৮. চীৱৰক্খন্ধকং

জীৱকৱত্থুকথা

৩২৬. চীৱৰক্খন্ধকে – পদক্খিণাতি ছেকা কুসলা. অভিসটাতি অভিগতা. কেহি অভিগতাতি? অত্থিকেহি অত্থিকেহি মনুস্সেহি; কৰণত্থে পন সামিৱচনং কত্ৱা ‘‘অত্থিকানং অত্থিকানং মনুস্সান’’ন্তি ৱুত্তং. পঞ্ঞাসায চ ৰত্তিং গচ্ছতীতি পঞ্ঞাস কহাপণে গহেত্ৱা ৰত্তিং গচ্ছতি. নেগমোতি কুটুম্বিযগণো.

৩২৭. সালৱতিং কুমাৰিং গণিকং ৱুট্ঠাপেসীতি নাগৰা দ্ৱে সতসহস্সানি, ৰাজা সতসহস্সন্তি তীণি সতসহস্সানি, অঞ্ঞঞ্চ আৰামুয্যানৱাহনাদিপৰিচ্ছেদং দত্ৱা ৱুট্ঠাপেসুং; গণিকট্ঠানে ঠপেসুন্তি অত্থো. পটিসতেন চ ৰত্তিং গচ্ছতীতি ৰত্তিং পটিসতেন গচ্ছতি. গিলানং পটিৱেদেয্যন্তি গিলানভাৱং জানাপেয্যং. কত্তৰসুপ্পেতি জিণ্ণসুপ্পে.

৩২৮. কা মে দেৱ মাতা, কো পিতাতি কস্মা পুচ্ছি? তং কিৰ অঞ্ঞে ৰাজদাৰকা কীড়ন্তা কলহে উট্ঠিতে ‘‘নিম্মাতিকো নিপ্পিতিকো’’তি ৱদন্তি. যথা চ অঞ্ঞেসং দাৰকানং ছণাদীসু চুড়মাতামহামাতাদযো কিঞ্চি পণ্ণাকাৰং পেসেন্তি, তথা তস্স ন কোচি কিঞ্চি পেসেতি. ইতি সো তং সব্বং চিন্তেত্ৱা ‘‘নিম্মাতিকোযেৱ নু খো অহ’’ন্তি জাননত্থং ‘‘কা মে দেৱ মাতা, কো পিতা’’তি পুচ্ছি.

যন্নূনাহং সিপ্পং সিক্খেয্যন্তি যংনূন অহং ৱেজ্জসিপ্পং সিক্খেয্যন্তি চিন্তেসি. তস্স কিৰ এতদহোসি – ‘‘ইমানি খো হত্থিঅস্সসিপ্পাদীনি পৰূপঘাতপটিসংযুত্তানি, ৱেজ্জসিপ্পং মেত্তাপুব্বভাগং সত্তানং হিতপটিসংযুত্ত’’ন্তি. তস্মা ৱেজ্জসিপ্পমেৱ সন্ধায ‘‘যংনূনাহং সিপ্পং সিক্খেয্য’’ন্তি চিন্তেসি. অপিচাযং ইতো কপ্পসতসহস্সস্স উপৰি পদুমুত্তৰস্স ভগৱতো উপট্ঠাকং ‘‘বুদ্ধুপট্ঠাকো অয’’ন্তি চতুপৰিসন্তৰে পত্থতগুণং ৱেজ্জং দিস্ৱা ‘‘অহো ৱতাহম্পি এৱৰূপং ঠানন্তৰং পাপুণেয্য’’ন্তি চিন্তেত্ৱা সত্তাহং বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স দানং দত্ৱা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা ‘‘অহম্পি ভগৱা তুম্হাকং উপট্ঠাকো অসুকৱেজ্জো ৱিয অনাগতে বুদ্ধুপট্ঠাকো ভৱেয্য’’ন্তি পত্থনমকাসি. তায পুৰিমপত্থনায চোদিযমানোপেস ৱেজ্জসিপ্পমেৱ সন্ধায ‘‘যংনূনাহং সিপ্পং সিক্খেয্য’’ন্তি চিন্তেসি.

৩২৯. দিসাপামোক্খোতি সব্বদিসাসু ৱিদিতো পাকটো পধানো ৱাতি অত্থো. তস্মিঞ্চ সমযে তক্কসীলতো ৱাণিজা অভযৰাজকুমাৰং দস্সনায অগমংসু. তে জীৱকো ‘‘কুতো তুম্হে আগতা’’তি পুচ্ছি. ‘‘তক্কসীলতো’’তি ৱুত্তে ‘‘অত্থি তত্থ ৱেজ্জসিপ্পাচৰিযো’’তি পুচ্ছি. ‘‘আম কুমাৰ, তক্কসীলাযং দিসাপামোক্খো ৱেজ্জো পটিৱসতী’’তি সুত্ৱা ‘‘তেন হি যদা গচ্ছথ, ময্হং আৰোচেয্যাথা’’তি আহ. তে তথা অকংসু. সো পিতৰং অনাপুচ্ছা তেহি সদ্ধিং তক্কসীলং অগমাসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অভযং ৰাজকুমাৰং অনাপুচ্ছা’’তিআদি.

ইচ্ছামহং আচৰিয সিপ্পং সিক্খিতুন্তি তং কিৰ উপসঙ্কমন্তং দিস্ৱা সো ৱেজ্জো ‘‘কোসি ত্ৱং তাতা’’তি পুচ্ছি. সো ‘‘বিম্বিসাৰমহাৰাজস্স নত্তা অভযকুমাৰস্স পুত্তোম্হী’’তি আহ. ‘‘কস্মা পন ত্ৱমসি তাত ইধাগতো’’তি, ততো সো ‘‘তুম্হাকং সন্তিকে সিপ্পং সিক্খিতু’’ন্তি ৱত্ৱা ইচ্ছামহং আচৰিয সিপ্পং সিক্খিতুন্তি আহ. বহুঞ্চ গণ্হাতীতি যথা অঞ্ঞে খত্তিযকুমাৰাদযো আচৰিযস্স ধনং দত্ৱা কিঞ্চি কম্মং অকত্ৱা সিক্খন্তিযেৱ, ন সো এৱং. সো পন কিঞ্চি ধনং অদত্ৱা ধম্মন্তেৱাসিকোৱ হুত্ৱা একং কালং উপজ্ঝাযস্স কম্মং কৰোতি, একং কালং সিক্খতি. এৱং সন্তেপি অভিনীহাৰসম্পন্নো কুলপুত্তো অত্তনো মেধাৱিতায বহুঞ্চ গণ্হাতি, লহুঞ্চ গণ্হাতি, সুট্ঠু চ উপধাৰেতি, গহিতঞ্চস্স ন সম্মুস্সতি.

সত্ত চ মে ৱস্সানি অধীযন্তস্স নযিমস্স সিপ্পস্স অন্তো পঞ্ঞাযতীতি এত্থ অযং কিৰ জীৱকো যত্তকং আচৰিযো জানাতি, যং অঞ্ঞে সোড়সহি ৱস্সেহি উগ্গণ্হন্তি, তং সব্বং সত্তহি ৱস্সেহি উগ্গহেসি. সক্কস্স পন দেৱৰঞ্ঞো এতদহোসি – ‘‘অযং বুদ্ধানং উপট্ঠাকো অগ্গৱিস্সাসকো ভৱিস্সতি, হন্দ নং ভেসজ্জযোজনং সিক্খাপেমী’’তি আচৰিযস্স সৰীৰে অজ্ঝাৱসিত্ৱা যথা ঠপেত্ৱা কম্মৱিপাকং অৱসেসৰোগং একেনেৱ ভেসজ্জযোগেন তিকিচ্ছিতুং সক্কোতি, তথা নং ভেসজ্জযোজনং সিক্খাপেসি. সো পন ‘‘আচৰিযস্স সন্তিকে সিক্খামী’’তি মঞ্ঞতি, তস্মা ‘‘সমত্থো ইদানি জীৱকো তিকিচ্ছিতু’’ন্তি সক্কেন ৱিস্সট্ঠমত্তে এৱং চিন্তেত্ৱা আচৰিযং পুচ্ছি. আচৰিযো পন ‘‘ন ইমিনা মমানুভাৱেন উগ্গহিতং, দেৱতানুভাৱেন উগ্গহিত’’ন্তি ঞত্ৱাৱ তেন হি ভণেতিআদিমাহ. সমন্তা যোজনং আহিণ্ডন্তোতি দিৱসে দিৱসে একেকেন দ্ৱাৰেন নিক্খমিত্ৱা চত্তাৰো দিৱসে আহিণ্ডন্তো. পৰিত্তং পাথেয্যং পাদাসীতি অপ্পমত্তকং অদাসি. কস্মা? তস্স কিৰ এতদহোসি – ‘‘অযং মহাকুলস্স পুত্তো গতমত্তোযেৱ পিতিপিতামহানং সন্তিকা মহাসক্কাৰং লভিস্সতি, ততো ময্হং ৱা সিপ্পস্স ৱা গুণং ন জানিস্সতি, অন্তৰামগ্গে পন খীণপাথেয্যো সিপ্পং পযোজেত্ৱা অৱস্সং ময্হঞ্চ সিপ্পস্স চ গুণং জানিস্সতী’’তি পৰিত্তং দাপেসি.

সেট্ঠিভৰিযাদিৱত্থুকথা

৩৩০. পসতেনাতি একহত্থপুটেন. পিচুনাতি কপ্পাসপটলেন. যত্ৰহি নামাতি যা নাম. কিম্পিমাযন্তি কিম্পি মে অযং. উপজানামেতস্স সংযমস্সাতি কতস্স চ ৰোগূপসমস্স চ উপকাৰং জানামাতি অধিপ্পাযো.

৩৩১. সব্বালঙ্কাৰং তুয্হং হোতূতি ৰাজা কিৰ ‘‘সচে ইমং গণ্হিস্সতি, পমাণযুত্তে ঠানে নং ঠপেস্সামি. সচে ন গণ্হিস্সতি, অব্ভন্তৰিকং নং ৱিস্সাসকং কৰিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা এৱমাহ. অভযকুমাৰস্সাপি নাটকানম্পি চিত্তং উপ্পজ্জি ‘‘অহো ৱত ন গণ্হেয্যা’’তি. সোপি তেসং চিত্তং ঞত্ৱা ৱিয ‘‘ইদং মে দেৱ অয্যিকানং আভৰণং, নযিদং ময্হং গণ্হিতুং পতিৰূপ’’ন্তি ৱত্ৱা অলং দেৱাতিআদিমাহ. অধিকাৰং মে দেৱো সৰতূতি কতস্স উপকাৰং মে দেৱো সৰতূতি অত্থো. ৰাজা পসন্নো সব্বাকাৰসম্পন্নং গেহঞ্চ অম্বৱনুয্যানঞ্চ অনুসংৱচ্ছৰং সতসহস্সউট্ঠানকং গামঞ্চ মহাসক্কাৰঞ্চ দত্ৱা তেন হি ভণেতিআদিমাহ.

ৰাজগহসেট্ঠিৱত্থুকথা

৩৩২. সক্খিস্সসি পন ত্ৱং গহপতীতি কস্মা আহ? ইৰিযাপথসম্পৰিৱত্তনেন কিৰ মত্থলুঙ্গং ন সণ্ঠাতি, অস্স চ তীহি সত্তাহেহি নিচ্চলস্স নিপন্নস্স মত্থলুঙ্গং সণ্ঠহিস্সতীতি ঞত্ৱা অপ্পেৱ নাম সত্তসত্তমাসে পটিজানিত্ৱা সত্তসত্তদিৱসেপি নিপজ্জেয্যাতি নং এৱমাহ. তেনেৱ পৰতো ৱুত্তং ‘‘অপি চ পটিকচ্চেৱ মযা ঞাতো’’তি. সীসচ্ছৱিং উপ্পাটেত্ৱাতি সীসচম্মং অপনেত্ৱা. সিব্বিনিং ৱিনামেত্ৱাতি সিব্বিনিং ৱিৱৰিত্ৱা. নাহং আচৰিয সক্কোমীতি তস্স কিৰ সৰীৰে মহাডাহো উপ্পজ্জি, তস্মা এৱমাহ. তীহি সত্তাহেহীতি তীহি পস্সেহি একেকেন সত্তাহেন.

৩৩৩. জনং উস্সাৰেত্ৱাতি জনং নীহৰাপেত্ৱা.

পজ্জোতৰাজৱত্থুকথা

৩৩৪. জেগুচ্ছং মে সপ্পীতি অযং কিৰ ৰাজা ৱিচ্ছিকস্স জাতো, ৱিচ্ছিকৱিসপটিঘাতায চ সপ্পি ভেসজ্জং হোতি ৱিচ্ছিকানং পটিকূলং, তস্মা এৱমাহ. উদ্দেকং দস্সতীতি উগ্গাৰং দস্সতি. পঞ্ঞাস যোজনিকা হোতীতি পঞ্ঞাস যোজনানি গন্তুং সমত্থা হোতি. ন কেৱলঞ্চস্স ৰঞ্ঞো হত্থিনীযেৱ, নাড়াগিৰি নাম হত্থী যোজনসতং গচ্ছতি, চেলকণ্ণো চ মুঞ্চকেসো চাতি দ্ৱে অস্সা ৱীসযোজনসতং গচ্ছন্তি, কাকো দাসো সট্ঠিযোজনানি গচ্ছতি.

একস্স কিৰ কুলপুত্তস্স অনুপ্পন্নে বুদ্ধে একদিৱসং ভুঞ্জিতুং নিসিন্নস্স পচ্চেকবুদ্ধো দ্ৱাৰে ঠত্ৱা অগমাসি, তস্সেকো পুৰিসো ‘‘পচ্চেকবুদ্ধো আগন্ত্ৱা গতো’’তি আৰোচেসি. সো সুত্ৱা ‘‘গচ্ছ, ৱেগেন পত্তং আহৰা’’তি আহৰাপেত্ৱা অত্তনো সজ্জিতং ভত্তং সব্বং দত্ৱা পেসেসি. ইতৰো তং আহৰিত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধস্স হত্থে ঠপেত্ৱা ‘‘অহং ভন্তে তুম্হাকং কতেন ইমিনা কাযৱেয্যাৱতিকেন যত্থ যত্থ নিব্বত্তোপি ৱাহনসম্পন্নো হোমী’’তি পত্থনং অকাসি. সো অযং এতৰহি পজ্জোতো নাম ৰাজা জাতো, তায পত্থনায অযং ৱাহনসম্পত্তি.

সপ্পিং পাযেত্ৱাতি সপ্পিঞ্চ পাযেত্ৱা; পৰিচাৰিকানঞ্চ আহাৰাচাৰে ৱিধিং আচিক্খিত্ৱা. নখেন ভেসজ্জং ওলুম্পেত্ৱাতি নখেন ভেসজ্জং ওদহিত্ৱা; পক্খিপিত্ৱাতি অত্থো. নিচ্ছাৰেসীতি ৱিৰেচেসি.

সিৱেয্যকদুস্সযুগকথা

৩৩৫. সিৱেয্যকং নাম উত্তৰকুৰূসু সিৱথিকং অৱমঙ্গলৱত্থং. তত্থ কিৰ মনুস্সা মতং তেন ৱত্থেন ৱেঠেত্ৱা নিক্খিপন্তি, তং ‘‘মংসপেসী’’তি সল্লক্খেত্ৱা হত্থিসোণ্ডকসকুণা উক্খিপিত্ৱা হিমৱন্তকূটে ঠপেত্ৱা ৱত্থং অপনেত্ৱা খাদন্তি. অথ ৱনচৰকা ৱত্থং দিস্ৱা ৰঞ্ঞো আহৰন্তি. এৱমিদং পজ্জোতেন লদ্ধং. সিৱিৰট্ঠে কুসলা ইত্থিযো তীহি অংসূহি সুত্তং কন্তন্তি, তেন সুত্তেন ৱাযিতৱত্থং এতন্তিপি ৱদন্তি.

সমত্তিংসৱিৰেচনকথা

৩৩৬. সিনেহেথাতি কিং পন ভগৱতো কাযো লূখোতি ন লূখো? ভগৱতো হি আহাৰে সদা দেৱতা দিব্বোজং পক্খিপন্তি, সিনেহপানং পন সব্বত্থ দোসে তেমেতি, সিৰা মুদুকা কৰোতি, তেনাযং এৱমাহ. তীণি উপ্পলহত্থানীতি একং ওড়াৰিকদোসহৰণত্থং, একং মজ্ঝিমদোসহৰণত্থং, একং সুখুমদোসহৰণত্থং. নচিৰস্সেৱ পকতত্তো অহোসীতি এৱং পকতত্তে পন কাযে নাগৰা দানং সম্পাদেসুং. জীৱকো আগন্ত্ৱা ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ভগৱা অজ্জ নাগৰা তুম্হাকং দানং দাতুকামা, মা অন্তোগামং পিণ্ডায পৱিসথা’’তি. মহামোগ্গল্লানত্থেৰো চিন্তেসি – ‘‘কুতো নু খো অজ্জ ভগৱতো পঠমং পিণ্ডপাতো লদ্ধুং ৱট্টতী’’তি. ততো চিন্তেসি – ‘‘সোণো সেট্ঠিপুত্তো খেত্তপৰিকম্মতো পট্ঠায অঞ্ঞেহি অসাধাৰণানং খীৰোদকসেচনসংৱদ্ধানং গন্ধসালীনং ওদনং ভুঞ্জতি, ততো ভগৱতো পিণ্ডপাতং আহৰিস্সামী’’তি ইদ্ধিযা গন্ত্ৱা তস্স পাসাদতলে অত্তানং দস্সেসি. সো থেৰস্স পত্তং গহেত্ৱা পণীতং পিণ্ডপাতং অদাসি. থেৰস্স চ গমনাকাৰং দিস্ৱা ‘‘ভুঞ্জথ ভন্তে’’তি আহ. থেৰো তমত্থং আৰোচেসি ‘‘ভুঞ্জথ ভন্তে, অহং অঞ্ঞং ভগৱতো দস্সামী’’তি থেৰং ভোজেত্ৱা গন্ধেহি পত্তং উব্বট্টেত্ৱা পিণ্ডপাতস্স পূৰেত্ৱা অদাসি, তং থেৰো আহৰিত্ৱা ভগৱতো অদাসি.

ৰাজাপি খো বিম্বিসাৰো ‘‘অজ্জ ভগৱা কিং ভুঞ্জিস্সতী’’তি ৱিহাৰং আগন্ত্ৱা পৱিসমানোৱ পিণ্ডপাতগন্ধং ঘাযিত্ৱা ভুঞ্জিতুকামো অহোসি. ভগৱতো দ্ৱীসুযেৱ পিণ্ডপাতেসু ভাজনগতেসু দেৱতা ওজং পক্খিপিংসু – যঞ্চ সুজাতা অদাসি; যঞ্চ পৰিনিব্বানকালে চুন্দো কম্মাৰপুত্তো; অঞ্ঞেসু কবড়ে কবড়ে পক্খিপিংসু, তস্মা ভগৱা ৰঞ্ঞো ইচ্ছং জানিত্ৱা অপক্খিত্তোজমেৱ থোকং পিণ্ডপাতং ৰঞ্ঞো দাপেসি. সো পৰিভুঞ্জিত্ৱা পুচ্ছি – ‘‘কিং ভন্তে, উত্তৰকুৰুতো আভতং ভোজন’’ন্তি? ‘‘ন মহাৰাজ, উত্তৰকুৰুতো; অপিচ খো তৱেৱ ৰট্ঠৱাসিনো গহপতিপুত্তস্স ভোজনং এত’’ন্তি ৱত্ৱা সোণস্স সম্পত্তিং আচিক্খি. তং সুত্ৱা ৰাজা সোণং দট্ঠুকামো হুত্ৱা চম্মক্খন্ধকে ৱুত্তনযেন অসীতিযা কুলপুত্তসহস্সেহি সদ্ধিং সোণস্স আগমনং অকাসি. তে ভগৱতো ধম্মদেসনং সুত্ৱা সোতাপন্না জাতা. সোণো পন পব্বজিত্ৱা অৰহত্তে পতিট্ঠিতো. ভগৱাপি এতদত্থমেৱ ৰঞ্ঞো পিণ্ডপাতং দাপেসি.

ৱৰযাচনকথা

৩৩৭. এৱং কতভত্তকিচ্চে ভগৱতি অথ খো জীৱকো কোমাৰভচ্চো তং সিৱেয্যকং দুস্সযুগং আদায…পে… এতদৱোচ. অতিক্কন্তৱৰাতি এত্থ ৱিনিচ্ছযো মহাখন্ধকে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো. ভগৱা ভন্তে পংসুকূলিকো ভিক্খুসঙ্ঘো চাতি ভগৱতো হি বুদ্ধত্তং পত্ততো পট্ঠায যাৱ ইদং ৱত্থং, এত্থন্তৰে ৱীসতি ৱস্সানি ন কোচি গহপতিচীৱৰং সাদিযি, সব্বে পংসুকূলিকাৱ অহেসুং. তেনাযং এৱমাহ. গহপতিচীৱৰন্তি গহপতীহি দিন্নচীৱৰং. ধম্মিযা কথাযাতি ৱত্থদানানিসংসপটিসংযুত্তায কথায. ইতৰীতৰেনাপীতি অপ্পগ্ঘেনপি মহগ্ঘেনপি; যেন কেনচীতি অত্থো. পাৱাৰোতি সলোমকো কপ্পাসাদিভেদো. অনুজানামি ভিক্খৱে কোজৱন্তি এত্থ পকতিকোজৱমেৱ ৱট্টতি, মহাপিট্ঠিযকোজৱং ন ৱট্টতি. মহাপিট্ঠিযকোজৱন্তি উণ্ণামযো পাৱাৰসদিসো কোজৱো.

কম্বলানুজাননাদিকথা

৩৩৮. কাসিৰাজাতি কাসীনং ৰাজা; পসেনদিস্স একপিতিকভাতা এস. অড্ঢকাসিযন্তি এত্থ কাসীতি সহস্সং ৱুচ্চতি তং অগ্ঘনকো কাসিযো. অযং পন পঞ্চসতানি অগ্ঘতি, তস্মা ‘‘অড্ঢকাসিযো’’তি ৱুত্তো. তেনেৱাহ – ‘‘উপড্ঢকাসীনং খমমান’’ন্তি.

৩৩৯. উচ্চাৱচানীতি সুন্দৰানি চ অসুন্দৰানি চ. ভঙ্গং নাম খোমাদীহি পঞ্চহি সুত্তেহি মিস্সেত্ৱা কতং; ৱাকমযমেৱাতিপি ৱদন্তি.

৩৪০. একংযেৱ ভগৱতা চীৱৰং অনুঞ্ঞাতং ন দ্ৱেতি তে কিৰ ইতৰীতৰেন চীৱৰেনাতি এতস্স ‘‘গহপতিকেন ৱা পংসুকূলেন ৱা’’তি এৱং অত্থং সল্লক্খিংসু. নাগমেসুন্তি যাৱ তে সুসানতো আগচ্ছন্তি, তাৱ তে ন অচ্ছিংসু; পক্কমিংসুযেৱ. নাকামা ভাগং দাতুন্তি ন অনিচ্ছায দাতুং; যদি পন ইচ্ছন্তি, দাতব্বো. আগমেসুন্তি উপচাৰে অচ্ছিংসু. তেনাহ ভগৱা আহ – ‘‘অনুজানামি ভিক্খৱে আগমেন্তানং অকামা ভাগং দাতু’’ন্তি. যদি পন মনুস্সা ‘‘ইধাগতা এৱ গণ্হন্তূ’’তি দেন্তি, সঞ্ঞাণং ৱা কত্ৱা গচ্ছন্তি ‘‘সম্পত্তা গণ্হন্তূ’’তি সম্পত্তানং সব্বেসম্পি পাপুণন্তি. সচে ছড্ডেত্ৱা গতা, যেন গহিতং, সো এৱ সামী. সদিসা সুসানং ওক্কমিংসূতি সব্বে সমং ওক্কমিংসু; একদিসায ৱা ওক্কমিংসূতিপি অত্থো. তে কতিকং কত্ৱাতি লদ্ধং পংসুকূলং সব্বে ভাজেত্ৱা গণ্হিস্সামাতি বহিমেৱ কতিকং কত্ৱা.

৩৪২. চীৱৰপটিগ্গাহকন্তি যো গহপতিকেহি সঙ্ঘস্স দীযমানং চীৱৰং গণ্হাতি. যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্যাতিআদীসু চীৱৰপটিগ্গাহকেসু পচ্ছা আগতানম্পি অত্তনো ঞাতকাদীনং পঠমতৰং পটিগ্গণ্হন্তো ৱা একচ্চস্মিং পেমং দস্সেত্ৱা গণ্হন্তো ৱা লোভপকতিকতায অত্তনো পৰিণামেন্তো ৱা ছন্দাগতিং গচ্ছতি নাম. পঠমতৰং আগতস্সাপি কোধৱসেন পচ্ছা গণ্হন্তো ৱা দুগ্গতমনুস্সেসু অৱমঞ্ঞং কত্ৱা গণ্হন্তো ৱা ‘‘কিং ৱো ঘৰে ঠপনোকাসো নত্থি, তুম্হাকং সন্তকং গহেত্ৱা গচ্ছথা’’তি এৱং সঙ্ঘস্স লাভন্তৰাযং কৰোন্তো ৱা দোসাগতিং গচ্ছতি নাম. যো পন মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো, অযং মোহাগতিং গচ্ছতি নাম. পচ্ছা আগতানম্পি ইস্সৰানম্পি ভযেন পঠমতৰং পটিগ্গণ্হন্তো ৱা ‘‘চীৱৰপটিগ্গাহকট্ঠানং নামেতং ভাৰিয’’ন্তি সন্তসন্তো ৱা ভযাগতিং গচ্ছতি নাম. ‘‘মযা ইদঞ্চিদঞ্চ গহিতং, ইদঞ্চিংদঞ্চ ন গহিত’’ন্তি এৱং জানন্তো গহিতাগহিতং জানাতি নাম. তস্মা যো ন ছন্দাগতিআদিৱসেন গচ্ছতি, ঞাতকঅঞ্ঞাতকঅড্ঢদুগ্গতেসু ৱিসেসং অকত্ৱা আগতপঅপাটিযা গণ্হাতি, সীলাচাৰপটিপত্তিযুত্তো হোতি, সতিমা মেধাৱী বহুস্সুতো, সক্কোতি দাযকানং ৱিস্সট্ঠৱাচায পৰিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি অনুমোদনং কৰোন্তো পসাদং জনেতুং, এৱৰূপো সম্মন্নিতব্বো.

এৱঞ্চ পন ভিক্খৱে সম্মন্নিতব্বোতি এত্থ পন এতায যথাৱুত্তায কম্মৱাচাযপি অপলোকনেনাপি অন্তোৱিহাৰে সব্বসঙ্ঘমজ্ঝেপি খণ্ডসীমাযপি সম্মন্নিতুং ৱট্টতিযেৱ. এৱং সম্মতেন চ ৱিহাৰপচ্চন্তে ৱা পধানঘৰে ৱা ন অচ্ছিতব্বং. যত্থ পন আগতাগতা মনুস্সা সুখং পস্সন্তি, তাদিসে ধুৰৱিহাৰট্ঠানে বীজনিং পস্সে ঠপেত্ৱা সুনিৱত্থেন সুপাৰুতেন নিসীদিতব্বন্তি.

তত্থেৱ উজ্ঝিত্ৱাতি ‘‘পটিগ্গহণমেৱ অম্হাকং ভাৰো’’তি ৱত্ৱা গহিতট্ঠানেযেৱ ছড্ডেত্ৱা গচ্ছন্তি. চীৱৰনিদহকন্তি চীৱৰপটিসামকং. যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্যাতিআদীসু চেত্থ ইতো পৰঞ্চ সব্বত্থ ৱুত্তনযেনেৱ ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. সম্মুতিৱিনিচ্ছযোপি কথিতানুসাৰেনেৱ জানিতব্বো.

ভণ্ডাগাৰসম্মুতিআদিকথা

৩৪৩. ৱিহাৰং ৱাতিআদীসু যো আৰামমজ্ঝে আৰামিকসামণেৰাদীহি অৱিৱিত্তো সব্বেসং সমোসৰণট্ঠানে ৱিহাৰো ৱা অড্ঢযোগো ৱা হোতি, সো সম্মন্নিতব্বো. পচ্চন্তসেনাসনং পন ন সম্মন্নিতব্বং. ইদং পন ভণ্ডাগাৰং খণ্ডসীমং গন্ত্ৱা খণ্ডসীমায নিসিন্নেহি সম্মন্নিতুং ন ৱট্টতি, ৱিহাৰমজ্ঝেযেৱ সম্মন্নিতব্বং.

গুত্তাগুত্তঞ্চ জানেয্যাতি এত্থ যস্স তাৱ ছদনাদীসু কোচি দোসো নত্থি, তং গুত্তং. যস্স পন ছদনতিণং ৱা ছদনিট্ঠকা ৱা যত্থ কত্থচি পতিতা, যেন ওৱস্সতি ৱা, মূসিকাদীনং ৱা পৱেসো হোতি, ভিত্তিআদীসু ৱা কত্থচি ছিদ্দং হোতি, উপচিকা ৱা উট্ঠহন্তি, তং সব্বং অগুত্তং নাম. তং সল্লক্খেত্ৱা পটিসঙ্খৰিতব্বং. সীতসমযে দ্ৱাৰঞ্চ ৱাতপানঞ্চ সুপিহিতং কাতব্বং, সীতেন হি চীৱৰানি কণ্ণকিতানি হোন্তি. উণ্হসমযে অন্তৰন্তৰা ৱাতপ্পৱেসনত্থং ৱিৱৰিতব্বং. এৱং কৰোন্তো হি গুত্তাগুত্তং জানাতি নাম.

ইমেহি পন চীৱৰপটিগ্গাহকাদীহি তীহিপি অত্তনো ৱত্তং জানিতব্বং. তত্থ চীৱৰপটিগ্গাহকেন তাৱ যং যং মনুস্সা ‘‘কালচীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘অকালচীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘অচ্চেকচীৱৰ’’ন্তি ৱা ‘‘ৱস্সিকসাটিক’’ন্তি ৱা ‘‘নিসীদন’’ন্তি ৱা ‘‘পচ্চত্থৰণ’’ন্তি ৱা ‘‘মুখপুঞ্ছনচোড়’’ন্তি ৱা দেন্তি, তং সব্বং একৰাসিং কত্ৱা মিস্সেত্ৱা ন গণ্হিতব্বং, ৱিসুং ৱিসুং কত্ৱাৱ গণ্হিত্ৱা চীৱৰনিদহকস্স তথেৱ আচিক্খিত্ৱা দাতব্বং. চীৱৰনিদহকেনাপি ভণ্ডাগাৰিকস্স দদমানেন ইদং কালচীৱৰং…পে… ইদং মুখপুঞ্ছনচোড়ন্তি আচিক্খিত্ৱাৱ দাতব্বং. ভণ্ডাগাৰিকেনাপি তথেৱ ৱিসুং ৱিসুং ৱিয সঞ্ঞাণং কত্ৱা ঠপেতব্বং. ততো সঙ্ঘেন ‘‘কালচীৱৰং আহৰা’’তি ৱুত্তে কালচীৱৰমেৱ দাতব্বং…পে… মুখপুঞ্ছনচোড়কং আহৰাতি ৱুত্তে তদেৱ দাতব্বং.

ইতি ভগৱতা চীৱৰপটিগ্গাহকো অনুঞ্ঞাতো, চীৱৰনিদহকো অনুঞ্ঞাতো, ভণ্ডাগাৰং অনুঞ্ঞাতং, ভণ্ডাগাৰিকো অনুঞ্ঞাতো, ন বাহুলিকতায ন অসন্তুট্ঠিযা; অপিচ খো সঙ্ঘস্সানুগ্গহায. সচে হি আহটাহটং গহেত্ৱা ভিক্খূ ভাজেয্যুং, নেৱ আহটং ন অনাহটং ন দিন্নং নাদিন্নং ন লদ্ধং নালদ্ধং জানেয্যুং, আহটাহটং থেৰাসনে ৱা দদেয্যুং, খণ্ডাখণ্ডং ৱা ছিন্দিত্ৱা গণ্হেয্যুং; এৱং সতি অযুত্তপৰিভোগো চ হোতি, ন চ সব্বেসং সঙ্গহো কতো হোতি. ভণ্ডাগাৰে পন চীৱৰং ঠপেত্ৱা উস্সন্নকালে একেকস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰং ৱা দ্ৱে দ্ৱে ৱা একেকং ৱা চীৱৰং দস্সন্তি, লদ্ধালদ্ধং জানিস্সন্তি, অলদ্ধভাৱং ঞত্ৱা সঙ্গহং কাতুং মঞ্ঞিস্সন্তীতি.

ন ভিক্খৱে ভণ্ডাগাৰিকো ৱুট্ঠাপেতব্বোতি এত্থ অঞ্ঞেপি অৱুট্ঠাপনীযা জানিতব্বা. চত্তাৰো হি ন ৱুট্ঠাপেতব্বা – ৱুড্ঢতৰো, ভণ্ডাগাৰিকো, গিলানো, সঙ্ঘতো লদ্ধসেনাসনোতি. তত্থ ৱুড্ঢতৰো অত্তনো ৱুড্ঢতায নৱকতৰেন ন ৱুট্ঠাপেতব্বো, ভণ্ডাগাৰিকো সঙ্ঘেন সম্মন্নিত্ৱা ভণ্ডাগাৰস্স দিন্নতায, গিলানো অত্তনো গিলানতায, সঙ্ঘো পন বহুস্সুতস্স উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীহি বহুপকাৰস্স ভাৰনিত্থাৰকস্স ফাসুকং আৱাসং অনুট্ঠাপনীযং কত্ৱা দেতি, তস্মা সো উপকাৰতায চ সঙ্ঘতো লদ্ধতায চ ন ৱুট্ঠাপেতব্বোতি.

উস্সন্নং হোতীতি বহু ৰাসিকতং হোতি, ভণ্ডাগাৰং ন গণ্হাতি. সম্মুখীভূতেনাতি অন্তোউপচাৰসীমাযং ঠিতেন. ভাজেতুন্তি কালং ঘোসেত্ৱা পটিপাটিযা ভাজেতুং. কোলাহলং অকাসীতি ‘‘অম্হাকং আচৰিযস্স দেথ, উপজ্ঝাযস্স দেথা’’তি এৱং মহাসদ্দং অকাসি. চীৱৰভাজনকঙ্গেসু সভাগানং ভিক্খূনং অপাপুণন্তম্পি মহগ্ঘং চীৱৰং দেন্তো ছন্দাগতিং গচ্ছতি নাম. অঞ্ঞেসং ৱুড্ঢতৰানং পাপুণন্তম্পি মহগ্ঘং চীৱৰং অদত্ৱা অপ্পগ্ঘং দেন্তো দোসাগতিং গচ্ছতি নাম. মোহমূড়্হো চীৱৰদানৱত্তং অজানন্তো মোহাগতিং গচ্ছতি নাম. মুখৰানং নৱকানম্পি ভযেন অপাপুণন্তমেৱ মহগ্ঘং চীৱৰং দেন্তো ভযাগতিং গচ্ছতি নাম. যো এৱং ন গচ্ছতি, সব্বেসং তুলাভূতো পমাণভূতো মজ্ঝত্তো হোতি, সো সম্মন্নিতব্বো. ভাজিতাভাজিতন্তি ‘‘এত্তকানি ৱত্থানি ভাজিতানি, এত্তকানি অভাজিতানী’’তি জানন্তো ‘‘ভাজিতাভাজিতঞ্চ জানেয্যা’’তি ৱুচ্চতি.

উচ্চিনিত্ৱাতি ‘‘ইদং থূলং, ইদং সণ্হং, ইদং ঘনং, ইদং তনুকং, ইদং পৰিভুত্তং, ইদং অপৰিভুত্তং, ইদং দীঘতো এত্তকং পুথুলতো এত্তক’’ন্তি এৱং ৱত্থানি ৱিচিনিত্ৱা. তুলযিত্ৱাতি ‘‘ইদং এত্তকং অগ্ঘতি, ইদং এত্তক’’ন্তি এৱং অগ্ঘপৰিচ্ছেদং কত্ৱা. ৱণ্ণাৱণ্ণং কত্ৱাতি সচে সব্বেসং একেকমেৱ দসগ্ঘনকং পাপুণাতি, ইচ্চেতং কুসলং; নো চে পাপুণাতি, যং নৱ ৱা অট্ঠ ৱা অগ্ঘতি, তং অঞ্ঞেন একঅগ্ঘনকেন চ দ্ৱিঅগ্ঘনকেন চ সদ্ধিং বন্ধিত্ৱা এতেন উপাযেন সমে পটিৱীসে ঠপেত্ৱাতি অত্থো. ভিক্খূ গণেত্ৱা ৱগ্গং বন্ধিত্ৱাতি সচে একেকস্স দিযমানে দিৱসো নপ্পহোতি, দস দস ভিক্খূ গণেত্ৱা দস দস চীৱৰপটিৱীসে একৱগ্গং বন্ধিত্ৱা একং ভণ্ডিকং কত্ৱা এৱং চীৱৰপটিৱীসং ঠপেতুং অনুজানামীতি অত্থো. এৱং ঠপিতেসু চীৱৰপটিৱীসেসু কুসো পাতেতব্বো. তেহিপি ভিক্খূহি পুন কুসপাতং কত্ৱা ভাজেতব্বং.

সামণেৰানং উপড্ঢপটিৱীসন্তি এত্থ যে সামণেৰা অত্তিস্সৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স কত্তব্বকম্মং ন কৰোন্তি, উদ্দেসপৰিপুচ্ছাসু যুত্তা আচৰিযুপজ্ঝাযানংযেৱ ৱত্তপটিপত্তিং কৰোন্তি, অঞ্ঞেসং ন কৰোন্তি, এতেসংযেৱ উপড্ঢভাগো দাতব্বো. যে পন পুৰেভত্তঞ্চ পচ্ছাভত্তঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘস্সেৱ কত্তব্বকিচ্চং কৰোন্তি, তেসং সমকো দাতব্বো. ইদঞ্চ পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নেন ভণ্ডাগাৰে ঠপিতেন অকালচীৱৰেনেৱ কথিতং. কালচীৱৰং পন সমকমেৱ দাতব্বং. তত্ৰুপ্পাদৱস্সাৱাসিকং সম্মুঞ্জনীবন্ধনাদি সঙ্ঘস্স ফাতিকম্মং কত্ৱা গহেতব্বং. এতঞ্হেত্থ সব্বেসং ৱত্তং. ভণ্ডাগাৰিকচীৱৰেপি সচে সামণেৰা আগন্ত্ৱা ‘‘ভন্তে মযং যাগুং পচাম, ভত্তং পচাম, খজ্জকং পচাম, অপ্পহৰিতকং কৰোম, দন্তকট্ঠং আহৰাম, ৰঙ্গছল্লিং কপ্পিযং কত্ৱা দেম, কিং অম্হেহি ন কতং নামা’’তি উক্কুট্ঠিং কৰোন্তি, সমভাগোৱ দাতব্বো. এতং যে চ ৱিৰজ্ঝিত্ৱা কৰোন্তি, যেসঞ্চ কৰণভাৱো ন পঞ্ঞাযতি, তে সন্ধায ৱুত্তং. কুৰুন্দিযং পন ‘‘সচে সামণেৰা ‘কস্মা মযং ভন্তে সঙ্ঘকম্মং ন কৰোম, কৰিস্সামা’তি যাচন্তি, সমপটিৱীসো দাতব্বো’’তি ৱুত্তং.

উত্তৰিতুকামোতি নদিং ৱা কন্তাৰং ৱা উত্তৰিতুকামো; সত্থং লভিত্ৱা দিসা পক্কমিতুকামোতি অত্থো. সকং ভাগং দাতুন্তি ইদং ভণ্ডাগাৰতো চীৱৰানি নীহৰিত্ৱা পুঞ্জে কতে ঘণ্টিযা পহটায ভিক্খুসঙ্ঘে সন্নিপতিতে সত্থং লভিত্ৱা গন্তুকামো ‘‘সত্থতো মা পৰিহাযী’’তি এতমত্থং সন্ধায ৱুত্তং. তস্মা অনীহতেসু ৱা চীৱৰেসু অপ্পহটায ৱা ঘণ্টিযা অসন্নিপতিতে ৱা সঙ্ঘে দাতুং ন ৱট্টতি. চীৱৰেসু পন নীহতেসু ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘে সন্নিপতিতে চীৱৰভাজকেন ‘‘ইমস্স ভিক্খুনো কোট্ঠাসেন এত্তকেন ভৱিতব্ব’’ন্তি তক্কেত্ৱা নযগ্গাহেন চীৱৰং দাতব্বং. তুলায তুলিতমিৱ হি সমসমং দাতুং ন সক্কা, তস্মা ঊনং ৱা হোতু অধিকং ৱা, এৱং তক্কেন নযেন দিন্নং সুদিন্নং. নেৱ ঊনকং পুন দাতব্বং, নাতিৰিত্তং পটিগ্গণ্হিতব্বন্তি.

অতিৰেকভাগেনাতি দস ভিক্খূ হোন্তি, সাটকাপি দসেৱ, তেসু একো দ্ৱাদস অগ্ঘতি, সেসা দসগ্ঘনকা. সব্বেসু দসগ্ঘনকৱসেন কুসে পাতিতে যস্স ভিক্খুনো দ্ৱাদসগ্ঘনকো কুসো পাতিতো, সো ‘‘এত্তকেন মম চীৱৰং পহোতী’’তি তেন অতিৰেকভাগেন গন্তুকামো হোতি. ভিক্খূ ‘‘অতিৰেকং আৱুসো সঙ্ঘস্স সন্তক’’ন্তি ৱদন্তি, তং সুত্ৱা ভগৱা ‘‘সঙ্ঘিকে চ গণসন্তকে চ অপ্পকং নাম নত্থি, সব্বত্থ সংযমো কাতব্বো, গণ্হন্তেনাপি কুক্কুচ্চাযিতব্ব’’ন্তি দস্সেতুং ‘‘অনুজানামি ভিক্খৱে অনুক্খেপে দিন্নে’’তি আহ. তত্থ অনুক্খেপো নাম যংকিঞ্চি অনুক্খিপিতব্বং অনুপ্পদাতব্বং কপ্পিযভণ্ডং; যত্তকং তস্স পটিৱীসে অধিকং, তত্তকে অগ্ঘনকে যস্মিং কিস্মিঞ্চি কপ্পিযভণ্ডে দিন্নেতি অত্থো.

ৱিকলকে তোসেত্ৱাতি এত্থ চীৱৰৱিকলকং পুগ্গলৱিকলকন্তি দ্ৱে ৱিকলকা. চীৱৰৱিকলকং নাম সব্বেসং পঞ্চ পঞ্চ ৱত্থানি পত্তানি, সেসানিপি অত্থি, একেকং পন ন পাপুণাতি, ছিন্দিত্ৱা দাতব্বানি. ছিন্দন্তেহি চ অড্ঢমণ্ডলাদীনং ৱা উপাহনত্থৱিকাদীনং ৱা পহোনকানি খণ্ডানি কত্ৱা দাতব্বানি, হেট্ঠিমপৰিচ্ছেদেন চতুৰঙ্গুলৱিত্থাৰম্পি অনুৱাতপ্পহোনকাযামং খণ্ডং কত্ৱা দাতুং ৱট্টতি, অপৰিভোগং পন ন কাতব্বন্তি এৱমেত্থ চীৱৰস্স অপ্পহোনকভাৱো চীৱৰৱিকলকং. ছিন্দিত্ৱা দিন্নে পন তং তোসিতং হোতি, অথ কুসপাতো কাতব্বো. সচেপি একস্স ভিক্খুনো কোট্ঠাসে একং ৱা দ্ৱে ৱা ৱত্থানি নপ্পহোন্তি, তত্থ অঞ্ঞং সামণকং পৰিক্খাৰং ঠপেত্ৱা যো তেন তুস্সতি, তস্স তং ভাগং দত্ৱা পচ্ছা কুসপাতো কাতব্বো. ইদম্পি চীৱৰৱিকলকন্তি অন্ধকট্ঠকথাযং ৱুত্তং.

পুগ্গলৱিকলকং নাম দস দস ভিক্খূ গণেত্ৱা ৱগ্গং কৰোন্তানং একো ৱগ্গো ন পূৰতি, অট্ঠ ৱা নৱ ৱা হোন্তি, তেসং অট্ঠ ৱা নৱ ৱা কোট্ঠাসা ‘‘তুম্হে ইমে গহেত্ৱা ৱিসুং ভাজেথা’’তি দাতব্বা. এৱমযং পুগ্গলানং অপ্পহোনকভাৱো পুগ্গলৱিকলকং. ৱিসুং দিন্নে পন তং তোসিতং হোতি, এৱং তোসেত্ৱা কুসপাতো কাতব্বোতি. অথ ৱা ৱিকলকে তোসেত্ৱাতি যো চীৱৰৱিভাগো ঊনকো, তং অঞ্ঞেন পৰিক্খাৰেন সমং কত্ৱা কুসপাতো কাতব্বো.

চীৱৰৰজনকথা

৩৪৪. ছকণেনাতি গোমযেন. পণ্ডুমত্তিকাযাতি তম্বমত্তিকায. মূলৰজনাদীসু হলিদ্দিং ঠপেত্ৱা সব্বং মূলৰজনং ৱট্টতি. মঞ্জিট্ঠিঞ্চ তুঙ্গহাৰঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বং খন্ধৰজনং ৱট্টতি. তুঙ্গহাৰো নাম একো সকণ্টকৰুক্খো, তস্স হৰিতালৱণ্ণং খন্ধৰজনং হোতি. লোদ্দঞ্চ কণ্ডুলঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বং তচৰজনং ৱট্টতি. অল্লিপত্তং নীলিপত্তঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বং পত্তৰজনং ৱট্টতি. গিহিপৰিভুত্তং পন অল্লিপত্তেন একৱাৰং ৰজিতুং ৱট্টতি. কিংসুকপুপ্ফঞ্চ কুসুম্ভপুপ্ফঞ্চ ঠপেত্ৱা সব্বং পুপ্ফৰজনং ৱট্টতি. ফলৰজনে পন ন কিঞ্চি ন ৱট্টতি.

সীতুদকাতি অপক্কৰজনং ৱুচ্চতি. উত্তৰাড়ুম্পন্তি ৱট্টাধাৰকং, ৰজনকুম্ভিযা মজ্ঝে ঠপেত্ৱা তং আধাৰকং পৰিক্খিপিত্ৱা ৰজনং পক্খিপিতুং অনুজানামীতি অত্থো. এৱঞ্হি কতে ৰজনং ন উত্তৰতি. উদকে ৱা নখপিট্ঠিকায ৱাতি সচে পৰিপক্কং হোতি, উদকপাতিযা দিন্নো থেৱো সহসা ন ৱিসৰতি, নখপিট্ঠিযম্পি অৱিসৰন্তো তিট্ঠতি. ৰজনুড়ুঙ্কন্তি ৰজনউড়ুঙ্কং. দণ্ডকথালকন্তি তমেৱ সদণ্ডকং. ৰজনকোলম্বন্তি ৰজনকুণ্ডং. ওমদ্দন্তীতি সম্মদ্দন্তি. ন চ অচ্ছিন্নে থেৱে পক্কমিতুন্তি যাৱ ৰজনবিন্দু গড়িতং ন ছিজ্জতি, তাৱ ন অঞ্ঞত্ৰ গন্তব্বং. পত্থিন্নন্তি অতিৰজিতত্তা থদ্ধং. উদকে ওসাৰেতুন্তি উদকে পক্খিপিত্ৱা ঠপেতুং. ৰজনে পন নিক্খন্তে তং উদকং ছড্ডেত্ৱা চীৱৰং মদ্দিতব্বং. দন্তকাসাৱানীতি একং ৱা দ্ৱে ৱা ৱাৰে ৰজিত্ৱা দন্তৱণ্ণানি ধাৰেন্তি.

ছিন্নকচীৱৰানুজাননকথা

৩৪৫. অচ্ছিবদ্ধন্তি চতুৰস্সকেদাৰকবদ্ধং. পাড়িবদ্ধন্তি আযামতো চ ৱিত্থাৰতো চ দীঘমৰিযাদবদ্ধং. মৰিযাদবদ্ধন্তি অন্তৰন্তৰা ৰস্সমৰিযাদবদ্ধং. সিঙ্ঘাটকবদ্ধন্তি মৰিযাদায মৰিযাদং ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা গতট্ঠানে সিঙ্ঘাটকবদ্ধং; চতুক্কসণ্ঠানন্তি অত্থো. সংৱিদহিতুন্তি কাতুং. উস্সহসি ত্ৱং আনন্দাতি সক্কোসি ত্ৱং আনন্দ. উস্সহামি ভগৱাতি তুম্হেহি দিন্ননযেন সক্কোমীতি দস্সেতি. যত্ৰ হি নামাতি যো নাম. কুসিম্পি নামাতিআদীসু কুসীতি আযামতো চ ৱিত্থাৰতো চ অনুৱাতাদীনং দীঘপত্তানমেতং অধিৱচনং. অড্ঢকুসীতি অন্তৰন্তৰা ৰস্সপত্তানং নামং. মণ্ডলন্তি পঞ্চখণ্ডিকচীৱৰস্স একেকস্মিং খণ্ডে মহামণ্ডলং. অড্ঢমণ্ডলন্তি খুদ্দকমণ্ডলং. ৱিৱট্টন্তি মণ্ডলঞ্চ অড্ঢমণ্ডলঞ্চ একতো কত্ৱা সিব্বিতং মজ্ঝিমখণ্ডং.

অনুৱিৱট্টন্তি তস্স উভোসু পস্সেসু দ্ৱে খণ্ডানি. গীৱেয্যকন্তি গীৱাৱেঠনট্ঠানে দড়্হীকৰণত্থং অঞ্ঞং সুত্তসংসিব্বিতং আগন্তুকপত্তং. জঙ্ঘেয্যকন্তি জঙ্ঘপাপুণনট্ঠানে তথেৱ সংসিব্বিতং পত্তং. গীৱট্ঠানে চ জঙ্ঘট্ঠানে চ পত্তানমেৱেতং নামন্তিপি ৱদন্তি. বাহন্তন্তি অনুৱিৱট্টানং বহি একেকং খণ্ডং. ইতি পঞ্চখণ্ডিকচীৱৰেনেতং ৱিচাৰিতন্তি. অথ ৱা অনুৱিৱট্টন্তি ৱিৱট্টস্স একপস্সতো দ্ৱিন্নং একপস্সতো দ্ৱিন্নন্তি চতুন্নম্পি খণ্ডানমেতং নামং. বাহন্তন্তি সুপ্পমাণং চীৱৰং পাৰুপন্তেন সংহৰিত্ৱা বাহায উপৰি ঠপিতা উভো অন্তা বহিমুখা তিট্ঠন্তি, তেসং এতং নামং. অযমেৱ হি নযো মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তোতি.

তিচীৱৰানুজাননকথা

৩৪৬. চীৱৰেহি উব্ভণ্ডিকেতি চীৱৰেহি উব্ভণ্ডে কতে; যথা উক্খিত্তভণ্ডা হোন্তি এৱং কতে; উক্খিত্তভণ্ডিকভাৱং আপাদিতেতি অত্থো. চীৱৰভিসিন্তি এত্থ ভিসীতি দ্ৱে তীণি একতো কত্ৱা ভিসিসঙ্খেপেন সংহৰিতচীৱৰানি ৱুত্তানি. তে কিৰ ভিক্খূ ‘‘দক্খিণাগিৰিতো ভগৱা লহুং পটিনিৱত্তিস্সতী’’তি তত্থ গচ্ছন্তা জীৱকৱত্থুস্মিং লদ্ধচীৱৰানি ঠপেত্ৱা অগমংসু. ইদানি পন চিৰেন আগমিস্সতীতি মঞ্ঞমানা আদায পক্কমিংসু. অন্তৰট্ঠকাসূতি মাঘস্স চ ফগ্গুণস্স চ অন্তৰা অট্ঠসু. ন ভগৱন্তং সীতং অহোসীতি ভগৱতো সীতং নাহোসি. এতদহোসি যেপি খো তে কুলপুত্তাতি ন ভগৱা অজ্ঝোকাসে অনিসীদিত্ৱা এতমত্থং ন জানাতি, মহাজনসঞ্ঞাপনত্থং পন এৱমকাসি. সীতালুকাতি সীতপকতিকা; যে পকতিযাৱ সীতেন কিলমন্তি. দিগুণং সঙ্ঘাটিন্তি দুপট্টং সঙ্ঘাটিং. একচ্চিযন্তি একপট্টং. ইতি ‘‘ভগৱা অত্তনা চতূহি চীৱৰেহি যাপেতি, অম্হাকং পন তিচীৱৰং অনুজানাতী’’তি ৱচনস্স ওকাসং উপচ্ছিন্দিতুং দিগুণং সঙ্ঘাটিং অনুজানাতি, একচ্চিকে ইতৰে. এৱঞ্হি নেসং চত্তাৰি ভৱিস্সন্তীতি.

অতিৰেকচীৱৰাদিকথা

৩৪৮. অগ্গড়ং অচ্ছুপেয্যন্তি ছিদ্দট্ঠানে পিলোতিকখণ্ডং লগ্গাপেয্যং. অহতকপ্পানন্তি একৱাৰং ধোতানং. উতুদ্ধটানন্তি উতুতো দীঘকালতো উদ্ধটানং হতৱত্থকানং, পিলোতিকানন্তি ৱুত্তং হোতি. পাপণিকেতি অন্তৰাপণতো পতিতপিলোতিকচীৱৰে. উস্সাহো কৰণীযোতি পৰিযেসনা কাতব্বা. পৰিচ্ছেদো পনেত্থ নত্থি, পট্টসতম্পি ৱট্টতি. সব্বমিদং সাদিযন্তস্স ভিক্খুনো ৱসেন ৱুত্তং. অগ্গড়ং তুন্নন্তি এত্থ উদ্ধৰিত্ৱা অল্লীযাপনখণ্ডং অগ্গড়ং, সুত্তেন সংসিব্বিতং তুন্নং; ৱট্টেত্ৱা কৰণং ওৱট্টিকং . কণ্ডুসকং ৱুচ্চতি মুদ্দিকা. দড়্হীকম্মন্তি অনুদ্ধৰিত্ৱাৱ উপস্সযং কত্ৱা অল্লীযাপনকং ৱত্থখণ্ডং.

৩৪৯-৩৫১. ৱিসাখাৱত্থু উত্তানত্থং. ততো পৰং পুব্বে ৱিনিচ্ছিতমেৱ. সোৱগ্গিকন্তি সগ্গপ্পত্তহেতুকং. তেনেৱাহ ‘‘সোৱগ্গিক’’ন্তি. সোকং অপনেতীতি সোকনুদং. অনামযাতি অৰোগা. সগ্গম্হি কাযম্হীতি সগ্গোপপন্না.

৩৫৩. পুথুজ্জনা কামেসু ৱীতৰাগাতি ঝানলাভিনো.

৩৫৬. সন্দিট্ঠোতি দিট্ঠমত্তকমিত্তো. সম্ভত্তোতি একসম্ভোগো দড়্হমিত্তো. আলপিতোতি ‘‘মম সন্তকং যং ইচ্ছেয্যাসি, তং গণ্হাহী’’তি এৱং ৱুত্তো. এতেসু তীসু অঞ্ঞতৰনামেন সদ্ধিং জীৱতি, গহিতে অত্তমনো হোতীতি ইমেহি গহিতৱিস্সাসো ৰুহতি.

পচ্ছিমৱিকপ্পনুপগচীৱৰাদিকথা

৩৫৯. পংসুকূলকতোতি কতপংসুকূলো. গৰুকো হোতীতি জিণ্ণজিণ্ণট্ঠানে অগ্গড়াৰোপনেন গৰুকো হোতি. সুত্তলূখং কাতুন্তি সুত্তেনেৱ অগ্গড়ং কাতুন্তি অত্থো. ৱিকণ্ণো হোতীতি সুত্তং অচ্ছেত্ৱা অচ্ছেত্ৱা সিব্বন্তানং একো সঙ্ঘাটিকোণো দীঘো হোতি. ৱিকণ্ণং উদ্ধৰিতুন্তি দীঘকোণং ছিন্দিতুং. ওকিৰিযন্তীতি ছিন্নকোণতো গড়ন্তি. অনুৱাতং পৰিভণ্ডন্তি অনুৱাতঞ্চেৱ পৰিভণ্ডঞ্চ. পত্তা লুজ্জন্তীতি মহন্তেসু পত্তমুখেসু দিন্নানি সুত্তানি গড়ন্তি, ততো পত্তা লুজ্জন্তি. অট্ঠপদকং কাতুন্তি অট্ঠপদকচ্ছন্নেন পত্তমুখং সিব্বিতুং.

৩৬০. অন্ৱাধিকম্পি আৰোপেতুন্তি আগন্তুকপত্তম্পি দাতুং. ইদং পন অপ্পহোনকে আৰোপেতব্বং. সচে পহোতি, আগন্তুকপত্তং ন ৱট্টতি, ছিন্দিতব্বমেৱ.

৩৬১. ন চ ভিক্খৱে সদ্ধাদেয্যন্তি এত্থ সেসঞাতীনং দেন্তো ৱিনিপাতেতিযেৱ. মাতাপিতৰো পন সচে ৰজ্জে ঠিতা পত্থযন্তি, দাতব্বং.

৩৬২. গিলানোতি গিলানতায গহেত্ৱা গন্তুং অসমত্থো. ৱস্সিকসঙ্কেতন্তি ৱস্সিকে চত্তাৰো মাসে. নদীপাৰন্তি নদিযা পাৰে ভত্তং ভুঞ্জিতব্বং হোতি. অগ্গড়গুত্তিৱিহাৰোতি সব্বেস্ৱেৱ চেতেসু গিলানৱস্সিকসঙ্কেতনদীপাৰগমনঅত্থতকথিনভাৱেসু অগ্গড়গুত্তিযেৱ পমাণং. গুত্তে এৱ হি ৱিহাৰে এতেসু কাৰণেসু নিক্খিপিত্ৱা বহি গন্তুং ৱট্টতি, ন অগুত্তে. আৰঞ্ঞকস্স পন ৱিহাৰো ন সুগুত্তো হোতি, তেন ভণ্ডুক্খলিকায পক্খিপিত্ৱা পাসাণসুসিৰ ৰুক্খসুসিৰাদীসু সুপ্পটিচ্ছন্নেসু ঠপেত্ৱা গন্তব্বং.

সঙ্ঘিকচীৱৰুপ্পাদকথা

৩৬৩. তুয্হেৱ ভিক্খু তানি চীৱৰানীতি অঞ্ঞত্থ গহেত্ৱা হটানিপি তুয্হেৱ; ন তেসং অঞ্ঞো কোচি ইস্সৰোতি. এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা অনাগতেপি নিক্কুক্কুচ্চা গণ্হিস্সন্তীতি দস্সেতুং ইধ পনাতিআদিমাহ. তস্সেৱ তানি চীৱৰানি যাৱ কথিনস্স উব্ভাৰাতি সচে গণপূৰকে ভিক্খূ লভিত্ৱা কথিনং অত্থতং হোতি, পঞ্চমাসে; নো চে অত্থতং হোতি, একং চীৱৰমাসমেৱ. যং ‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা দেন্তি, ‘‘সঙ্ঘং উদ্দিস্স দেমা’’তি ৱা দেন্তি, ‘‘ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা দেন্তি, ‘‘ৱস্সাৱাসিকং দেমা’’তি ৱা দেন্তি, সচেপি মতকচীৱৰং অৱিভজিত্ৱা তং ৱিহাৰং পৱিসন্তি, তং সব্বং তস্সেৱ ভিক্খুনো হোতি. যম্পি সো ৱস্সাৱাসত্থায ৱড্ঢিং পযোজেত্ৱা ঠপিতউপনিক্খেপতো ৱা তত্ৰুপ্পাদতো ৱা ৱস্সাৱাসিকং গণ্হাতি, সব্বং সুগ্গহিতমেৱ হোতি. ইদমেত্থ লক্খণং, যেন তেনাকাৰেন সঙ্ঘস্স উপ্পন্নং ৱত্থং অত্থতকথিনস্স পঞ্চমাসে, অনত্থতকথিনস্স একং চীৱৰমাসং পাপুণাতীতি. যং পন ‘‘ইদং ইধ ৱস্সংৱুত্থসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘ৱস্সাৱাসিকং দেমা’’তি ৱা ৱত্ৱা দিন্নং, তং অনত্থতকথিনস্সাপি পঞ্চমাসে পাপুণাতি. ততো পৰং পন উপ্পন্নং ৱস্সাৱাসিকং পুচ্ছিতব্বং – ‘‘কিং অতীতৱস্সে ইদং ৱস্সাৱাসিকং, উদাহু অনাগতৱস্সে’’তি! কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা.

উতুকালন্তি ৱস্সানতো অঞ্ঞং কালং. তানি চীৱৰানি আদায সাৱত্থিং গন্ত্ৱাতি এত্থ তানি চীৱৰানি গতগতট্ঠানে সঙ্ঘিকানেৱ হোন্তি, ভিক্খূহি দিট্ঠমত্তমেৱেত্থ পমাণং. তস্মা সচে কেচি পটিপথং আগচ্ছন্তা ‘‘কুহিং আৱুসো গচ্ছসী’’তি পুচ্ছিত্ৱা তমত্থং সুত্ৱা ‘‘কিং আৱুসো মযং সঙ্ঘো ন হোমা’’তি তত্থেৱ ভাজেত্ৱা গণ্হন্তি, সুগ্গহিতানি. সচেপি এস মগ্গা ওক্কমিত্ৱা কঞ্চি ৱিহাৰং ৱা আসনসালং ৱা পিণ্ডায চৰন্তো একং গেহমেৱ ৱা পৱিসতি, তত্ৰ চ নং ভিক্খূ দিস্ৱা তমত্থং পুচ্ছিত্ৱা ভাজেত্ৱা গণ্হন্তি, সুগ্গহিতানেৱ.

অধিট্ঠাতুন্তি এত্থ অধিট্ঠহন্তেন ৱত্তং জানিতব্বং. তেন হি ভিক্খুনা ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা কালং ঘোসেত্ৱা থোকং আগমেত্ৱা সচে ঘণ্টিসঞ্ঞায ৱা কালসঞ্ঞায ৱা ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, তেহি সদ্ধিং ভাজেতব্বানি. নো চে আগচ্ছন্তি, ‘‘ময্হিমানি চীৱৰানি পাপুণন্তী’’তি অধিট্ঠাতব্বানি. এৱং অধিট্ঠিতে সব্বানি তস্সেৱ হোন্তি, ঠিতিকা পন ন তিট্ঠতি.

সচে একেকং উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘অযং পঠমভাগো ময্হং পাপুণাতি, অযং দুতিযভাগো’’তি এৱং গণ্হাতি, গহিতানি চ সুগ্গহিতানি হোন্তি, ঠিতিকা চ তিট্ঠতি. এৱং পাপেত্ৱা গণ্হন্তেনাপি অধিট্ঠিতমেৱ হোতি. সচে পন ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা ৱা অপ্পহৰিত্ৱা ৱা কালম্পি ঘোসেত্ৱা ৱা অঘোসেত্ৱা ৱা ‘‘অহমেৱেত্থ ময্হমেৱ ইমানি চীৱৰানী’’তি গণ্হাতি, দুগ্গহিতানি হোন্তি. অথ ‘‘অঞ্ঞো কোচি ইধ নত্থি, ময্হং এতানি পাপুণন্তী’’তি গণ্হাতি, সুগ্গহিতানি.

পাতিতে কুসেতি এককোট্ঠাসে কুসদণ্ডকে পাতিতমত্তে সচেপি ভিক্খুসহস্সং হোতি, গহিতমেৱ নাম চীৱৰং. নাকামা ভাগো দাতব্বো. সচে পন অত্তনো ৰুচিযা দাতুকামা হোন্তি, দেন্তু. অনুভাগেপি এসেৱ নযো.

সচীৱৰানীতি ‘‘কালচীৱৰম্পি সঙ্ঘস্স ইতোৱ দস্সাম, ৱিসুং সজ্জিযমানে অতিচিৰং হোতী’’তি খিপ্পংযেৱ সচীৱৰানি ভত্তানি অকংসু. থেৰে আগম্ম উপ্পন্নানীতি তুম্হেসু পসাদেন খিপ্পং উপ্পন্নানি.

সঙ্ঘস্স দেমাতি চীৱৰানি দেন্তীতি সকলম্পি চীৱৰকালং সণিকং সণিকং দেন্তিযেৱ. পুৰিমেসু পন দ্ৱীসু ৱত্থূসু পচ্ছিন্নদানত্তা অদংসূতি ৱুত্তং. সম্বহুলা থেৰাতি ৱিনযধৰপামোক্খথেৰা. ইদং পন ৱত্থুং সদ্ধিং পুৰিমেন দ্ৱেভাতিকৱত্থুনা পৰিনিব্বুতে ভগৱতি উপ্পন্নং, ইমে চ থেৰা দিট্ঠপুব্বা তথাগতং, তস্মা পুৰিমেসু ৱত্থূসু তথাগতেন পঞ্ঞত্তনযেনেৱ কথেসুং.

উপনন্দসক্যপুত্তৱত্থুকথা

৩৬৪. গামকাৱাসং অগমাসীতি অপ্পেৱ নাম চীৱৰানি ভাজেন্তা ময্হম্পি সঙ্গহং কৰেয্যুন্তি চীৱৰভাজনকালং সল্লক্খেত্ৱাৱ অগমাসি. সাদিযিস্সসীতি গণ্হিস্সসি. এত্থ চ কিঞ্চাপি তস্স ভাগো ন পাপুণাতি. অথ খো ‘‘নগৰৱাসিকো অযং মুখৰো ধম্মকথিকো’’তি তে ভিক্খূ ‘‘সাদিযিস্সসী’’তি আহংসু. যো সাদিযেয্য আপত্তি দুক্কটস্সাতি এত্থ পন কিঞ্চাপি লহুকা আপত্তি, অথ খো গহিতানি গহিতট্ঠানে দাতব্বানি. সচেপি নট্ঠানি ৱা জিণ্ণানি ৱা হোন্তি, তস্সেৱ গীৱা. দেহীতি ৱুত্তে অদেন্তো ধুৰনিক্খেপে ভণ্ডগ্ঘেন কাৰেতব্বো.

একাধিপ্পাযন্তি একং অধিপ্পাযং; একং পুগ্গলপটিৱীসমেৱ দেথাতি অত্থো. ইদানি যথা সো দাতব্বো, তং দস্সেতুং তন্তিং ঠপেন্তো ইধ পনাতিআদিমাহ. তত্থ সচে অমুত্ৰ উপড্ঢং অমুত্ৰ উপড্ঢন্তি একেকস্মিং একাহমেকাহং ৱা সত্তাহং সত্তাহং ৱা সচে ৱসতি, একেকস্মিং ৱিহাৰে যং একো পুগ্গলো লভতি, ততো ততো উপড্ঢং উপড্ঢং দাতব্বং. এৱং একাধিপ্পাযো দিন্নো হোতি. যত্থ ৱা পন বহুতৰন্তি সচে একস্মিং ৱিহাৰে ৱসন্তো ইতৰস্মিং সত্তাহৱাৰেন অৰুণমেৱ উট্ঠাপেতি, এৱং পুৰিমস্মিং বহুতৰং ৱসতি নাম. তস্মা ততো বহুতৰং ৱসিতৱিহাৰতো তস্স পটিৱীসো দাতব্বো. এৱম্পি একাধিপ্পাযো দিন্নো হোতি. ইদঞ্চ নানালাভেহি নানূপচাৰেহি একসীমৱিহাৰেহি কথিতং, নানাসীমৱিহাৰে পন সেনাসনগ্গাহো পটিপ্পস্সম্ভতি. তস্মা তত্থ চীৱৰপটিৱীসো ন পাপুণাতি. সেসং পন আমিসভেসজ্জাদি সব্বং সব্বত্থ অন্তোসীমগতস্স পাপুণাতি.

গিলানৱত্থুকথা

৩৬৫. মঞ্চকে নিপাতেসুন্তি এৱং ধোৱিত্ৱা অঞ্ঞং কাসাৱং নিৱাসেত্ৱা মঞ্চকে নিপজ্জাপেসুং; নিপজ্জাপেত্ৱা চ পনাযস্মা আনন্দো মুত্তকৰীসকিলিট্ঠং কাসাৱং ধোৱিত্ৱা ভূমিযং পৰিভণ্ডং অকাসি. যো ভিক্খৱে মং উপট্ঠহেয্য, সো গিলানং উপট্ঠহেয্যাতি যো মং ওৱাদানুসাসনীকৰণেন উপট্ঠহেয্য, সো গিলানং উপট্ঠহেয্য; মম ওৱাদকাৰকেন গিলানো উপট্ঠাতব্বোতি অযমেৱেত্থ অত্থো. ভগৱতো চ গিলানস্স চ উপট্ঠানং একসদিসন্তি এৱং পনেত্থ অত্থো ন গহেতব্বো. সঙ্ঘেন উপট্ঠাতব্বোতি যস্সেতে উপজ্ঝাদযো তস্মিং ৱিহাৰে নত্থি, আগন্তুকো হোতি একচাৰিকো ভিক্খু, সো সঙ্ঘস্স ভাৰো, তস্মা সঙ্ঘেন উপট্ঠাতব্বো. নো চে উপট্ঠহেয্য, সকলস্স সঙ্ঘস্স আপত্তি. ৱাৰং ঠপেত্ৱা জগ্গন্তেসু পন যো অত্তনো ৱাৰে ন জগ্গতি, তস্সেৱ আপত্তি. সঙ্ঘত্থেৰোপি ৱাৰকো ন মুচ্চতি. সচে সকলো সঙ্ঘো একস্স ভাৰং কৰোতি, একো ৱা ৱত্তসম্পন্নো ভিক্খু অহমেৱ জগ্গিস্সামীতি পটিজগ্গতি, সঙ্ঘো আপত্তিতো মুচ্চতি.

৩৬৬. অভিক্কমন্তং ৱা অভিক্কমতীতিআদীসু ৱড্ঢন্তং ৱা আবাধং ‘‘ইদং নাম মে পৰিভুঞ্জন্তস্স ৱড্ঢতি, ইদং পৰিভুঞ্জন্তস্স পৰিহাযতি, ইদং পৰিভুঞ্জন্তস্স তিট্ঠতী’’তি যথাভূতং নাৱিকৰোতীতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. নালন্তি ন পতিৰূপো, ন যুত্তো উপট্ঠাতুং. ভেসজ্জং সংৱিধাতুন্তি ভেসজ্জং যোজেতুং অসমত্থো হোতি. আমিসন্তৰোতি আমিসং অস্স অন্তৰন্তি আমিসন্তৰো. অন্তৰন্তি কাৰণং ৱুচ্চতি; আমিসকাৰণা যাগুভত্তপত্তচীৱৰানি পত্থেন্তো উপট্ঠাতীতি অত্থো.

মতসন্তককথা

৩৬৭. কালঙ্কতেতি কালকিৰিযায. গিলানুপট্ঠাকানং দাতুন্তি এত্থ অনন্তৰং ৱুত্তায কম্মৱাচায দিন্নম্পি অপলোকেত্ৱা দিন্নম্পি দিন্নমেৱ হোতি, ৱট্টতি.

৩৬৯. যং তত্থ লহুভণ্ডং যং তত্থ গৰুভণ্ডন্তি এত্থ লহুভণ্ডগৰুভণ্ডানং নানাকৰণং পৰতো ৱণ্ণযিস্সাম. গিলানুপট্ঠাকলাভে পন অযং আদিতো পট্ঠায ৱিনিচ্ছযো –

সচে সকলে ভিক্খুসঙ্ঘে উপট্ঠহন্তে কালং কৰোতি, সব্বেপি সামিকা. অথ একচ্চেহি ৱাৰে কতে একচ্চেহি অকতেযেৱ কালং কৰোতি, তত্থ একচ্চে আচৰিযা ৱদন্তি – ‘‘সব্বেপি অত্তনো ৱাৰে সম্পত্তে কৰেয্যুং, তস্মা সব্বেপি সামিনো’’তি. একচ্চে ৱদন্তি – ‘‘যেহি জগ্গিতো তে এৱ লভন্তি, ইতৰে ন লভন্তী’’তি. সামণেৰে কালঙ্কতে সচে চীৱৰং অত্থি, গিলানুপট্ঠাকানং দাতব্বং. নো চে অত্থি যং অত্থি, তং দাতব্বং. অঞ্ঞস্মিং পৰিক্খাৰে সতি চীৱৰভাগং কত্ৱা দাতব্বং.

ভিক্খু চ সামণেৰো চ সচে সমং উপট্ঠহিংসু, সমকো ভাগো দাতব্বো. অথ সামণেৰোৱ উপট্ঠহতি, ভিক্খুস্স সংৱিদহনমত্তমেৱ হোতি, সামণেৰস্স জেট্ঠকভাগো দাতব্বো. সচে সামণেৰো ভিক্খুনা আনীতউদকেন যাগুং পচিত্ৱা পটিগ্গাহাপনমত্তমেৱ কৰোতি, ভিক্খু উপট্ঠহতি, ভিক্খুস্স জেট্ঠকভাগো দাতব্বো.

বহূ ভিক্খূ সমগ্গা হুত্ৱা উপট্ঠহন্তি, সব্বেসং সমকো ভাগো দাতব্বো. যো পনেত্থ ৱিসেসেন উপট্ঠহতি, তস্স ৱিসেসো কাতব্বো. যেন পন একদিৱসম্পি গিলানুপট্ঠাকৱসেন যাগুভত্তং ৱা পচিত্ৱা দিন্নং, নহানং ৱা পটিযাদিতং, সোপি গিলানুপট্ঠাকোৱ. যো সমীপং অনাগন্ত্ৱা ভেসজ্জতণ্ডুলাদীনি পেসেতি, অযং গিলানুপট্ঠাকো ন হোতি. যো পৰিযেসিত্ৱা গাহাপেত্ৱা আগচ্ছতি, অযং গিলানুপট্ঠাকোৱ.

একো ৱত্তসীসেন জগ্গতি; একো পচ্চাসায, মতকালে উভোপি পচ্চাসীসন্তি, উভিন্নম্পি দাতব্বং. একো উপট্ঠহিত্ৱা গিলানস্স ৱা কম্মেন অত্তনো ৱা কম্মেন কত্থচি গতো ‘‘পুন আগন্ত্ৱা জগ্গিস্সামী’’তি, এতস্সপি দাতব্বং. একো চিৰং উপট্ঠহিত্ৱা ‘‘ইদানি ন সক্কোমী’’তি ধুৰং নিক্খিপিত্ৱা গচ্ছতি, সচেপি তংদিৱসমেৱ গিলানো কালংকৰোতি, উপট্ঠাকভাগো ন দাতব্বো.

গিলানুপট্ঠাকো নাম গিহি ৱা হোতু পব্বজিতো ৱা, অন্তমসো মাতুগামোপি, সব্বে ভাগং লভন্তি. সচে তস্স ভিক্খুনো পত্তচীৱৰমত্তমেৱ হোতি, অঞ্ঞং নত্থি; সব্বং গিলানুপট্ঠাকানংযেৱ দাতব্বং. সচেপি সহস্সং অগ্ঘতি, অঞ্ঞং পন বহুম্পি পৰিক্খাৰং তে ন লভন্তি; সঙ্ঘস্সেৱ হোতি. অৱসেসং ভণ্ডং বহুকঞ্চেৱ মহগ্ঘঞ্চ, তিচীৱৰং অপ্পগ্ঘং; ততো গহেত্ৱা তিচীৱৰপৰিক্খাৰো দাতব্বো. সব্বঞ্চেতং সঙ্ঘিকতোৱ লব্ভতি.

সচে পন সো জীৱমানোযেৱ সব্বং অত্তনো পৰিক্খাৰং নিস্সজ্জিত্ৱা কস্সচি অদাসি, কোচি ৱা ৱিস্সাসং অগ্গহেসি, যস্স দিন্নং, যেন চ গহিতং, তস্সেৱ হোতি. তস্স ৰুচিযা এৱ গিলানুপট্ঠাকা লভন্তি, অঞ্ঞেসং অদত্ৱা দূৰে ঠপিতপৰিক্খাৰাপি তত্থ তত্থ সঙ্ঘস্সেৱ হোন্তি. দ্ৱিন্নং সন্তকং হোতি অৱিভত্তং, একস্মিং কালঙ্কতে ইতৰো সামী. বহূনম্পি সন্তকে এসেৱ নযো. সব্বেসু মতেসু সঙ্ঘিকং হোতি. সচেপি অৱিভজিত্ৱা সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনং দেন্তি অদিন্নমেৱ হোতি. ৱিভজিত্ৱা দিন্নং পন সুদিন্নং. তং তেসু মতেসুপি সদ্ধিৱিহাৰিকাদীনংযেৱ হোতি, ন সঙ্ঘস্স.

কুসচীৰাদিপটিক্খেপকথা

৩৭১. কুসচীৰাদীসু অক্কনাড়ন্তি অক্কনাড়মযং. পোত্থকোতি মকচিমযো ৱুচ্চতি. সেসানি পঠমপাৰাজিকৱণ্ণনাযং ৱুত্তানি. তেসু পোত্থকে এৱ দুক্কটং. সেসেসু থুল্লচ্চযানীতি. অক্কদুস্সকদলিদুস্সএৰকদুস্সানি পন পোত্থকগতিকানেৱ.

৩৭২. সব্বনীলকাদীনি ৰজনং ধোৱিত্ৱা পুন ৰজিত্ৱা ধাৰেতব্বানি. ন সক্কা চে হোন্তি ধোৱিতুং, পচ্চত্থৰণানি ৱা কাতব্বানি. দুপট্টচীৱৰস্স ৱা মজ্ঝে দাতব্বানি. তেসং ৱণ্ণনানত্তং উপাহনাসু ৱুত্তনযমেৱ. অচ্ছিন্নদসদীঘদসানি দসা ছিন্দিত্ৱা ধাৰেতব্বানি. কঞ্চুকং লভিত্ৱা ফালেত্ৱা ৰজিত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. ৱেঠনেপি এসেৱ নযো. তিৰীটকং পন ৰুক্খছল্লিমযং; তং পাদপুঞ্ছনং কাতুং ৱট্টতি.

৩৭৪. পতিৰূপে গাহকেতি সচে কোচি ভিক্খু ‘‘অহং তস্স গণ্হামী’’তি গণ্হাতি, দাতব্বন্তি অত্থো. এৱমেতেসু তেৱীসতিযা পুগ্গলেসু সোড়স জনা ন লভন্তি, সত্ত জনা লভন্তীতি.

সঙ্ঘেভিন্নেচীৱৰুপ্পাদকথা

৩৭৬. সঙ্ঘো ভিজ্জতীতি ভিজ্জিত্ৱা কোসম্বকভিক্খূ ৱিয দ্ৱে কোট্ঠাসা হোন্তি. একস্মিং পক্খেতি একস্মিং কোট্ঠাসে দক্খিণোদকঞ্চ গন্ধাদীনি চ দেন্তি, একস্মিং চীৱৰানি. সঙ্ঘস্সেৱেতন্তি সকলস্স সঙ্ঘস্স দ্ৱিন্নম্পি কোট্ঠাসানং এতং হোতি, ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা দ্ৱীহিপি পক্খেহি একতো ভাজেতব্বং. পক্খস্সেৱেতন্তি এৱং দিন্নে যস্স কোট্ঠাসস্স উদকং দিন্নং, তস্স উদকমেৱ হোতি; যস্স চীৱৰং দিন্নং, তস্সেৱ চীৱৰং. যত্থ পন দক্খিণোদকং পমাণং হোতি, তত্থ একো পক্খো দক্খিণোদকস্স লদ্ধত্তা চীৱৰানি লভতি, একো চীৱৰানমেৱ লদ্ধত্তাতি উভোহিপি একতো হুত্ৱা যথাৱুড্ঢং ভাজেতব্বং. ইদং কিৰ পৰসমুদ্দে লক্খণন্তি মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং. তস্মিংযেৱ পক্খেতি এত্থ পন ইতৰো পক্খো অনিস্সৰোযেৱ. চীৱৰপেসনৱত্থূনি পাকটানেৱ.

অট্ঠচীৱৰমাতিকাকথা

৩৭৯. ইদানি আদিতো পট্ঠায ৱুত্তচীৱৰানং পটিলাভখেত্তং দস্সেতুং ‘‘অট্ঠিমা ভিক্খৱে মাতিকা’’তিআদিমাহ. সীমায দেতীতিআদি পুগ্গলাধিট্ঠাননযেন ৱুত্তং. এত্থ পন সীমায দানং একা মাতিকা, কতিকায দানং দুতিযা…পে… পুগ্গলস্স দানং অট্ঠমা. তত্থ সীমায দম্মীতি এৱং সীমং পৰামসিত্ৱা দেন্তো সীমায দেতি নাম. এস নযো সব্বত্থ.

সীমায দেতি, যাৱতিকা ভিক্খূ অন্তোসীমগতা তেহি ভাজেতব্বন্তিআদিম্হি পন মাতিকানিদ্দেসে সীমায দেতীতি এত্থ তাৱ খণ্ডসীমা, উপচাৰসীমা, সমানসংৱাসসীমা, অৱিপ্পৱাসসীমা, লাভসীমা, গামসীমা, নিগমসীমা, নগৰসীমা, অব্ভন্তৰসীমা, উদকুক্খেপসীমা, জনপদসীমা, ৰট্ঠসীমা, ৰজ্জসীমা, দীপসীমা, চক্কৱাড়সীমাতি পন্নৰস সীমা ৱেদিতব্বা.

তত্থ খণ্ডসীমা সীমাকথাযং ৱুত্তাৱ. উপচাৰসীমা পৰিক্খিত্তস্স ৱিহাৰস্স পৰিক্খেপেন অপৰিক্খিত্তস্স পৰিক্খেপাৰহট্ঠানেন পৰিচ্ছিন্না হোতি. অপিচ ভিক্খূনং ধুৱসন্নিপাতট্ঠানতো ৱা পৰিযন্তে ঠিতভোজনসালতো ৱা নিবদ্ধৱসনকআৱাসতো ৱা থামমজ্ঝিমস্স পুৰিসস্স দ্ৱিন্নং লেড্ডুপাতানং অন্তো উপচাৰসীমা ৱেদিতব্বা, সা পন আৱাসেসু ৱড্ঢন্তেসু ৱড্ঢতি, পৰিহাযন্তেসু পৰিহাযতি. মহাপচ্চৰিযং পন ‘‘ভিক্খূসুপি ৱড্ঢন্তেসু ৱড্ঢতী’’তি ৱুত্তং. তস্মা সচে ৱিহাৰে সন্নিপতিতভিক্খূহি সদ্ধিং একাবদ্ধা হুত্ৱা যোজনসতম্পি পূৰেত্ৱা নিসীদন্তি, যোজনসতম্পি উপচাৰসীমাৱ হোতি, সব্বেসং লাভো পাপুণাতি. সমানসংৱাসঅৱিপ্পৱাসসীমাদ্ৱযম্পি ৱুত্তমেৱ.

লাভসীমা নাম নেৱ সম্মাসম্বুদ্ধেন অনুঞ্ঞাতা, ন ধম্মসঙ্গাহকত্থেৰেহি ঠপিতা; অপিচ খো ৰাজৰাজমহামত্তা ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা গাৱুতং ৱা অড্ঢযোজনং ৱা যোজনং ৱা সমন্ততো পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা ‘‘অযং অম্হাকং ৱিহাৰস্স লাভসীমা’’তি নামলিখিতকে থম্ভে নিখণিত্ৱা ‘‘যং এত্থন্তৰে উপ্পজ্জতি, সব্বং তং অম্হাকং ৱিহাৰস্স দেমা’’তি সীমং ঠপেন্তি, অযং লাভসীমা নাম. গামনিগমনগৰঅব্ভন্তৰউদকুক্খেপসীমাপি ৱুত্তা এৱ. জনপদসীমা নাম – কাসিকোসলৰট্ঠাদীনং অন্তো বহূ জনপদা হোন্তি, তত্থ একেকো জনপদপৰিচ্ছেদো জনপদসীমা. ৰট্ঠসীমা নাম কাসিকোসলাদিৰট্ঠপৰিচ্ছেদো. ৰজ্জসীমা নাম ‘‘চোড়ভোগো কেৰড়ভোগো’’তি এৱং একেকস্স ৰঞ্ঞো আণাপৱত্তিট্ঠানং. দীপসীমা নাম সমুদ্দন্তেন পৰিচ্ছিন্নমহাদীপা চ অন্তৰদীপা চ. চক্কৱাড়সীমা নাম চক্কৱাড়পব্বতেনেৱ পৰিচ্ছিন্না.

এৱমেতাসু সীমাসু খণ্ডসীমায কেনচি কম্মেন সন্নিপতিতং সঙ্ঘং দিস্ৱা ‘‘এত্থেৱ সীমায সঙ্ঘস্স দেমী’’তি ৱুত্তে যাৱতিকা ভিক্খূ অন্তোখণ্ডসীমগতা, তেহি ভাজেতব্বং. তেসংযেৱ হি তং পাপুণাতি. অঞ্ঞেসং সীমন্তৰিকায ৱা উপচাৰসীমায ৱা ঠিতানম্পি ন পাপুণাতি. খণ্ডসীমায ঠিতে পন ৰুক্খে ৱা পব্বতে ৱা ঠিতস্স হেট্ঠা ৱা পথৱীৱেমজ্ঝগতস্স পাপুণাতিযেৱ. ‘‘ইমিস্সা উপচাৰসীমায সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নং পন খণ্ডসীমাসীমন্তৰিকাসু ঠিতানম্পি পাপুণাতি. ‘‘সমানসংৱাসসীমায দম্মী’’তি দিন্নং পন খণ্ডসীমাসীমন্তৰিকাসু ঠিতানং ন পাপুণাতি. অৱিপ্পৱাসসীমালাভসীমাসু দিন্নং তাসু সীমাসু অন্তোগতানং পাপুণাতি. গামসীমাদীসু দিন্নং তাসং সীমানং অব্ভন্তৰে বদ্ধসীমায ঠিতানম্পি পাপুণাতি. অব্ভন্তৰসীমাউদকুক্খেপসীমাসু দিন্নং তত্থ অন্তোগতানংযেৱ পাপুণাতি. জনপদৰট্ঠৰজ্জদীপচক্কৱাড়সীমাসুপি গামসীমাদীসু ৱুত্তসদিসোযেৱ ৱিনিচ্ছযো.

সচে পন জম্বুদীপে ঠিতো ‘‘তম্বপণ্ণিদীপে সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দেতি, তম্বপণ্ণিদীপতো একোপি গন্ত্ৱা সব্বেসং গণ্হিতুং লভতি. সচেপি তত্ৰেৱ একো সভাগভিক্খু সভাগানং ভাগং গণ্হাতি, ন ৱাৰেতব্বো. এৱং তাৱ যো সীমং পৰামসিত্ৱা দেতি, তস্স দানে ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো.

যো পন অসুকসীমাযাতি ৱত্তুং ন জানাতি, কেৱলং সীমাতি ৱচনমত্তমেৱ জানন্তো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা ‘‘সীমায দম্মী’’তি ৱা ‘‘সীমট্ঠকসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱা ভণতি, সো পুচ্ছিতব্বো – ‘‘সীমা নাম বহুৱিধা, কতৰসীমং সন্ধায ভণসী’’তি? সচে ৱদতি – ‘‘অহং অসুকসীমাতি ন জানামি, সীমট্ঠকসঙ্ঘো ভাজেত্ৱা গণ্হাতূ’’তি কতৰসীমায ভাজেতব্বং? মহাসীৱত্থেৰো কিৰাহ – ‘‘অৱিপ্পৱাসসীমাযা’’তি. ততো নং আহংসু – ‘‘অৱিপ্পৱাসসীমা নাম তিযোজনাপি হোতি, এৱং সন্তে তিযোজনে ঠিতা লাভং গণ্হিস্সন্তি, তিযোজনে ঠত্ৱা আগন্তুকৱত্তং পূৰেত্ৱা আৰামং পৱিসিতব্বং ভৱিস্সতি, গমিকো তিযোজনং গন্ত্ৱা সেনাসনং আপুচ্ছিস্সতি, নিস্সযপটিপন্নস্স তিযোজনাতিক্কমে নিস্সযো পটিপ্পস্সম্ভিস্সতি, পাৰিৱাসিকেন তিযোজনং অতিক্কমিত্ৱা অৰুণং উট্ঠাপেতব্বং ভৱিস্সতি, ভিক্খুনিযা তিযোজনে ঠত্ৱা আৰামপ্পৱেসনং আপুচ্ছিতব্বং ভৱিস্সতি, সব্বম্পেতং উপচাৰসীমায পৰিচ্ছেদৱসেনেৱ কাতুং ৱট্টতি. তস্মা উপচাৰসীমাযমেৱ ভাজেতব্ব’’ন্তি.

কতিকাযাতি সমানলাভকতিকায. তেনেৱাহ – ‘‘সম্বহুলা আৱাসা সমানলাভা হোন্তী’’তি. তত্ৰেৱং কতিকা কাতব্বা, একস্মিং ৱিহাৰে সন্নিপতিতেহি ভিক্খূহি যং ৱিহাৰং সঙ্গণ্হিতুকামা সমানলাভং কাতুং ইচ্ছন্তি, তস্স নামং গহেত্ৱা অসুকো নাম ৱিহাৰো পোৰাণকোতি ৱা বুদ্ধাধিৱুত্থোতি ৱা অপ্পলাভোতি ৱা যংকিঞ্চি কাৰণং ৱত্ৱা তং ৱিহাৰং ইমিনা ৱিহাৰেন সদ্ধিং একলাভং কাতুং সঙ্ঘস্স ৰুচ্চতীতি তিক্খত্তুং সাৱেতব্বং. এত্তাৱতা তস্মিং ৱিহাৰে নিসিন্নোপি ইধ নিসিন্নোৱ হোতি, তস্মিং ৱিহাৰেপি সঙ্ঘেন এৱমেৱ কাতব্বং. এত্তাৱতা ইধ নিসিন্নোপি তস্মিং নিসিন্নোৱ হোতি. একস্মিং লাভে ভাজিযমানে ইতৰস্মিং ঠিতস্স ভাগং গহেতুং ৱট্টতি. এৱং একেন ৱিহাৰেন সদ্ধিং বহূপি আৱাসা একলাভা কাতব্বা.

ভিক্খাপঞ্ঞত্তিযাতি অত্তনো পৰিচ্চাগপঞ্ঞাপনট্ঠানে. তেনেৱাহ – ‘‘যত্থ সঙ্ঘস্স ধুৱকাৰা কৰিযন্তী’’তি. তস্সত্থো – যস্মিং ৱিহাৰে ইমস্স চীৱৰদাযকস্স সন্তকং সঙ্ঘস্স পাকৱট্টং ৱা ৱত্ততি, যস্মিং ৱা ৱিহাৰে ভিক্খূ অত্তনো ভাৰং কত্ৱা সদা গেহে ভোজেতি, যত্থ ৱা অনেন আৱাসো কাৰিতো, সলাকভত্তাদীনি ৱা নিবদ্ধানি, যেন পন সকলোপি ৱিহাৰো পতিট্ঠাপিতো, তত্থ ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, ইমে ধুৱকাৰা নাম. তস্মা সচে সো ‘‘যত্থ ময্হং ধুৱকাৰা কৰীযন্তি, তত্থ দম্মী’’তি ৱা ‘‘তত্থ দেথা’’তি ৱা ভণতি, বহূসু চেপি ঠানেসু ধুৱকাৰা হোন্তি, সব্বত্থ দিন্নমেৱ হোতি.

সচে পন একস্মিং ৱিহাৰে ভিক্খূ বহুতৰা হোন্তি, তেহি ৱত্তব্বং – ‘‘তুম্হাকং ধুৱকাৰে একত্থ ভিক্খূ বহূ একত্থ অপ্পকা’’তি. সচে ‘‘ভিক্খুগণনায গণ্হথা’’তি ভণতি, তথা ভাজেত্ৱা গণ্হিতুং ৱট্টতি. এত্থ চ ৱত্থভেসজ্জাদি অপ্পকম্পি সুখেন ভাজিযতি. যদি পন মঞ্চো ৱা পীঠকং ৱা একমেৱ হোতি, তং পুচ্ছিত্ৱা যস্স ৱা ৱিহাৰস্স একৱিহাৰেপি ৱা যস্স সেনাসনস্স সো ৱিচাৰেতি, তত্থ দাতব্বং. সচে ‘‘অসুকভিক্খু গণ্হাতূ’’তি ৱদতি, ৱট্টতি. অথ ‘‘ময্হং ধুৱকাৰে দেথা’’তি ৱত্ৱা অৱিচাৰেত্ৱাৱ গচ্ছতি, সঙ্ঘস্সাপি ৱিচাৰেতুং ৱট্টতি. এৱং পন ৱিচাৰেতব্বং – ‘‘সঙ্ঘত্থেৰস্স ৱসনট্ঠানে দেথা’’তি ৱত্তব্বং. সচে তস্স সেনাসনং পৰিপুণ্ণং হোতি, যত্থ নপ্পহোতি, তত্থ দাতব্বং. সচে একো ভিক্খু ‘‘ময্হং ৱসনট্ঠানে সেনাসনপৰিভোগভণ্ডং নত্থী’’তি ৱদতি, তত্থ দাতব্বং.

সঙ্ঘস্স দেতীতি ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দেতি. সম্মুখীভূতেনাতি উপচাৰসীমায ঠিতেন সঙ্ঘেন ঘণ্টিং পহৰিত্ৱা কালং ঘোসেত্ৱা ভাজেতব্বং. সীমট্ঠস্স অসম্পত্তস্সাপি ভাগং গণ্হন্তো ন ৱাৰেতব্বো. ৱিহাৰো মহা হোতি, থেৰাসনতো পট্ঠায ৱত্থেসু দিয্যমানেসু অলসজাতিকা মহাথেৰা পচ্ছা আগচ্ছন্তি, ‘‘ভন্তে ৱীসতিৱস্সানং দিয্যতি, তুম্হাকং ঠিতিকা অতিক্কন্তা’’তি ন ৱত্তব্বা, ঠিতিকং ঠপেত্ৱা তেসং দত্ৱা পচ্ছা ঠিতিকায দাতব্বং.

অসুকৱিহাৰে কিৰ বহুং চীৱৰং উপ্পন্নন্তি সুত্ৱা যোজনন্তৰিকৱিহাৰতোপি ভিক্খূ আগচ্ছন্তি, সম্পত্তসম্পত্তানং ঠিতট্ঠানতো পট্ঠায দাতব্বং. অসম্পত্তানম্পি উপচাৰসীমং পৱিট্ঠানং অন্তেৱাসিকাদীসু গণ্হন্তেসু দাতব্বমেৱ. ‘‘বহিউপচাৰসীমায ঠিতানং দেথা’’তি ৱদন্তি, ন দাতব্বং. সচে পন উপচাৰসীমং ওক্কন্তেহি একাবদ্ধা হুত্ৱা অত্তনো ৱিহাৰদ্ৱাৰে ৱা অন্তোৱিহাৰেযেৱ ৱা হোন্তি, পৰিসৱসেন ৱড্ঢিতা নাম হোতি সীমা, তস্মা দাতব্বং. সঙ্ঘনৱকস্স দিন্নেপি পচ্ছা আগতানং দাতব্বমেৱ. দুতিযভাগে পন থেৰাসনং আৰুড়্হে আগতানং পঠমভাগো ন পাপুণাতি, দুতিযভাগতো ৱস্সগ্গেন দাতব্বং.

একস্মিং ৱিহাৰে দস ভিক্খূ হোন্তি, ‘‘দস ৱত্থানি সঙ্ঘস্স দেমা’’তি দেন্তি, পাটেক্কং ভাজেতব্বানি. সচে ‘‘সব্বানেৱ অম্হাকং পাপুণন্তী’’তি গহেত্ৱা গচ্ছন্তি, দুপ্পাপিতানি চেৱ দুগ্গহিতানি চ গতগতট্ঠানে সঙ্ঘিকানেৱ হোন্তি. একং পন উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘ইদং তুম্হাকং পাপুণাতী’’তি সঙ্ঘত্থেৰস্স দত্ৱা ‘‘সেসানি অম্হাকং পাপুণন্তী’’তি গহেতুং ৱট্টতি.

একমেৱ ৱত্থং সঙ্ঘস্স দেমাতি আহৰন্তি, অভাজেত্ৱাৱ অম্হাকং পাপুণন্তীতি গণ্হন্তি, দুপ্পাপিতঞ্চেৱ দুগ্গহিতঞ্চ. সত্থকেন পন হলিদ্দিআদিনা ৱা লেখং কত্ৱা একং কোট্ঠাসং ‘‘ইমং ঠানং তুম্হাকং পাপুণাতী’’তি সঙ্ঘত্থেৰস্স পাপেত্ৱা ‘‘সেসং অম্হাকং পাপুণাতী’’তি গহেতুং ৱট্টতি. যং পন ৱত্থস্সেৱ পুপ্ফং ৱা ৱলি ৱা, তেন পৰিচ্ছেদং কাতুং ন ৱট্টতি. সচে একং তন্তং উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘ইদং ঠানং তুম্হাকং পাপুণাতী’’তি সঙ্ঘত্থেৰস্স দত্ৱা ‘‘সেসং অম্হাকং পাপুণাতী’’তি গণ্হন্তি, ৱট্টতি. খণ্ডং খণ্ডং ছিন্দিত্ৱা ভাজিযমানং ৱট্টতিযেৱ.

একভিক্খুকে ৱিহাৰে সঙ্ঘস্স চীৱৰেসু উপ্পন্নেসু সচে পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ সো ভিক্খু ‘‘সব্বানি ময্হং পাপুণন্তী’’তি গণ্হাতি, সুগ্গহিতানি, ঠিতিকা পন ন তিট্ঠতি. সচে একেকং উদ্ধৰিত্ৱা ‘‘ইদং ময্হং পাপুণাতী’’তি গণ্হাতি, ঠিতিকা তিট্ঠতি. তত্থ অট্ঠিতায ঠিতিকায পুন অঞ্ঞস্মিং চীৱৰে উপ্পন্নে সচে একো ভিক্খু আগচ্ছতি, মজ্ঝে ছিন্দিত্ৱা দ্ৱীহিপি গহেতব্বং. ঠিতায ঠিতিকায পুন অঞ্ঞস্মিং চীৱৰে উপ্পন্নে সচে নৱকতৰো আগচ্ছতি, ঠিতিকা হেট্ঠা ওৰোহতি. সচে ৱুড্ঢতৰো আগচ্ছতি, ঠিতিকা উদ্ধং আৰোহতি. অথঞ্ঞো নত্থি, পুন অত্তনো পাপেত্ৱা গহেতব্বং.

‘‘সঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স দেমা’’তি ৱা যেন কেনচি আকাৰেন সঙ্ঘং আমসিত্ৱা দিন্নং পন পংসুকূলিকানং ন ৱট্টতি, ‘‘গহপতিচীৱৰং পটিক্খিপামি পংসুকূলিকঙ্গং সমাদিযামী’’তি ৱুত্তত্তা, ন পন অকপ্পিযত্তা. ভিক্খুসঙ্ঘেন অপলোকেত্ৱা দিন্নম্পি ন গহেতব্বং. যং পন ভিক্খু অত্তনো সন্তকং দেতি, তং ভিক্খুদত্তিযং নাম ৱট্টতি, পংসুকূলং পন ন হোতি. এৱং সন্তেপি ধুতঙ্গং ন ভিজ্জতি. ‘‘ভিক্খূনং দেম, থেৰানং দেমা’’তি ৱুত্তে পন পংসুকূলিকানম্পি ৱট্টতি. ‘‘ইদং ৱত্থং সঙ্ঘস্স দেম, ইমিনা উপাহনত্থৱিকপত্তত্থৱিকআযোগঅংসবদ্ধকাদীনি কৰোন্তূ’’তি দিন্নম্পি ৱট্টতি.

পত্তত্থৱিকাদীনং অত্থায দিন্নানি বহূনিপি হোন্তি, চীৱৰত্থাযপি পহোন্তি, ততো চীৱৰং কত্ৱা পাৰুপিতুং ৱট্টতি. সচে পন সঙ্ঘো ভাজিতাতিৰিত্তানি ৱত্থানি ছিন্দিত্ৱা উপাহনত্থৱিকাদীনং অত্থায ভাজেতি, ততো গহেতুং ন ৱট্টতি. সামিকেহি ৱিচাৰিতমেৱ হি ৱট্টতি, ন ইতৰং.

‘‘পংসুকূলিকসঙ্ঘস্স ধমকৰণপটাদীনং অত্থায দেমা’’তি ৱুত্তেপি গহেতুং ৱট্টতি, পৰিক্খাৰো নাম পংসুকূলিকানম্পি ইচ্ছিতব্বো. যং তত্থ অতিৰেকং হোতি, তং চীৱৰেপি উপনেতুং ৱট্টতি. সুত্তং সঙ্ঘস্স দেন্তি, পংসুকূলিকেহিপি গহেতব্বং. অযং তাৱ ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দিন্নেসু ৱিনিচ্ছযো.

সচে পন বহিউপচাৰসীমাযং অদ্ধানপ্পটিপন্নে ভিক্খূ দিস্ৱা ‘‘সঙ্ঘস্স দম্মী’’তি সঙ্ঘত্থেৰস্স ৱা সঙ্ঘনৱকস্স ৱা আৰোচেতি, সচেপি যোজনং ফৰিত্ৱা পৰিসা ঠিতা হোতি, একবদ্ধা চে, সব্বেসং পাপুণাতি. যে পন দ্ৱাদসহি হত্থেহি পৰিসং অসম্পত্তা, তেসং ন পাপুণাতি.

উভতোসঙ্ঘস্স দেতীতি এত্থ ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱুত্তেপি ‘‘দ্ৱিধা সঙ্ঘস্স দম্মি, দ্ৱিন্নং সঙ্ঘানং দম্মি, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স চ দম্মী’’তি ৱুত্তেপি উভতোসঙ্ঘস্স দিন্নমেৱ হোতি. উপড্ঢং দাতব্বন্তি দ্ৱেভাগে সমে কত্ৱা একো দাতব্বো. ‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ দম্মী’’তি ৱুত্তে সচে দস দস ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ হোন্তি, একৱীসতি পটিৱীসে কত্ৱা একো পুগ্গলস্স দাতব্বো, দস ভিক্খুসঙ্ঘস্স, দস ভিক্খুনিসঙ্ঘস্স যেন পুগ্গলিকো লদ্ধো সো সঙ্ঘতোপি অত্তনো ৱস্সগ্গেন গহেতুং লভতি. কস্মা? উভতোসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা.

‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চ দম্মী’’তি ৱুত্তেপি এসেৱ নযো. ইধ পন চেতিযস্স সঙ্ঘতো পাপুণনকোট্ঠাসো নাম নত্থি, একপুগ্গলস্স পত্তকোট্ঠাসসমোৱ কোট্ঠাসো হোতি.

‘‘উভতোসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন দ্ৱাৱীসতি কোট্ঠাসে কত্ৱা দস ভিক্খূনং, দস ভিক্খুনীনং, একো পুগ্গলস্স, একো চেতিযস্স দাতব্বো. তত্থ পুগ্গলো সঙ্ঘতোপি অত্তনো ৱস্সগ্গেন পুন গহেতুং লভতি, চেতিযস্স একোযেৱ.

‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ দম্মী’’তি ৱুত্তে পন ন মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা দাতব্বং, ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা দাতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পন পুগ্গলো ৱিসুং ন লভতি, পাপুণনট্ঠানতো একমেৱ লভতি. কস্মা? ভিক্খুসঙ্ঘগ্গহণেন গহিতত্তা. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্স একপুগ্গলপটিৱীসো লব্ভতি, পুগ্গলস্স ৱিসুং ন লব্ভতি, তস্মা একং চেতিযস্স দত্ৱা অৱসেসং ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা ভাজেতব্বং.

‘‘ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ দম্মী’’তি ৱুত্তেপি মজ্ঝে ভিন্দিত্ৱা ন দাতব্বং, পুগ্গলগণনায এৱ ৱিভজিতব্বং. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ ভিক্খুনীনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি এৱং ৱুত্তেপি চেতিযস্স একপুগ্গলপটিৱীসো লব্ভতি, পুগ্গলস্স ৱিসুং নত্থি, ভিক্খূ চ ভিক্খুনিযো চ গণেত্ৱা এৱ ভাজেতব্বং. যথা চ ভিক্খুসঙ্ঘং আদিং কত্ৱা নযো নীতো, এৱং ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদিং কত্ৱাপি নেতব্বো. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তে পুগ্গলস্স ৱিসুং ন লব্ভতি, ৱস্সগ্গেনেৱ গহেতব্বং. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন চেতিযস্স ৱিসুং পটিৱীসো লব্ভতি. ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্সেৱ লব্ভতি, ন পুগ্গলস্স.

‘‘ভিক্খূনঞ্চ তুয্হঞ্চা’’তি ৱুত্তেপি ৱিসুং ন লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তে পন চেতিযস্স লব্ভতি. ‘‘ভিক্খূনঞ্চ তুয্হঞ্চ চেতিযস্স চা’’তি ৱুত্তেপি চেতিযস্সেৱ ৱিসুং লব্ভতি, ন পুগ্গলস্স. ভিক্খুনিসঙ্ঘং আদিং কত্ৱাপি এৱমেৱ যোজেতব্বং.

পুব্বে বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দেন্তি, ভগৱা মজ্ঝে নিসীদতি, দক্খিণতো ভিক্খূ ৱামতো ভিক্খুনিযো নিসীদন্তি, ভগৱা উভিন্নং সঙ্ঘত্থেৰো, তদা ভগৱা অত্তনা লদ্ধপচ্চযে অত্তনাপি পৰিভুঞ্জতি, ভিক্খূনম্পি দাপেতি. এতৰহি পন পণ্ডিতমনুস্সা সধাতুকং পটিমং ৱা চেতিযং ৱা ঠপেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স উভতোসঙ্ঘস্স দানং দেন্তি. পটিমায ৱা চেতিযস্স ৱা পুৰতো আধাৰকে পত্তং ঠপেত্ৱা দক্খিণোদকং দত্ৱা বুদ্ধানং দেমাতি, তত্থ যং পঠমং খাদনীযং ভোজনীযং দেন্তি, ৱিহাৰং ৱা আহৰিত্ৱা ইদং চেতিযস্স দেমাতি পিণ্ডপাতঞ্চ মালাগন্ধাদীনি চ দেন্তি, তত্থ কথং পটিপজ্জিতব্বন্তি? মালাগন্ধাদীনি তাৱ চেতিযে আৰোপেতব্বানি, ৱত্থেহি পটাকা, তেলেন পদীপা কাতব্বা, পিণ্ডপাতমধুফাণিতাদীনি পন যো নিবদ্ধচেতিযজগ্গকো হোতি পব্বজিতো ৱা গহট্ঠো ৱা, তস্সেৱ দাতব্বানি. নিবদ্ধজগ্গকে অসতি আহটভত্তং ঠপেত্ৱা ৱত্তং কত্ৱা পৰিভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. উপকট্ঠে কালে ভুঞ্জিত্ৱা পচ্ছাপি ৱত্তং কাতুং ৱট্টতিযেৱ.

মালাগন্ধাদীসু চ যং কিঞ্চি ‘‘ইদং হৰিত্ৱা চেতিযস্সপূজং কৰোথা’’তি ৱুত্তে দূৰম্পি হৰিত্ৱা পূজেতব্বং. ‘‘ভিক্খং সঙ্ঘস্স হৰা’’তি ৱুত্তেপি হৰিতব্বং. সচে পন ‘‘অহং পিণ্ডায চৰামি, আসনসালায ভিক্খূ অত্থি, তে আহৰিস্সন্তী’’তি ৱুত্তে ‘‘ভন্তে তুয্হংযেৱ দম্মী’’তি ৱদতি, ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি. অথ পন ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘস্স দস্সামী’’তি হৰন্তস্স গচ্ছতো অন্তৰাৱ কালো উপকট্ঠো হোতি, অত্তনো পাপেত্ৱা ভুঞ্জিতুং ৱট্টতি.

ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দেতীতি ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা ‘‘ইমানি চীৱৰানি ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি দেতি. যাৱতিকা ভিক্খূ তস্মিং আৱাসে ৱস্সংৱুট্ঠাতি যত্তকা ৱস্সচ্ছেদং অকত্ৱা পুৰিমৱস্সংৱুট্ঠা, তেহি ভাজেতব্বং, অঞ্ঞেসং ন পাপুণাতি. দিসাপক্কন্তস্সাপি সতি পটিগ্গাহকে যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা দাতব্বং, অনত্থতে পন কথিনে অন্তোহেমন্তে এৱঞ্চ ৱত্ৱা দিন্নং, পচ্ছিমৱস্সংৱুট্ঠানম্পি পাপুণাতীতি লক্খণঞ্ঞূ ৱদন্তি. অট্ঠকথাসু পনেতং ন ৱিচাৰিতং.

সচে পন বহিউপচাৰসীমাযং ঠিতো ‘‘ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্স দম্মী’’তি ৱদতি, সম্পত্তানং সব্বেসং পাপুণাতি. অথ ‘‘অসুকৱিহাৰে ৱস্সংৱুট্ঠসঙ্ঘস্সা’’তি ৱদতি, তত্ৰ ৱস্সংৱুট্ঠানমেৱ যাৱ কথিনস্সুব্ভাৰা পাপুণাতি. সচে পন গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায এৱং ৱদতি, তত্ৰ সম্মুখীভূতানং সব্বেসং পাপুণাতি. কস্মা? পিট্ঠিসমযে উপ্পন্নত্তা. অন্তোৱস্সেযেৱ ‘‘ৱস্সং ৱসন্তানং দম্মী’’তি ৱুত্তে ছিন্নৱস্সা ন লভন্তি, ৱস্সং ৱসন্তাৱ লভন্তি. চীৱৰমাসে পন ‘‘ৱস্সং ৱসন্তানং দম্মী’’তি ৱুত্তে পচ্ছিমিকায ৱস্সূপগতানংযেৱ পাপুণাতি, পুৰিমিকায ৱস্সূপগতানঞ্চ ছিন্নৱস্সানঞ্চ ন পাপুণাতি.

চীৱৰমাসতো পট্ঠায যাৱ হেমন্তস্স পচ্ছিমো দিৱসো, তাৱ ৱস্সাৱাসিকং দেমাতি ৱুত্তে কথিনং অত্থতং ৱা হোতু অনত্থতং ৱা অতীতৱস্সংৱুট্ঠানমেৱ পাপুণাতি. গিম্হানং পঠমদিৱসতো পট্ঠায ৱুত্তে পন মাতিকা আৰোপেতব্বা – ‘‘অতীতৱস্সাৱাসস্স পঞ্চ মাসা অতিক্কন্তা, অনাগতো চতুমাসচ্চযেন ভৱিস্সতি, কতৰৱস্সাৱাসস্স দেতী’’তি? সচে ‘‘অতীতৱস্সংৱুট্ঠানং দম্মী’’তি ৱদতি, তংঅন্তোৱস্সংৱুট্ঠানমেৱ পাপুণাতি, দিসাপক্কন্তানম্পি সভাগা গণ্হিতুং লভন্তি.

সচে ‘‘অনাগতে ৱস্সাৱাসিকং দম্মী’’তি ৱদতি, তং ঠপেত্ৱা ৱস্সূপনাযিকদিৱসে গহেতব্বং. অথ ‘‘অগুত্তো ৱিহাৰো, চোৰভযং অত্থি, ন সক্কা ঠপেতুং, গণ্হিত্ৱা ৱা আহিণ্ডিতু’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘সম্পত্তানং দম্মী’’তি ৱদতি, ভাজেত্ৱা গহেতব্বং. সচে ৱদতি ‘‘ইতো মে ভন্তে ততিযে ৱস্সে ৱস্সাৱাসিকং ন দিন্নং, তং দম্মী’’তি, তস্মিং অন্তোৱস্সে ৱুট্ঠভিক্খূনং পাপুণাতি. সচে তে দিসা পক্কন্তা, অঞ্ঞো ৱিস্সাসিকো গণ্হাতি, দাতব্বং. অথ একোযেৱ অৱসিট্ঠো, সেসা কালঙ্কতা, সব্বং একস্সেৱ পাপুণাতি. সচে একোপি নত্থি, সঙ্ঘিকং হোতি, সম্মুখীভূতেহি ভাজেতব্বং.

আদিস্স দেতীতি আদিসিত্ৱা পৰিচ্ছিন্দিত্ৱা দেতি; যাগুযা ৱাতিআদীসু অযমত্থো – যাগুযা ৱা…পে… ভেসজ্জে ৱা আদিস্স দেতি. তত্ৰাযং যোজনা – ভিক্খূ অজ্জতনায ৱা স্ৱাতনায ৱা যাগুযা নিমন্তেত্ৱা তেসং ঘৰং পৱিট্ঠানং যাগুং দেতি, যাগুং দত্ৱা পীতায যাগুযা ‘‘ইমানি চীৱৰানি, যেহি ময্হং যাগু পীতা, তেসং দম্মী’’তি দেতি, যেহি নিমন্তিতেহি যাগু পীতা, তেসংযেৱ পাপুণাতি. যেহি পন ভিক্খাচাৰৱত্তেন ঘৰদ্ৱাৰেন গচ্ছন্তেহি ৱা ঘৰং পৱিট্ঠেহি ৱা যাগু লদ্ধা, যেসং ৱা আসনসালতো পত্তং আহৰিত্ৱা মনুস্সেহি নীতা, যেসং ৱা থেৰেহি পেসিতা, তেসং ন পাপুণাতি. সচে পন নিমন্তিতভিক্খূহি সদ্ধিং অঞ্ঞেপি বহূ আগন্ত্ৱা অন্তোগেহঞ্চ বহিগেহঞ্চ পূৰেত্ৱা নিসিন্না, দাযকো চ এৱং ৱদতি – ‘‘নিমন্তিতা ৱা হোন্তু অনিমন্তিতা ৱা, যেসং মযা যাগু দিন্না, সব্বেসং ইমানি ৱত্থানি হোন্তূ’’তি সব্বেসং পাপুণন্তি. যেহি পন থেৰানং হত্থতো যাগু লদ্ধা, তেসং ন পাপুণন্তি. অথ সো ‘‘যেহি ময্হং যাগু পীতা, সব্বেসং হোন্তূ’’তি ৱদতি, সব্বেসং পাপুণন্তি. ভত্তখাদনীযেসুপি এসেৱ নযো.

চীৱৰে ৱাতি পুব্বেপি যেন ৱস্সং ৱাসেত্ৱা ভিক্খূনং চীৱৰং দিন্নপুব্বং হোতি, সো চে ভিক্খূ ভোজেত্ৱা ৱদতি – ‘‘যেসং মযা পুব্বে চীৱৰং দিন্নং, তেসংযেৱ ইমং চীৱৰং ৱা সুত্তং ৱা সপ্পিমধুফাণিতাদীনি ৱা হোন্তূ’’তি, সব্বং তেসংযেৱ পাপুণাতি. সেনাসনে ৱাতি যো মযা কাৰিতে ৱিহাৰে ৱা পৰিৱেণে ৱা ৱসতি, তস্সিদং হোতূ’’তি ৱুত্তে তস্সেৱ হোতি. ভেসজ্জে ৱাতি ‘‘মযং কালেন কালং থেৰানং সপ্পিআদীনি ভেসজ্জানি দেম, যেহি তানি লদ্ধানি, তেসংযেৱিদং হোতূ’’তি ৱুত্তে তেসংযেৱ হোতি.

পুগ্গলস্স দেতীতি ‘‘ইমং চীৱৰং ইত্থন্নামস্স দম্মী’’তি এৱং পৰম্মুখা ৱা পাদমূলে ঠপেত্ৱা ‘‘ইমং ভন্তে তুম্হাকং দম্মী’’তি এৱং সম্মুখা ৱা দেতি. সচে পন ‘‘ইদং তুম্হাকঞ্চ তুম্হাকং অন্তেৱাসিকানঞ্চ দম্মী’’তি এৱং ৱদতি, থেৰস্স চ অন্তেৱাসিকানঞ্চ পাপুণাতি. উদ্দেসং গহেতুং আগতো গহেত্ৱা গচ্ছন্তো চ অত্থি, তস্সাপি পাপুণাতি. ‘‘তুম্হেহি সদ্ধিং নিবদ্ধচাৰিকভিক্খূনং দম্মী’’তি ৱুত্তে উদ্দেসন্তেৱাসিকানং ৱত্তং কত্ৱা উদ্দেসপৰিপুচ্ছাদীনি গহেত্ৱা ৱিচৰন্তানং সব্বেসং পাপুণাতি. অযং পুগ্গলস্স দেতীতি ইমস্মিং পদে ৱিনিচ্ছযো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

চীৱৰক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.