙ্খলিকনযং; যং সঙ্ঘসুট্ঠু তং সঙ্ঘফাসু, যং সঙ্ঘসুট্ঠু তং দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযাতি এৱঞ্চ একেকপদমূলিকং দসক্খত্তুং যোজনং কত্ৱা যং ৱুত্তং পৰিৱাৰে (পৰি. ৩৩৪) –
‘‘অত্থসতং ধম্মসতং, দ্ৱে চ নিৰুত্তিসতানি;
চত্তাৰি ঞাণসতানি, অত্থৱসে পকৰণে’’তি.
তং সব্বং ৱেদিতব্বং. তং পনেতং যস্মা পৰিৱাৰেযেৱ আৱি ভৱিস্সতি, তস্মা ইধ ন ৱণ্ণিতন্তি.
এৱং সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা আনিসংসং দস্সেত্ৱা তস্মিং সিক্খাপদে ভিক্খূহি কত্তব্বকিচ্চং দীপেন্তো ‘‘এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথা’’তি আহ. কিং ৱুত্তং হোতি? ভিক্খৱে, ইমং পন মযা ইতি সন্দস্সিতানিসংসং সিক্খাপদং এৱং পাতিমোক্খুদ্দেসে উদ্দিসেয্যাথ চ পৰিযাপুণেয্যাথ চ ধাৰেয্যাথ চ অঞ্ঞেসঞ্চ ৱাচেয্যাথাতি. অতিৰেকানযনত্থো হি এত্থ চ সদ্দো, তেনাযমত্থো আনীতো হোতীতি.
ইদানি যং ৱুত্তং ‘‘ইমং সিক্খাপদ’’ন্তি তং দস্সেন্তো ‘‘যো পন ভিক্খু মেথুনং ধম্মং পটিসেৱেয্য, পাৰাজিকো হোতি অসংৱাসো’’তি আহ. এৱং মূলচ্ছেজ্জৱসেন দড়্হং কত্ৱা পঠমপাৰাজিকে পঞ্ঞত্তে অপৰম্পি অনুপঞ্ঞত্তত্থায মক্কটীৱত্থু উদপাদি. তস্সুপ্পত্তিদীপনত্থমেতং ৱুত্তং – এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতীতি. তস্সত্থো – ভগৱতা ভিক্খূনং ইদং সিক্খাপদং এৱং পঞ্ঞত্তং হোতি চ, ইদঞ্চ অঞ্ঞং ৱত্থু উদপাদীতি.
পঠমপঞ্ঞত্তিকথা নিট্ঠিতা.
সুদিন্নভাণৱাৰং নিট্ঠিতং.
মক্কটীৱত্থুকথা
৪০. ইদানি যং তং অঞ্ঞং ৱত্থু উপ্পন্নং, তং দস্সেতুং ‘‘তেন খো পন সমযেনা’’তিআদিমাহ. তত্ৰাযং অনুত্তানপদৱণ্ণনা – মক্কটিং আমিসেনাতি মহাৱনে ভিক্খূনং খন্তিমেত্তাদিগুণানুভাৱেন নিৰাসঙ্কচিত্তা বহূ মিগমোৰকুক্কুটমক্কটাদযো তিৰচ্ছানা পধানাগাৰট্ঠানেসু ৱিচৰন্তি. তত্ৰ একং মক্কটিং আমিসেন যাগুভত্তখজ্জকাদিনা উপলাপেত্ৱা, সঙ্গণ্হিত্ৱাতি ৱুত্তং হোতি. তস্সাতি ভুম্মৱচনং. পটিসেৱতীতি পচুৰপটিসেৱনো হোতি; পচুৰত্থে হি ৱত্তমানৱচনং. সো ভিক্খূতি সো মেথুনধম্মপটিসেৱনকো ভিক্খু. সেনাসনচাৰিকং আহিণ্ডন্তাতি তে ভিক্খূ আগন্তুকা বুদ্ধদস্সনায আগতা পাতোৱ আগন্তুকভত্তানি লভিত্ৱা কতভত্তকিচ্চা ভিক্খূনং নিৱাসনট্ঠানানি পস্সিস্সামাতি ৱিচৰিংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘সেনাসনচাৰিকং আহিণ্ডন্তা’’তি. যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমীতি তিৰচ্ছানগতা নাম একভিক্খুনা সদ্ধিং ৱিস্সাসং কত্ৱা অঞ্ঞেসুপি তাদিসঞ্ঞেৱ চিত্তং উপ্পাদেন্তি. তস্মা সা মক্কটী যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা চ অত্তনো ৱিস্সাসিকভিক্খুস্সেৱ তেসম্পি তং ৱিকাৰং দস্সেসি.
ছেপ্পন্তি নঙ্গুট্ঠং. ওড্ডীতি অভিমুখং ঠপেসি. নিমিত্তম্পি অকাসীতি যেন নিযামেন যায কিৰিযায মেথুনাধিপ্পাযং তে জানন্তি তং অকাসীতি অত্থো. সো ভিক্খূতি যস্সাযং ৱিহাৰো. একমন্তং নিলীযিংসূতি একস্মিং ওকাসে পটিচ্ছন্না অচ্ছিংসু.
৪১. সচ্চং, আৱুসোতি সহোড্ঢগ্গহিতো চোৰো ৱিয পচ্চক্খং দিস্ৱা চোদিতত্তা ‘‘কিং ৱা মযা কত’’ন্তিআদীনি ৱত্তুং অসক্কোন্তো ‘‘সচ্চং, আৱুসো’’তি আহ. ননু, আৱুসো, তথেৱ তং হোতীতি আৱুসো যথা মনুস্সিত্থিযা, ননু তিৰচ্ছানগতিত্থিযাপি তং সিক্খাপদং তথেৱ হোতি. মনুস্সিত্থিযাপি হি দস্সনম্পি গহণম্পি আমসনম্পি ফুসনম্পি ঘট্টনম্পি দুট্ঠুল্লমেৱ. তিৰচ্ছানগতিত্থিযাপি তং সব্বং দুট্ঠুল্লমেৱ. কো এত্থ ৱিসেসো? অলেসট্ঠানে ত্ৱং লেসং ওড্ডেসীতি.
৪২. অন্তমসো তিৰচ্ছানগতাযপি পাৰাজিকো হোতি অসংৱাসোতি তিৰচ্ছানগতাযপি মেথুনং ধম্মং পটিসেৱিত্ৱা পাৰাজিকো যেৱ হোতীতি দড়্হতৰং সিক্খাপদমকাসি. দুৱিধঞ্হি সিক্খাপদং – লোকৱজ্জং, পণ্ণত্তিৱজ্জঞ্চ. তত্থ যস্স সচিত্তকপক্খে চিত্তং অকুসলমেৱ হোতি, তং লোকৱজ্জং নাম. সেসং পণ্ণত্তিৱজ্জং. তত্থ লোকৱজ্জে অনুপঞ্ঞত্তি উপ্পজ্জমানা ৰুন্ধন্তী দ্ৱাৰং পিদহন্তী সোতং পচ্ছিন্দমানা গাড়্হতৰং কৰোন্তী উপ্পজ্জতি, অঞ্ঞত্ৰ অধিমানা, অঞ্ঞত্ৰ সুপিনন্তাতি অযং পন ৱীতিক্কমাভাৱা অব্বোহাৰিকত্তা চ ৱুত্তা. পণ্ণত্তিৱজ্জে অকতে ৱীতিক্কমে উপ্পজ্জমানা সিথিলং কৰোন্তী মোচেন্তী দ্ৱাৰং দদমানা অপৰাপৰম্পি অনাপত্তিং কুৰুমানা উপ্পজ্জতি, গণভোজনপৰম্পৰভোজনাদীসু অনুপঞ্ঞত্তিযো ৱিয. ‘‘অন্তমসো তঙ্খণিকাযপী’’তি এৱৰূপা পন কতে ৱীতিক্কমে উপ্পন্নত্তা পঞ্ঞত্তিগতিকাৱ হোতি. ইদং পন পঠমসিক্খাপদং যস্মা লোকৱজ্জং, ন পণ্ণত্তিৱজ্জং; তস্মা অযমনুপঞ্ঞত্তি ৰুন্ধন্তী দ্ৱাৰং পিদহন্তী সোতং পচ্ছিন্দমানা গাড়্হতৰং কৰোন্তী উপ্পজ্জি.
এৱং দ্ৱেপি ৱত্থূনি সম্পিণ্ডেত্ৱা মূলচ্ছেজ্জৱসেন দড়্হতৰং কত্ৱা পঠমপাৰাজিকে পঞ্ঞত্তে অপৰম্পি অনুপঞ্ঞত্তত্থায ৱজ্জিপুত্তকৱত্থু উদপাদি. তস্সুপ্পত্তিদস্সনত্থমেতং ৱুত্তং – ‘‘এৱঞ্চিদং ভগৱতা ভিক্খূনং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং হোতী’’তি. তস্সত্থো – ভগৱতা ভিক্খূনং ইদং সিক্খাপদং এৱং পঞ্ঞত্তং হোতি চ ইদঞ্চ অঞ্ঞম্পি ৱত্থু উদপাদীতি.
মক্কটীৱত্থুকথা নিট্ঠিতা.
সন্থতভাণৱাৰো
ৱজ্জিপুত্তকৱত্থুৱণ্ণনা
৪৩-৪৪. ইদানি যং তং অঞ্ঞম্পি ৱত্থু উপ্পন্নং, তং দস্সেতুং ‘‘তেন খো পন সমযেনা’’তিআদিমাহ. তত্ৰাপি অযমনুত্তানপদৱণ্ণনা – ৱেসালিকাতি ৱেসালিৱাসিনো. ৱজ্জিপুত্তকাতি ৱজ্জিৰট্ঠে ৱেসালিযং কুলানং পুত্তা. সাসনে কিৰ যো যো উপদ্দৱো আদীনৱো অব্বুদমুপ্পজ্জি, সব্বং তং ৱজ্জিপুত্তকে নিস্সায. তথা হি দেৱদত্তোপি ৱজ্জিপুত্তকে পক্খে লভিত্ৱা সঙ্ঘং ভিন্দি. ৱজ্জিপুত্তকা এৱ চ ৱস্সসতপৰিনিব্বুতে ভগৱতি উদ্ধম্মং উব্বিনযং সত্থুসাসনং দীপেসুং. ইমেপি তেসং যেৱ একচ্চে এৱং পঞ্ঞত্তেপি সিক্খাপদে যাৱদত্থং ভুঞ্জিংসু…পে… মেথুনং ধম্মং পটিসেৱিংসূতি.
ঞাতিব্যসনেনপীতি এত্থ অসনং ব্যসনং ৱিক্খেপো ৱিদ্ধংসনং ৱিনাসোতি সব্বমেতং একত্থং. ঞাতীনং ব্যসনং ঞাতিব্যসনং, তেন ঞাতিব্যসনেন, ৰাজদণ্ডব্যাধিমৰণৱিপ্পৱাসনিমিত্তেন ঞাতিৱিনাসেনাতি অত্থো. এস নযো দুতিযপদেপি. ততিযপদে পন আৰোগ্যৱিনাসকো ৰোগো এৱ ৰোগব্যসনং. সো হি আৰোগ্যং ব্যসতি ৱিক্খিপতি ৱিনাসেতীতি ব্যসনং. ৰোগোৱ ব্যসনং ৰোগব্যসনং, তেন ৰোগব্যসনেন. ফুট্ঠাতি অধিপন্না অভিভূতা সমন্নাগতাতি অত্থো.
ন মযং, ভন্তে আনন্দ, বুদ্ধগৰহিনোতি ভন্তে আনন্দ, মযং ন বুদ্ধং গৰহাম, ন বুদ্ধস্স দোসং দেম. ন ধম্মগৰহিনো, ন সঙ্ঘগৰহিনো. অত্তগৰহিনো মযন্তি অত্তানমেৱ মযং গৰহাম, অত্তনো দোসং দেম. অলক্খিকাতি নিস্সিৰিকা. অপ্পপুঞ্ঞাতি পৰিত্তপুঞ্ঞা. ৱিপস্সকা কুসলানং ধম্মানন্তি যে অট্ঠতিংসাৰম্মণেসু ৱিভত্তা কুসলা ধম্মা, তেসং ৱিপস্সকা; ততো ততো আৰম্মণতো ৱুট্ঠায তেৱ ধম্মে ৱিপস্সমানাতি অত্থো. পুব্বৰত্তাপৰৰত্তন্তি ৰত্তিযা পুব্বং পুব্বৰত্তং, ৰত্তিযা অপৰং অপৰৰত্তং, পঠমযামঞ্চ পচ্ছিমযামঞ্চাতি ৱুত্তং হোতি. বোধিপক্খিকানন্তি বোধিস্স পক্খে ভৱানং, অৰহত্তমগ্গঞাণস্স উপকাৰকানন্তি অত্থো. ভাৱনানুযোগন্তি ৱড্ঢনানুযোগং. অনুযুত্তা ৱিহৰেয্যামাতি গিহিপলিবোধং আৱাসপলিবোধঞ্চ পহায ৱিৱিত্তেসু সেনাসনেসু যুত্তপযুত্তা অনঞ্ঞকিচ্চা ৱিহৰেয্যাম.
এৱমাৱুসোতি থেৰো এতেসং আসযং অজানন্তো ইদং নেসং মহাগজ্জিতং সুত্ৱা ‘‘সচে ইমে ঈদিসা ভৱিস্সন্তি, সাধূ’’তি মঞ্ঞমানো ‘‘এৱমাৱুসো’’তি সম্পটিচ্ছি. অট্ঠানমেতং অনৱকাসোতি উভযম্পেতং কাৰণপটিক্খেপৱচনং. কাৰণঞ্হি যস্মা তত্থ তদাযত্তৱুত্তিভাৱেন ফলং তিট্ঠতি. যস্মা চস্স তং ওকাসো হোতি তদাযত্তৱুত্তিভাৱেন, তস্মা ‘‘ঠানঞ্চ অৱকাসো চা’’তি ৱুচ্চতি, তং পটিক্খিপন্তো আহ – ‘‘অট্ঠানমেতং, আনন্দ, অনৱকাসো’’তি. এতং ঠানং ৱা ওকাসো ৱা নত্থি. যং তথাগতোতি যেন তথাগতো ৱজ্জীনং ৱা…পে… সমূহনেয্য, তং কাৰণং নত্থীতি অত্থো. যদি হি ভগৱা এতেসং ‘‘লভেয্যাম উপসম্পদ’’ন্তি যাচন্তানং উপসম্পদং দদেয্য, এৱং সন্তে ‘‘পাৰাজিকো হোতি অসংৱাসো’’তি পঞ্ঞত্তং সমূহনেয্য. যস্মা পনেতং ন সমূহনতি, তস্মা ‘‘অট্ঠানমেত’’ন্তিআদিমাহ.
সো আগতো ন উপসম্পাদেতব্বোতি ‘‘যদি হি এৱং আগতো উপসম্পদং লভেয্য, সাসনে অগাৰৱো ভৱেয্য. সামণেৰভূমিযং পন ঠিতো সগাৰৱো চ ভৱিস্সতি, অত্তত্থঞ্চ কৰিস্সতী’’তি ঞত্ৱা অনুকম্পমানো ভগৱা আহ – ‘‘সো আগতো ন উপসম্পাদেতব্বো’’তি. সো আগতো উপসম্পাদেতব্বোতি এৱং আগতো ভিক্খুভাৱে ঠত্ৱা অৱিপন্নসীলতায সাসনে সগাৰৱো ভৱিস্সতি, সো সতি উপনিস্সযে নচিৰস্সেৱ উত্তমত্থং পাপুণিস্সতীতি ঞত্ৱা উপসম্পাদেতব্বোতি আহ.
এৱং মেথুনং ধম্মং পটিসেৱিত্ৱা আগতেসু অনুপসম্পাদেতব্বঞ্চ উপসম্পাদেতব্বঞ্চ দস্সেত্ৱা তীণিপি ৱত্থূনি সমোধানেত্ৱা পৰিপুণ্ণং কত্ৱা সিক্খাপদং পঞ্ঞপেতুকামো ‘‘এৱঞ্চ পন, ভিক্খৱে, ইমং সিক্খাপদং উদ্দিসেয্যাথা’’তি ৱত্ৱা ‘‘যো পন ভিক্খু…পে… অসংৱাসো’’তি পৰিপুণ্ণং সিক্খাপদং পঞ্ঞপেসি.
ৱজ্জিপুত্তকৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
চতুব্বিধৱিনযকথা
৪৫. ইদানিস্স অত্থং ৱিভজন্তো ‘‘যো পনাতি, যো যাদিসো’’তিআদিমাহ. তস্মিং পন সিক্খাপদে চ সিক্খাপদৱিভঙ্গে চ সকলে চ ৱিনযৱিনিচ্ছযে কোসল্লং পত্থযন্তেন চতুব্বিধো ৱিনযো জানিতব্বো –
চতুব্বিধঞ্হি ৱিনযং, মহাথেৰা মহিদ্ধিকা;
নীহৰিত্ৱা পকাসেসুং, ধম্মসঙ্গাহকা পুৰা.
কতমং চতুব্বিধং? সুত্তং, সুত্তানুলোমং, আচৰিযৱাদং, অত্তনোমতিন্তি. যং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘আহচ্চপদেন ৰসেন আচৰিযৱংসেন অধিপ্পাযা’’তি, এত্থ হি আহচ্চপদন্তি সুত্তং অধিপ্পেতং, ৰসোতি সুত্তানুলোমং, আচৰিযৱংসোতি আচৰিযৱাদো, অধিপ্পাযোতি অত্তনোমতি.
তত্থ সুত্তংনাম সকলে ৱিনযপিটকে পাড়ি.
সুত্তানুলোমং নাম চত্তাৰো মহাপদেসা; যে ভগৱতা এৱং ৱুত্তা – ‘‘যং, ভিক্খৱে, মযা ‘ইদং ন কপ্পতী’তি অপ্পটিক্খিত্তং, তং চে অকপ্পিযং অনুলোমেতি; কপ্পিযং পটিবাহতি, তং ৱো ন কপ্পতি. যং, ভিক্খৱে, মযা ‘ইদং ন কপ্পতী’তি অপ্পটিক্খিত্তং, তং চে কপ্পিযং অনুলোমেতি; অকপ্পিযং পটিবাহতি, তং ৱো কপ্পতি. যং, ভিক্খৱে, মযা ‘ইদং কপ্পতী’তি অননুঞ্ঞাতং, তং চে অকপ্পিযং অনুলোমেতি, কপ্পিযং পটিবাহতি; তং ৱো ন কপ্পতি. যং, ভিক্খৱে, মযা ‘ইদং কপ্পতী’তি অননুঞ্ঞাতং, তং চে কপ্পিযং অনুলোমেতি, অকপ্পিযং পটিবাহতি; তং ৱো কপ্পতী’’তি (মহাৱ. ৩০৫).
আচৰিযৱাদো নাম ধম্মসঙ্গাহকেহি পঞ্চহি অৰহন্তসতেহি ঠপিতা পাড়িৱিনিমুত্তা ওক্কন্তৱিনিচ্ছযপ্পৱত্তা অট্ঠকথাতন্তি.
অত্তনোমতি নাম সুত্ত-সুত্তানুলোম-আচৰিযৱাদে মুঞ্চিত্ৱা অনুমানেন অত্তনো অনুবুদ্ধিযা নযগ্গাহেন উপট্ঠিতাকাৰকথনং.
অপিচ সুত্তন্তাভিধম্মৱিনযট্ঠকথাসু আগতো সব্বোপি থেৰৱাদো ‘‘অত্তনোমতি’’ নাম. তং পন অত্তনোমতিং গহেত্ৱা কথেন্তেন ন দড়্হগ্গাহং গহেত্ৱা ৱোহৰিতব্বং. কাৰণং সল্লক্খেত্ৱা অত্থেন পাড়িং, পাড়িযা চ অত্থং সংসন্দিত্ৱা কথেতব্বং. অত্তনোমতি আচৰিযৱাদে ওতাৰেতব্বা. সচে তত্থ ওতৰতি চেৱ সমেতি চ, গহেতব্বা. সচে নেৱ ওতৰতি ন সমেতি, ন গহেতব্বা. অযঞ্হি অত্তনোমতি নাম সব্বদুব্বলা. অত্তনোমতিতো আচৰিযৱাদো বলৱতৰো.
আচৰিযৱাদোপি সুত্তানুলোমে ওতাৰেতব্বো. তত্থ ওতৰন্তো সমেন্তোযেৱ গহেতব্বো, ইতৰো ন গহেতব্বো. আচৰিযৱাদতো হি সুত্তানুলোমং বলৱতৰং.
সুত্তানুলোমম্পি সুত্তে ওতাৰেতব্বং. তত্থ ওতৰন্তং সমেন্তমেৱ গহেতব্বং, ইতৰং ন গহেতব্বং. সুত্তানুলোমতো হি সুত্তমেৱ বলৱতৰং. সুত্তঞ্হি অপ্পটিৱত্তিযং কাৰকসঙ্ঘসদিসং বুদ্ধানং ঠিতকালসদিসং. তস্মা যদা দ্ৱে ভিক্খূ সাকচ্ছন্তি, সকৱাদী সুত্তং গহেত্ৱা কথেতি, পৰৱাদী সুত্তানুলোমং. তেহি অঞ্ঞমঞ্ঞং খেপং ৱা গৰহং ৱা অকত্ৱা সুত্তানুলোমং সুত্তে ওতাৰেতব্বং. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বং. নো চে, ন গহেতব্বং; সুত্তস্মিংযেৱ ঠাতব্বং. অথাযং সুত্তং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো আচৰিযৱাদং. তেহিপি অঞ্ঞমঞ্ঞং খেপং ৱা গৰহং ৱা অকত্ৱা আচৰিযৱাদো সুত্তে ওতাৰেতব্বো. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বো. অনোতৰন্তো অসমেন্তো চ গাৰয্হাচৰিযৱাদো ন গহেতব্বো; সুত্তস্মিংযেৱ ঠাতব্বং.
অথাযং সুত্তং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো অত্তনোমতিং. তেহিপি অঞ্ঞমঞ্ঞং খেপং ৱা গৰহং ৱা অকত্ৱা অত্তনোমতি সুত্তে ওতাৰেতব্বা. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বা. নো চে, ন গহেতব্বা. সুত্তস্মিং যেৱ ঠাতব্বং.
অথ পনাযং সুত্তানুলোমং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো সুত্তং. সুত্তং সুত্তানুলোমে ওতাৰেতব্বং. সচে ওতৰতি সমেতি, তিস্সো সঙ্গীতিযো আৰূড়্হং পাড়িআগতং পঞ্ঞাযতি, গহেতব্বং. নো চে তথা পঞ্ঞাযতি ন ওতৰতি ন সমেতি, বাহিৰকসুত্তং ৱা হোতি সিলোকো ৱা অঞ্ঞং ৱা গাৰয্হসুত্তং গুড়্হৱেস্সন্তৰগুড়্হৱিনযৱেদল্লাদীনং অঞ্ঞতৰতো আগতং, ন গহেতব্বং. সুত্তানুলোমস্মিংযেৱ ঠাতব্বং.
অথাযং সুত্তানুলোমং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো আচৰিযৱাদং. আচৰিযৱাদো সুত্তানুলোমে ওতাৰেতব্বো. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বো. নো চে, ন গহেতব্বো. সুত্তানুলোমেযেৱ ঠাতব্বং.
অথাযং সুত্তানুলোমং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো অত্তনোমতিং. অত্তনোমতি সুত্তানুলোমে ওতাৰেতব্বা. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বা. নো চে, ন গহেতব্বা. সুত্তানুলোমেযেৱ ঠাতব্বং.
অথ পনাযং আচৰিযৱাদং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো সুত্তং. সুত্তং আচৰিযৱাদে ওতাৰেতব্বং. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বং. ইতৰং গাৰয্হসুত্তং ন গহেতব্বং. আচৰিযৱাদেযেৱ ঠাতব্বং.
অথাযং আচৰিযৱাদং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো সুত্তানুলোমং. সুত্তানুলোমং আচৰিযৱাদে ওতাৰেতব্বং. ওতৰন্তং সমেন্তমেৱ গহেতব্বং, ইতৰং ন গহেতব্বং. আচৰিযৱাদেযেৱ ঠাতব্বং.
অথাযং আচৰিযৱাদং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো অত্তনোমতিং. অত্তনোমতি আচৰিযৱাদে ওতাৰেতব্বা. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বা. নো চে, ন গহেতব্বা. আচৰিযৱাদেযেৱ ঠাতব্বং.
অথ পনাযং অত্তনোমতিং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো সুত্তং. সুত্তং অত্তনোমতিযং ওতাৰেতব্বং. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বং. ইতৰং গাৰয্হসুত্তং ন গহেতব্বং. অত্তনোমতিযমেৱ ঠাতব্বং.
অথাযং অত্তনোমতিং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো সুত্তানুলোমং. সুত্তানুলোমং অত্তনোমতিযং ওতাৰেতব্বং. ওতৰন্তং সমেন্তমেৱ গহেতব্বং, ইতৰং ন গহেতব্বং. অত্তনোমতিযমেৱ ঠাতব্বং.
অথাযং অত্তনোমতিং গহেত্ৱা কথেতি, পৰো আচৰিযৱাদং. আচৰিযৱাদো অত্তনোমতিযং ওতাৰেতব্বো. সচে ওতৰতি সমেতি, গহেতব্বো; ইতৰো গাৰয্হাচৰিযৱাদো ন গহেতব্বো. অত্তনোমতিযমেৱ ঠাতব্বং. অত্তনো গহণমেৱ বলিযং কাতব্বং. সব্বট্ঠানেসু চ খেপো ৱা গৰহা ৱা ন কাতব্বাতি.
অথ পনাযং ‘‘কপ্পিয’’ন্তি গহেত্ৱা কথেতি, পৰো ‘‘অকপ্পিয’’ন্তি. সুত্তে চ সুত্তানুলোমে চ ওতাৰেতব্বং. সচে কপ্পিযং হোতি, কপ্পিযে ঠাতব্বং. সচে অকপ্পিযং, অকপ্পিযে ঠাতব্বং.
অথাযং তস্স কপ্পিযভাৱসাধকং সুত্ততো বহুং কাৰণঞ্চ ৱিনিচ্ছযঞ্চ দস্সেতি, পৰো কাৰণং ন ৱিন্দতি. কপ্পিযেৱ ঠাতব্বং. অথ পৰো তস্স অকপ্পিযভাৱসাধকং সুত্ততো বহুং কাৰণঞ্চ ৱিনিচ্ছযঞ্চ দস্সেতি, অনেন অত্তনো গহণন্তি কত্ৱা দড়্হং আদায ন ঠাতব্বং. ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা অকপ্পিযেৱ ঠাতব্বং. অথ দ্ৱিন্নম্পি কাৰণচ্ছাযা দিস্সতি, পটিক্খিত্তভাৱোযেৱ সাধু, অকপ্পিযে ঠাতব্বং. ৱিনযঞ্হি পত্ৱা কপ্পিযাকপ্পিযৱিচাৰণমাগম্ম ৰুন্ধিতব্বং, গাড়্হং কত্তব্বং, সোতং পচ্ছিন্দিতব্বং, গৰুকভাৱেযেৱ ঠাতব্বং.
অথ পনাযং ‘‘অকপ্পিয’’ন্তি গহেত্ৱা কথেতি, পৰো ‘‘কপ্পিয’’ন্তি. সুত্তে চ সুত্তানুলোমে চ ওতাৰেতব্বং. সচে কপ্পিযং হোতি, কপ্পিযে ঠাতব্বং. সচে অকপ্পিযং, অকপ্পিযে ঠাতব্বং.
অথাযং বহূহি সুত্তৱিনিচ্ছযকাৰণেহি অকপ্পিযভাৱং দস্সেতি, পৰো কাৰণং ন ৱিন্দতি, অকপ্পিযে ঠাতব্বং. অথ পৰো বহূহি সুত্তৱিনিচ্ছযকাৰণেহি কপ্পিযভাৱং দস্সেতি, অযং কাৰণং ন ৱিন্দতি, কপ্পিযে ঠাতব্বং. অথ দ্ৱিন্নম্পি কাৰণচ্ছাযা দিস্সতি, অত্তনো গহণং ন ৱিস্সজ্জেতব্বং. যথা চাযং কপ্পিযাকপ্পিযে অকপ্পিযকপ্পিযে চ ৱিনিচ্ছযো ৱুত্তো; এৱং অনাপত্তিআপত্তিৱাদে আপত্তানাপত্তিৱাদে চ, লহুকগৰুকাপত্তিৱাদে গৰুকলহুকাপত্তিৱাদে চাপি ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. নামমত্তংযেৱ হি এত্থ নানং, যোজনানযে নানং নত্থি, তস্মা ন ৱিত্থাৰিতং.
এৱং কপ্পিযাকপ্পিযাদিৱিনিচ্ছযে উপ্পন্নে যো সুত্ত-সুত্তানুলোমআচৰিযৱাদঅত্তনোমতীসু অতিৰেককাৰণং লভতি, তস্স ৱাদে ঠাতব্বং. সব্বসো পন কাৰণং ৱিনিচ্ছযং অলভন্তেন সুত্তং ন জহিতব্বং, সুত্তস্মিংযেৱ ঠাতব্বন্তি. এৱং তস্মিং সিক্খাপদে চ সিক্খাপদৱিভঙ্গে চ সকলে চ ৱিনযৱিনিচ্ছযে কোসল্লং পত্থযন্তেন অযং চতুব্বিধো ৱিনযো জানিতব্বো.
ইমঞ্চ পন চতুব্বিধং ৱিনযং ঞত্ৱাপি ৱিনযধৰেন পুগ্গলেন তিলক্খণসমন্নাগতেন ভৱিতব্বং. তীণি হি ৱিনযধৰস্স লক্খণানি ইচ্ছিতব্বানি. কতমানি তীণি? ‘‘সুত্তঞ্চস্স স্ৱাগতং হোতি সুপ্পৱত্তি সুৱিনিচ্ছিতং সুত্ততো অনুব্যঞ্জনতো’’তি ইদমেকং লক্খণং. ‘‘ৱিনযে খো পন ঠিতো হোতি অসংহীৰো’’তি ইদং দুতিযং. ‘‘আচৰিযপৰম্পৰা খো পনস্স সুগ্গহিতা হোতি সুমনসিকতা সূপধাৰিতা’’তি ইদং ততিযং.
তত্থ সুত্তং নাম সকলং ৱিনযপিটকং. তঞ্চস্স স্ৱাগতং হোতীতি সুট্ঠু আগতং. সুপ্পৱত্তীতি সুট্ঠু পৱত্তং পগুণং ৱাচুগ্গতং সুৱিনিচ্ছিতং. সুত্ততো অনুব্যঞ্জনতোতি পাড়িতো চ পৰিপুচ্ছতো চ অট্ঠকথাতো চ সুৱিনিচ্ছিতং হোতি, কঙ্খচ্ছেদং কত্ৱা উগ্গহিতং.
ৱিনযে খো পন ঠিতো হোতীতি ৱিনযে লজ্জীভাৱেন পতিট্ঠিতো হোতি. অলজ্জী হি বহুস্সুতোপি সমানো লাভগৰুতায তন্তিং ৱিসংৱাদেত্ৱা উদ্ধম্মং উব্বিনযং সত্থুসাসনং দীপেত্ৱা সাসনে মহন্তং উপদ্দৱং কৰোতি. সঙ্ঘভেদম্পি সঙ্ঘৰাজিম্পি উপ্পাদেতি. লজ্জী পন কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো জীৱিতহেতুপি তন্তিং অৱিসংৱাদেত্ৱা ধম্মমেৱ ৱিনযমেৱ চ দীপেতি, সত্থুসাসনং গৰুং কত্ৱা ঠপেতি. তথা হি পুব্বে মহাথেৰা তিক্খত্তুং ৱাচং নিচ্ছাৰেসুং – ‘‘অনাগতে লজ্জী ৰক্খিস্সতি, লজ্জী ৰক্খিস্সতি, লজ্জী ৰক্খিস্সতী’’তি. এৱং যো লজ্জী, সো ৱিনযং অৱিজহন্তো অৱোক্কমন্তো লজ্জীভাৱেন ৱিনযে ঠিতো হোতি সুপ্পতিট্ঠিতোতি. অসংহীৰোতি সংহীৰো নাম যো পাড়িযং ৱা অট্ঠকথাযং ৱা হেট্ঠতো ৱা উপৰিতো ৱা পদপটিপাটিযা ৱা পুচ্ছিযমানো ৱিত্থুনতি ৱিপ্ফন্দতি সন্তিট্ঠিতুং ন সক্কোতি; যং যং পৰেন ৱুচ্চতি তং তং অনুজানাতি; সকৱাদং ছড্ডেত্ৱা পৰৱাদং গণ্হাতি. যো পন পাড়িযং ৱা অট্ঠকথায ৱা হেট্ঠুপৰিযেন ৱা পদপটিপাটিযা ৱা পুচ্ছিযমানো ন ৱিত্থুনতি ন ৱিপ্ফন্দতি, একেকলোমং সণ্ডাসেন গণ্হন্তো ৱিয ‘‘এৱং মযং ৱদাম; এৱং নো আচৰিযা ৱদন্তী’’তি ৱিস্সজ্জেতি; যম্হি পাড়ি চ পাড়িৱিনিচ্ছযো চ সুৱণ্ণভাজনে পক্খিত্তসীহৱসা ৱিয পৰিক্খযং পৰিযাদানং অগচ্ছন্তো তিট্ঠতি, অযং ৱুচ্চতি ‘‘অসংহীৰো’’তি.
আচৰিযপৰম্পৰা খো পনস্স সুগ্গহিতা হোতীতি থেৰপৰম্পৰা ৱংসপৰম্পৰা চস্স সুট্ঠু গহিতা হোতি. সুমনসিকতাতি সুট্ঠু মনসিকতা; আৱজ্জিতমত্তে উজ্জলিতপদীপো ৱিয হোতি. সূপধাৰিতাতি সুট্ঠু উপধাৰিতা পুব্বাপৰানুসন্ধিতো অত্থতো কাৰণতো চ উপধাৰিতা; অত্তনো মতিং পহায আচৰিযসুদ্ধিযা ৱত্তা হোতি ‘‘ময্হং আচৰিযো অসুকাচৰিযস্স সন্তিকে উগ্গণ্হি, সো অসুকস্সা’’তি এৱং সব্বং আচৰিযপৰম্পৰং থেৰৱাদঙ্গং আহৰিত্ৱা যাৱ উপালিত্থেৰো সম্মাসম্বুদ্ধস্স সন্তিকে উগ্গণ্হীতি পাপেত্ৱা ঠপেতি. ততোপি আহৰিত্ৱা উপালিত্থেৰো সম্মাসম্বুদ্ধস্স সন্তিকে উগ্গণ্হি, দাসকত্থেৰো অত্তনো উপজ্ঝাযস্স উপালিত্থেৰস্স, সোণকত্থেৰো অত্তনো উপজ্ঝাযস্স দাসকত্থেৰস্স, সিগ্গৱত্থেৰো অত্তনো উপজ্ঝাযস্স সোণকত্থেৰস্স, মোগ্গলিপুত্ততিস্সত্থেৰো অত্তনো উপজ্ঝাযস্স সিগ্গৱত্থেৰস্স চণ্ডৱজ্জিত্থেৰস্স চাতি. এৱং সব্বং আচৰিযপৰম্পৰং থেৰৱাদঙ্গং আহৰিত্ৱা অত্তনো আচৰিযং পাপেত্ৱা ঠপেতি. এৱং উগ্গহিতা হি আচৰিযপৰম্পৰা সুগ্গহিতা হোতি. এৱং অসক্কোন্তেন পন অৱস্সং দ্ৱে তযো পৰিৱট্টা উগ্গহেতব্বা. সব্বপচ্ছিমেন হি নযেন যথা আচৰিযো চ আচৰিযাচৰিযো চ পাড়িঞ্চ পৰিপুচ্ছঞ্চ ৱদন্তি, তথা ঞাতুং ৱট্টতি.
ইমেহি চ পন তীহি লক্খণেহি সমন্নাগতেন ৱিনযধৰেন ৱত্থুৱিনিচ্ছযত্থং সন্নিপতিতে সঙ্ঘে ওতিণ্ণে ৱত্থুস্মিং চোদকেন চ চুদিতকেন চ ৱুত্তে ৱত্তব্বে সহসা অৱিনিচ্ছিনিত্ৱাৱ ছ ঠানানি ওলোকেতব্বানি. কতমানি ছ? ৱত্থু ওলোকেতব্বং, মাতিকা ওলোকেতব্বা, পদভাজনীযং ওলোকেতব্বং, তিকপৰিচ্ছেদো ওলোকেতব্বো, অন্তৰাপত্তি ওলোকেতব্বা, অনাপত্তি ওলোকেতব্বাতি.
ৱত্থুং ওলোকেন্তোপি হি ‘‘তিণেন ৱা পণ্ণেন ৱা পটিচ্ছাদেত্ৱা আগন্তব্বং, ন ত্ৱেৱ নগ্গেন আগন্তব্বং; যো আগচ্ছেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাৰা. ৫১৭) এৱং একচ্চং আপত্তিং পস্সতি. সো তং সুত্তং আনেত্ৱা তং অধিকৰণং ৱূপসমেস্সতি.
মাতিকং ওলোকেন্তোপি ‘‘সম্পজানমুসাৱাদে পাচিত্তিয’’ন্তিআদিনা (পাচি. ২) নযেন পঞ্চন্নং আপত্তীনং অঞ্ঞতৰং আপত্তিং পস্সতি, সো তং সুত্তং আনেত্ৱা তং অধিকৰণং ৱূপসমেস্সতি.
পদভাজনীযং ওলোকেন্তোপি ‘‘অক্খযিতে সৰীৰে মেথুনং ধম্মং পটিসেৱতি, আপত্তি পাৰাজিকস্স. যেভুয্যেন খযিতে সৰীৰে মেথুনং ধম্মং পটিসেৱতি, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তিআদিনা (পাৰা. ৫৯ আদযো, অত্থতো সমানং) নযেন সত্তন্নং আপত্তীনং অঞ্ঞতৰং আপত্তিং পস্সতি, সো পদভাজনীযতো সুত্তং আনেত্ৱা তং অধিকৰণং ৱূপসমেস্সতি.
তিকপৰিচ্ছেদং ওলোকেন্তোপি তিকসঙ্ঘাদিসেসং ৱা তিকপাচিত্তিযং ৱা তিকদুক্কটং ৱা অঞ্ঞতৰং ৱা আপত্তিং তিকপৰিচ্ছেদে পস্সতি, সো ততো সুত্তং আনেত্ৱা তং অধিকৰণং ৱূপসমেস্সতি.
অন্তৰাপত্তিং ওলোকেন্তোপি ‘‘পটিলাতং উক্খিপতি, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (পাচি. ৩৫৫) এৱং যা সিক্খাপদন্তৰেসু অন্তৰাপত্তি হোতি তং পস্সতি, সো তং সুত্তং আনেত্ৱা তং অধিকৰণং ৱূপসমেস্সতি.
অনাপত্তিং ওলোকেন্তোপি ‘‘অনাপত্তি ভিক্খু অসাদিযন্তস্স, অথেয্যচিত্তস্স, ন মৰণাধিপ্পাযস্স, অনুল্লপনাধিপ্পাযস্স, ন মোচনাধিপ্পাযস্স, অসঞ্চিচ্চ, অস্সতিযা, অজানন্তস্সা’’তি (পাৰা. ৭২ আদযো) এৱং তস্মিং তস্মিং সিক্খাপদে নিদ্দিট্ঠং অনাপত্তিং পস্সতি, সো তং সুত্তং আনেত্ৱা তং অধিকৰণং ৱূপসমেস্সতি.
যো হি ভিক্খু চতুব্বিধৱিনযকোৱিদো তিলক্খণসম্পন্নো ইমানি ছ ঠানানি ওলোকেত্ৱা অধিকৰণং ৱূপসমেস্সতি, তস্স ৱিনিচ্ছযো অপ্পটিৱত্তিযো, বুদ্ধেন সযং নিসীদিত্ৱা ৱিনিচ্ছিতসদিসো হোতি. তং চেৱং ৱিনিচ্ছযকুসলং ভিক্খুং কোচি কতসিক্খাপদৱীতিক্কমো ভিক্খু উপসঙ্কমিত্ৱা অত্তনো কুক্কুচ্চং পুচ্ছেয্য; তেন সাধুকং সল্লক্খেত্ৱা সচে অনাপত্তি হোতি, ‘‘অনাপত্তী’’তি ৱত্তব্বং. সচে পন আপত্তি হোতি, ‘‘আপত্তী’’তি ৱত্তব্বং. সা দেসনাগামিনী চে, ‘‘দেসনাগামিনী’’তি ৱত্তব্বং. ৱুট্ঠানগামিনী চে, ‘‘ৱুট্ঠানগামিনী’’তি ৱত্তব্বং. অথস্স পাৰাজিকচ্ছাযা দিস্সতি, ‘‘পাৰাজিকাপত্তী’’তি ন তাৱ ৱত্তব্বং. কস্মা? মেথুনধম্মৱীতিক্কমো হি উত্তৰিমনুস্সধম্মৱীতিক্কমো চ ওড়াৰিকো. অদিন্নাদানমনুস্সৱিগ্গহৱীতিক্কমা পন সুখুমা চিত্তলহুকা. তে সুখুমেনেৱ আপজ্জতি, সুখুমেন ৰক্খতি, তস্মা ৱিসেসেন তংৱত্থুকং কুক্কুচ্চং পুচ্ছিযমানো ‘‘আপত্তী’’তি অৱত্ৱা সচস্স আচৰিযো ধৰতি, ততো তেন সো ভিক্খু ‘‘অম্হাকং আচৰিযং পুচ্ছা’’তি পেসেতব্বো. সচে সো পুন আগন্ত্ৱা ‘‘তুম্হাকং আচৰিযো সুত্ততো নযতো ওলোকেত্ৱা ‘সতেকিচ্ছো’তি মং আহা’’তি ৱদতি, ততো অনেন সো ‘‘সাধু সুট্ঠু যং আচৰিযো ভণতি তং কৰোহী’’তি ৱত্তব্বো. অথ পনস্স আচৰিযো নত্থি, সদ্ধিং উগ্গহিতত্থেৰো পন অত্থি, তস্স সন্তিকং পেসেতব্বো – ‘‘অম্হেহি সহ উগ্গহিতত্থেৰো গণপামোক্খো, তং গন্ত্ৱা পুচ্ছা’’তি. তেনাপি ‘‘সতেকিচ্ছো’’তি ৱিনিচ্ছিতে ‘‘সাধু সুট্ঠু তস্স ৱচনং কৰোহী’’তি ৱত্তব্বো. অথ সদ্ধিং উগ্গহিতত্থেৰোপি নত্থি, অন্তেৱাসিকো পণ্ডিতো অত্থি, তস্স সন্তিকং পেসেতব্বো – ‘‘অসুকদহৰং গন্ত্ৱা পুচ্ছা’’তি. তেনাপি ‘‘সতেকিচ্ছো’’তি ৱিনিচ্ছিতে ‘‘সাধু সুট্ঠু তস্স ৱচনং কৰোহী’’তি ৱত্তব্বো. অথ দহৰস্সাপি পাৰাজিকচ্ছাযাৱ উপট্ঠাতি, তেনাপি ‘‘পাৰাজিকোসী’’তি ন ৱত্তব্বো. দুল্লভো হি বুদ্ধুপ্পাদো, ততো দুল্লভতৰা পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ. এৱং পন ৱত্তব্বো – ‘‘ৱিৱিত্তং ওকাসং সম্মজ্জিত্ৱা দিৱাৱিহাৰং নিসীদিত্ৱা সীলানি সোধেত্ৱা দ্ৱত্তিংসাকাৰং তাৱ মনসি কৰোহী’’তি. সচে তস্স অৰোগং সীলং কম্মট্ঠানং ঘটযতি, সঙ্খাৰা পাকটা হুত্ৱা উপট্ঠহন্তি, উপচাৰপ্পনাপ্পত্তং ৱিয চিত্তম্পি একগ্গং হোতি, দিৱসং অতিক্কন্তম্পি ন জানাতি. সো দিৱসাতিক্কমে উপট্ঠানং আগতো এৱং ৱত্তব্বো – ‘‘কীদিসা তে চিত্তপ্পৱত্তী’’তি. আৰোচিতায চিত্তপ্পৱত্তিযা ৱত্তব্বো – ‘‘পব্বজ্জা নাম চিত্তৱিসুদ্ধত্থায, অপ্পমত্তো সমণধম্মং কৰোহী’’তি.
যস্স পন সীলং ভিন্নং হোতি, তস্স কম্মট্ঠানং ন ঘটযতি, পতোদাভিতুন্নং ৱিয চিত্তং ৱিকম্পতি, ৱিপ্পটিসাৰগ্গিনা ডয্হতি, তত্তপাসাণে নিসিন্নো ৱিয তঙ্খণঞ্ঞেৱ ৱুট্ঠাতি. সো আগতো ‘‘কা তে চিত্তপ্পৱত্তী’’তি পুচ্ছিতব্বো. আৰোচিতায চিত্তপ্পৱত্তিযা ‘‘নত্থি লোকে ৰহো নাম পাপকম্মং পকুব্বতো. সব্বপঠমঞ্হি পাপং কৰোন্তো অত্তনা জানাতি, অথস্স আৰক্খদেৱতা পৰচিত্তৱিদূ সমণব্ৰাহ্মণা অঞ্ঞা চ দেৱতা জানন্তি, ত্ৱংযেৱ দানি তৱ সোত্থিং পৰিযেসাহী’’তি ৱত্তব্বো.
নিট্ঠিতা চতুব্বিধৱিনযকথা
ৱিনযধৰস্স চ লক্খণাদিকথা.
ভিক্খুপদভাজনীযৱণ্ণনা
ইদানি সিক্খাপদৱিভঙ্গস্স অত্থং ৱণ্ণযিস্সাম. যং ৱুত্তং যো পনাতি যো যাদিসোতিআদি. এত্থ যো পনাতি ৱিভজিতব্বপদং; যো যাদিসোতিআদীনি তস্স ৱিভজনপদানি. এত্থ চ যস্মা পনাতি নিপাতমত্তং; যোতি অত্থপদং; তঞ্চ অনিযমেন পুগ্গলং দীপেতি, তস্মা তস্স অত্থং দস্সেন্তো অনিযমেন পুগ্গলদীপকং যো সদ্দমেৱ আহ. তস্মা এত্থ এৱমত্থো ৱেদিতব্বো – যো পনাতি যো যোকোচীতি ৱুত্তং হোতি. যস্মা পন যো যোকোচি নাম, সো অৱস্সং লিঙ্গ-যুত্ত-জাতি-নাম-গোত্ত-সীল-ৱিহাৰ-গোচৰৱযেসু একেনাকাৰেন পঞ্ঞাযতি, তস্মা তং তথা ঞাপেতুং তং পভেদং পকাসেন্তো ‘‘যাদিসো’’তিআদিমাহ. তত্থ যাদিসোতি লিঙ্গৱসেন যাদিসো ৱা তাদিসো ৱা হোতু; দীঘো ৱা ৰস্সো ৱা কাড়ো ৱা ওদাতো ৱা মঙ্গুৰচ্ছৱি ৱা কিসো ৱা থূলো ৱাতি অত্থো. যথাযুত্তোতি যোগৱসেন যেন ৱা তেন ৱা যুত্তো হোতু; নৱকম্মযুত্তো ৱা উদ্দেসযুত্তো ৱা ৱাসধুৰযুত্তো ৱাতি অত্থো. যথাজচ্চোতি জাতিৱসেন যংজচ্চো ৱা তংজচ্চো ৱা হোতু; খত্তিযো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা ৱেস্সো ৱা সুদ্দো ৱাতি অত্থো. যথানামোতি নামৱসেন যথানামো ৱা তথানামো ৱা হোতু; বুদ্ধৰক্খিতো ৱা ধম্মৰক্খিতো ৱা সঙ্ঘৰক্খিতো ৱাতি অত্থো. যথাগোত্তোতি গোত্তৱসেন যথাগোত্তো ৱা তথাগোত্তো ৱা যেন ৱা তেন ৱা গোত্তেন হোতু; কচ্চাযনো ৱা ৱাসিট্ঠো ৱা কোসিযো ৱাতি অত্থো. যথাসীলোতি সীলেসু যথাসীলো ৱা তথাসীলো ৱা হোতু; নৱকম্মসীলো ৱা উদ্দেসসীলো ৱা ৱাসধুৰসীলো ৱাতি অত্থো. যথাৱিহাৰীতি ৱিহাৰেসুপি যথাৱিহাৰী ৱা তথাৱিহাৰী ৱা হোতু; নৱকম্মৱিহাৰী ৱা উদ্দেসৱিহাৰী ৱা ৱাসধুৰৱিহাৰী ৱাতি অত্থো. যথাগোচৰোতি গোচৰেসুপি যথাগোচৰো ৱা তথাগোচৰো ৱা হোতু; নৱকম্মগোচৰো ৱা উদ্দেসগোচৰো ৱা ৱাসধুৰগোচৰো ৱাতি অত্থো. থেৰো ৱাতি আদীসু ৱযোৱুড্ঢাদীসু যো ৱা সো ৱা হোতু; পৰিপুণ্ণদসৱস্সতায থেৰো ৱা ঊনপঞ্চৱস্সতায নৱো ৱা অতিৰেকপঞ্চৱস্সতায মজ্ঝিমো ৱাতি অত্থো. অথ খো সব্বোৱ ইমস্মিং অত্থে এসো ৱুচ্চতি ‘‘যো পনা’’তি.
ভিক্খুনিদ্দেসে ভিক্খতীতি ভিক্খকো; লভন্তো ৱা অলভন্তো ৱা অৰিযায যাচনায যাচতীতি অত্থো. বুদ্ধাদীহি অজ্ঝুপগতং ভিক্খাচৰিযং অজ্ঝুপগতত্তা ভিক্খাচৰিযং অজ্ঝুপগতো নাম. যো হি কোচি অপ্পং ৱা মহন্তং ৱা ভোগক্খন্ধং পহায অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো, সো কসিগোৰক্খাদীহি জীৱিককপ্পনং হিত্ৱা লিঙ্গসম্পটিচ্ছনেনেৱ ভিক্খাচৰিযং অজ্ঝুপগতোতি ভিক্খু. পৰপটিবদ্ধজীৱিকত্তা ৱা ৱিহাৰমজ্ঝে কাজভত্তং ভুঞ্জমানোপি ভিক্খাচৰিযং অজ্ঝুপগতোতি ভিক্খু; পিণ্ডিযালোপভোজনং নিস্সায পব্বজ্জায উস্সাহজাতত্তা ৱা ভিক্খাচৰিযং অজ্ঝুপগতোতি ভিক্খু. অগ্ঘফস্সৱণ্ণভেদেন ভিন্নং পটং ধাৰেতীতি ভিন্নপটধৰো. তত্থ সত্থকচ্ছেদনেন অগ্ঘভেদো ৱেদিতব্বো. সহস্সগ্ঘনকোপি হি পটো সত্থকেন খণ্ডাখণ্ডিকং ছিন্নো ভিন্নগ্ঘো হোতি. পুৰিমগ্ঘতো উপড্ঢম্পি ন অগ্ঘতি. সুত্তসংসিব্বনেন ফস্সভেদো ৱেদিতব্বো. সুখসম্ফস্সোপি হি পটো সুত্তেহি সংসিব্বিতো ভিন্নফস্সো হোতি. খৰসম্ফস্সতং পাপুণাতি. সূচিমলাদীহি ৱণ্ণভেদো ৱেদিতব্বো. সুপৰিসুদ্ধোপি হি পটো সূচিকম্মতো পট্ঠায সূচিমলেন, হত্থসেদমলজল্লিকাহি, অৱসানে ৰজনকপ্পকৰণেহি চ ভিন্নৱণ্ণো হোতি; পকতিৱণ্ণং ৱিজহতি. এৱং তীহাকাৰেহি ভিন্নপটধাৰণতো ভিন্নপটধৰোতি ভিক্খু. গিহিৱত্থৱিসভাগানং ৱা কাসাৱানং ধাৰণমত্তেনেৱ ভিন্নপটধৰোতি ভিক্খু.
সমঞ্ঞাযাতি পঞ্ঞত্তিযা ৱোহাৰেনাতি অত্থো. সমঞ্ঞায এৱ হি একচ্চো ‘‘ভিক্খূ’’তি পঞ্ঞাযতি. তথা হি নিমন্তনাদিম্হি ভিক্খূসু গণিযমানেসু সামণেৰেপি গহেত্ৱা ‘‘সতং ভিক্খূ সহস্সং ভিক্খূ’’তি ৱদন্তি. পটিঞ্ঞাযাতি অত্তনো পটিজাননেন পটিঞ্ঞাযপি হি একচ্চো ‘‘ভিক্খূ’’তি পঞ্ঞাযতি. তস্স ‘‘কো এত্থাতি? অহং, আৱুসো, ভিক্খূ’’তি (অ. নি. ১০.৯৬) এৱমাদীসু সম্ভৱো দট্ঠব্বো. অযং পন আনন্দত্থেৰেন ৱুত্তা ধম্মিকা পটিঞ্ঞা. ৰত্তিভাগে পন দুস্সীলাপি পটিপথং আগচ্ছন্তা ‘‘কো এত্থা’’তি ৱুত্তে অধম্মিকায পটিঞ্ঞায অভূতায ‘‘মযং ভিক্খূ’’তি ৱদন্তি.
এহি ভিক্খূতি এহি ভিক্খু নাম ভগৱতো ‘‘এহি ভিক্খূ’’তি ৱচনমত্তেন ভিক্খুভাৱং এহিভিক্খূপসম্পদং পত্তো. ভগৱা হি এহিভিক্খুভাৱায উপনিস্সযসম্পন্নং পুগ্গলং দিস্ৱা ৰত্তপংসুকূলন্তৰতো সুৱণ্ণৱণ্ণং দক্খিণহত্থং নীহৰিত্ৱা ব্ৰহ্মঘোসং নিচ্ছাৰেন্তো ‘‘এহি, ভিক্খু, চৰ ব্ৰহ্মচৰিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযাযা’’তি ৱদতি. তস্স সহেৱ ভগৱতো ৱচনেন গিহিলিঙ্গং অন্তৰধাযতি, পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ ৰুহতি. ভণ্ডু কাসাযৱসনো হোতি. একং নিৱাসেত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা একং অংসে ঠপেত্ৱা ৱামংসকূটে আসত্তনীলুপ্পলৱণ্ণমত্তিকাপত্তো –
‘‘তিচীৱৰঞ্চ পত্তো চ, ৱাসি সূচি চ বন্ধনং;
পৰিস্সাৱনেন অট্ঠেতে, যুত্তযোগস্স ভিক্খুনো’’তি.
এৱং ৱুত্তেহি অট্ঠহি পৰিক্খাৰেহি সৰীৰে পটিমুক্কেহিযেৱ সট্ঠিৱস্সিকত্থেৰো ৱিয ইৰিযাপথসম্পন্নো বুদ্ধাচৰিযকো বুদ্ধুপজ্ঝাযকো সম্মাসম্বুদ্ধং ৱন্দমানোযেৱ তিট্ঠতি. ভগৱা হি পঠমবোধিযং একস্মিং কালে এহিভিক্খূপসম্পদায এৱ উপসম্পাদেতি. এৱং উপসম্পন্নানি চ সহস্সুপৰি একচত্তালীসুত্তৰানি তীণি ভিক্খুসতানি অহেসুং; সেয্যথিদং – পঞ্চ পঞ্চৱগ্গিযত্থেৰা, যসো কুলপুত্তো, তস্স পৰিৱাৰা চতুপণ্ণাস সহাযকা, তিংস ভদ্দৱগ্গিযা, সহস্সপুৰাণজটিলা, সদ্ধিং দ্ৱীহি অগ্গসাৱকেহি অড্ঢতেয্যসতা পৰিব্বাজকা, একো অঙ্গুলিমালত্থেৰোতি. ৱুত্তঞ্হেতং অট্ঠকথাযং –
‘‘তীণি সতং সহস্সঞ্চ, চত্তালীসং পুনাপৰে;