৬. সুৰাপানৱগ্গো
১. সুৰাপানসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩২৬. সুৰাপানৱগ্গস্স পঠমসিক্খাপদে – ভদ্দৱতিকাতি একো গামো, সো ভদ্দিকায ৱতিযা সমন্নাগতত্তা এতং নাম লভি. পথাৱিনোতি অদ্ধিকা. তেজসা তেজন্তি অত্তনো তেজসা আনুভাৱেন নাগস্স তেজং. কাপোতিকাতি কপোতপাদসমৱণ্ণৰত্তোভাসা. পসন্নাতি সুৰামণ্ডস্সেতং অধিৱচনং. অননুচ্ছৱিযং ভিক্খৱে সাগতস্সাতি পঞ্চাভিঞ্ঞস্স সতো মজ্জপানং নাম ন অনুচ্ছৱিযন্তি ৱুত্তং হোতি.
৩২৮. পুপ্ফাসৱো নাম মধুকপুপ্ফাদীনং ৰসেন কতো. ফলাসৱো নাম মুদ্দিকফলাদীনি মদ্দিত্ৱা তেসং ৰসেন কতো. মধ্ৱাসৱো নাম মুদ্দিকানং জাতিৰসেন কতো; মক্খিকমধুনাপি কৰিযতীতি ৱদন্তি. গুড়াসৱো নাম উচ্ছুৰসাদীহি কৰিযতি. সুৰা নাম পিট্ঠকিণ্ণপক্খিত্তা; নাড়িকেৰাদীনম্পি ৰসেন কতা সুৰাত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি, তস্সাযেৱ কিণ্ণপক্খিত্তায মণ্ডে গহিতে মেৰযোত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতীতি ৱদন্তি. অন্তমসো কুসগ্গেনপি পিৱতীতি এতং সুৰং ৱা মেৰযং ৱা বীজতো পট্ঠায কুসগ্গেন পিৱতোপি পাচিত্তিযন্তি অত্থো. একেন পন পযোগেন বহুম্পি পিৱন্তস্স একা আপত্তি. ৱিচ্ছিন্দিত্ৱা ৱিচ্ছিন্দিত্ৱা পিৱতো পযোগগণনায আপত্তিযো.
৩২৯. অমজ্জঞ্চ হোতি মজ্জৱণ্ণং মজ্জগন্ধং মজ্জৰসন্তি লোণসোৱীৰকং ৱা সুত্তং ৱা হোতি. সূপসম্পাকেতি ৱাসগাহাপনত্থং ঈসকং মজ্জং পক্খিপিত্ৱা সূপং পচন্তি, তস্মিং অনাপত্তি. মংসসম্পাকেপি এসেৱ নযো. তেলং পন ৱাতভেসজ্জত্থং মজ্জেন সদ্ধিং পচন্তি, তস্মিম্পি অনতিক্খিত্তমজ্জেযেৱ অনাপত্তি, যং পন অতিক্খিত্তমজ্জং হোতি, এত্থ মজ্জস্স ৱণ্ণগন্ধৰসা পঞ্ঞাযন্তি, তস্মিং আপত্তিযেৱ. অমজ্জং অৰিট্ঠন্তি যো অৰিট্ঠো মজ্জং ন হোতি, তস্মিং অনাপত্তি. আমলকাদীনংযেৱ কিৰ ৰসেন অৰিট্ঠং কৰোন্তি, সো মজ্জৱণ্ণগন্ধৰসোযেৱ হোতি, ন চ মজ্জং; তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. যো পন সম্ভাৰপক্খিত্তো, সো মজ্জং হোতি, বীজতো পট্ঠায ন ৱট্টতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. এড়কলোমসমুট্ঠানং – কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, লোকৱজ্জং, কাযকম্মং অকুসলচিত্তং, তিৱেদনন্তি. ৱত্থুঅজাননতায চেত্থ অচিত্তকতা ৱেদিতব্বা, অকুসলেনেৱ পাতব্বতায লোকৱজ্জতাতি.
সুৰাপানসিক্খাপদং পঠমং.
২. অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৩০. দুতিযে – অঙ্গুলিপতোদকেনাতি অঙ্গুলীহি উপকচ্ছকাদিঘট্টনং ৱুচ্চতি. উত্তসন্তোতি অতিহাসেন কিলমন্তো. অনস্সাসকোতি উপচ্ছিন্নঅস্সাসপস্সাসসঞ্চাৰো হুত্ৱা. অনুপসম্পন্নং কাযেন কাযন্তি এত্থ ভিক্খুনীপি অনুপসম্পন্নট্ঠানে ঠিতা, তম্পি খিড্ডাধিপ্পাযেন ফুসন্তস্স দুক্কটং. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.
পঠমপাৰাজিকসমুট্ঠানং – কিৰিযং, সঞ্ঞাৱিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৱজ্জং, কাযকম্মং, অকুসলচিত্তং, দ্ৱিৱেদনন্তি.
অঙ্গুলিপতোদকসিক্খাপদং দুতিযং.
৩. হসধম্মসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৩৫. ততিযে – অপ্পকতঞ্ঞুনোতি যং ভগৱতা পকতং পঞ্ঞত্তং, তং ন জানন্তীতি অত্থো.
৩৩৬. উদকে হসধম্মেতি উদককীড়িকা ৱুচ্চতি. উপৰিগোপ্ফকেতি গোপ্ফকানং উপৰিভাগপ্পমাণে. হসাধিপ্পাযোতি কীড়াধিপ্পাযো. নিমুজ্জতি ৱাতিআদীসু নিমুজ্জনত্থায ওৰোহন্তস্স পদৱাৰে পদৱাৰে দুক্কটং. নিমুজ্জনুম্মুজ্জনেসু পযোগে পযোগে পাচিত্তিযং. নিমুজ্জিত্ৱা অন্তোউদকেযেৱ গচ্ছন্তস্স হত্থৱাৰপদৱাৰেসু সব্বত্থ পাচিত্তিযং. পলৱতীতি তৰতি. হত্থেহি তৰন্তস্স হত্থৱাৰে হত্থৱাৰে পাচিত্তিযং. পাদেসুপি এসেৱ নযো. যেন যেন অঙ্গেন তৰতি, তস্স তস্স পযোগে পযোগে পাচিত্তিযং. তীৰতো ৱা ৰুক্খতো ৱা উদকে পততি, পাচিত্তিযমেৱ. নাৱায কীড়তীতি ফিযাৰিত্তাদীহি নাৱং পাজেন্তো ৱা তীৰে উস্সাৰেন্তো ৱা নাৱায কীড়তি, দুক্কটং.
হত্থেন ৱাতিআদীসুপি পযোগে পযোগে দুক্কটং. কেচি হত্থেন উদকে খিত্তায কথলায পতনুপ্পতনৱাৰেসু দুক্কটং ৱদন্তি, তং ন গহেতব্বং. তত্থ হি একপযোগত্তা একমেৱ দুক্কটং, অপিচ উপৰিগোপ্ফকে ৱুত্তানি উম্মুজ্জনাদীনি ঠপেত্ৱা অঞ্ঞেন যেন কেনচি আকাৰেন উদকং ওতৰিত্ৱা ৱা অনোতৰিত্ৱা ৱা যত্থ কত্থচি ঠিতং উদকং অন্তমসো বিন্দুং গহেত্ৱা খিপনকীড়াযপি কীড়ন্তস্স দুক্কটমেৱ, অত্থজোতকং পন অক্খৰং লিখিতুং ৱট্টতি, অযমেত্থ ৱিনিচ্ছযো. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ.
পঠমপাৰাজিকসমুট্ঠানং – কিৰিযং, সঞ্ঞাৱিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৱজ্জং, কাযকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
হসধম্মসিক্খাপদং ততিযং.
৪. অনাদৰিযসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৪২. চতুত্থে – কথাযং নস্সেয্যাতি কথং অযং ধম্মো তন্তি পৱেণী নস্সেয্য. তং ৱা ন সিক্খিতুকামোতি যেন পঞ্ঞত্তেন ৱুচ্চতি, তং পঞ্ঞত্তং ন সিক্খিতুকামো. অপঞ্ঞত্তেনাতি সুত্তে ৱা অভিধম্মে ৱা আগতেন.
৩৪৪. এৱং অম্হাকং আচৰিযানং উগ্গহোতি এত্থ গাৰয্হো আচৰিযুগ্গহো ন গহেতব্বো; পৱেণিযা আগতো আচৰিযুগ্গহোৱ গহেতব্বো. কুৰুন্দিযং পন ‘‘লোকৱজ্জে আচৰিযুগ্গহো ন ৱট্টতি, পণ্ণত্তিৱজ্জে পন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. মহাপচ্চৰিযং ‘‘সুত্তং সুত্তানুলোমঞ্চ উগ্গহিতকানংযেৱ আচৰিযানং উগ্গহো পমাণং, অজানন্তানং কথা অপ্পমাণন্তি ৱুত্তং. তং সব্বং পৱেণিযা আগতেসমোধানং গচ্ছতি. সেসং উত্তানমেৱাতি.
তিসমুট্ঠানং – কাযচিত্ততো ৱাচাচিত্ততো কাযৱাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিৰিযং, সঞ্ঞাৱিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, দুক্খৱেদনন্তি.
অনাদৰিযসিক্খাপদং চতুত্থং.
৫. ভিংসাপনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৪৫. পঞ্চমে – ৰূপূপহাৰাদযো মনুস্সৱিগ্গহে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা. সেসং উত্তানমেৱ. সমুট্ঠানাদীনি অনাদৰিযসদিসানেৱাতি.
ভিংসাপনসিক্খাপদং পঞ্চমং.
৬. জোতিসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৫০. ছট্ঠে – ভগ্গাতি জনপদস্স নামং. সংসুমাৰগিৰন্তি নগৰস্স. ভেসকড়াৱনন্তি তন্নিস্সিতৱনস্স. তং পন মিগানং ফাসুৱিহাৰত্থায দিন্নত্তা মিগদাযোতি ৱুচ্চতি. সমাদহিত্ৱাতি জালেত্ৱা. পৰিপাতেসীতি অনুবন্ধি.
৩৫২. পদীপেপীতি পদীপুজ্জলনেপি. জোতিকেপীতি পত্তপচনসেদকম্মাদীসু জোতিকৰণে. তথাৰূপপচ্চযাতি পদীপাদিপচ্চযা.
৩৫৪-৫. সযং সমাদহতীতি এত্থ জোতিং সমাদহিতুকামতায অৰণিসণ্ঠপনতো পট্ঠায যাৱ জালা ন উট্ঠহতি, তাৱ সব্বপযোগেসু দুক্কটং. পটিলাতং উক্খিপতীতি দয্হমানং অলাতং পতিতং উক্খিপতি, পুন যথাঠানে ঠপেতীতি অত্থো. এৱং অৱিজ্ঝাতং উক্খিপিত্ৱা পক্খিপন্তস্সেৱ দুক্কটং, ৱিজ্ঝাতং পুন জালাপেন্তস্স পাচিত্তিযমেৱ.
৩৫৬. তথাৰূপপচ্চযাতি ঠপেত্ৱা পদীপাদীনি অঞ্ঞেনপি তথাৰূপেন পচ্চযেন সমাদহন্তস্স অনাপত্তি. আপদাসূতি দুট্ঠৱাড়মিগঅমনুস্সেহি উপদ্দৱো হোতি, তত্থ সমাদহন্তস্সাপি অনাপত্তি. সেসং উত্তানমেৱাতি. ছসমুট্ঠানং – কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
জোতিসিক্খাপদং ছট্ঠং.
৭. নহানসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৬৪. সত্তমে – চুণ্ণেন ৱা মত্তিকায ৱাতি এত্থ চুণ্ণমত্তিকানং অভিসঙ্খৰণকালতো পট্ঠায সব্বপযোগেসু দুক্কটং.
৩৬৬. পাৰং গচ্ছন্তো ন্হাযতীতি এত্থ সুক্খায নদিযা ৱালিকং উক্কিৰিত্ৱা কতআৱাটকেসুপি ন্হাযিতুং ৱট্টতি. আপদাসূতি ভমৰাদীহি অনুবদ্ধস্স উদকে নিমুজ্জিতুং ৱট্টতীতি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. এড়কলোমসমুট্ঠানং – কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
নহানসিক্খাপদং সত্তমং.
৮. দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৬৮-৯. অট্ঠমে – নৱং পন ভিক্খুনা চীৱৰলাভেনাতি এত্থ অলভীতি লভো; লভোযেৱ লাভো. কিং অলভি? চীৱৰং. কীদিসং? নৱং. ইতি ‘‘নৱচীৱৰলাভেনা’’তি ৱত্তব্বে অনুনাসিকলোপং অকত্ৱা ‘‘নৱচীৱৰলাভেনা’’তি ৱুত্তং; পটিলদ্ধনৱচীৱৰেনাতি অত্থো. মজ্ঝে ঠিতপদদ্ৱযে পনাতি নিপাতো. ভিক্খুনাতি যেন লদ্ধং তস্স নিদস্সনং. পদভাজনে পন ব্যঞ্জনং অনাদিযিত্ৱা যং লদ্ধং তং দস্সেতুং ‘‘চীৱৰং নাম ছন্নং চীৱৰান’’ন্তিআদি ৱুত্তং. চীৱৰন্তি এত্থ যং নিৱাসেতুং ৱা পাৰুপিতুং ৱা সক্কা হোতি, তদেৱ ৱেদিতব্বং. তেনেৱ ‘‘ৱিকপ্পনুপগপচ্ছিম’’ন্তি ন ৱুত্তং. কংসনীলন্তি চম্মকাৰনীলং. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘অযোমলং লোহমলং এতং কংসনীলং নামা’’তি ৱুত্তং. পলাসনীলন্তি যো কোচি নীলৱণ্ণো পণ্ণৰসো. দুব্বণ্ণকৰণং আদাতব্বন্তি এতং কপ্পবিন্দুং সন্ধায ৱুত্তং; ন নীলাদীহি সকলচীৱৰস্স দুব্বণ্ণকৰণং. তঞ্চ পন কপ্পং আদিযন্তেন চীৱৰং ৰজিত্ৱা চতূসু ৱা কোণেসু তীসু ৱা দ্ৱীসু ৱা একস্মিং ৱা কোণে মোৰস্স অক্খিমণ্ডলমত্তং ৱা মঙ্কুলপিট্ঠিমত্তং ৱা আদাতব্বং. মহাপচ্চৰিযং ‘‘পত্তে ৱা গণ্ঠিযং ৱা ন ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘ৱট্টতিযেৱা’’তি ৱুত্তং. পাড়িকপ্পকণ্ণিককপ্পাদযো পন সব্বত্থ পটিসিদ্ধা, তস্মা ঠপেত্ৱা একং ৱট্টবিন্দুং অঞ্ঞেন কেনচিপি ৱিকাৰেন কপ্পো ন কাতব্বো.
৩৭১. অগ্গড়েতিআদীসু এতানি অগ্গড়াদীনি কপ্পকতচীৱৰে পচ্ছা আৰোপেত্ৱা কপ্পকৰণকিচ্চং নত্থি. সেসং উত্তানমেৱ. এড়কলোমসমুট্ঠানং – কিৰিযাকিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং; কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
দুব্বণ্ণকৰণসিক্খাপদং অট্ঠমং.
৯. ৱিকপ্পনসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৭৪. নৱমে – তস্স ৱা অদিন্নন্তি চীৱৰসামিকস্স ‘‘পৰিভুঞ্জ ৱা ৱিস্সজ্জেহি ৱা যথাপচ্চযং ৱা কৰোহী’’তি এৱং ৱত্ৱা অদিন্নং. তস্স ৱা অৱিস্সসন্তোতি যেন ৱিনযকম্মং কতং, তস্স অৱিস্সাসেন ৱা. তেন পন দিন্নং ৱা তস্স ৱিস্সাসেন ৱা পৰিভুঞ্জন্তস্স অনাপত্তি. সেসমেত্থ তিংসকৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযত্তা উত্তানমেৱাতি. কথিনসমুট্ঠানং – কাযৱাচতো কাযৱাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিৰিযাকিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
ৱিকপ্পনসিক্খাপদং নৱমং.
১০. চীৱৰাপনিধানসিক্খাপদৱণ্ণনা
৩৭৭-৮১. দসমে – অপনিধেন্তীতি অপনেত্ৱা নিধেন্তি. হসাপেক্খোতি হসাধিপ্পাযো. অঞ্ঞং পৰিক্খাৰন্তি পাড়িযা অনাগতং পত্তত্থৱিকাদিং. ধম্মিং কথং কত্ৱাতি ‘‘সমণেন নাম অনিহিতপৰিক্খাৰেন ভৱিতুং ন ৱট্টতী’’তি এৱং ধম্মকথং কথেত্ৱা দস্সামীতি নিক্খিপতো অনাপত্তি. সেসমেত্থ উত্তানমেৱ. তিসমুট্ঠানং – কিৰিযং, সঞ্ঞাৱিমোক্খং, সচিত্তকং, লোকৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, অকুসলচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
চীৱৰাপনিধানসিক্খাপদং দসমং.
সমত্তো ৱণ্ণনাক্কমেন সুৰাপানৱগ্গো ছট্ঠো.