৭. কথিনক্খন্ধকং

কথিনানুজাননকথা

৩০৬. কথিনক্খন্ধকে – পাৱেয্যকাতি পাৱেয্যৰট্ঠৱাসিনো. পাৱেয্যং নাম কোসলেসু পচ্ছিমদিসাভাগে ৰট্ঠং; তত্থ ৱাসিনোতি ৱুত্তং হোতি. কোসলৰঞ্ঞো একপিতুকভাতূনং ভদ্দৱগ্গিযত্থেৰানং এতং অধিৱচনং. তেসু সব্বজেট্ঠকো অনাগামী, সব্বপচ্ছিমকো সোতাপন্নো, একোপি অৰহা ৱা পুথুজ্জনো ৱা নত্থি. আৰঞ্ঞিকাতি ধুতঙ্গসমাদানৱসেন আৰঞ্ঞিকা; ন অৰঞ্ঞৱাসমত্তেন. পিণ্ডপাতিকাদিভাৱেপি তেসং এসেৱ নযো. সীসৱসেন চেতং ৱুত্তং. ইমে পন তেৰসাপি ধুতঙ্গানি সমাদাযেৱ ৱত্তন্তি. উদকসঙ্গহেতি উদকেন সঙ্গহিতে ঘটিতে সংসট্ঠে; থলে চ নিন্নে চ একোদকীভূতেতি অত্থো.

উদকচিক্খল্লেতি অক্কন্তঅক্কন্তট্ঠানে উদকচিক্খল্লো উট্ঠহিত্ৱা যাৱ আনিসদা পহৰতি, ঈদিসে চিক্খল্লেতি অত্থো. ওকপুণ্ণেহীতি উদকপুণ্ণেহি. তেসং কিৰ চীৱৰানি ঘনানি, তেসু পতিতং উদকং ন পগ্ঘৰতি ঘনত্তা পুটবদ্ধং ৱিয তিট্ঠতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘ওকপুণ্ণেহি চীৱৰেহী’’তি. ‘‘ওঘপুণ্ণেহী’’তিপি পাঠো.

অৱিৱদমানা ৱস্সং ৱসিম্হাতি এত্থ আগন্তুকট্ঠানে সেনাসনফাসুতায অভাৱেন চ ভগৱতো দস্সনালাভেন উক্কণ্ঠিততায চ তে ভিক্খূ ফাসুং ন ৱসিংসু, তস্মা ‘‘অৱিৱদমানা ফাসুকং ৱস্সং ৱসিম্হা’’তি নাৱোচুং. ধম্মিং কথং কত্ৱাতি ভগৱা তেসং ভিক্খূনং অনমতগ্গিযকথং কথেসি. তে সব্বেপি কথাপৰিযোসানে অৰহত্তং পাপুণিত্ৱা নিসিন্নট্ঠানতোযেৱ আকাসে উপ্পতিত্ৱা অগমংসু, তং সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘ধম্মিং কথং কত্ৱা’’তি. ততো ভগৱা ‘‘সচে কথিনত্থাৰো পঞ্ঞত্তো অভৱিস্স, এতে ভিক্খূ একং চীৱৰং ঠপেত্ৱা সন্তৰুত্তৰেন আগচ্ছন্তা ন এৱং কিলন্তা অস্সু, কথিনত্থাৰো চ নামেস সব্ববুদ্ধেহি অনুঞ্ঞাতো’’তি চিন্তেত্ৱা কথিনত্থাৰং অনুজানিতুকামো ভিক্খূ আমন্তেসি, আমন্তেত্ৱা চ পন ‘‘অনুজানামি ভিক্খৱে’’তিআদিমাহ.

তত্থ অত্থতকথিনানং ৱোতি নিপাতমত্তং ৱোকাৰো; অত্থতকথিনানন্তি অত্থো. এৱঞ্হি সতি পৰতো ‘‘সো নেসং ভৱিস্সতী’’তি যুজ্জতি. অথ ৱা ৱোতি সামিৱচনমেৱেতং. সো নেসন্তি এত্থ পন সো চীৱৰুপ্পাদো যে অত্থতকথিনা, তেসং ভৱিস্সতীতি অত্থো.

তত্থ অনামন্তচাৰোতি যাৱ কথিনং ন উদ্ধৰিযতি, তাৱ অনামন্তেত্ৱা চৰণং কপ্পিস্সতি, চাৰিত্তসিক্খাপদেন অনাপত্তি ভৱিস্সতীতি অত্থো. অসমাদানচাৰোতি তিচীৱৰং অসমাদায চৰণং; চীৱৰৱিপ্পৱাসো কপ্পিস্সতীতি অত্থো. গণভোজনন্তি গণভোজনম্পি কপ্পিস্সতি. যাৱদত্থচীৱৰন্তি যাৱত্তকেন চীৱৰেন অত্থো, তাৱত্তকং অনধিট্ঠিতং অৱিকপ্পিতং কপ্পিস্সতীতি অত্থো. যো চ তত্থ চীৱৰুপ্পাদোতি তত্থ কথিনত্থতসীমাযং মতকচীৱৰং ৱা হোতু সঙ্ঘং উদ্দিস্স দিন্নং ৱা সঙ্ঘিকেন তত্ৰুপ্পাদেন আভতং ৱা, যেন কেনচি আকাৰেন যং সঙ্ঘিকচীৱৰং উপ্পজ্জতি, তং তেসং ভৱিস্সতীতি অত্থো.

এৱঞ্চ পন ভিক্খৱে কথিনং অত্থৰিতব্বন্তি এত্থ কথিনত্থাৰং কে লভন্তি, কে ন লভন্তীতি? গণনৱসেন তাৱ পচ্ছিমকোটিযা পঞ্চ জনা লভন্তি, উদ্ধং সতসহস্সম্পি, পঞ্চন্নং হেট্ঠা ন লভন্তি. ৱুত্থৱস্সৱসেন পুৰিমিকায ৱস্সং উপগন্ত্ৱা পঠমপৱাৰণায পৱাৰিতা লভন্তি, ছিন্নৱস্সা ৱা পচ্ছিমিকায উপগতা ৱা ন লভন্তি, অঞ্ঞস্মিং ৱিহাৰে ৱুত্থৱস্সাপি ন লভন্তীতি মহাপচ্চৰিযং ৱুত্তং. পুৰিমিকায উপগতানং পন সব্বে গণপূৰকা হোন্তি, আনিসংসং ন লভন্তি, আনিসংসো ইতৰেসংযেৱ হোতি. সচে পুৰিমিকায উপগতা চত্তাৰো ৱা হোন্তি তযো ৱা দ্ৱে ৱা একো ৱা, ইতৰে গণপূৰকে কত্ৱা কথিনং অত্থৰিতব্বং. অথ চত্তাৰো ভিক্খূ উপগতা, একো পৰিপুণ্ণৱস্সো সামণেৰো, সো চে পচ্ছিমিকায উপসম্পজ্জতি, গণপূৰকো চেৱ হোতি, আনিসংসঞ্চ লভতি. তযো ভিক্খূ দ্ৱে সামণেৰা, দ্ৱে ভিক্খূ তযো সামণেৰা, একো ভিক্খু চত্তাৰো সামণেৰাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. সচে পুৰিমিকায উপগতা কথিনত্থাৰকুসলা ন হোন্তি, অত্থাৰকুসলা খন্ধকভাণকথেৰা পৰিযেসিত্ৱা আনেতব্বা. কম্মৱাচং সাৱেত্ৱা কথিনং অত্থৰাপেত্ৱা দানঞ্চ ভুঞ্জিত্ৱা গমিস্সন্তি. আনিসংসো পন ইতৰেসংযেৱ হোতি.

কথিনং কেন দিন্নং ৱট্টতি? যেন কেনচি দেৱেন ৱা মনুস্সেন ৱা পঞ্চন্নং ৱা সহধম্মিকানং অঞ্ঞতৰেন দিন্নং ৱট্টতি. কথিনদাযকস্স ৱত্তং অত্থি, সচে সো তং অজানন্তো পুচ্ছতি – ‘‘ভন্তে কথং কথিনং দাতব্ব’’ন্তি তস্স এৱং আচিক্খিতব্বং – ‘‘তিণ্ণং চীৱৰানং অঞ্ঞতৰপ্পহোনকং সূৰিযুগ্গমনসমযে ৱত্থং ‘কথিনচীৱৰং দেমা’তি দাতুং ৱট্টতি, তস্স পৰিকম্মত্থং এত্তকা নাম সূচিযো, এত্তকং সুত্তং, এত্তকং ৰজনং, পৰিকম্মং কৰোন্তানং এত্তকানং ভিক্খূনং যাগুভত্তঞ্চ দাতুং ৱট্টতী’’তি.

কথিনত্থাৰকেনাপি ধম্মেন সমেন উপ্পন্নং কথিনং অত্থৰন্তেন ৱত্তং জানিতব্বং. তন্তৱাযগেহতো হি আভতসন্তানেনেৱ খলিমক্খিতসাটকো ন ৱট্টতি, মলীনসাটকোপি ন ৱট্টতি, তস্মা কথিনত্থাৰসাটকং লভিত্ৱা সুট্ঠু ধোৱিত্ৱা সূচিআদীনি চীৱৰকম্মূপকৰণানি সজ্জেত্ৱা বহূহি ভিক্খূহি সদ্ধিং তদহেৱ সিব্বিত্ৱা নিট্ঠিতসূচিকম্মং ৰজিত্ৱা কপ্পবিন্দুং দত্ৱা কথিনং অত্থৰিতব্বং. সচে তস্মিং অনত্থতেযেৱ অঞ্ঞং কথিনসাটকং আহৰতি, অঞ্ঞানি চ বহূনি কথিনানিসংসৱত্থানি দেতি, যো আনিসংসং বহুং দেতি, তস্স সন্তকেনেৱ অত্থৰিতব্বং. ইতৰো যথা তথা ওৱদিত্ৱা সঞ্ঞাপেতব্বো.

কথিনং পন কেন অত্থৰিতব্বং? যস্স সঙ্ঘো কথিনচীৱৰং দেতি. সঙ্ঘেন পন কস্স দাতব্বং? যো জিণ্ণচীৱৰো হোতি. সচে বহূ জিণ্ণচীৱৰা হোন্তি, ৱুড্ঢস্স দাতব্বং. ৱুড্ঢেসুপি যো মহাপৰিসো তদহেৱ চীৱৰং কত্ৱা অত্থৰিতুং সক্কোতি, তস্স দাতব্বং. সচে ৱুড্ঢো ন সক্কোতি নৱকতৰো সক্কোতি, তস্স দাতব্বং. অপিচ সঙ্ঘেন মহাথেৰস্স সঙ্গহং কাতুং ৱট্টতি, তস্মা ‘‘তুম্হে ভন্তে গণ্হথ, মযং কত্ৱা দস্সামা’’তি ৱত্তব্বং. তীসু চীৱৰেসু যং জিণ্ণং হোতি, তদত্থায দাতব্বং. পকতিযা দুপট্টচীৱৰস্স দুপট্টত্থাযেৱ দাতব্বং. সচেপিস্স একপট্টচীৱৰং ঘনং হোতি, কথিনসাটকো চ পেলৱো, সাৰুপ্পত্থায দুপট্টপ্পহোনকমেৱ দাতব্বং, ‘‘অহং অলভন্তো একপট্টং পাৰুপামী’’তি ৱদন্তস্সাপি দুপট্টং দাতুং ৱট্টতি. যো পন লোভপকতিকো হোতি, তস্স ন দাতব্বং. তেনাপি ‘‘কথিনং অত্থৰিত্ৱা পচ্ছা সিব্বিত্ৱা দ্ৱে চীৱৰানি কৰিস্সামী’’তি ন গহেতব্বং. যস্স পন দীযতি, তস্স যেন ৱিধিনা দাতব্বং, তং দস্সেতুং ‘‘এৱঞ্চ পন ভিক্খৱে কথিনং অত্থৰিতব্ব’’ন্তি আৰভিত্ৱা সুণাতু মে ভন্তেতিআদিকা দানকম্মৱাচা তাৱ ৱুত্তা.

এৱং দিন্নে পন কথিনে সচে তং কথিনদুস্সং নিট্ঠিতপৰিকম্মমেৱ হোতি, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে নিট্ঠিতপৰিকম্মং হোতি, ‘‘অহং থেৰো’’তি ৱা ‘‘বহুস্সুতো’’তি ৱা একেনাপি অকাতুং ন লব্ভতি, সব্বেহেৱ সন্নিপতিত্ৱা ধোৱনসিব্বনৰজনানি নিট্ঠাপেতব্বানি. ইদঞ্হি কথিনৱত্তং নাম বুদ্ধপ্পসত্থং. অতীতে পদুমুত্তৰোপি ভগৱা কথিনৱত্তং অকাসি. তস্স কিৰ অগ্গসাৱকো সুজাতত্থেৰো নাম কথিনং গণ্হি, তং সত্থা অট্ঠসট্ঠিযা ভিক্খুসতসহস্সেহি সদ্ধিং নিসীদিত্ৱা অকাসি.

কতপৰিযোসিতং পন কথিনং গহেত্ৱা অত্থাৰকেন ভিক্খুনা ‘‘সচে সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থৰিতুকামো হোতি, পোৰাণিকা সঙ্ঘাটি পচ্চুদ্ধৰিতব্বা, নৱা সঙ্ঘাটি অধিট্ঠাতব্বা. ‘ইমায সঙ্ঘাটিযা কথিনং অত্থৰামী’তি ৱাচা ভিন্দিতব্বা’’তিআদিনা পৰিৱাৰে ৱুত্তৱিধানেন কথিনং অত্থৰিতব্বং. অত্থৰিত্ৱা চ পন ‘‘তেন কথিনত্থাৰকেন ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘অত্থতং ভন্তে সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থাৰো, অনুমোদথা’তি তেহি অনুমোদকেহি ভিক্খূহি একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘অত্থতং আৱুসো সঙ্ঘস্স কথিনং, ধম্মিকো কথিনত্থাৰো, অনুমোদামা’’তি এৱমাদিনা পৰিৱাৰে ৱুত্তৱিধানেনেৱ অনুমোদাপেতব্বং, ইতৰেহি চ অনুমোদিতব্বং. এৱং সব্বেসং অত্থতং হোতি কথিনং. ৱুত্তঞ্হেতং পৰিৱাৰে ‘‘দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং অত্থতং হোতি কথিনং – অত্থাৰকস্স চ অনুমোদকস্স চা’’তি (পৰি. ৪০৩). পুনপি ৱুত্তং – ‘‘ন সঙ্ঘো কথিনং অত্থৰতি, ন গণো কথিনং অত্থৰতি, পুগ্গলো কথিনং অত্থৰতি, সঙ্ঘস্স অনুমোদনা গণস্স অনুমোদনা পুগ্গলস্স অত্থাৰা সঙ্ঘস্স অত্থতং হোতি কথিনং, গণস্স অত্থতং হোতি কথিনং, পুগ্গলস্স অত্থতং হোতি কথিনং’’তি (পৰি. ৪১৪).

এৱং অত্থতে পন কথিনে সচে কথিনচীৱৰেন সদ্ধিং আভতং আনিসংসং দাযকা ‘‘যেন অম্হাকং কথিনং গহিতং, তস্সেৱ দেমা’’তি দেন্তি, ভিক্খুসঙ্ঘো অনিস্সৰো. অথ অৱিচাৰেত্ৱাৱ দত্ৱা গচ্ছন্তি, ভিক্খুসঙ্ঘো ইস্সৰো. তস্মা সচে কথিনত্থাৰকস্স সেসচীৱৰানিপি দুব্বলানি হোন্তি, সঙ্ঘেন অপলোকেত্ৱা তেসম্পি অত্থায ৱত্থানি দাতব্বানি. কম্মৱাচা পন একাযেৱ ৱট্টতি. অৱসেসে কথিনানিসংসে বলৱৱত্থানি ৱস্সাৱাসিকট্ঠিতিকায দাতব্বানি, ঠিতিকায অভাৱে থেৰাসনতো পট্ঠায দাতব্বানি, গৰুভণ্ডং ন ভাজেতব্বং. সচে পন একসীমায বহূ ৱিহাৰা হোন্তি, সব্বে ভিক্খূ সন্নিপাতেত্ৱা একত্থ কথিনং অত্থৰিতব্বং, ৱিসুং ৱিসুং অত্থৰিতুং ন ৱট্টতি.

৩০৮. ইদানি যথা চ কথিনং অত্থতং হোতি, যথা চ অনত্থতং, তং ৱিধিং ৱিত্থাৰতো দস্সেতুং এৱঞ্চ পন ভিক্খৱে অত্থতং হোতি কথিনং এৱং অনত্থতন্তি ৱত্ৱা অকৰণীযঞ্চেৱ মহাভূমিকঞ্চ অনত্থতলক্খণং তাৱ দস্সেন্তো ন উল্লিখিতমত্তেনাতিআদিকে চতুৱীসতি আকাৰে দস্সেসি. ততো পৰং অত্থতলক্খণং দস্সেন্তো অহতেন অত্থতন্তিআদিকে সত্তৰস আকাৰে দস্সেসি. পৰিৱাৰেপি হি ‘‘চতুৱীসতিযা আকাৰেহি অনত্থতং হোতি কথিনং, সত্তৰসহি আকাৰেহি অত্থতং হোতি কথিন’’ন্তি ইদমেৱ লক্খণং ৱুত্তং.

তত্থ উল্লিখিতমত্তেনাতি দীঘতো চ পুথুলতো চ পমাণগ্গহণমত্তেন. পমাণঞ্হি গণ্হন্তো তস্স তস্স পদেসস্স সঞ্জাননত্থং নখাদীহি ৱা পৰিচ্ছেদং দস্সেন্তো উল্লিখতি, নলাটাদীসু ৱা ঘংসতি, তস্মা তং পমাণগ্গহণং ‘‘উল্লিখিতমত্ত’’ন্তি ৱুচ্চতি. ধোৱনমত্তেনাতি কথিনদুস্সধোৱনমত্তেন. চীৱৰৱিচাৰণমত্তেনাতি ‘‘পঞ্চকং ৱা সত্তকং ৱা নৱকং ৱা একাদসকং ৱা হোতূ’’তি এৱং ৱিচাৰিতমত্তেন. ছেদনমত্তেনাতি যথাৱিচাৰিতস্স ৱত্থস্স ছেদনমত্তেন. বন্ধনমত্তেনাতি মোঘসুত্তকাৰোপনমত্তেন. ওৱট্টিযকৰণমত্তেনাতি মোঘসুত্তকানুসাৰেন দীঘসিব্বিতমত্তেন. কণ্ডুসকৰণমত্তেনাতি মুদ্ধিযপত্তবন্ধনমত্তেন. দড়্হীকম্মকৰণমত্তেনাতি দ্ৱে চিমিলিকাযো একতো কত্ৱা সিব্বিতমত্তেন. অথ ৱা পঠমচিমিলিকা ঘটেত্ৱা ঠপিতা হোতি, কথিনসাটকং তস্সা কুচ্ছিচিমিলিকং কত্ৱা সিব্বিতমত্তেনাতিপি অত্থো. মহাপচ্চৰিযং ‘‘পকতিচীৱৰস্স উপস্সযদানেনা’’তি ৱুত্তং. কুৰুন্দিযং পন ‘‘পকতিপত্তবদ্ধচীৱৰং দুপট্টং কাতুং কুচ্ছিচিমিলিকং অল্লিযাপনমত্তেনা’’তি ৱুত্তং. অনুৱাতকৰণমত্তেনাতি পিট্ঠিঅনুৱাতাৰোপনমত্তেন. পৰিভণ্ডকৰণমত্তেনাতি কুচ্ছিঅনউৱাতাৰোপনমত্তেন. ওৱদ্ধেয্যকৰণমত্তেনাতি আগন্তুকপত্তাৰোপনমত্তেন. কথিনচীৱৰতো ৱা পত্তং গহেত্ৱা অঞ্ঞস্মিং অকথিনচীৱৰে পত্তাৰোপনমত্তেন.

কম্বলমদ্দনমত্তেনাতি একৱাৰংযেৱ ৰজনে পক্খিত্তেন দন্তৱণ্ণেন পণ্ডুপলাসৱণ্ণেন ৱা. সচে পন সকিং ৱা দ্ৱিক্খত্তুং ৱা ৰত্তম্পি সাৰুপ্পং হোতি, ৱট্টতি. নিমিত্তকতেনাতি ‘‘ইমিনা দুস্সেন কথিনং অত্থৰিস্সামী’’তি এৱং নিমিত্তকতেন. এত্তকমেৱ হি পৰিৱাৰে ৱুত্তং. অট্ঠকথাসু পন ‘‘অযং সাটকো সুন্দৰো, সক্কা ইমিনা কথিনং অত্থৰিতু’ন্তি এৱং নিমিত্তকম্মং কত্ৱা লদ্ধেনা’’তি ৱুত্তং. পৰিকথাকতেনাতি ‘‘কথিনং নাম দাতুং ৱট্টতি, কথিনদাযকো বহুং পুঞ্ঞং পসৱতী’’তি এৱং পৰিকথায উপ্পাদিতেন. কথিনং নাম অতিউক্কট্ঠং ৱট্টতি, মাতৰম্পি ৱিঞ্ঞাপেতুং ন ৱট্টতি, আকাসতো ওতিণ্ণসদিসমেৱ ৱট্টতীতি. কুক্কুকতেনাতি তাৱকালিকেন. সন্নিধিকতেনাতি এত্থ দুৱিধো সন্নিধি কৰণসন্নিধি চ নিচযসন্নিধি চ. তত্থ তদহেৱ অকত্ৱা ঠপেত্ৱা কৰণং কৰণসন্নিধি. সঙ্ঘো অজ্জ কথিনদুস্সং লভিত্ৱা পুনদিৱসে দেতি, অযং নিচযসন্নিধি.

নিস্সগ্গিযেনাতি ৰত্তিনিস্সগ্গিযেন. পৰিৱাৰেপি ৱুত্তং – ‘‘নিস্সগ্গিযং নাম কৰিযমানে অৰুণং উট্ঠহতী’’তি. অকপ্পকতেনাতি অনাদিন্নকপ্পবিন্দুনা. অঞ্ঞত্ৰ সঙ্ঘাটিযাতিআদীসু ঠপেত্ৱা সঙ্ঘাটিউত্তৰাসঙ্গঅন্তৰৱাসকে অঞ্ঞেন পচ্চত্থৰণাদিনা অত্থতং অনত্থতং হোতীতি. অঞ্ঞত্ৰ পঞ্চকেন ৱা অতিৰেকপঞ্চকেন ৱাতি পঞ্চ ৱা অতিৰেকানি ৱা খণ্ডানি কত্ৱা মহামণ্ডলঅড্ঢমণ্ডলানি দস্সেত্ৱা কতেনেৱ ৱট্টতি. এৱঞ্হি সমণ্ডলিকতং হোতি, তং ঠপেত্ৱা অঞ্ঞেন অচ্ছিন্নকেন ৱা দ্ৱত্তিচতুখণ্ডেন ৱা ন ৱট্টতি. অঞ্ঞত্ৰ পুগ্গলস্স অত্থাৰাতি পুগ্গলস্স অত্থাৰং ঠপেত্ৱা ন অঞ্ঞেন সঙ্ঘস্স ৱা গণস্স ৱা অত্থাৰেন অত্থতং হোতি. নিস্সীমট্ঠো অনুমোদতীতি বহিউপচাৰসীমায ঠিতো অনুমোদতি.

৩০৯. অহতেনাতি অপৰিভুত্তেন. অহতকপ্পেনাতি অহতসদিসেন একৱাৰং ৱা দ্ৱিক্খত্তুং ৱা ধোতেন. পিলোতিকাযাতি হতৱত্থকসাটকেন. পংসুকূলেনাতি তেৱীসতিযা খেত্তেসু উপ্পন্নপংসুকূলেন. পংসুকূলিকভিক্খুনা চোড়কভিক্খং আহিণ্ডিত্ৱা লদ্ধচোড়কেহি কতচীৱৰেনাতিপি কুৰুন্দিমহাপচ্চৰীসু ৱুত্তং. পাপণিকেনাতি আপণদ্ৱাৰে পতিতপিলোতিকং গহেত্ৱা কথিনত্থায দেতি, তেনাপি ৱট্টতীতি অত্থো. সেসং ৱুত্তৱিপল্লাসেনেৱ ৱেদিতব্বং. ইমস্মিং পন ঠানে ‘‘সহ কথিনস্স অত্থাৰা কতি ধম্মা জাযন্তী’’তিআদি বহুঅট্ঠকথাসু ৱুত্তং, তং সব্বং পৰিৱাৰে পাড়িআৰূড়্হমেৱ, তস্মা তত্থ আগতনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ন হি তেন ইধ অৱুচ্চমানেন কথিনত্থাৰকস্স কিঞ্চি পৰিহাযতি.

৩১০. এৱং কথিনত্থাৰং দস্সেত্ৱা ইদানি উব্ভাৰং দস্সেতুং কথঞ্চ ভিক্খৱে উব্ভতং হোতি কথিনন্তিআদিমাহ. তত্থ মাতিকাতি মাতৰো; জনেত্তিযোতি অত্থো. কথিনুব্ভাৰঞ্হি এতা অট্ঠ জনেত্তিযো. তাসু পক্কমনং অন্তো অস্সাতি পক্কমনন্তিকা. এৱং সেসাপি ৱেদিতব্বা.

আদাযসত্তককথা

৩১১. ন পচ্চেস্সন্তি ন পুন আগমিস্সং. এতস্মিং পন পক্কমনন্তিকে কথিনুদ্ধাৰে পঠমং চীৱৰপলিবোধো ছিজ্জতি, পচ্ছা আৱাসপলিবোধো. এৱং পক্কমতো হি চীৱৰপলিবোধো অন্তোসীমাযমেৱ ছিজ্জতি, আৱাসপলিবোধো সীমাতিক্কমে. ৱুত্তম্পি চেতং পৰিৱাৰে –

‘‘পক্কমনন্তিকো কথিনুদ্ধাৰো, ৱুত্তো আদিচ্চবন্ধুনা;

এতঞ্চ তাহং ৱিস্সজ্জিস্সং, চীৱৰপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি;

পচ্ছা আৱাসপলিবোধো ছিজ্জতী’’তি. (পৰি. ৪১৫);

চীৱৰং আদাযাতি অকতচীৱৰং আদায. বহিসীমগতস্সাতি অঞ্ঞং সামন্তৱিহাৰং গতস্স. এৱং হোতীতি তস্মিং ৱিহাৰে সেনাসনফাসুকং ৱা সহাযসম্পত্তিং ৱা দিস্ৱা এৱং হোতি. এতস্মিং পন নিট্ঠানন্তিকে কথিনুদ্ধাৰে আৱাসপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি, সো হি ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি চিত্তে উপ্পন্নমত্তেযেৱ ছিজ্জতি. ৱুত্তম্পি চেতং –

‘‘নিট্ঠানন্তিকো কথিনুদ্ধাৰো, ৱুত্তো আদিচ্চবন্ধুনা;

এতঞ্চ তাহং ৱিস্সজ্জিস্সং, আৱাসপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি;

চীৱৰে নিট্ঠিতে চীৱৰপলিবোধো ছিজ্জতী’’তি.

এতেন নযেন সেসমাতিকাৱিভজনেপি অত্থো ৱেদিতব্বো. অযং পন ৱিসেসো – ‘‘সন্নিট্ঠানন্তিকে দ্ৱেপি পলিবোধা নেৱিমং চীৱৰং কাৰেস্সং, ন পচ্চেস্সন্তি চিত্তে উপ্পন্নমত্তেযেৱ একতো ছিজ্জন্তীতি. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘সন্নিট্ঠানন্তিকো কথিনুদ্ধাৰো, ৱুত্তো আদিচ্চবন্ধুনা;

এতঞ্চ তাহং ৱিস্সজ্জিস্সং, দ্ৱে পলিবোধা অপুব্বং অচৰিমং ছিজ্জন্তী’’তি.

এৱং সব্বকথিনুদ্ধাৰেসু পলিবোধুপচ্ছেদো ৱেদিতব্বো. সো পন যস্মা ইমিনা চ ৱুত্তনযেন পৰিৱাৰে চ আগতভাৱেন সক্কা জানিতুং, তস্মা ৱিত্থাৰতো ন ৱুত্তো. অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – নাসনন্তিকে আৱাসপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি, চীৱৰে নট্ঠে চীৱৰপলিবোধো ছিজ্জতি. যস্মা চীৱৰে নট্ঠে চীৱৰপলিবোধো ছিজ্জতি, তস্মা ‘‘নাসনন্তিকো’’তি ৱুত্তং.

সৱনন্তিকে চীৱৰপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি, তস্মা তস্স সহ সৱনেন আৱাসপলিবোধো ছিজ্জতি.

আসাৱচ্ছেদিকে আৱাসপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি. চীৱৰাসায উপচ্ছিন্নায চীৱৰপলিবোধো ছিজ্জতি. অযং পন যস্মা ‘‘অনাসায লভতি; আসায ন লভতি; তস্স এৱং হোতি ‘ইধেৱিমং চীৱৰং কাৰেস্সং, ন পচ্চেস্স’’’ন্তিআদিনা নযেন ইতৰেহি উদ্ধাৰেহি সদ্ধিং ৱোমিস্সকদেসনো অনেকপ্পভেদো হোতি, তস্মা পৰতো ৱিসুং ৱিত্থাৰেত্ৱা ৱুত্তো, ইধ ন ৱুত্তো. ইধ পন সৱনন্তিকস্স অনন্তৰং সীমাতিক্কন্তিকো ৱুত্তো. তত্থ চীৱৰপলিবোধো পঠমং ছিজ্জতি, তস্স বহিসীমে আৱাসপলিবোধো ছিজ্জতি. সহুব্ভাৰে দ্ৱে পলিবোধা অপুব্বং অচৰিমং ছিজ্জন্তীতি.

৩১৬-৩২৫. এৱং আদাযৱাৰে সত্তকথিনুদ্ধাৰে দস্সেত্ৱা পুন সমাদাযৱাৰেপি ৱিপ্পকতচীৱৰস্স আদাযসমাদাযৱাৰেসুপি যথাসম্ভৱং তেযেৱ দস্সিতা. ততো পৰং অন্তোসীমাযং ‘‘পচ্চেস্সং ন পচ্চেস্স’’ন্তি ইমং ৱিধিং অনামসিত্ৱাৱ ‘‘ন পচ্চেস্স’’ন্তি ইমমেৱ আমসিত্ৱা অনধিট্ঠিতেনা’’তিআদিনা নযেন চ যে যে যুজ্জন্তি, তে তে দস্সিতা. ততো পৰং ‘‘চীৱৰাসায পক্কমতী’’তিআদিনা নযেন ইতৰেহি সদ্ধিং ৱোমিস্সকনযেন অনেকক্খত্তুং আসাৱচ্ছেদিকং দস্সেত্ৱা পুন দিসংগমিযৱসেন চ ফাসুৱিহাৰিকৱসেন চ নিট্ঠানন্তিকেসু যুজ্জমানা কথিনুদ্ধাৰা দস্সিতা. এৱং পভেদতো কথিনুদ্ধাৰং দস্সেত্ৱা ইদানি যে তেন তেন কথিনুদ্ধাৰেন পলিবোধা ছিজ্জন্তীতি ৱুত্তা, তেসং পটিপক্খে দস্সেন্তো দ্ৱেমে ভিক্খৱে কথিনস্স পলিবোধাতিআদিমাহ. তত্থ চত্তেনাতি যেন চিত্তেন সো আৱাসো চত্তো হোতি, তং চত্তং নাম, তেন চত্তেন. ৱন্তমুত্তেসুপি এসেৱ নযো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

কথিনক্খন্ধকৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.