১. সগাথাৱগ্গো

১. সমাধিসুত্তৱণ্ণনা

২৪৯. ৱেদনাসংযুত্তে সগাথাৱগ্গস্স পঠমে সমাহিতোতি উপচাৰেন ৱা অপ্পনায ৱা সমাহিতো. ৱেদনা চ পজানাতীতি ৱেদনা দুক্খসচ্চৱসেন পজানাতি. ৱেদনানঞ্চ সম্ভৱন্তি তাসংযেৱ সম্ভৱং সমুদযসচ্চৱসেন পজানাতি. যত্থ চেতাতি যত্থেতা ৱেদনা নিৰুজ্ঝন্তি, তং নিব্বানং নিৰোধসচ্চৱসেন পজানাতি. খযগামিনন্তি তাসংযেৱ ৱেদনানং খযগামিনং মগ্গং মগ্গসচ্চৱসেন পজানাতি. নিচ্ছাতো পৰিনিব্বুতোতি নিত্তণ্হো হুত্ৱা কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো. এৱমেত্থ সুত্তে সম্মসনচাৰৱেদনা কথিতা. গাথাসু দ্ৱীহি পদেহি সমথৱিপস্সনা কথিতা, সেসেহি চতুসচ্চং কথিতং. এৱমেত্থ সব্বসঙ্গাহিকো চতুভূমকধম্মপৰিচ্ছেদো ৱুত্তো.

২. সুখসুত্তৱণ্ণনা

২৫০. দুতিযে অদুক্খমসুখং সহাতি অদুক্খমসুখঞ্চ সুখদুক্খেহি সহ. অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চাতি অত্তনো চ পৰস্স চ. মোসধম্মন্তি নস্সনসভাৱং. পলোকিনন্তি পলুজ্জনকং ভিজ্জনসভাৱং. ফুস্স ফুস্স ৱযং পস্সন্তি ঞাণেন ফুসিত্ৱা ফুসিত্ৱা ৱযং পস্সন্তো. এৱং তত্থ ৱিৰজ্জতীতি এৱং তাসু ৱেদনাসু ৱিৰজ্জতি. ইধাপি সুত্তে সম্মসনচাৰৱেদনা কথিতা, গাথাসু ঞাণফুসনং.

৩. পহানসুত্তৱণ্ণনা

২৫১. ততিযে অচ্ছেচ্ছি তণ্হন্তি সব্বম্পি তণ্হং ছিন্দি সমুচ্ছিন্দি. ৱিৱত্তযি সংযোজনন্তি দসৱিধম্পি সংযোজনং পৰিৱত্তযি নিম্মূলকমকাসি. সম্মাতি হেতুনা কাৰণেন. মানাভিসমযাতি মানস্স দস্সনাভিসমযা, পহানাভিসমযা চ. অৰহত্তমগ্গো হি কিচ্চৱসেন মানং সম্পস্সতি, অযমস্স দস্সনাভিসমযো. তেন দিট্ঠো পন সো তাৱদেৱ পহীযতি, দিট্ঠৱিসেন দিট্ঠসত্তানং জীৱিতং ৱিয. অযমস্স পহানাভিসমযো.

অন্তমকাসি দুক্খস্সাতি এৱং অৰহত্তমগ্গেন মানস্স দিট্ঠত্তা চ পহীনত্তা চ যে ইমে ‘‘কাযবন্ধনস্স অন্তো জীৰতি (চূড়ৱ. ২৭৮) হৰিতন্তং ৱা’’তি (ম. নি. ১.৩০৪) এৱং ৱুত্তঅন্তিমমৰিযাদন্তো চ, ‘‘অন্তমিদং, ভিক্খৱে, জীৱিকান’’ন্তি (ইতিৱু. ৯১; সং. নি. ৩.৮০) এৱং ৱুত্তলামকন্তো চ, ‘‘সক্কাযো একো অন্তো’’তি (অ. নি. ৬.৬১; চূড়নি. তিস্সমেত্তেয্যমাণৱপুচ্ছানিদ্দেস ১১) এৱং ৱুত্তকোট্ঠাসন্তো চ, ‘‘এসেৱন্তো দুক্খস্স সব্বপচ্চযসঙ্খযা’’তি (সং নি. ২.৫১; ২.৪.৭১; উদা. ৭১) এৱং ৱুত্তকোটন্তো চাতি চত্তাৰো অন্তা, তেসু সব্বস্সেৱ ৱট্টদুক্খস্স অদুং চতুত্থকোটিসঙ্খাতং অন্তমকাসি, পৰিচ্ছেদং পৰিৱটুমং অকাসি, অন্তিমসমুস্সযমত্তাৱসেসং দুক্খমকাসীতি ৱুত্তং হোতি.

সম্পজঞ্ঞং ন ৰিঞ্চতীতি সম্পজঞ্ঞং ন জহতি. সঙ্খ্যং নোপেতীতি ৰত্তো দুট্ঠো মূড়্হোতি পঞ্ঞত্তিং ন উপেতি, তং পঞ্ঞত্তিং পহায খীণাসৱো নাম হোতীতি অত্থো. ইমস্মিং সুত্তে আৰম্মণানুসযো কথিতো.

৪. পাতালসুত্তৱণ্ণনা

২৫২. চতুত্থে পাতালোতি পাতস্স অলং পৰিযত্তো, নত্থি এত্থ পতিট্ঠাতি পাতালো. অসন্তং অৱিজ্জমানন্তি অসম্ভূতত্তং অপঞ্ঞাযমানত্তং. এৱং ৱাচং ভাসতীতি অত্থি মহাসমুদ্দে পাতালোতি এৱং ৱাচং. সো হি যং তং বলৱামুখং মহাসমুদ্দস্স উদকং ৱেগেন পক্খন্দিত্ৱা চক্কৱাড়ং ৱা সিনেৰুং ৱা আহচ্চ যোজনদ্ৱিযোজনদসযোজনপ্পমাণম্পি উগ্গন্ত্ৱা পুন মহাসমুদ্দে পততি, যস্স পতিতট্ঠানে মহানৰকপপাতো ৱিয হোতি, যং লোকে বলৱামুখন্তি ৱুচ্চতি. তং সন্ধায এৱং ৱদতি.

যস্মা পন তত্থ তথাৰূপানং মচ্ছকচ্ছপদেৱদানৱানং পতিট্ঠাপি হোতি সুখনিৱাসোপি, তস্মা অসন্তং অসংৱিজ্জমানং তং তং ৱাচং ভাসতি নাম. যস্মা পন সব্বপুথুজ্জনা সাৰীৰিকায দুক্খৱেদনায পতিট্ঠাতুং ন সক্কোন্তি, তস্মা পাতস্স অলন্তি অত্থেন অযমেৱ পাতালোতি দস্সেন্তো সাৰীৰিকানং খো এতং ভিক্খৱেতিআদিমাহ.

পাতালে ন পচ্চুট্ঠাসীতি পাতালস্মিং ন পতিট্ঠাসি. গাধন্তি পতিট্ঠং. অক্কন্দতীতি অনিবদ্ধং ৱিপ্পলাপং ৱিলপন্তো কন্দতি. দুব্বলোতি দুব্বলঞাণো. অপ্পথামকোতি ঞাণথামস্স পৰিত্ততায পৰিত্তথামকো. ইমস্মিং সুত্তে অৰিযসাৱকোতি সোতাপন্নো. সোতাপন্নো হি এত্থ ধুৰং, বলৱৱিপস্সকো ন তিক্খবুদ্ধি উপ্পন্নং ৱেদনং অননুৱত্তিত্ৱা পতিট্ঠাতুং সমত্থো যোগাৱচৰোপি ৱট্টতি.

৫. দট্ঠব্বসুত্তৱণ্ণনা

২৫৩. পঞ্চমে দুক্খতো দট্ঠব্বাতি ৱিপৰিণামনৱসেন দুক্খতো দট্ঠব্বা. সল্লতোতি দুক্খাপনৱিনিৱিজ্ঝনট্ঠেন সল্লাতি দট্ঠব্বা. অনিচ্চতোতি অদুক্খমসুখা হুত্ৱা অভাৱাকাৰেন অনিচ্চতো দট্ঠব্বা. অদ্দাতি অদ্দস. সন্তন্তি সন্তসভাৱং.

৬. সল্লসুত্তৱণ্ণনা

২৫৪. ছট্ঠে তত্ৰাতি তেসু দ্ৱীসু জনেসু. অনুৱেধং ৱিজ্ঝেয্যাতি তস্সেৱ ৱণমুখস্স অঙ্গুলন্তৰে ৱা দ্ৱঙ্গুলন্তৰে ৱা আসন্নপদেসে অনুগতৱেধং. এৱং ৱিদ্ধস্স হি সা অনুৱেধা ৱেদনা পঠমৱেদনায বলৱতৰা হোতি, পচ্ছা উপ্পজ্জমানা দোমনস্সৱেদনাপি এৱমেৱ পুৰিমৱেদনায বলৱতৰা হোতি. দুক্খায ৱেদনায নিস্সৰণন্তি দুক্খায ৱেদনায হি সমাধিমগ্গফলানি নিস্সৰণং, তং সো ন জানাতি, কামসুখমেৱ নিস্সৰণন্তি জানাতি. তাসং ৱেদনানন্তি তাসং সুখদুক্খৱেদনানং. সঞ্ঞুত্তো নং ৱেদযতীতি কিলেসেহি সম্পযুত্তোৱ হুত্ৱা তং ৱেদনং ৱেদযতি, ন ৱিপ্পযুত্তো. সঞ্ঞুত্তো দুক্খস্মাতি কৰণত্থে নিস্সক্কং, দুক্খেন সম্পযুত্তোতি অত্থো. সঙ্খাতধম্মস্সাতি ৱিদিতধম্মস্স তুলিতধম্মস্স. বহুস্সুতস্সাতি পৰিযত্তিবহুস্সুতস্স পটিৱেধবহুস্সুতস্স চ. সম্মা পজানাতি ভৱস্স পাৰগূতি ভৱস্স পাৰং নিব্বানং গতো, তদেৱ নিব্বানং সম্মা পজানাতি. ইমস্মিম্পি সুত্তে আৰম্মণানুসযোৱ কথিতো. অৰিযসাৱকেসু চ খীণাসৱো এত্থ ধুৰং, অনাগামীপি ৱট্টতীতি ৱদন্তি.

৭. পঠমগেলঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা

২৫৫. সত্তমে যেন গিলানসালা তেনুপসঙ্কমীতি ‘‘সদেৱকে লোকে অগ্গপুগ্গলো তথাগতোপি গিলানুপট্ঠানং গচ্ছতি, উপট্ঠাতব্বযুত্তকা নাম গিলানাতি ভিক্খূ সদ্দহিত্ৱা ওকপ্পেত্ৱা গিলানে উপট্ঠাতব্বে মঞ্ঞিস্সন্তী’’তি চ ‘‘যে তত্থ কম্মট্ঠানসপ্পাযা, তেসং কম্মট্ঠানং কথেস্সামী’’তি চ চিন্তেত্ৱা উপসঙ্কমি. কাযে কাযানুপস্সীতিআদীসু যং ৱত্তব্বং, তং পৰতো ৱক্খাম. অনিচ্চানুপস্সীতি অনিচ্চতং অনুপস্সন্তো. ৱযানুপস্সীতি ৱযং অনুপস্সন্তো. ৱিৰাগানুপস্সীতি ৱিৰাগং অনুপস্সন্তো. নিৰোধানুপস্সীতি নিৰোধং অনুপস্সন্তো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সীতি পটিনিস্সগ্গং অনুপস্সন্তো.

এত্তাৱতা কিং দস্সিতং হোতি? ইমস্স ভিক্খুনো আগমনীযপটিপদা, সতিপট্ঠানাপি হি পুব্বভাগাযেৱ, সম্পজঞ্ঞেপি অনিচ্চানুপস্সনা ৱযানুপস্সনা ৱিৰাগানুপস্সনাতি চ ইমাপি তিস্সো অনুপস্সনা পুব্বভাগাযেৱ, নিৰোধানুপস্সনাপি পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাপি ইমা দ্ৱে মিস্সকা. এত্তাৱতা ইমস্স ভিক্খুনো ভাৱনাকালো দস্সিতোতি. সেসং ৱুত্তনযমেৱ.

৮-৯. দুতিযগেলঞ্ঞসুত্তাদিৱণ্ণনা

২৫৬-২৫৭. অট্ঠমে ইমমেৱ ফস্সং পটিচ্চাতি ৱুত্তে বুজ্ঝনকানং অজ্ঝাসযেন ৱুত্তং, অত্থতো পনেতং নিন্নানাকৰণং. কাযোৱ হি এত্থ ফস্সোতি ৱুত্তো. নৱমং উত্তানমেৱ.

১০. ফস্সমূলকসুত্তৱণ্ণনা

২৫৮. দসমে সুখৱেদনিযন্তি সুখৱেদনায পচ্চযভূতং. সেসেসুপি এসেৱ নযো. অনুপদৱণ্ণনা পনেত্থ হেট্ঠা ৱিত্থাৰিতাৱ. ইমস্মিং সুত্তদ্ৱযে সম্মসনচাৰৱেদনা কথিতা.

সগাথাৱগ্গো পঠমো.