৪. পঠমসেনাসনসিক্খাপদৱণ্ণনা
১০৮. চতুত্থসিক্খাপদে – হেমন্তিকে কালেতি হেমন্তকালে হিমপাতসমযে. কাযং ওতাপেন্তাতি মঞ্চপীঠাদীসু নিসিন্না বালাতপেন কাযং ওতাপেন্তা. কালে আৰোচিতেতি যাগুভত্তাদীসু যস্স কস্সচি কালে আৰোচিতে. ওৱট্ঠং হোতীতি হিমৱস্সেন ওৱট্ঠং তিন্তং হোতি.
১১০. অৱস্সিকসঙ্কেতেতি ৱস্সিকৱস্সানমাসাতি এৱং অপঞ্ঞত্তে চত্তাৰো হেমন্তিকে চত্তাৰো চ গিম্হিকে অট্ঠ মাসেতি অত্থো. মণ্ডপে ৱাতি সাখামণ্ডপে ৱা পদৰমণ্ডপে ৱা. ৰুক্খমূলে ৱাতি যস্স কস্সচি ৰুক্খস্স হেট্ঠা. যত্থ কাকা ৱা কুললা ৱা ন ঊহদন্তীতি যত্থ ধুৱনিৱাসেন কুলাৱকে কত্ৱা ৱসমানা এতে কাককুললা ৱা অঞ্ঞে ৱা সকুন্তা তং সেনাসনং ন ঊহদন্তি, তাদিসে ৰুক্খমূলে নিক্খিপিতুং অনুজানামীতি. তস্মা যত্থ গোচৰপ্পসুতা সকুন্তা ৱিস্সমিত্ৱা গচ্ছন্তি, তস্স ৰুক্খস্স মূলে নিক্খিপিতুং ৱট্টতি. যস্মিং পন ধুৱনিৱাসেন কুলাৱকে কত্ৱা ৱসন্তি, তস্স ৰুক্খস্স মূলে ন নিক্খিপিতব্বং. ‘‘অট্ঠ মাসে’’তি ৱচনতো যেসু জনপদেসু ৱস্সকালে ন ৱস্সতি, তেসুপি চত্তাৰো মাসে নিক্খিপিতুং ন ৱট্টতিযেৱ. ‘‘অৱস্সিকসঙ্কেতে’’তি ৱচনতো যত্থ হেমন্তে দেৱো ৱস্সতি, তত্থ হেমন্তেপি অজ্ঝোকাসে নিক্খিপিতুং ন ৱট্টতি. গিম্হে পন সব্বত্থ ৱিগতৱলাহকং ৱিসুদ্ধং নভং হোতি, এৱৰূপে কালে কেনচিদেৱ কৰণীযেন অজ্ঝোকাসে মঞ্চপীঠং নিক্খিপিতুং ৱট্টতি.
অব্ভোকাসিকেনাপি ৱত্তং জানিতব্বং, তস্স হি সচে পুগ্গলিকমঞ্চকো অত্থি, তত্থেৱ সযিতব্বং. সঙ্ঘিকং গণ্হন্তেন ৱেত্তেন ৱা ৱাকেন ৱা ৱীতমঞ্চকো গহেতব্বো. তস্মিং অসতি পুৰাণমঞ্চকো গহেতব্বো. তস্মিম্পি অসতি নৱৱাযিমো ৱা ওনদ্ধকো ৱা গহেতব্বো. গহেত্ৱা চ পন ‘‘অহং উক্কট্ঠৰুক্খমূলিকো উক্কট্ঠঅব্ভোকাসিকো’’তি চীৱৰকুটিম্পি অকত্ৱা অসমযে অজ্ঝোকাসে ৰুক্খমূলে ৱা পঞ্ঞপেত্ৱা নিপজ্জিতুং ন ৱট্টতি. সচে পন চতুগ্গুণেনপি চীৱৰেন কতকুটি অতেমেন্তং ৰক্খিতুং ন সক্কোতি, সত্তাহৱদ্দলিকাদীনি ভৱন্তি, ভিক্খুনো কাযানুগতিকত্তা ৱট্টতি.
অৰঞ্ঞে পণ্ণকুটীসু ৱসন্তানং সীলসম্পদায পসন্নচিত্তা মনুস্সা নৱং মঞ্চপীঠং দেন্তি ‘‘সঙ্ঘিকপৰিভোগেন পৰিভুঞ্জথা’’তি ৱসিত্ৱা গচ্ছন্তেহি সামন্তৱিহাৰে সভাগভিক্খূনং পেসেত্ৱা গন্তব্বং, সভাগানং অভাৱে অনোৱস্সকে নিক্খিপিত্ৱা গন্তব্বং, অনোৱস্সকে অসতি ৰুক্খে লগ্গেত্ৱা গন্তব্বং. চেতিযঙ্গণে সম্মজ্জনিং গহেত্ৱা ভোজনসালঙ্গণং ৱা উপোসথাগাৰঙ্গণং ৱা পৰিৱেণদিৱাট্ঠানঅগ্গিসালাদীসু ৱা অঞ্ঞতৰং সম্মজ্জিত্ৱা ধোৱিত্ৱা পুন সম্মজ্জনীমাড়কেযেৱ ঠপেতব্বা. উপোসথাগাৰাদীসু অঞ্ঞতৰস্মিং গহেত্ৱা অৱসেসানি সম্মজ্জন্তস্সাপি এসেৱ নযো.
যো পন ভিক্খাচাৰমগ্গং সম্মজ্জন্তোৱ গন্তুকামো হোতি, তেন সম্মজ্জিত্ৱা সচে অন্তৰামগ্গে সালা অত্থি, তত্থ ঠপেতব্বা. সচে নত্থি, ৱলাহকানং অনুট্ঠিতভাৱং সল্লক্খেত্ৱা ‘‘যাৱাহং গামতো নিক্খমামি, তাৱ ন ৱস্সিস্সতী’’তি জানন্তেন যত্থ কত্থচি নিক্খিপিত্ৱা পুন পচ্চাগচ্ছন্তেন পাকতিকট্ঠানে ঠপেতব্বা. সচে ৱস্সিস্সতীতি জানন্তো অজ্ঝোকাসে ঠপেতি, দুক্কটন্তি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. সচে পন তত্ৰ তত্ৰেৱ সম্মজ্জনত্থায সম্মজ্জনী নিক্খিত্তা হোতি, তং তং ঠানং সম্মজ্জিত্ৱা তত্ৰ তত্ৰেৱ নিক্খিপিতুং ৱট্টতি. আসনসালং সম্মজ্জন্তেন ৱত্তং জানিতব্বং. তত্ৰিদং ৱত্তং – মজ্ঝতো পট্ঠায পাদট্ঠানাভিমুখা ৱালিকা হৰিতব্বা. কচৱৰং হত্থেহি গহেত্ৱা বহি ছড্ডেতব্বং.
১১১. মসাৰকোতি মঞ্চপাদে ৱিজ্ঝিত্ৱা তত্থ অটনিযো পৱেসেত্ৱা কতো. বুন্দিকাবদ্ধোতি অটনীহি মঞ্চপাদে ডংসাপেত্ৱা পল্লঙ্কসঙ্খেপেন কতো. কুড়ীৰপাদকোতি অস্সমেণ্ডকাদীনং পাদসদিসেহি পাদেহি কতো. যো ৱা পন কোচি ৱঙ্কপাদকো, অযং ৱুচ্চতি কুড়ীৰপাদকো. আহচ্চপাদকোতি অযং পন ‘‘আহচ্চপাদকো নাম মঞ্চো অঙ্গে ৱিজ্ঝিত্ৱা কতো হোতী’’তি এৱং পৰতো পাড়িযংযেৱ ৱুত্তো, তস্মা অটনিযো ৱিজ্ঝিত্ৱা তত্থ পাদসিখং পৱেসেত্ৱা উপৰি আণিং দত্ৱা কতমঞ্চো ‘‘আহচ্চপাদকো’’তি ৱেদিতব্বো. পীঠেপি এসেৱ নযো. অন্তো সংৱেঠেত্ৱা বদ্ধং হোতীতি হেট্ঠা চ উপৰি চ ৱিত্থতং মজ্ঝে সঙ্খিত্তং পণৱসণ্ঠানং কত্ৱা বদ্ধং হোতি, তং কিৰ মজ্ঝে সীহব্যগ্ঘচম্মপৰিক্খিত্তম্পি কৰোন্তি. অকপ্পিযচম্মং নামেত্থ নত্থি. সেনাসনঞ্হি সোৱণ্ণমযম্পি ৱট্টতি, তস্মা তং মহগ্ঘং হোতি. অনুপসম্পন্নং সন্থৰাপেতি তস্স পলিবোধোতি যেন সন্থৰাপিতং, তস্স পলিবোধো. লেড্ডুপাতং অতিক্কমন্তস্স আপত্তি পাচিত্তিযস্সাতি থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স লেড্ডুপাতং অতিক্কমন্তস্স পাচিত্তিযং.
অযং পনেত্থ ৱিনিচ্ছযো – থেৰো ভোজনসালাযং ভত্তকিচ্চং কত্ৱা দহৰং আণাপেতি ‘‘গচ্ছ দিৱাট্ঠানে মঞ্চপীঠং পঞ্ঞপেহী’’তি. সো তথা কত্ৱা নিসিন্নো. থেৰো যথাৰুচিং ৱিচৰিত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা থৱিকং ৱা উত্তৰাসঙ্গং ৱা ঠপেতি, ততো পট্ঠায থেৰস্স পলিবোধো. নিসীদিত্ৱা সযং গচ্ছন্তো নেৱ উদ্ধৰতি, ন উদ্ধৰাপেতি, লেড্ডুপাতাতিক্কমে পাচিত্তিযং. সচে পন থেৰো তত্থ থৱিকং ৱা উত্তৰাসঙ্গং ৱা অট্ঠপেত্ৱা চঙ্কমন্তোৱ দহৰং ‘‘গচ্ছ ত্ৱ’’ন্তি ভণতি, তেন ‘‘ইদং ভন্তে মঞ্চপীঠ’’ন্তি আচিক্খিতব্বং. সচে থেৰো ৱত্তং জানাতি ‘‘ত্ৱং গচ্ছ, অহং পাকতিকং কৰিস্সামী’’তি ৱত্তব্বং. সচে বালো হোতি অনুগ্গহিতৱত্তো ‘‘গচ্ছ, মা ইধ তিট্ঠ, নেৱ নিসীদিতুং ন নিপজ্জিতুং দেমী’’তি দহৰং তজ্জেতিযেৱ. দহৰেন ‘‘ভন্তে সুখং সযথা’’তি কপ্পং লভিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা গন্তব্বং. তস্মিং গতে থেৰস্সেৱ পলিবোধো. পুৰিমনযেনেৱ চস্স আপত্তি ৱেদিতব্বা.
অথ পন আণত্তিক্খণেযেৱ দহৰো ‘‘ময্হং ভন্তে ভণ্ডকধোৱনাদি কিঞ্চি কৰণীযং অত্থী’’তি ৱদতি, থেৰো চ নং ‘‘ত্ৱং পঞ্ঞপেত্ৱা গচ্ছাহী’’তি ৱত্ৱা ভোজনসালতো নিক্খমিত্ৱা অঞ্ঞত্থ গচ্ছতি, পাদুদ্ধাৰেন কাৰেতব্বো. সচে তত্থেৱ গন্ত্ৱা নিসীদতি পুৰিমনযেনেৱ চস্স লেড্ডুপাতাতিক্কমে আপত্তি. সচে পন থেৰো সামণেৰং আণাপেতি, সামণেৰে তত্থ মঞ্চপীঠং পঞ্ঞপেত্ৱা নিসিন্নেপি ভোজনসালতো অঞ্ঞত্থ গচ্ছন্তো পাদুদ্ধাৰেন কাৰেতব্বো. গন্ত্ৱা নিসিন্নো পুন গমনকালে লেড্ডুপাতাতিক্কমে আপত্তিযা কাৰেতব্বো. সচে পন আণাপেন্তো মঞ্চপীঠং পঞ্ঞপেত্ৱা তত্থেৱ নিসীদাতি আণাপেতি, যত্ৰিচ্ছতি তত্ৰ গন্ত্ৱা আগন্তুং লভতি. সযং পন পাকতিকং অকত্ৱা গচ্ছন্তস্স লেড্ডুপাতাতিক্কমে পাচিত্তিযং. অন্তৰসন্নিপাতে মঞ্চপীঠানি পঞ্ঞপেত্ৱা নিসিন্নেহি গমনকালে আৰামিকানং ইমং পটিসামেথাতি ৱত্তব্বং, অৱত্ৱা গচ্ছন্তানং লেড্ডুপাতাতিক্কমে আপত্তি.
মহাধম্মসৱনং নাম হোতি তত্থ উপোসথাগাৰতোপি ভোজনসালতোপি আহৰিত্ৱা মঞ্চপীঠানি পঞ্ঞপেন্তি. আৱাসিকানংযেৱ পলিবোধো. সচে আগন্তুকা ‘‘ইদং অম্হাকং উপজ্ঝাযস্স ইদং আচৰিযস্সা’’তি গণ্হন্তি, ততো পট্ঠায তেসংযেৱ পলিবোধো. গমনকালে পাকতিকং অকত্ৱা লেড্ডুপাতং অতিক্কমন্তানং আপত্তি. মহাপচ্চৰিযং পুন ৱুত্তং – ‘‘যাৱ অঞ্ঞে ন নিসীদন্তি, তাৱ যেহি পঞ্ঞত্তং, তেসং ভাৰো. অঞ্ঞেসু আগন্ত্ৱা নিসিন্নেসু নিসিন্নকানং ভাৰো. সচে তে অনুদ্ধৰিত্ৱা ৱা অনুদ্ধৰাপেত্ৱা ৱা গচ্ছন্তি, দুক্কটং. কস্মা? অনাণত্তিযা পঞ্ঞপিতত্তা’’তি. ধম্মাসনে পঞ্ঞত্তে যাৱ উস্সাৰকো ৱা ধম্মকথিকো ৱা নাগচ্ছতি, তাৱ পঞ্ঞাপকানং পলিবোধো, তস্মিং আগন্ত্ৱা নিসিন্নে তস্স পলিবোধো. সকলং অহোৰত্তং ধম্মসৱনং হোতি, অঞ্ঞো উস্সাৰকো ৱা ধম্মকথিকো ৱা উট্ঠহতি, অঞ্ঞো নিসীদতি, যো যো আগন্ত্ৱা নিসীদতি, তস্স তস্স ভাৰো. উট্ঠহন্তেন পন ‘‘ইদমাসনং তুম্হাকং ভাৰো’’তি ৱত্ৱা গন্তব্বং. সচেপি ইতৰস্মিং অনাগতেযেৱ পঠমং নিসিন্নো উট্ঠায গচ্ছতি, তস্মিঞ্চ অন্তোউপচাৰট্ঠেযেৱ ইতৰো আগন্ত্ৱা নিসীদতি, উট্ঠায গতো আপত্তিযা ন কাৰেতব্বো. সচে পন ইতৰস্মিং অনাগতেযেৱ পঠমং নিসিন্নো উট্ঠাযাসনা লেড্ডুপাতং অতিক্কমতি, আপত্তিযা কাৰেতব্বো. সব্বত্থ চ ‘‘লেড্ডুপাতাতিক্কমে পঠমপাদে দুক্কটং, দুতিযে পাচিত্তিয’’ন্তি অযং নযো মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তো.
১১২. চিমিলিকং ৱাতিআদীসু চিমিলিকা নাম সুধাদিপৰিকম্মকতায ভূমিযা ৱণ্ণানুৰক্খণত্থং কতা হোতি, তং হেট্ঠা পত্থৰিত্ৱা উপৰি কটসাৰকং পত্থৰন্তি. উত্তৰত্থৰণং নাম মঞ্চপীঠানং উপৰি অত্থৰিতব্বকং পচ্চত্থৰণং. ভূমত্থৰণং নাম ভূমিযং অত্থৰিতব্বা কটসাৰকাদিৱিকতি. তট্টিকং নাম তালপণ্ণেহি ৱা ৱাকেহি ৱা কততট্টিকা. চম্মখণ্ডো নাম সীহব্যগ্ঘদীপিতৰচ্ছচম্মাদীসুপি যংকিঞ্চি চম্মং. অট্ঠকথাসু হি সেনাসনপৰিভোগে পটিক্খিত্তচম্মং নাম ন দিস্সতি, তস্মা সীহচম্মাদীনং পৰিহৰণেযেৱ পটিক্খেপো ৱেদিতব্বো. পাদপুঞ্ছনী নাম ৰজ্জুকেহি ৱা পিলোতিকাহি ৱা পাদপুঞ্ছনত্থং কতা. ফলকপীঠং নাম ফলকমযং পীঠং. অথ ৱা ফলকঞ্চেৱ দাৰুমযপীঠঞ্চ; এতেন সব্বম্পি দাৰুভণ্ডাদি সঙ্গহিতং. মহাপচ্চৰিযং পন ৱিত্থাৰেনেৱ ৱুত্তং – ‘‘আধাৰকং পত্তপিধানং পাদকথলিকং তালৱণ্টং বীজনীপত্তকং যংকিঞ্চি দাৰুভণ্ডং অন্তমসো পানীযউড়ুঙ্কং পানীযসঙ্খং অজ্ঝোকাসে নিক্খিপিত্ৱা গচ্ছন্তস্স দুক্কট’’ন্তি. মহাঅট্ঠকথাযং পন এস নযো দুতিযসিক্খাপদে দস্সিতো. অজ্ঝোকাসে ৰজনং পচিত্ৱা ৰজনভাজনং ৰজনউড়ুঙ্কো ৰজনদোণিকাতি সব্বং অগ্গিসালায পটিসামেতব্বং. সচে অগ্গিসালা নত্থি, অনোৱস্সকে পব্ভাৰে নিক্খিপিতব্বং. তস্মিম্পি অসতি যত্থ ওলোকেন্তা ভিক্খূ পস্সন্তি, তাদিসে ঠানে ঠপেত্ৱাপি গন্তুং ৱট্টতি.
অঞ্ঞস্স পুগ্গলিকেতি যস্মিং ৱিস্সাসগ্গাহো ন ৰুহতি, তস্স সন্তকে দুক্কটং. যস্মিং পন ৱিস্সাসো ৰুহতি, তস্স সন্তকং অত্তনো পুগ্গলিকমিৱ হোতীতি মহাপচ্চৰিযাদীসু ৱুত্তং.
১১৩. আপুচ্ছং গচ্ছতীতি যো ভিক্খু ৱা সামণেৰো ৱা আৰামিকো ৱা লজ্জী হোতি, অত্তনো পলিবোধং ৱিয মঞ্ঞতি, যো তথাৰূপং আপুচ্ছিত্ৱা গচ্ছতি, তস্স অনাপত্তি. ওতাপেন্তো গচ্ছতীতি আতপে ওতাপেন্তো আগন্ত্ৱা উদ্ধৰিস্সামীতি গচ্ছতি; এৱং গচ্ছতো অনাপত্তি. কেনচি পলিবুদ্ধং হোতীতি সেনাসনং কেনচি উপদ্দুতং হোতীতি অত্থো. সচেপি হি ৱুড্ঢতৰো ভিক্খু উট্ঠাপেত্ৱা গণ্হাতি, সচেপি যক্খো ৱা পেতো ৱা আগন্ত্ৱা নিসীদতি, কোচি ৱা ইস্সৰো আগন্ত্ৱা গণ্হাতি, সেনাসনং পলিবুদ্ধং হোতি, সীহব্যগ্ঘাদীসু ৱা পন তং পদেসং আগন্ত্ৱা ঠিতেসুপি সেনাসনং পলিবুদ্ধং হোতিযেৱ. এৱং কেনচি পলিবুদ্ধে অনুদ্ধৰিত্ৱাপি গচ্ছতো অনাপত্তি. আপদাসূতি জীৱিতব্ৰহ্মচৰিযন্তৰাযেসু. সেসং উত্তানমেৱাতি.
কথিনসমুট্ঠানং – কাযৱাচতো কাযৱাচাচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিৰিযাকিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, ৱচীকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.
পঠমসেনাসনসিক্খাপদং চতুত্থং.