৫. সহসেয্যসিক্খাপদৱণ্ণনা

৪৯. পঞ্চমসিক্খাপদে – মুট্ঠস্সতী অসম্পজানাতি পুব্বভাগে সতিসম্পজঞ্ঞস্স অকৰণৱসেনেতং ৱুত্তং, ভৱঙ্গোতিণ্ণকালে পন কুতো সতিসম্পজঞ্ঞন্তি! ৱিকূজমানাতি ৱিপ্পলপমানা. কাকচ্ছমানাতি নাসায কাকসদ্দং ৱিয নিৰত্থকসদ্দং মুঞ্চমানা. উপাসকাতি পঠমতৰং উট্ঠিতউপাসকা.

৫০. এতদৱোচুন্তি ‘‘ভগৱতা আৱুসো ৰাহুল সিক্খাপদং পঞ্ঞত্ত’’ন্তি ভিক্খূ সিক্খাপদগাৰৱেনেৱ এতং অৱোচুং. পকতিযা পন তে ভগৱতি চ গাৰৱেন আযস্মতো চ ৰাহুলস্স সিক্খাকামতায তস্স আযস্মতো ৱসনট্ঠানং আগতস্স চূড়মঞ্চকং ৱা অপস্সেনং ৱা যং অত্থি তং পঞ্ঞপেত্ৱা চীৱৰং ৱা উত্তৰাসঙ্গং ৱা উস্সীসকৰণত্থায দেন্তি. তত্ৰিদং তস্সাযস্মতো সিক্খাকামতায – ভিক্খূ কিৰ তং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং দিস্ৱা মুট্ঠিসম্মুঞ্জনিঞ্চ কচৱৰছড্ডনকঞ্চ বহি খিপন্তি. অথঞ্ঞেহি ‘‘আৱুসো কেনিদং পাতিত’’ন্তি ৱুত্তে অঞ্ঞে এৱং ৱদন্তি – ‘‘ভন্তে, ৰাহুলো ইমস্মিং পদেসে সঞ্চৰি, তেন নু খো পাতিত’’ন্তি. সো পনাযস্মা ‘‘ন ময্হং ভন্তে ইদং কম্ম’’ন্তি একদিৱসম্পি অৱত্ৱা তং পটিসামেত্ৱা ভিক্খূ খমাপেত্ৱা গচ্ছতি. ৱচ্চকুটিযা সেয্যং কপ্পেসীতি তংযেৱ সিক্খাকামতং অনুব্ৰূহন্তো ধম্মসেনাপতিমহামোগ্গল্লানআনন্দত্থেৰাদীনং সন্তিকং অগন্ত্ৱা ভগৱতো ৱড়ঞ্জনকৱচ্চকুটিযং সেয্যং কপ্পেসি. সা কিৰ কুটি কৱাটবদ্ধা গন্ধপৰিভণ্ডকতা সমোসৰিতপুপ্ফদামা চেতিযট্ঠানমিৱ তিট্ঠতি, অপৰিভোগা অঞ্ঞেসং.

৫১. উত্তৰিদিৰত্ততিৰত্তন্তি ভগৱা সামণেৰানং সঙ্গহকৰণত্থায তিৰত্তং পৰিহাৰং অদাসি. ন হি যুত্তং কুলদাৰকে পব্বাজেত্ৱা নানুগ্গহেতুন্তি. সহসেয্যন্তি একতো সেয্যং. সেয্যাতি কাযপ্পসাৰণসঙ্খাতং সযনম্পি ৱুচ্চতি, যস্মিং সেনাসনে সযন্তি, তম্পি. তত্থ সেনাসনং তাৱ দস্সেতুং ‘‘সেয্যা নাম সব্বচ্ছন্না’’তিআদি ৱুত্তং. কাযপ্পসাৰণং দস্সেতুং অনুপসম্পন্নে নিপন্নে ভিক্খু নিপজ্জতী’’তিআদি ৱুত্তং. তস্মা অযমেত্থ অত্থো – ‘‘সেনাসনসঙ্খাতং সেয্যং পৱিসিত্ৱা কাযপ্পসাৰণসঙ্খাতং সেয্যং কপ্পেয্য ৱিদহেয্য সম্পাদেয্যা’’তি. সব্বচ্ছন্নাতিআদিনা পন তস্সা সেনাসনসঙ্খাতায সেয্যায লক্খণং ৱুত্তং. তস্মা যং সেনাসনং উপৰি পঞ্চহি ছদনেহি অঞ্ঞেন ৱা কেনচি সব্বমেৱ পটিচ্ছন্নং, অযং সব্বচ্ছন্না নাম সেয্যা. অট্ঠকথাসু পন পাকটৱোহাৰং গহেত্ৱা ৱাচুগ্গতৱসেন ‘‘সব্বচ্ছন্না নাম পঞ্চহি ছদনেহি ছন্না’’তি ৱুত্তং. কিঞ্চাপি ৱুত্তং? অথ খো দুস্সকুটিযং ৱসন্তস্সাপি ন সক্কা অনাপত্তি কাতুং, তস্মা যং কিঞ্চি পটিচ্ছাদনসমত্থং ইধ ছদনঞ্চ পৰিচ্ছন্নঞ্চ ৱেদিতব্বং. পঞ্চৱিধচ্ছদনেযেৱ হি গয্হমানে পদৰচ্ছন্নেপি সহসেয্যা ন ভৱেয্য. যং পন সেনাসনং ভূমিতো পট্ঠায যাৱ ছদনং আহচ্চ পাকাৰেন ৱা অঞ্ঞেন ৱা কেনচি অন্তমসো ৱত্থেনাপি পৰিক্খিত্তং, অযং সব্বপৰিচ্ছন্না নাম সেয্যা. ছদনং অনাহচ্চ সব্বন্তিমেন পৰিযাযেন দিযড্ঢহত্থুব্বেধেন পাকাৰাদিনা পৰিক্খিত্তাপি সব্বপৰিচ্ছন্নাযেৱাতি কুৰুন্দট্ঠকথাযং ৱুত্তং. যস্সা পন উপৰি বহুতৰং ঠানং ছন্নং, অপ্পং অচ্ছন্নং, সমন্ততো ৱা বহুতৰং পৰিক্খিত্তং, অপ্পং অপৰিক্খিত্তং, অযং যেভুয্যেন ছন্না যেভুয্যেন পৰিচ্ছন্না নাম. ইমিনা হি লক্খণেন সমন্নাগতো সচেপি সত্তভূমকো পাসাদো একূপচাৰো হোতি, সতগব্ভং ৱা চতুস্সালং ৱা, একসেয্যাইচ্চেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘চতুত্থে দিৱসে অত্থঙ্গতে সূৰিযে অনুপসম্পন্নে নিপন্নে ভিক্খু নিপজ্জতি, আপত্তি পাচিত্তিযস্সা’’তিআদি.

তত্থ চ নিপজ্জনমত্তেনেৱ পাচিত্তিযং. সচে পন সম্বহুলা সামণেৰা, একো ভিক্খু, সামণেৰগণনায পাচিত্তিযা. তে চে উট্ঠাযুট্ঠায নিপজ্জন্তি, তেসং পযোগে পযোগে ভিক্খুস্স আপত্তি. ভিক্খুস্স উট্ঠাযুট্ঠায নিপজ্জনে পন ভিক্খুস্সেৱ পযোগেন ভিক্খুস্স আপত্তি. সচে পন সম্বহুলা ভিক্খূ একো সামণেৰো সব্বেসং আপত্তিং কৰোতি, তস্স উট্ঠাযুট্ঠায নিপজ্জনেনপি ভিক্খূনং আপত্তিযেৱ. উভযেসং সম্বহুলভাৱেপি এসেৱ নযো.

অপিচেত্থ একাৱাসাদিকম্পি চতুক্কং ৱেদিতব্বং. যো হি একস্মিং আৱাসে একেনেৱ অনুপসম্পন্নেন সদ্ধিং তিৰত্তং সহসেয্যং কপ্পেতি, তস্স চতুত্থদিৱসতো পট্ঠায দেৱসিকা আপত্তি. যোপি একস্মিংযেৱ আৱাসে নানাঅনুপসম্পন্নেহি সদ্ধিং তিৰত্তং সহসেয্যং কপ্পেতি, তস্সপি. যোপি নানাআৱাসেসু একেনেৱ অনুপসম্পন্নেন সদ্ধিং তিৰত্তং সহসেয্যং কপ্পেতি, তস্সপি. যোপি নানাআৱাসেসু নানাঅনুপসম্পন্নেহি সদ্ধিং যোজনসতম্পি গন্ত্ৱা সহসেয্যং কপ্পেতি, তস্সপি চতুত্থদিৱসতো পট্ঠায দেৱসিকা আপত্তি.

অযঞ্চ সহসেয্যাপত্তি নাম ‘‘ভিক্খুং ঠপেত্ৱা অৱসেসো অনুপসম্পন্নো নামা’’তি ৱচনতো তিৰচ্ছানগতেনপি সদ্ধিং হোতি, তত্ৰ তিৰচ্ছানগতস্স পৰিচ্ছেদো মেথুনধম্মাপত্তিযা ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. তস্মা সচেপি গোধাবিড়ালমঙ্গুসাদীসু কোচি পৱিসিত্ৱা ভিক্খুনো ৱসনসেনাসনে একূপচাৰট্ঠানে সযতি, সহসেয্যাৱ হোতি.

যদি পন থম্ভানং উপৰি কতপাসাদস্স উপৰিমতলেন সদ্ধিং অসম্বদ্ধভিত্তিকস্স ভিত্তিযা উপৰি ঠিতসুসিৰতুলাসীসস্স সুসিৰেন পৱিসিত্ৱা তুলায অব্ভন্তৰে সযিত্ৱা তেনেৱ সুসিৰেন নিক্খমিত্ৱা গচ্ছতি, হেট্ঠাপাসাদে সযিতভিক্খুস্স অনাপত্তি. সচে ছদনে ছিদ্দং হোতি, তেন পৱিসিত্ৱা অন্তোছদনে ৱসিত্ৱা তেনেৱ পক্কমতি, নানূপচাৰে উপৰিমতলে ছদনব্ভন্তৰে সযিতস্স আপত্তি, হেট্ঠিমতলে সযিতস্স অনাপত্তি. সচে অন্তোপাসাদেনেৱ আৰোহিত্ৱা সব্বতলানি পৰিভুঞ্জন্তি, একূপচাৰানি হোন্তি, তেসু যত্থ কত্থচি সযিতস্স আপত্তি.

সভাসঙ্খেপেন কতে অড্ঢকুট্টকসেনাসনে সযিতস্স ৱাড়সঙ্ঘাটাদীসু কপোতাদযো পৱিসিত্ৱা সযন্তি, আপত্তিযেৱ. পৰিক্খেপস্স বহিগতে নিব্বকোসব্ভন্তৰে সযন্তি, অনাপত্তি. পৰিমণ্ডলং ৱা চতুৰস্সং ৱা একচ্ছদনায গব্ভমালায সতগব্ভং চেপি সেনাসনং হোতি, তত্ৰ চে একেন সাধাৰণদ্ৱাৰেন পৱিসিত্ৱা ৱিসুং পাকাৰেন অপৰিচ্ছিন্নগব্ভূপচাৰে সব্বগব্ভে পৱিসন্তি, একগব্ভেপি অনুপসম্পন্নে নিপন্নে সব্বগব্ভেসু নিপন্নানং আপত্তি. সচে সপমুখা গব্ভা হোন্তি, পমুখস্স উপৰি অচ্ছন্নং উচ্চৱত্থুকং চেপি হোতি, পমুখে সযিতো গব্ভে সযিতানং আপত্তিং ন কৰোতি. সচে পন গব্ভচ্ছদনেনেৱ সদ্ধিং সম্বদ্ধচ্ছদনং হোতি, তত্ৰ সযিতো সব্বেসং আপত্তিং কৰোতি. কস্মা? সব্বচ্ছন্নত্তা সব্বপৰিচ্ছন্নত্তা চ, গব্ভপৰিক্খেপোযেৱ হিস্স পৰিক্খেপোতি. এতেনেৱ হি নযেন অট্ঠকথাসু লোহপাসাদপৰিক্খেপস্স চতূসু দ্ৱাৰকোট্ঠকেসু আপত্তি ৱুত্তা.

যং পন অন্ধকট্ঠকথাযং ‘‘অপৰিক্খিত্তে পমুখে অনাপত্তীতি ভূমিযং ৱিনা জগতিযা পমুখং সন্ধায কথিন’’ন্তি ৱুত্তং, তং অন্ধকৰট্ঠে পাটেক্কসন্নিৱেসা একচ্ছদনা গব্ভপাড়িযো সন্ধায ৱুত্তং. যঞ্চ তত্থ ‘‘ভূমিযং ৱিনা জগতিযা’’তি ৱুত্তং, তং নেৱ অট্ঠকথাসু অত্থি; ন পাড়িযা সমেতি. দসহত্থুব্বেধাপি হি জগতি পৰিক্খেপসঙ্খ্যং ন গচ্ছতি. তস্মা যম্পি তত্থ দুতিযসিক্খাপদে জগতিযা পমাণং ৱত্ৱা ‘‘এতং একূপচাৰং পৰিচ্ছন্নং নাম হোতী’’তি ৱুত্তং, তং ন গহেতব্বং. যেপি একসালদ্ৱিসালতিসালচতুস্সালসন্নিৱেসা মহাপাসাদা একস্মিং ওকাসে পাদে ধোৱিত্ৱা পৱিট্ঠেন সক্কা হোন্তি সব্বত্থ অনুপৰিগন্তুং, তেসুপি সহসেয্যাপত্তিযা ন মুচ্চতি. সচে তস্মিং তস্মিং ঠানে উপচাৰং পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা কতা হোন্তি, একূপচাৰট্ঠানেযেৱ আপত্তি.

দ্ৱীহি দ্ৱাৰেহি যুত্তস্স সুধাছদনমণ্ডপস্স মজ্ঝে পাকাৰং কৰোন্তি, একেন দ্ৱাৰেন পৱিসিত্ৱা একস্মিং পৰিচ্ছেদে অনুপসম্পন্নো সযতি, একস্মিং ভিক্খু, অনাপত্তি. পাকাৰে গোধাদীনং পৱিসনমত্তম্পি ছিদ্দং হোতি, একস্মিঞ্চ পৰিচ্ছেদে গোধা সযন্তি, অনাপত্তিযেৱ. ন হি ছিদ্দেন গেহং একূপচাৰং নাম হোতি. সচে পাকাৰমজ্ঝে ছিন্দিত্ৱা দ্ৱাৰং যোজেন্তি, একূপচাৰতায আপত্তি. তং দ্ৱাৰং কৱাটেন পিদহিত্ৱা সযন্তি, আপত্তিযেৱ. ন হি দ্ৱাৰপিদহনেন গেহং নানূপচাৰং নাম হোতি, দ্ৱাৰং ৱা অদ্ৱাৰং. কৱাটঞ্হি সংৱৰণৱিৱৰণেহি যথাসুখং ৱড়ঞ্জনত্থায কতং, ন ৱড়ঞ্জনূপচ্ছেদনত্থায. সচে পন তং দ্ৱাৰং পুন ইট্ঠকাহি পিদহন্তি, অদ্ৱাৰং হোতি, পুৰিমে নানূপচাৰভাৱেযেৱ তিট্ঠতি. দীঘপমুখং চেতিযঘৰং হোতি. একং কৱাটং অন্তো, একং বহি, দ্ৱিন্নং কৱাটানং অন্তৰে অনুপসম্পন্নো অন্তোচেতিযঘৰে সযন্তস্স আপত্তিং কৰোতি, একূপচাৰত্তা.

তত্ৰ যস্স ‘‘সিযা অযং একূপচাৰনানূপচাৰতা নাম উদোসিতসিক্খাপদে ৱুত্তা, ইধ পন ‘সেয্যা নাম সব্বচ্ছন্না সব্বপৰিচ্ছন্না যেভুয্যেন ছন্না যেভুয্যেন পৰিচ্ছন্না’তি এত্তকমেৱ ৱুত্তং, পিহিতদ্ৱাৰো চ গব্ভো সব্বপৰিচ্ছন্নোৱ হোতি. তস্মা তত্থ অন্তো সযিতেনেৱ সদ্ধিং আপত্তি, বহি সযিতেন অনাপত্তী’’তি. সো এৱং ৱত্তব্বো – ‘‘অপিহিতদ্ৱাৰে পন কস্মা বহি সযিতেন আপত্তী’’তি? পমুখস্স গব্ভেন সদ্ধিং সব্বচ্ছন্নত্তা. ‘‘কিং পন গব্ভে পিহিতে ছদনং ৱিদ্ধস্তং হোতী’’তি? ন ৱিদ্ধস্তং, গব্ভেন সদ্ধিং পমুখস্স সব্বপৰিচ্ছন্নতা ন হোতি. ‘‘কিং পৰিক্খেপো ৱিদ্ধস্তো’’তি? অদ্ধা ৱক্খতি ‘‘ন ৱিদ্ধস্তো, কৱাটেন উপচাৰো পৰিচ্ছন্নো’’তি. এৱং দূৰম্পি গন্ত্ৱা পুন একূপচাৰনানূপচাৰতংযেৱ পচ্চাগমিস্সতি.

অপিচ যদি ব্যঞ্জনমত্তেযেৱ অত্থো সুৱিঞ্ঞেয্যো সিযা, সব্বচ্ছন্নাতি ৱচনতো পঞ্চন্নং অঞ্ঞতৰেন ছদনেন ছন্না এৱ সেয্যা সিযা, ন অঞ্ঞেন. এৱঞ্চ সতি পদৰচ্ছন্নাদীসু অনাপত্তি সিযা. ততো যদত্থং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং, স্ৱেৱ অত্থো পৰিহাযেয্য. পৰিহাযতু ৱা মা ৱা, কথং অৱুত্তং গহেতব্বন্তি; কো ৱা ৱদতি ‘‘অৱুত্তং গহেতব্ব’’ন্তি? ৱুত্তঞ্হেতং অনিযতেসু – ‘‘পটিচ্ছন্নং নাম আসনং কুট্টেন ৱা কৱাটেন ৱা কিলঞ্জেন ৱা সাণিপাকাৰেন ৱা ৰুক্খেন ৱা থম্ভেন ৱা কোট্ঠলিকায ৱা যেন কেনচি পটিচ্ছন্নং হোতী’’তি. তস্মা যথা তত্থ যেন কেনচি পটিচ্ছন্নং পটিচ্ছন্নমেৱ, এৱমিধাপি গহেতব্বং. তস্মা সেনাসনং খুদ্দকং ৱা হোতু মহন্তং ৱা অঞ্ঞেন সদ্ধিং সম্বদ্ধং ৱা অসম্বদ্ধং ৱা দীঘং ৱা ৱট্টং ৱা চতুৰস্সং ৱা একভূমকং ৱা, অনেকভূমকং ৱা, যং যং একূপচাৰং সব্বত্থ যেন কেনচি পটিচ্ছাদনেন সব্বচ্ছন্নে সব্বপৰিচ্ছন্নে যেভুয্যেন ৱা ছন্নে যেভুয্যেন ৱা পৰিচ্ছন্নে সহসেয্যাপত্তি হোতীতি.

৫৩. উপড্ঢচ্ছন্নে উপড্ঢপৰিচ্ছন্নে আপত্তি দুক্কটস্সাতি এত্থ সব্বচ্ছন্নে উপড্ঢপৰিচ্ছন্নেতি এৱমাদীসুপি মহাপচ্চৰিযং দুক্কটমেৱাতি ৱুত্তং. মহাঅট্ঠকথাযং পন ‘‘সব্বচ্ছন্নে যেভুয্যেনপৰিচ্ছন্নে পাচিত্তিযং, সব্বচ্ছন্নে উপড্ঢপৰিচ্ছন্নে পাচিত্তিযং, যেভুয্যেনছন্নে উপড্ঢপৰিচ্ছন্নে পাচিত্তিযং, সব্বপৰিচ্ছন্নে যেভুয্যেনছন্নে পাচিত্তিযং, সব্বপৰিছন্নে উপড্ঢচ্ছন্নে পাচিত্তিযং, যেভুয্যেনপৰিচ্ছন্নে উপড্ঢচ্ছন্নে পাচিত্তিযং, পাড়িযং ৱুত্তপাচিত্তিযেন সদ্ধিং সত্ত পাচিত্তিযানী’’তি ৱুত্তং. ‘‘সব্বচ্ছন্নে চূড়কপৰিচ্ছন্নে দুক্কটং, যেভুয্যেনছন্নে চূড়কপৰিচ্ছন্নে দুক্কটং, সব্বপৰিচ্ছন্নে চূড়কচ্ছন্নে দুক্কটং, যেভুয্যেনপৰিচ্ছন্নে চূড়কচ্ছন্নে দুক্কটং, পাড়িযং দুক্কটেন সহ পঞ্চ দুক্কটানী’’তি ৱুত্তং.

‘‘উপড্ঢচ্ছন্নে চূড়কপৰিচ্ছন্নে অনাপত্তি, উপড্ঢপৰিচ্ছন্নে চূড়কচ্ছন্নে অনাপত্তি, চূড়কচ্ছন্নে চূড়কপৰিচ্ছন্নে অনাপত্তি, সব্বচ্ছন্নে সব্বঅপৰিচ্ছন্নেতি চ এত্থ সেনম্বমণ্ডপৱণ্ণং হোতী’’তি ৱুত্তং. ইমিনাপেতং ৱেদিতব্বং – ‘‘যথা জগতি পৰিক্খেপসঙ্খয ন গচ্ছতী’’তি. সেসং উত্তানত্থমেৱ.

এড়কলোমসমুট্ঠানং – কাযতো চ কাযচিত্ততো চ সমুট্ঠাতি, কিৰিযং, নোসঞ্ঞাৱিমোক্খং, অচিত্তকং, পণ্ণত্তিৱজ্জং, কাযকম্মং, তিচিত্তং, তিৱেদনন্তি.

সহসেয্যসিক্খাপদং পঞ্চমং.