৫. কস্সপসংযুত্তং

১. সন্তুট্ঠসুত্তৱণ্ণনা

১৪৪. কস্সপসংযুত্তস্স পঠমে সন্তুট্ঠাযন্তি সন্তুট্ঠো অযং. ইতৰীতৰেনাতি ন থূলসুখুমলূখপণীতথিৰজিণ্ণানং যেন কেনচি, অথ খো যথালদ্ধাদীনং ইতৰীতৰেন যেন কেনচি সন্তুট্ঠোতি অত্থো. চীৱৰস্মিঞ্হি তযো সন্তোসা যথালাভসন্তোসো যথাবলসন্তোসো যথাসাৰুপ্পসন্তোসোতি. পিণ্ডপাতাদীসুপি এসেৱ নযো.

তেসং অযং পভেদসংৱণ্ণনা – ইধ ভিক্খু চীৱৰং লভতি সুন্দৰং ৱা অসুন্দৰং ৱা, সো তেনেৱ যাপেতি, অঞ্ঞং ন পত্থেতি, লভন্তোপি ন গণ্হাতি. অযমস্স চীৱৰে যথালাভসন্তোসো. অথ পন পকতিদুব্বলো ৱা হোতি আবাধজৰাভিভূতো ৱা, গৰুচীৱৰং পাৰুপন্তো কিলমতি, সো সভাগেন ভিক্খুনা সদ্ধিং তং পৰিৱত্তেত্ৱা লহুকেন যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযমস্স চীৱৰে যথাবলসন্তোসো. অপৰো পণীতপচ্চযলাভী হোতি, সো পট্টচীৱৰাদীনং অঞ্ঞতৰং মহগ্ঘচীৱৰং বহূনি ৱা চীৱৰানি লভিত্ৱা – ‘‘ইদং থেৰানং চিৰপব্বজিতানং, ইদং বহুস্সুতানং অনুৰূপং, ইদং গিলানানং, ইদং অপ্পলাভীনং হোতূ’’তি দত্ৱা তেসং পুৰাণচীৱৰং ৱা সঙ্কাৰকূটাদিতো ৱা পন নন্তকানি উচ্চিনিত্ৱা তেহি সঙ্ঘাটিং কত্ৱা ধাৰেন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযমস্স চীৱৰে যথাসাৰুপ্পসন্তোসো.

ইধ পন ভিক্খু পিণ্ডপাতং লভতি লূখং ৱা পণীতং ৱা, সো তেনেৱ যাপেতি, অঞ্ঞং ন পত্থেতি, লভন্তোপি ন গণ্হাতি. অযমস্স পিণ্ডপাতে যথালাভ সন্তোসো. যো পন অত্তনো পকতিৱিৰুদ্ধং ৱা ব্যাধিৱিৰুদ্ধং ৱা পিণ্ডপাতং লভতি, যেনস্স পৰিভুত্তেন অফাসু হোতি, সো সভাগস্স ভিক্খুনো তং দত্ৱা তস্স হত্থতো সপ্পাযভোজনং ভুত্ৱা সমণধম্মং কৰোন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযমস্স পিণ্ডপাতে যথাবলসন্তোসো. অপৰো বহুং পণীতং পিণ্ডপাতং লভতি, সো তং চীৱৰং ৱিয চিৰপব্বজিত-বহুস্সুত-অপ্পলাভগিলানানং দত্ৱা, তেসং ৱা সেসকং পিণ্ডায ৱা চৰিত্ৱা মিস্সকাহাৰং ভুঞ্জন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযমস্স পিণ্ডপাতে যথাসাৰুপ্পসন্তোসো.

ইধ পন ভিক্খু সেনাসনং লভতি মনাপং ৱা অমনাপং ৱা, সো তেন নেৱ সোমনস্সং ন পটিঘং উপ্পাদেতি, অন্তমসো তিণসন্থাৰকেনাপি যথালদ্ধেনেৱ তুস্সতি. অযমস্স সেনাসনে যথালাভসন্তোসো. যো পন অত্তনো পকতিৱিৰুদ্ধং ৱা ব্যাধিৱিৰুদ্ধং ৱা সেনাসনং লভতি, যত্থস্স ৱসতো অফাসু হোতি, সো তং সভাগস্স ভিক্খুনো দত্ৱা তস্স সন্তকে সপ্পাযসেনাসনে ৱসন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযমস্স সেনাসনে যথাবলসন্তোসো. অপৰো মহাপুঞ্ঞো লেণমণ্ডপকূটাগাৰাদীনি বহূনি পণীতসেনাসনানি লভতি, সো তানি চীৱৰাদীনি ৱিয চিৰপব্বজিতবহুস্সুতঅপ্পলাভগিলানানং দত্ৱা যত্থ কত্থচি ৱসন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযমস্স সেনাসনে যথাসাৰুপ্পসন্তোসো. যোপি ‘‘উত্তমসেনাসনং নাম পমাদট্ঠানং, তত্থ নিসিন্নস্স থিনমিদ্ধং ওক্কমতি, নিদ্দাভিভূতস্স পটিবুজ্ঝতো পাপৱিতক্কা পাতুভৱন্তী’’তি পটিসঞ্চিক্খিত্ৱা তাদিসং সেনাসনং পত্তম্পি ন সম্পটিচ্ছতি, সো তং পটিক্খিপিত্ৱা অব্ভোকাসৰুক্খমূলাদীসু ৱসন্তো সন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযম্পি সেনাসনে যথাসাৰুপ্পসন্তোসো.

ইধ পন ভিক্খু ভেসজ্জং লভতি লূখং ৱা পণীতং ৱা, সো যং লভতি তেনেৱ তুস্সতি, অঞ্ঞং ন পত্থেতি, লভন্তোপি ন গণ্হাতি. অযমস্স গিলানপচ্চযে যথালাভসন্তোসো. যো পন তেলেনত্থিকো ফাণিতং লভতি, সো তং সভাগস্স ভিক্খুনো দত্ৱা তস্স হত্থতো তেলং গহেত্ৱা ৱা অঞ্ঞদেৱ ৱা পৰিযেসিত্ৱা ভেসজ্জং কৰোন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযমস্স গিলানপচ্চযে যথাবলসন্তোসো. অপৰো মহাপুঞ্ঞো বহুং তেলমধুফাণিতাদিপণীতভেসজ্জং লভতি, সো তং চীৱৰং ৱিয চিৰপব্বজিত-বহুস্সুত-অপ্পলাভগিলানানং দত্ৱা তেসং আভতেন যেন কেনচি যাপেন্তোপি সন্তুট্ঠোৱ হোতি. যো পন একস্মিং ভাজনে মুত্তহৰীতকং ঠপেত্ৱা একস্মিং চতুমধুৰং ‘‘গণ্হ, ভন্তে, যদিচ্ছসী’’তি ৱুচ্চমানো সচস্স তেসু অঞ্ঞতৰেনপি ৰোগো ৱূপসম্মতি, অথ ‘‘মুত্তহৰীতকং নাম বুদ্ধাদীহি ৱণ্ণিত’’ন্তি চতুমধুৰং পটিক্খিপিত্ৱা মুত্তহৰীতকেন ভেসজ্জং কৰোন্তো পৰমসন্তুট্ঠোৱ হোতি. অযমস্স গিলানপচ্চযে যথাসাৰুপ্পসন্তোসো. ইতি ইমে তযো সন্তোসে সন্ধায ‘‘সন্তুট্ঠাযং, ভিক্খৱে, কস্সপো ইতৰীতৰেন চীৱৰেনা’’তি ৱুত্তং.

ৱণ্ণৱাদীতি একো সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৱণ্ণং ন কথেতি. একো ন সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৱণ্ণং কথেতি. একো নেৱ সন্তুট্ঠো হোতি, ন সন্তোসস্স ৱণ্ণং কথেতি. একো সন্তুট্ঠো চ হোতি, সন্তোসস্স চ ৱণ্ণং কথেতি. অযং তাদিসোতি দস্সেতুং ইতৰীতৰচীৱৰসন্তুট্ঠিযা চ ৱণ্ণৱাদীতি ৱুত্তং. অনেসনন্তি দূতেয্যপহিণগমনানুযোগপ্পভেদং নানপ্পকাৰং অনেসনং. অলদ্ধাতি অলভিত্ৱা. যথা চ একচ্চো ‘‘কথং নু খো চীৱৰং লভিস্সামী’’তি পুঞ্ঞৱন্তেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং একতো হুত্ৱা কোহঞ্ঞং কৰোন্তো উত্তসতি পৰিতস্সতি, অযং এৱং অলদ্ধা চ চীৱৰং ন পৰিতস্সতি. লদ্ধা চাতি ধম্মেন সমেন লভিত্ৱা. অগধিতোতি ৱিগতলোভগেধো. অমুচ্ছিতোতি অধিমত্ততণ্হায মুচ্ছং অনাপন্নো. অনজ্ঝাপন্নোতি তণ্হায অনোত্থটো অপৰিযোনদ্ধো. আদীনৱদস্সাৱীতি অনেসনাপত্তিযঞ্চ গধিতপৰিভোগে চ আদীনৱং পস্সমানো. নিস্সৰণপঞ্ঞোতি, ‘‘যাৱদেৱ সীতস্স পটিঘাতাযা’’তি ৱুত্তনিস্সৰণমেৱ জানন্তো পৰিভুঞ্জতীতি অত্থো. ইতৰীতৰেন পিণ্ডপাতেনাতিআদীসুপি যথালদ্ধাদীনং যেন কেনচি পিণ্ডপাতেন, যেন কেনচি সেনাসনেন, যেন কেনচি গিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেনাতি এৱমত্থো দট্ঠব্বো.

কস্সপেন ৱা হি ৱো, ভিক্খৱে, ওৱদিস্সামীতি এত্থ যথা মহাকস্সপত্থেৰো চতূসু পচ্চযেসু তীহি সন্তোসেহি সন্তুট্ঠো, তুম্হেপি তথাৰূপা ভৱথাতি ওৱদন্তো কস্সপেন ওৱদতি নাম. যো ৱা পনস্স কস্সপসদিসোতি এত্থাপি যো ৱা পনঞ্ঞোপি কস্সপসদিসো মহাকস্সপত্থেৰো ৱিয চতূসু পচ্চযেসু তীহি সন্তোসেহি সন্তুট্ঠো ভৱেয্য, তুম্হেপি তথাৰূপা ভৱথাতি ওৱদন্তো কস্সপসদিসেন ওৱদতি নাম. তথত্তায পটিপজ্জিতব্বন্তি ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধস্স ইমায ইমস্মিং সন্তুট্ঠিসুত্তে ৱুত্তসল্লেখাচাৰপটিপত্তিযা কথনং নাম ভাৰো, অম্হাকম্পি ইমং পটিপত্তিং পৰিপূৰং কত্ৱা পূৰণং ভাৰোযেৱ, আগতো খো পন ভাৰো গহেতব্বো’’তি চিন্তেত্ৱা যথা মযা কথিতং, তথত্তায তথাভাৱায তুম্হেহিপি পটিপজ্জিতব্বন্তি. পঠমং.

২. অনোত্তপ্পীসুত্তৱণ্ণনা

১৪৫. দুতিযে অনাতাপীতি যং ৱীৰিযং কিলেসে আতপতি, তেন ৰহিতো. অনোত্তপ্পীতি নিব্ভযো কিলেসুপ্পত্তিতো কুসলানুপ্পত্তিতো চ ভযৰহিতো. সম্বোধাযাতি সম্বুজ্ঝনত্থায. নিব্বানাযাতি নিব্বানসচ্ছিকিৰিযায. অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্সাতি অৰহত্তস্স তঞ্হি অনুত্তৰঞ্চেৱ চতূহি চ যোগেহি খেমং.

অনুপ্পন্নাতিআদীসু যে পুব্বে অপ্পটিলদ্ধপুব্বং চীৱৰাদিং ৱা পচ্চযং উপট্ঠাকসদ্ধিৱিহাৰিক-অন্তেৱাসীনং ৱা অঞ্ঞতৰতো মনুঞ্ঞৱত্থুং পটিলভিত্ৱা তং সুভং সুখন্তি অযোনিসো গণ্হন্তস্স অঞ্ঞতৰং ৱা পন অননুভূতপুব্বং আৰম্মণং যথা তথা ৱা অযোনিসো আৱজ্জেন্তস্স লোভাদযো পাপকা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, তে অনুপ্পন্নাতি ৱেদিতব্বা. অঞ্ঞথা হি অনমতগ্গে সংসাৰে অনুপ্পন্না নাম পাপকা ধম্মা নত্থি. অনুভূতপুব্বেপি চ ৱত্থুম্হি আৰম্মণে ৱা যস্স পকতিবুদ্ধিযা ৱা উদ্দেসপৰিপুচ্ছায ৱা পৰিযত্তিনৱকম্মযোনিসোমনসিকাৰানং ৱা অঞ্ঞতৰৱসেন পুব্বে অনুপ্পজ্জিত্ৱা পচ্ছা তাদিসেন পচ্চযেন সহসা উপ্পজ্জন্তি, ইমেপি ‘‘অনুপ্পন্না উপ্পজ্জমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’’ন্তি ৱেদিতব্বা. তেসুযেৱ পন ৱত্থাৰম্মণেসু পুনপ্পুনং উপ্পজ্জমানা নপ্পহীযন্তি নাম, তে ‘‘উপ্পন্না অপ্পহীযমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যু’’ন্তি ৱেদিতব্বা. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰতো পন উপ্পন্নানুপ্পন্নভেদো চ পহানপ্পহানৱিধানঞ্চ সব্বং ৱিসুদ্ধিমগ্গে ঞাণদস্সনৱিসুদ্ধিনিদ্দেসে কথিতং.

অনুপ্পন্না মে কুসলা ধম্মাতি অপ্পটিলদ্ধাপি সীলসমাধিমগ্গফলসঙ্খাতা অনৱজ্জধম্মা. উপ্পন্নাতি তেযেৱ পটিলদ্ধা. নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যুন্তি তে সীলাদিধম্মা পৰিহানিৱসেন পুন অনুপ্পত্তিযা নিৰুজ্ঝমানা অনত্থায সংৱত্তেয্যুন্তি ৱেদিতব্বা. এত্থ চ লোকিযা পৰিহাযন্তি, লোকুত্তৰানং পৰিহানি নত্থীতি. ‘‘উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা’’তি ইমস্স পন সম্মপ্পধানস্স ৱসেনাযং দেসনা কতা. দুতিযমগ্গো ৱা সীঘং অনুপ্পজ্জমানো, পঠমমগ্গো নিৰুজ্ঝমানো অনত্থায সংৱত্তেয্যাতি এৱম্পেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. ইতি ইমস্মিং সুত্তে ইমে চত্তাৰো সম্মপ্পধানা পুব্বভাগৱিপস্সনাৱসেন কথিতাতি. দুতিযং.

৩. চন্দূপমসুত্তৱণ্ণনা

১৪৬. ততিযে চন্দূপমাতি চন্দসদিসা হুত্ৱা. কিং পৰিমণ্ডলতায? নো, অপিচ খো যথা চন্দো গগনতলং পক্খন্দমানো ন কেনচি সদ্ধিং সন্থৱং ৱা সিনেহং ৱা আলযং ৱা নিকন্তিং ৱা পত্থনং ৱা পৰিযুট্ঠানং ৱা কৰোতি, ন চ ন হোতি মহাজনস্স পিযো মনাপো, তুম্হেপি এৱং কেনচি সদ্ধিং সন্থৱাদীনং অকৰণেন বহুজনস্স পিযা মনাপা চন্দূপমা হুত্ৱা খত্তিযকুলাদীনি চত্তাৰি কুলানি উপসঙ্কমথাতি অত্থো. অপিচ যথা চন্দো অন্ধকাৰং ৱিধমতি, আলোকং ফৰতি, এৱং কিলেসন্ধকাৰৱিধমনেন ঞাণালোকফৰণেন চাপি চন্দূপমা হুত্ৱাতি এৱমাদীহিপি নযেহি এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

অপকস্সেৱ কাযং অপকস্স চিত্তন্তি তেনেৱ সন্থৱাদীনং অকৰণেন কাযঞ্চ চিত্তঞ্চ অপকস্সিত্ৱা, অপনেত্ৱাতি অত্থো. যো হি ভিক্খু অৰঞ্ঞেপি ন ৱসতি, কামৱিতক্কাদযোপি ৱিতক্কেতি, অযং নেৱ কাযং অপকস্সতি, ন চিত্তং. যো হি অৰঞ্ঞেপি খো ৱিহৰতি, কামৱিতক্কাদযো পন ৱিতক্কেতি, অযং কাযমেৱ অপকস্সতি, ন চিত্তং. যো গামন্তে ৱসতি, কামৱিতক্কাদযোপি খো ন চ ৱিতক্কেতি, অযং চিত্তমেৱ অপকস্সতি, ন কাযং. যো পন অৰঞ্ঞে চেৱ ৱসতি, কামৱিতক্কাদযো চ ন ৱিতক্কেতি, অযং উভযম্পি অপকস্সতি. এৱৰূপা হুত্ৱা কুলানি উপসঙ্কমথাতি দীপেন্তো ‘‘অপকস্সেৱ কাযং অপকস্স চিত্ত’’ন্তি আহ.

নিচ্চনৱকাতি নিচ্চং নৱকাৱ, আগন্তুকসদিসা এৱ হুত্ৱাতি অত্থো. আগন্তুকো হি পটিপাটিযা সম্পত্তগেহং পৱিসিত্ৱা সচে নং ঘৰসামিকা দিস্ৱা, ‘‘অম্হাকং পুত্তভাতৰো ৱিপ্পৱাসং গতা এৱং ৱিচৰিংসূ’’তি অনুকম্পমানা নিসীদাপেত্ৱা ভোজেন্তি, ভুত্তমত্তোযেৱ ‘‘তুম্হাকং ভাজনং গণ্হথা’’তি উট্ঠায পক্কমতি, ন তেহি সদ্ধিং সন্থৱং ৱা কৰোতি, ন কিচ্চকৰণীযানি ৱা সংৱিদহতি, এৱং তুম্হেপি পটিপাটিযা সম্পত্তঘৰং পৱিসিত্ৱা যং ইৰিযাপথেসু পসন্না মনুস্সা দেন্তি, তং গহেত্ৱা ছিন্নসন্থৱা, তেসং কিচ্চকৰণীযে অব্যাৱটা হুত্ৱা নিক্খমথাতি দীপেতি.

ইমস্স পন নিচ্চনৱকভাৱস্স আৱিভাৱত্থং দ্ৱেভাতিকৱত্থু কথেতব্বং – ৱসাড়নগৰগামতো কিৰ দ্ৱে ভাতিকা নিক্খমিত্ৱা পব্বজিতা, তে চূড়নাগত্থেৰো চ মহানাগত্থেৰো চাতি পঞ্ঞাযিংসু. তে চিত্তলপব্বতে তিংস ৱস্সানি ৱসিত্ৱা অৰহত্তং পত্তা ‘‘মাতৰং পস্সিস্সামা’’তি আগন্ত্ৱা ৱসাড়নগৰৱিহাৰে ৱসিত্ৱা পুনদিৱসে মাতুগামং পিণ্ডায পৱিসিংসু. মাতাপি তেসং উড়ুঙ্কেন যাগুং নীহৰিত্ৱা একস্স পত্তে আকিৰি. তস্সা তং ওলোকযমানায পুত্তসিনেহো উপ্পজ্জি. অথ নং আহ – ‘‘ত্ৱং, তাত, ময্হং পুত্তো মহানাগো’’তি. থেৰো ‘‘পচ্ছিমং থেৰং পুচ্ছ উপাসিকে’’তি ৱত্ৱা পক্কামি. পচ্ছিমথেৰস্সপি যাগুং দত্ৱা, ‘‘তাত, ত্ৱং ময্হং পুত্তো চূড়নাগো’’তি পুচ্ছি? থেৰো ‘‘কিং, উপাসিকে, পুৰিমং থেৰং ন পুচ্ছসী’’তি? ৱত্ৱা পক্কামি. এৱং মাতৰাপি সদ্ধিং ছিন্নসন্থৱো ভিক্খু নিচ্চনৱকো নাম হোতি.

অপ্পগব্ভাতি ন পগব্ভা, অট্ঠট্ঠানেন কাযপাগব্ভিযেন, চতুট্ঠানেন ৱচীপাগব্ভিযেন, অনেকট্ঠানেন মনোপাগব্ভিযেন চ ৱিৰহিতাতি অত্থো. অট্ঠট্ঠানং কাযপাগব্ভিযং নাম সঙ্ঘগণপুগ্গল-ভোজনসালা-জন্তাঘৰনহানতিত্থ-ভিক্খাচাৰমগ্গ-অন্তৰঘৰপ্পৱেসনেসু কাযেন অপ্পতিৰূপকৰণং. সেয্যথিদং – ইধেকচ্চো সঙ্ঘমজ্ঝে পল্লত্থিকায ৱা নিসীদতি পাদে পাদং আধাযিত্ৱা ৱাতি এৱমাদি (মহানি. ১৬৫). তথা গণমজ্ঝে. গণমজ্ঝেতি চতুপৰিসসন্নিপাতে ৱা সুত্তন্তিকগণাদিসন্নিপাতে ৱা. তথা ৱুড্ঢতৰে পুগ্গলে. ভোজনসালায পন ৱুড্ঢানং আসনং ন দেতি, নৱানং আসনং পটিবাহতি. তথা জন্তাঘৰে. ৱুড্ঢে চেত্থ অনাপুচ্ছা অগ্গিজলনাদীনি কৰোতি. ন্হানতিত্থে চ যদিদং ‘‘দহৰো ৱুড্ঢোতি পমাণং অকত্ৱা আগতপটিপাটিযা ন্হাযিতব্ব’’ন্তি ৱুত্তং, তম্পি অনাদিযন্তো পচ্ছা আগন্ত্ৱা উদকং ওতৰিত্ৱা ৱুড্ঢে চ নৱে চ বাধতি. ভিক্খাচাৰমগ্গে পন অগ্গাসনঅগ্গোদকঅগ্গপিণ্ডানং অত্থায পুৰতো গচ্ছতি বাহায বাহং পহৰন্তো. অন্তৰঘৰপ্পৱেসনে ৱুড্ঢেহি পঠমতৰং পৱিসতি, দহৰেহি সদ্ধিং কাযকীড়নকং কৰোতীতি এৱমাদি.

চতুট্ঠানং ৱচীপাগব্ভিযং নাম সঙ্ঘগণপুগ্গলঅন্তৰঘৰেসু অপ্পতিৰূপৱাচানিচ্ছাৰণং. সেয্যথিদং – ইধেকচ্চো সঙ্ঘমজ্ঝে অনাপুচ্ছা ধম্মং ভাসতি. তথা পুব্বে ৱুত্তপ্পকাৰস্স গণস্স মজ্ঝে পুগ্গলস্স চ সন্তিকে, তত্থেৱ মনুস্সেহি পঞ্হং পুট্ঠো ৱুড্ঢতৰং অনাপুচ্ছা ৱিস্সজ্জেতি. অন্তৰঘৰে পন ‘‘ইত্থন্নামে কিং অত্থি? কিং যাগু, উদাহু খাদনীযং ভোজনীযং? কিং মে দস্সসি? কিং অজ্জ খাদিস্সাম? কিং ভুঞ্জিস্সাম? কিং পিৱিস্সামা’’তিআদীনি ভাসতি.

অনেকট্ঠানং মনোপাগব্ভিযং নাম তেসু তেসু ঠানেসু কাযৱাচাহি অজ্ঝাচাৰং অনাপজ্জিত্ৱাপি মনসাৱ কামৱিতক্কাদীনং ৱিতক্কনং. অপিচ দুস্সীলস্সেৱ সতো ‘‘সীলৱাতি মং জনো জানাতূ’’তি এৱং পৱত্তা পাপিচ্ছতাপি মনোপাগব্ভিযং. ইতি সব্বেসম্পি ইমেসং পাগব্ভিযানং অভাৱেন অপ্পগব্ভা হুত্ৱা উপসঙ্কমথাতি ৱদতি.

জৰুদপানন্তি জিণ্ণকূপং. পব্বতৱিসমন্তি পব্বতে ৱিসমং পপাতট্ঠানং. নদীৱিদুগ্গন্তি নদিযা ৱিদুগ্গং ছিন্নতটট্ঠানং. অপকস্সেৱ কাযন্তি তাদিসানি ঠানানি যো খিড্ডাদিপসুতো কাযং অনপকস্স একতোভাৰিযং অকত্ৱাৱ ৱাযুপত্থম্ভকং অগ্গাহাপেত্ৱা চিত্তম্পি অনপকস্স ‘‘এত্থ পতিতো হত্থপাদভঞ্জনাদীনি পাপুণাতী’’তি অনাদীনৱদস্সাৱিতায অনুব্বেজেত্ৱা সম্পিযাযমানো ওলোকেতি, সো পতিত্ৱা হত্থপাদভঞ্জনাদিঅনত্থং পাপুণাতি. যো পন উদকত্থিকো ৱা অঞ্ঞেন ৱা কেনচি কিচ্চেন ওলোকেতুকামো কাযং অপকস্স একতো ভাৰিযং কত্ৱা ৱাযুপত্থম্ভকং গাহাপেত্ৱা, চিত্তম্পি অপকস্স আদীনৱদস্সনেন সংৱেজেত্ৱা ওলোকেতি, সো ন পততি, যথাৰুচিং ওলোকেত্ৱা সুখী যেনকামং পক্কমতি.

এৱমেৱ খোতি এত্থ ইদং ওপম্মসংসন্দনং – জৰুদপানাদযো ৱিয হি চত্তাৰি কুলানি, ওলোকনপুৰিসো ৱিয ভিক্খু. যথা অনপকট্ঠকাযচিত্তো তানি ওলোকেন্তো পুৰিসো তত্থ পততি, এৱং অৰক্খিতেহি কাযাদীহি কুলানি উপসঙ্কমন্তো ভিক্খু কুলেসু বজ্ঝতি, ততো নানপ্পকাৰং সীলপাদভঞ্জনাদিঅনত্থং পাপুণাতি. যথা পন অপকট্ঠকাযচিত্তো পুৰিসো তত্থ ন পততি, এৱং ৰক্খিতেনেৱ কাযেন ৰক্খিতেহি চিত্তেহি ৰক্খিতায ৱাচায সুপ্পট্ঠিতায সতিযা অপকট্ঠকাযচিত্তো হুত্ৱা কুলানি উপসঙ্কমন্তো ভিক্খু কুলেসু ন বজ্ঝতি. অথস্স যথা তত্থ অপতিতস্স পুৰিসস্স, ন পাদা ভঞ্জন্তি, এৱং সীলপাদো ন ভিজ্জতি. যথা হত্থা ন ভঞ্জন্তি, এৱং সদ্ধাহত্থো ন ভিজ্জতি. যথা কুচ্ছি ন ভিজ্জতি, এৱং সমাধিকুচ্ছি ন ভিজ্জতি. যথা সীসং ন ভিজ্জতি, এৱং ঞাণসীসং ন ভিজ্জতি, যথা চ তং খাণুকণ্টকাদযো ন ৱিজ্ঝন্তি, এৱমিমং ৰাগকণ্টকাদযো ন ৱিজ্ঝন্তি. যথা সো নিৰুপদ্দৱো যথাৰুচি ওলোকেত্ৱা সুখী যেনকামং পক্কমতি, এৱং ভিক্খু কুলানি নিস্সায চীৱৰাদযো পচ্চযে পটিসেৱন্তো কম্মট্ঠানং ৱড্ঢেত্ৱা সঙ্খাৰে সম্মসন্তো অৰহত্তং পত্ৱা লোকুত্তৰসুখেন সুখিতো যেনকামং অগতপুব্বং নিব্বানদিসং গচ্ছতি.

ইদানি যো হীনাধিমুত্তিকো মিচ্ছাপটিপন্নো এৱং ৱদেয্য ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ‘তিৱিধং পাগব্ভিযং পহায নিচ্চনৱকত্তেন চন্দূপমা কুলানি উপসঙ্কমথা’তি ৱদন্তো অট্ঠানে ঠপেতি, অসয্হং ভাৰং আৰোপেতি, যং ন সক্কা কাতুং তং কাৰেতী’’তি, তস্স ৱাদপথং পচ্ছিন্দিত্ৱা, ‘‘সক্কা এৱং কাতুং, অত্থি এৱৰূপো ভিক্খূ’’তি দস্সেন্তো কস্সপো, ভিক্খৱেতিআদিমাহ.

আকাসে পাণিং চালেসীতি নীলে গগনন্তৰে যমকৱিজ্জুতং চাৰযমানো ৱিয হেট্ঠাভাগং উপৰিভাগং উভতোপস্সেসু পাণিং সঞ্চাৰেসি. ইদঞ্চ পন তেপিটকে বুদ্ধৱচনে অসম্ভিন্নপদং নাম. অত্তমনোতি তুট্ঠচিত্তো সকমনো, ন দোমনস্সেন পচ্ছিন্দিত্ৱা গহিতমনো. কস্সপস্স, ভিক্খৱেতি ইদম্পি পুৰিমনযেনেৱ পৰৱাদং পচ্ছিন্দিত্ৱা অত্থি এৱৰূপো ভিক্খূতি দস্সনত্থং ৱুত্তং.

পসন্নাকাৰং কৰেয্যুন্তি চীৱৰাদযো পচ্চযে দদেয্যুং. তথত্তায পটিপজ্জেয্যুন্তি সীলস্স আগতট্ঠানে সীলং পূৰযমানা, সমাধিৱিপস্সনা মগ্গফলানং আগতট্ঠানে তানি তানি সম্পাদযমানা তথাভাৱায পটিপজ্জেয্যুং. অনুদযন্তি ৰক্খণভাৱং. অনুকম্পন্তি মুদুচিত্ততং. উভযঞ্চেতং কাৰুঞ্ঞস্সেৱ ৱেৱচনং. কস্সপো, ভিক্খৱেতি ইদম্পি পুৰিমনযেনেৱ পৰৱাদং পচ্ছিন্দিত্ৱা অত্থি এৱৰূপো ভিক্খূতি দস্সনত্থং ৱুত্তং. কস্সপেন ৱাতি এত্থ চন্দোপমাদিৱসেন যোজনং কত্ৱা পুৰিমনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. ততিযং.

৪. কুলূপকসুত্তৱণ্ণনা

১৪৭. চতুত্থে কুলূপকোতি কুলঘৰানং উপগন্তা. দেন্তুযেৱ মেতি দদন্তুযেৱ ময্হং. সন্দীযতীতি অট্টীযতি পীড়িযতি. সেসমেত্থ ৱুত্তনযানুসাৰেনেৱ ৱেদিতব্বং. চতুত্থং.

৫. জিণ্ণসুত্তৱণ্ণনা

১৪৮. পঞ্চমে জিণ্ণোতি থেৰো মহল্লকো. গৰুকানীতি তং সত্থু সন্তিকা লদ্ধকালতো পট্ঠায ছিন্নভিন্নট্ঠানে সুত্তসংসিব্বনেন চেৱ অগ্গড়দানেন চ অনেকানি পটলানি হুত্ৱা গৰুকানি জাতানি. নিব্বসনানীতি পুব্বে ভগৱতা নিৱাসেত্ৱা অপনীততায এৱংলদ্ধনামানি. তস্মাতি যস্মা ত্ৱং জিণ্ণো চেৱ গৰুপংসুকূলো চ. গহপতানীতি পংসুকূলিকঙ্গং ৱিস্সজ্জেত্ৱা গহপতীহি দিন্নচীৱৰানি ধাৰেহীতি ৱদতি. নিমন্তনানীতি পিণ্ডপাতিকঙ্গং ৱিস্সজ্জেত্ৱা সলাকভত্তাদীনি নিমন্তনানি ভুঞ্জাহীতি ৱদতি. মম চ সন্তিকেতি আৰঞ্ঞিকঙ্গং ৱিস্সজ্জেত্ৱা গামন্তসেনাসনেযেৱ ৱসাহীতি ৱদতি.

ননু চ যথা ৰাজা সেনাপতিং সেনাপতিট্ঠানে ঠপেত্ৱা তস্স ৰাজূপট্ঠানাদিনা অত্তনো কম্মেন আৰাধেন্তস্সেৱ তং ঠানন্তৰং গহেত্ৱা অঞ্ঞস্স দদমানো অযুত্তং নাম কৰোতি, এৱং সত্থা মহাকস্সপত্থেৰস্স পচ্চুগ্গমনত্থায তিগাৱুতং মগ্গং গন্ত্ৱা ৰাজগহস্স চ নাড়ন্দায চ অন্তৰে বহুপুত্তকৰুক্খমূলে নিসিন্নো তীহি ওৱাদেহি উপসম্পাদেত্ৱা তেন সদ্ধিং অত্তনো চীৱৰং পৰিৱত্তেত্ৱা থেৰং জাতিআৰঞ্ঞিকঙ্গঞ্চেৱ জাতিপংসুকূলিকঙ্গঞ্চ অকাসি, সো তস্মিং কত্তুকম্যতাছন্দেন সত্থু চিত্তং আৰাধেন্তস্সেৱ পংসুকূলাদীনি ৱিস্সজ্জাপেত্ৱা গহপতিচীৱৰপটিগ্গহণাদীসু নিযোজেন্তো অযুত্তং নাম কৰোতীতি. ন কৰোতি. কস্মা? অত্তজ্ঝাসযত্তা. ন হি সত্থা ধুতঙ্গানি ৱিস্সজ্জাপেতুকামো, যথা পন অঘট্টিতা ভেৰিআদযো সদ্দং ন ৱিস্সজ্জেন্তি, এৱং অঘট্টিতা এৱৰূপা পুগ্গলা ন সীহনাদং নদন্তীতি নদাপেতুকামো সীহনাদজ্ঝাসযেন এৱমাহ. থেৰোপি সত্থু অজ্ঝাসযানুৰূপেনেৱ ‘‘অহং খো, ভন্তে, দীঘৰত্তং আৰঞ্ঞিকো চেৱা’’তিআদিনা নযেন সীহনাদং নদতি.

দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰন্তি দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰো নাম আৰঞ্ঞিকস্সেৱ লব্ভতি, নো গামন্তৱাসিনো. গামন্তস্মিঞ্হি ৱসন্তো দাৰকসদ্দং সুণাতি, অসপ্পাযৰূপানি পস্সতি, অসপ্পাযে সদ্দে সুণাতি, তেনস্স অনভিৰতি উপ্পজ্জতি. আৰঞ্ঞিকো পন গাৱুতং ৱা অড্ঢযোজনং ৱা অতিক্কমিত্ৱা অৰঞ্ঞং অজ্ঝোগাহেত্ৱা ৱসন্তো দীপিব্যগ্ঘসীহাদীনং সদ্দে সুণাতি, যেসং সৱনপচ্চযা অমানুসিকাসৱনৰতি উপ্পজ্জতি. যং সন্ধায ৱুত্তং –

‘‘সুঞ্ঞাগাৰং পৱিট্ঠস্স, সন্তচিত্তস্স ভিক্খুনো;

অমানুসী ৰতী হোতি, সম্মা ধম্মং ৱিপস্সতো.

‘‘যতো যতো সম্মসতি, খন্ধানং উদযব্বযং;

লভতী পীতিপামোজ্জং, অমতং তং ৱিজানতং. (ধ. প. ৩৭৩-৩৭৪);

‘‘পুৰতো পচ্ছতো ৱাপি, অপৰো চে ন ৱিজ্জতি;

তত্থেৱ ফাসু ভৱতি, একস্স ৰমতো ৱনে’’তি.

তথা পিণ্ডপাতিকস্সেৱ লব্ভতি, নো অপিণ্ডপাতিকস্স. অপিণ্ডপাতিকো হি অকালচাৰী হোতি, তুৰিতচাৰং গচ্ছতি, পৰিৱত্তেতি, পলিবুদ্ধোৱ গচ্ছতি, তত্থ চ বহুসংসযো হোতি. পিণ্ডপাতিকো পন ন অকালচাৰী হোতি, ন তুৰিতচাৰং গচ্ছতি, ন পৰিৱত্তেতি, অপলিবুদ্ধোৱ গচ্ছতি, তত্থ চ ন বহুসংসযো হোতি.

কথং? অপিণ্ডপাতিকো হি গামতো দূৰৱিহাৰে ৱসমানো কালস্সেৱ ‘‘যাগুং ৱা পাৰিৱাসিকভত্তং ৱা লচ্ছামি, আসনসালায ৱা পন উদ্দেসভত্তাদীসু কিঞ্চিদেৱ ময্হং পাপুণিস্সতী’’তি মক্কটকসুত্তানি ছিন্দন্তো সযিতগোৰূপানি উট্ঠাপেন্তো পাতোৱ গচ্ছন্তো অকালচাৰী হোতি. মনুস্সে খেত্তকম্মাদীনং অত্থায গেহা নিক্খন্তেযেৱ সম্পাপুণিতুং মিগং অনুবন্ধন্তো ৱিয ৱেগেন গচ্ছন্তো তুৰিতচাৰী হোতি. অন্তৰা কিঞ্চিদেৱ দিস্ৱা ‘‘অসুকউপাসকো ৱা অসুকউপাসিকা ৱা গেহে, নো গেহে’’তি পুচ্ছতি, ‘‘নো গেহে’’তি সুত্ৱা ‘‘ইদানি কুতো লভিস্সামী’’তি? অগ্গিদড্ঢো ৱিয পৱেধতি, সযং পচ্ছিমদিসং গন্তুকামো পাচীনদিসায সলাকং লভিত্ৱা অঞ্ঞং পচ্ছিমদিসায লদ্ধসলাকং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, অহং পচ্ছিমদিসং গমিস্সামি, মম সলাকং তুম্হে গণ্হথ, তুম্হাকং সলাকং ময্হং দেথা’’তি সলাকং পৰিৱত্তেতি. একং ৱা পন সলাকভত্তং আহৰিত্ৱা পৰিভুঞ্জন্তো ‘‘অপৰস্সাপি সলাকভত্তস্স পত্তং দেথা’’তি মনুস্সেহি ৱুত্তে, ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং পত্তং দেথ, অহং ময্হং পত্তে ভত্তং পক্খিপিত্ৱা তুম্হাকং পত্তং দস্সামী’’তি অঞ্ঞস্স পত্তং দাপেত্ৱা ভত্তে আহটে অত্তনো পত্তে পক্খিপিত্ৱা পত্তং পটিদেন্তো পত্তং পৰিৱত্তেতি নাম. ৱিহাৰে ৰাজৰাজমহামত্তাদযো মহাদানং দেন্তি, ইমিনা চ ভিয্যো দূৰগামে সলাকা লদ্ধা, তত্থ অগচ্ছন্তো পুন সত্তাহং সলাকং ন লভতীতি অলাভভযেন গচ্ছতি, এৱং গচ্ছন্তো পলিবুদ্ধো হুত্ৱা গচ্ছতি নাম. যস্স চেস সলাকভত্তাদিনো অত্থায গচ্ছতি, ‘‘তং দস্সন্তি নু খো মে, উদাহু ন দস্সন্তি, পণীতং নু খো দস্সন্তি, উদাহু লূখং, থোকং নু খো, উদাহু বহুকং, সীতলং নু খো, উদাহু উণ্হ’’ন্তি এৱং তত্থ চ বহুসংসযো হোতি.

পিণ্ডপাতিকো পন কালস্সেৱ ৱুট্ঠায ৱত্তপটিৱত্তং কত্ৱা সৰীৰং পটিজগ্গিত্ৱা ৱসনট্ঠানং পৱিসিত্ৱা কম্মট্ঠানং মনসিকত্ৱা কালং সল্লক্খেত্ৱা মহাজনস্স উড়ুঙ্কভিক্খাদীনি দাতুং পহোনককালে গচ্ছতীতি ন অকালচাৰী হোতি, একেকং পদৱাৰং ছ কোট্ঠাসে কত্ৱা ৱিপস্সন্তো গচ্ছতীতি ন তুৰিতচাৰী হোতি, অত্তনো গৰুভাৱেন ‘‘অসুকো গেহে, ন গেহে’’তি ন পুচ্ছতি, সলাকভত্তাদীনিযেৱ ন গণ্হাতি. অগণ্হন্তো কিং পৰিৱত্তেস্সতি? ন অঞ্ঞস্স ৱসেন পলিবুদ্ধোৱ হোতি, কম্মট্ঠানং মনসিকৰোন্তো যথাৰুচি গচ্ছতি, ইতৰো ৱিয ন বহুসংসযো হোতি. একস্মিং গামে ৱা ৱীথিযা ৱা অলভিত্ৱা অঞ্ঞত্থ চৰতি. তস্মিম্পি অলভিত্ৱা অঞ্ঞত্থ চৰন্তো মিস্সকোদনং সঙ্কড্ঢিত্ৱা অমতং ৱিয পৰিভুঞ্জিত্ৱা গচ্ছতি.

পংসুকূলিকস্সেৱ লব্ভতি, নো অপংসুকূলিকস্স. অপংসুকূলিকো হি ৱস্সাৱাসিকং পৰিযেসন্তো চৰতি, ন সেনাসনসপ্পাযং পৰিযেসতি. পংসুকূলিকো পন ন ৱস্সাৱাসিকং পৰিযেসন্তো চৰতি, সেনাসনসপ্পাযমেৱ পৰিযেসতি. তেচীৱৰিকস্সেৱ লব্ভতি, ন ইতৰস্স. অতেচীৱৰিকো হি বহুভণ্ডো বহুপৰিক্খাৰো হোতি, তেনস্স ফাসুৱিহাৰো নত্থি. অপ্পিচ্ছাদীনঞ্চেৱ লব্ভতি, ন ইতৰেসন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অত্তনো চ দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং সম্পস্সমানো’’তি. পঞ্চমং.

৬. ওৱাদসুত্তৱণ্ণনা

১৪৯. ছট্ঠে অহং ৱাতি কস্মা আহ? থেৰং অত্তনো ঠানে ঠপনত্থং. কিং সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা নত্থীতি? অত্থি. এৱং পনস্স অহোসি ‘‘ইমে ন চিৰং ঠস্সন্তি, কস্সপো পন ৱীসৱস্সসতাযুকো, সো মযি পৰিনিব্বুতে সত্তপণ্ণিগুহাযং নিসীদিত্ৱা ধম্মৱিনযসঙ্গহং কত্ৱা মম সাসনং পঞ্চৱস্সসহস্সপৰিমাণকালপৱত্তনকং কৰিস্সতি, অত্তনো তং ঠানে ঠপেমি, এৱং ভিক্খূ কস্সপস্স সুস্সূসিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তী’’তি. তস্মা এৱমাহ. দুব্বচাতি দুক্খেন ৱত্তব্বা. দোৱচস্সকৰণেহীতি দুব্বচভাৱকৰণেহি. অপ্পদক্খিণগ্গাহিনোতি অনুসাসনিং সুত্ৱা পদক্খিণং ন গণ্হন্তি যথানুসিট্ঠং ন পটিপজ্জন্তি, অপ্পটিপজ্জন্তা ৱামগাহিনো নাম জাতাতি দস্সেতি. অচ্চাৱদন্তেতি অতিক্কম্ম ৱদন্তে, সুতপৰিযত্তিং নিস্সায অতিৱিয ৱাদং কৰোন্তেতি অত্থো. কো বহুতৰং ভাসিস্সতীতি ধম্মং কথেন্তো কো বহুং ভাসিস্সতি, কিং ত্ৱং, উদাহু অহন্তি? কো সুন্দৰতৰন্তি, একো বহুং ভাসন্তো অসহিতং অমধুৰং ভাসতি, একো সহিতং মধুৰং, তং সন্ধাযাহ ‘‘কো সুন্দৰতৰ’’ন্তি? একো পন বহুঞ্চ সুন্দৰঞ্চ কথেন্তো চিৰং ন ভাসতি, লহুঞ্ঞেৱ উট্ঠাতি, একো অদ্ধানং পাপেতি, তং সন্ধাযাহ ‘‘কো চিৰতৰ’’ন্তি? ছট্ঠং.

৭. দুতিযওৱাদসুত্তৱণ্ণনা

১৫০. সত্তমে সদ্ধাতি ওকপ্পনসদ্ধা. ৱীৰিযন্তি কাযিকচেতসিকং ৱীৰিযং. পঞ্ঞাতি কুসলধম্মজাননপঞ্ঞা. ন সন্তি ভিক্খূ ওৱাদকাতি ইমস্স পুগ্গলস্স ওৱাদকা অনুসাসকা কল্যাণমিত্তা নত্থীতি ইদং, ভন্তে, পৰিহানন্তি দস্সেতি. সত্তমং.

৮. ততিযওৱাদসুত্তৱণ্ণনা

১৫১. অট্ঠমে তথা হি পনাতি পুব্বে সোৱচস্সতায, এতৰহি চ দোৱচস্সতায কাৰণপট্ঠপনে নিপাতো. তত্ৰাতি তেসু থেৰেসু. কো নামাযং ভিক্খূতি কো নামো অযং ভিক্খু? কিং তিস্সত্থেৰো কিং নাগত্থেৰোতি? তত্ৰাতি তস্মিং এৱং সক্কাৰে কযিৰমানে. তথত্তাযাতি তথাভাৱায, আৰঞ্ঞিকাদিভাৱাযাতি অত্থো. সব্ৰহ্মচাৰিকামোতি ‘‘ইমে মং পৰিৱাৰেত্ৱা চৰন্তূ’’তি এৱং কামেতি ইচ্ছতি পত্থেতীতি সব্ৰহ্মচাৰিকামো. তথত্তাযাতি লাভসক্কাৰনিব্বত্তনত্থায. ব্ৰহ্মচাৰুপদ্দৱেনাতি যো সব্ৰহ্মচাৰীনং চতূসু পচ্চযেসু অধিমত্তচ্ছন্দৰাগো উপদ্দৱোতি ৱুচ্চতি, তেন উপদ্দুতা. অভিপত্থনাতি অধিমত্তপত্থনা. ব্ৰহ্মচাৰিঅভিপত্থনেনাতি ব্ৰহ্মচাৰীনং অধিমত্তপত্থনাসঙ্খাতেন চতুপচ্চযভাৱেন. অট্ঠমং.

৯. ঝানাভিঞ্ঞসুত্তৱণ্ণনা

১৫২. নৱমে যাৱদেৱ আকঙ্খামীতি যাৱদেৱ ইচ্ছামি. যানি পন ইতো পৰং ৱিৱিচ্চেৱ কামেহীতিআদিনা নযেন চত্তাৰি ৰূপাৱচৰজ্ঝানানি, সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমাতিআদিনা নযেন চতস্সো অৰূপসমাপত্তিযো, সব্বসো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৱেদযিতনিৰোধন্তি এৱং নিৰোধসমাপত্তি, অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধন্তিআদিনা নযেন পঞ্চ লোকিকাভিঞ্ঞা চ ৱুত্তা. তত্থ যং ৱত্তব্বং সিযা, তং সব্বং অনুপদৱণ্ণনায চেৱ ভাৱনাৱিধানেন চ সদ্ধিং ৱিসুদ্ধিমগ্গে (ৱিসুদ্ধি. ১.৬৯) ৱিত্থাৰিতমেৱ. ছড়ভিঞ্ঞায পন আসৱানং খযাতি আসৱানং খযেন. অনাসৱন্তি আসৱানং অপচ্চযভূতং. চেতোৱিমুত্তিন্তি অৰহত্তফলসমাধিং. পঞ্ঞাৱিমুত্তিন্তি অৰহত্তফলপঞ্ঞং. নৱমং.

১০. উপস্সযসুত্তৱণ্ণনা

১৫৩. দসমে আযাম, ভন্তেতি কস্মা ভিক্খুনীউপস্সযগমনং যাচতি? ন লাভসক্কাৰহেতু, কম্মট্ঠানত্থিকা পনেত্থ ভিক্খুনিযো অত্থি, তা উস্সুক্কাপেত্ৱা কম্মট্ঠানং কথাপেস্সামীতি যাচতি. ননু চ সো সযম্পি তেপিটকো বহুস্সুতো, কিং সযং কথেতুং ন সক্কোতীতি? নো ন সক্কোতি. বুদ্ধপটিভাগস্স পন সাৱকস্স কথং সদ্ধাতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তীতি যাচতি. বহুকিচ্চো ত্ৱং বহুকৰণীযোতি কিং থেৰো নৱকম্মাদিপসুতো, যেন নং এৱমাহাতি? নো, সত্থৰি পন পৰিনিব্বুতে চতস্সো পৰিসা আনন্দত্থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইদানি কস্স পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা চৰথ, কস্স পৰিৱেণং সম্মজ্জথ, কস্স মুখোদকং দেথা’’তি ৰোদন্তি পৰিদেৱন্তি. থেৰো ‘‘অনিচ্চা সঙ্খাৰা, ৱুদ্ধসৰীৰেপি নিল্লজ্জোৱ মচ্চুৰাজা পহৰি. এসা সঙ্খাৰানং ধম্মতা, মা সোচিত্থ, মা পৰিদেৱিত্থা’’তি পৰিসং সঞ্ঞাপেতি. ইদমস্স বহুকিচ্চং. তং সন্ধায থেৰো এৱমাহ. সন্দস্সেসীতি পটিপত্তিগুণং দস্সেসি. সমাদপেসীতি গণ্হাপেসি. সমুত্তেজেসীতি সমুস্সাহেসি. সম্পহংসেসীতি পটিলদ্ধগুণেন মোদাপেসি.

থুল্লতিস্সাতি সৰীৰেন থূলা, নামেন তিস্সা. ৱেদেহমুনিনোতি পণ্ডিতমুনিনো. পণ্ডিতো হি ঞাণসঙ্খাতেন ৱেদেন ঈহতি সব্বকিচ্চানি কৰোতি, তস্মা ‘‘ৱেদেহো’’তি ৱুচ্চতি. ৱেদেহো চ সো মুনি চাতি, ৱেদেহমুনি. ধম্মং ভাসিতব্বং মঞ্ঞতীতি তিপিটকধৰস্স ধম্মভণ্ডাগাৰিকস্স সম্মুখে সযং অৰঞ্ঞৱাসী পংসুকূলিকো সমানো ‘‘ধম্মকথিকো অহ’’ন্তি ধম্মং ভাসিতব্বং মঞ্ঞতি. ইদং কিং পন, কথং পনাতি? অৱজানমানা ভণতি. অস্সোসীতি অঞ্ঞেন আগন্ত্ৱা আৰোচিতৱসেন অস্সোসি. আগমেহি ত্ৱং, আৱুসোতি তিট্ঠ ত্ৱং, আৱুসো. মা তে সঙ্ঘো উত্তৰি উপপৰিক্খীতি মা ভিক্খুসঙ্ঘো অতিৰেকওকাসে তং উপপৰিক্খীতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘আনন্দেন বুদ্ধপটিভাগো সাৱকো ৱাৰিতো, একা ভিক্খুনী ন ৱাৰিতা, তায সদ্ধিং সন্থৱো ৱা সিনেহো ৱা ভৱিস্সতী’’তি মা তং সঙ্ঘো এৱং অমঞ্ঞীতি.

ইদানি অত্তনো বুদ্ধপটিভাগভাৱং দীপেন্তো তং কিং মঞ্ঞসি, আৱুসোতিআদিমাহ? সত্তৰতনন্তি সত্তহত্থপ্পমাণং. নাগন্তি হত্থিং. অড্ঢট্ঠৰতনং ৱাতি অড্ঢৰতনেন ঊনঅট্ঠৰতনং, পুৰিমপাদতো পট্ঠায যাৱ কুম্ভা ৱিদত্থাধিকসত্তহত্থুব্বেধন্তি অত্থো. তালপত্তিকাযাতি তৰুণতালপণ্ণেন. চৱিত্থাতি চুতা, ন মতা ৱা নট্ঠা ৱা, বুদ্ধপটিভাগস্স পন সাৱকস্স উপৱাদং ৱত্ৱা মহাকস্সপত্থেৰে ছহি অভিঞ্ঞাহি সীহনাদং নদন্তে তস্সা কাসাৱানি কণ্টকসাখা ৱিয কচ্ছুসাখা ৱিয চ সৰীৰং খাদিতুং আৰদ্ধানি, তানি হাৰেত্ৱা সেতকানি নিৱত্থক্খণেযেৱস্সা চিত্তস্সাদো উদপাদীতি. দসমং.

১১. চীৱৰসুত্তৱণ্ণনা

১৫৪. একাদসমে দক্খিণাগিৰিস্মিন্তি ৰাজগহং পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতস্স গিৰিনো দক্খিণভাগে জনপদো দক্খিণাগিৰি নাম, তস্মিং চাৰিকং চৰতীতি অত্থো. চাৰিকা চ নাম দুৱিধা হোতি তুৰিতচাৰিকা চ অতুৰিতচাৰিকা চ. তত্থ যং একচ্চো একং কাসাৱং নিৱাসেত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা পত্তচীৱৰং অংসে লগ্গেত্ৱা ছত্তং আদায সৰীৰতো সেদেহি পগ্ঘৰন্তেহি দিৱসেন সত্তট্ঠযোজনানি গচ্ছতি, যং ৱা পন বুদ্ধা কিঞ্চিদেৱ বোধনেয্যসত্তং দিস্ৱা যোজনসতম্পি যোজনসহস্সম্পি খণেন গচ্ছন্তি, এসা তুৰিতচাৰিকা নাম. দেৱসিকং পন গাৱুতং অড্ঢযোজনং তিগাৱুতং যোজনন্তি এত্তকং অদ্ধানং অজ্জতনায নিমন্তনং অধিৱাসযতো জনসঙ্গহং কৰোতো গমনং, এসা অতুৰিতচাৰিকা নাম. অযং ইধ অধিপ্পেতা.

ননু চ থেৰো পঞ্চৱীসতি ৱস্সানি ছাযা ৱিয দসবলস্স পচ্ছতো পচ্ছতো গচ্ছন্তোৱ অহোসি, ‘‘কহং আনন্দো’’তি ৱচনস্স ওকাসমেৱ ন অদাসি, সো কিস্মিং কালে ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং চাৰিকং চৰিতুং ওকাসং লভতীতি? সত্থু পৰিনিব্বানসংৱচ্ছৰে. পৰিনিব্বুতে কিৰ সত্থৰি মহাকস্সপত্থেৰো সত্থু পৰিনিব্বানে সন্নিপতিতস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মজ্ঝে নিসীদিত্ৱা ধম্মৱিনযসঙ্গাযনত্থং পঞ্চসতে ভিক্খূ উচ্চিনিত্ৱা, ‘‘আৱুসো, মযং ৰাজগহে ৱস্সং ৱসন্তা ধম্মৱিনযং সঙ্গাযিস্সাম, তুম্হে পুৰে ৱস্সূপনাযিকায অত্তনো পলিবোধং উচ্ছিন্দিত্ৱা ৰাজগহে সন্নিপতথা’’তি ৱত্ৱা অত্তনা ৰাজগহং গতো. আনন্দত্থেৰোপি ভগৱতো পত্তচীৱৰং আদায মহাজনং সঞ্ঞাপেন্তো সাৱত্থিং গন্ত্ৱা ততো নিক্খম্ম ৰাজগহং গচ্ছন্তো দক্খিণাগিৰিস্মিং চাৰিকং চৰি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.

যেভুয্যেন কুমাৰভূতাতি যে তে হীনাযাৱত্তা নাম, তে যেভুয্যেন কুমাৰকা দহৰা তৰুণা একৱস্সিকদ্ৱেৱস্সিকা ভিক্খূ চেৱ অনুপসম্পন্নকুমাৰকা চ. কস্মা পনেতে পব্বজিতা, কস্মা হীনাযাৱত্তাতি? তেসং কিৰ মাতাপিতৰো চিন্তেসুং – ‘‘আনন্দত্থেৰো সত্থু ৱিস্সাসিকো অট্ঠ ৱৰে যাচিত্ৱা উপট্ঠহতি, ইচ্ছিতিচ্ছিতট্ঠানং সত্থাৰং গহেত্ৱা গন্তুং সক্কোতি, অম্হাকং দাৰকে এতস্স সন্তিকে পব্বাজেম, সো সত্থাৰং গহেত্ৱা আগমিস্সতি, তস্মিং আগতে মযং মহাসক্কাৰং কাতুং লভিস্সামা’’তি. ইমিনা তাৱ কাৰণেন নেসং ঞাতকা তে পব্বাজেসুং. সত্থৰি পন পৰিনিব্বুতে তেসং সা পত্থনা উপচ্ছিন্না, অথ তে একদিৱসেনেৱ উপ্পব্বাজেসুং.

যথাভিৰন্তন্তি যথাৰুচিযা যথাঅজ্ঝাসযেন. তিকভোজনং পঞ্ঞত্তন্তি, ইদং ‘‘গণভোজনে অঞ্ঞত্ৰ সমযা পাচিত্তিয’’ন্তি (পাচি. ২১১). ইদং সন্ধায ৱুত্তং. তত্থ হি তিণ্ণং জনানং অকপ্পিযনিমন্তনং সাদিযিত্ৱা একতো পটিগ্গণ্হন্তানম্পি অনাপত্তি, তস্মা ‘‘তিকভোজন’’ন্তি ৱুত্তং.

দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযাতি দুস্সীলপুগ্গলানং নিগ্গণ্হনত্থং. পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৱিহাৰাযাতি দুম্মঙ্কূনং নিগ্গহেনেৱ পেসলানং উপোসথপৱাৰণা ৱত্তন্তি, সমগ্গৱাসো হোতি, অযং তেসং ফাসুৱিহাৰো হোতি, ইমস্স ফাসুৱিহাৰস্স অত্থায. মা পাপিচ্ছা পক্খং নিস্সায সঙ্ঘং ভিন্দেয্যুন্তি যথা দেৱদত্তো সপৰিসো কুলেসু ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জন্তো পাপিচ্ছে নিস্সায সঙ্ঘং ভিন্দি, এৱং অঞ্ঞেপি পাপিচ্ছা গণবন্ধেন কুলেসু ৱিঞ্ঞাপেত্ৱা ভুঞ্জমানা গণং ৱড্ঢেত্ৱা তং পক্খং নিস্সায মা সঙ্ঘং ভিন্দেয্যুন্তি, ইতি ইমিনা কাৰণেন পঞ্ঞত্তন্তি অত্থো. কুলানুদ্দযতায চাতি ভিক্খুসঙ্ঘে উপোসথপৱাৰণং কত্ৱা সমগ্গৱাসং ৱসন্তে মনুস্সা সলাকভত্তাদীনি দত্ৱা সগ্গপৰাযণা ভৱন্তি, ইতি ইমায কুলানুদ্দযতায চ পঞ্ঞত্তন্তি অত্থো.

সস্সঘাতং মঞ্ঞে চৰসীতি সস্সং ঘাতেন্তো ৱিয আহিণ্ডসি. কুলূপঘাতং মঞ্ঞে চৰসীতি কুলানি উপঘাতেন্তো ৱিয হনন্তো ৱিয আহিণ্ডসি. ওলুজ্জতীতি ৱিসেসেন পলুজ্জতি ভিজ্জতি. পলুজ্জন্তি খো তে, আৱুসো, নৱপ্পাযাতি, আৱুসো, এতে তুয্হং পাযেন যেভুয্যেন নৱকা একৱস্সিকদুৱস্সিকা দহৰা চেৱ সামণেৰা চ পলুজ্জন্তি ভিজ্জন্তি. ন ৱাযং কুমাৰকো মত্তমঞ্ঞাসীতি অযং কুমাৰকো অত্তনো পমাণং ন জানাতীতি থেৰং তজ্জেন্তো আহ.

কুমাৰকৱাদা ন মুচ্চামাতি কুমাৰকৱাদতো ন মুচ্চাম. তথা হি পন ত্ৱন্তি ইদমস্স এৱং ৱত্তব্বতায কাৰণদস্সনত্থং ৱুত্তং. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – যস্মা ত্ৱং ইমেহি নৱেহি ভিক্খূহি ইন্দ্ৰিযসংৱৰৰহিতেহি সদ্ধিং ৱিচৰসি, তস্মা কুমাৰকেহি সদ্ধিং ৱিচৰন্তো কুমাৰকোতি ৱত্তব্বতং অৰহসীতি.

অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো সমানোতি ইদং যস্মা থেৰস্স ইমস্মিং সাসনে নেৱ আচৰিযো ন উপজ্ঝাযো পঞ্ঞাযতি, সযং কাসাযানি গহেত্ৱা নিক্খন্তো, তস্মা অনত্তমনতায অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বতং আৰোপযমানা আহ.

সহসাতি এত্থ ৰাগমোহচাৰোপি সহসাচাৰো, ইদং পন দোসচাৰৱসেন ৱুত্তং. অপ্পটিসঙ্খাতি অপ্পচ্চৱেক্খিত্ৱা, ইদানি অত্তনো পব্বজ্জং সোধেন্তো যত্ৱাহং, আৱুসোতিআদিমাহ. তত্থ অঞ্ঞং সত্থাৰং উদ্দিসিতুন্তি ঠপেত্ৱা ভগৱন্তং অঞ্ঞং ময্হং সত্থাতি এৱং উদ্দিসিতুং ন জানামি. সম্বাধো ঘৰাৱাসোতিআদীসু সচেপি সট্ঠিহত্থে ঘৰে যোজনসতন্তৰেপি ৱা দ্ৱে জাযম্পতিকা ৱসন্তি, তথাপি তেসং সকিঞ্চনসপলিবোধট্ঠেন ঘৰাৱাসো সম্বাধোযেৱ. ৰজাপথোতি ৰাগৰজাদীনং উট্ঠানট্ঠানন্তি মহাঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং. ‘‘আগমনপথো’’তিপি ৱত্তুং ৱট্টতি. অলগ্গনট্ঠেন অব্ভোকাসো ৱিযাতি অব্ভোকাসো. পব্বজিতো হি কূটাগাৰৰতনমযপাসাদদেৱৱিমানাদীসু পিহিতদ্ৱাৰৱাতপানেসু পটিচ্ছন্নেসু ৱসন্তোপি নেৱ লগ্গতি ন সজ্জতি ন বজ্ঝতি, তেন ৱুত্তং ‘‘অব্ভোকাসো পব্বজ্জা’’তি. অপিচ সম্বাধো ঘৰাৱাসো কুসলকিৰিযায ওকাসাভাৱতো ৰজাপথো অসংৱুতসঙ্কাৰট্ঠানং ৱিয ৰজানং, কিলেসৰজানং সন্নিপাতট্ঠানতো, অব্ভোকাসো পব্বজ্জা কুসলকিৰিযায যথা সুখং ওকাসসব্ভাৱতো.

নযিদং সুকৰং…পে… পব্বজেয্যন্তি এত্থ অযং সঙ্খেপকথা – যদেতং সিক্খত্তযব্ৰহ্মচৰিযং একম্পি দিৱসং অখণ্ডং কত্ৱা চৰিমকচিত্তং পাপেতব্বতায একন্তপৰিপুণ্ণং চৰিতব্বং, একদিৱসম্পি চ কিলেসমলেন অমলীনং কত্ৱা চৰিমকচিত্তং পাপেতব্বতায একন্তপৰিসুদ্ধং, সঙ্খলিখিতং লিখিতসঙ্খসদিসং ধোতসঙ্খসপ্পটিভাগং চৰিতব্বং, ইদং ন সুকৰং অগাৰং অজ্ঝাৱসতা অগাৰমজ্ঝে ৱসন্তেন একন্তপৰিপুণ্ণং…পে… চৰিতুং, যংনূনাহং কেসমস্সুং ওহাৰেত্ৱা কসাযৰসপীততায কাসাযানি ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তানং অনুচ্ছৱিকানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা পৰিদহিত্ৱা অগাৰস্মা নিক্খমিত্ৱা অনগাৰিযং পব্বজ্জেয্যন্তি. এত্থ চ যস্মা অগাৰস্স হিতং কসিৱণিজ্জাদিকম্মং অগাৰিযন্তি ৱুচ্চতি, তং পব্বজ্জায নত্থি, তস্মা পব্বজ্জা অনগাৰিযাতি ঞাতব্বা, তং অনগাৰিযং. পব্বজেয্যন্তি পটিপজ্জেয্যং.

পটপিলোতিকানন্তি জিণ্ণপিলোতিকানং তেৰসহত্থোপি হি নৱসাটকো দসানং ছিন্নকালতো পট্ঠায পিলোতিকাতি ৱুচ্চতি. ইতি মহাৰহানি ৱত্থানি ছিন্দিত্ৱা কতং সঙ্ঘাটিং সন্ধায ‘‘পটপিলোতিকানং সঙ্ঘাটি’’ন্তি ৱুত্তং. অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নোতি অড্ঢযোজনতো পট্ঠায মগ্গো অদ্ধানন্তি ৱুচ্চতি, তং অদ্ধানমগ্গং পটিপন্নো, দীঘমগ্গং পটিপন্নোতি অত্থো.

ইদানি যথা এস পব্বজিতো, যথা চ অদ্ধানমগ্গং পটিপন্নো, ইমস্সত্থস্স আৱিভাৱত্থং অভিনীহাৰতো পট্ঠায অনুপুব্বিকথা কথেতব্বা – অতীতে কিৰ কপ্পসতসহস্সমত্থকে পদুমুত্তৰো নাম সত্থা উদপাদি, তস্মিং হংসৱতীনগৰং উপনিস্সায খেমে মিগদাযে ৱিহৰন্তে ৱেদেহো নাম কুটুম্বিকো অসীতিকোটিধনৱিভৱো পাতোৱ সুভোজনং ভুঞ্জিত্ৱা উপোসথঙ্গানি অধিট্ঠায গন্ধপুপ্ফাদীনি গহেত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সত্থাৰং পূজেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. তস্মিং খণে সত্থা মহানিসভত্থেৰং নাম ততিযসাৱকং ‘‘এতদগ্গং, ভিক্খৱে, মম সাৱকানং ভিক্খূনং ধুতৱাদানং যদিদং নিসভো’’তি এতদগ্গে ঠপেসি. উপাসকো তং সুত্ৱা পসন্নো ধম্মকথাৱসানে মহাজনে উট্ঠায গতে সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, স্ৱে ময্হং ভিক্খং অধিৱাসেথা’’তি আহ. মহা খো, উপাসক, ভিক্খুসঙ্ঘোতি. কিত্তকো ভগৱাতি. অট্ঠসট্ঠিভিক্খুসতসহস্সন্তি. ভন্তে, একং সামণেৰম্পি ৱিহাৰে অসেসেত্ৱা ভিক্খং অধিৱাসেথাতি. সত্থা অধিৱাসেসি. উপাসকো সত্থু অধিৱাসনং ৱিদিত্ৱা গেহং গন্ত্ৱা মহাদানং সজ্জেত্ৱা পুনদিৱসে সত্থু কালং আৰোচাপেসি. সত্থা পত্তচীৱৰমাদায ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো উপাসকস্স ঘৰং গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তাসনে নিসিন্নো দক্খিণোদকাৱসানে যাগুভত্তাদীনি সম্পটিচ্ছন্তো ভত্তৱিস্সগ্গং অকাসি. উপাসকোপি সত্থু সন্তিকে নিসীদি.

তস্মিং অন্তৰে মহানিসভত্থেৰো পিণ্ডায চৰন্তো তমেৱ ৱীথিং পটিপজ্জি. উপাসকো দিস্ৱা উট্ঠায গন্ত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা ‘‘পত্তং, ভন্তে, নো দেথা’’তি আহ. থেৰো পত্তং অদাসি. ভন্তে, ইধেৱ পৱিসথ, সত্থাপি গেহে নিসিন্নোতি. ন ৱট্টিস্সতি উপাসকাতি. উপাসকো থেৰস্স পত্তং গহেত্ৱা পিণ্ডপাতস্স পূৰেত্ৱা নীহৰিত্ৱা অদাসি. ততো থেৰং অনুগন্ত্ৱা নিৱত্তো সত্থু সন্তিকে নিসীদিত্ৱা এৱমাহ – ‘‘ভন্তে, মহানিসভত্থেৰো ‘সত্থা গেহে নিসিন্নো’তি ৱুত্তেপি পৱিসিতুং ন ইচ্ছি, অত্থি নু খো এতস্স তুম্হাকং গুণেহি অতিৰেকো গুণো’’তি. বুদ্ধানঞ্চ ৱণ্ণমচ্ছেৰং নাম নত্থি. অথ সত্থা এৱমাহ – ‘‘উপাসক, মযং ভিক্খং আগমযমানা গেহে নিসীদাম, সো ভিক্খু ন এৱং নিসীদিত্ৱা ভিক্খং উদিক্খতি. মযং গামন্তসেনাসনে ৱসাম, সো অৰঞ্ঞস্মিংযেৱ ৱসতি. মযং ছন্নে ৱসাম, সো অব্ভোকাসম্হিযেৱ ৱসতি. ইতি তস্স অযঞ্চ অযঞ্চ গুণো’’তি মহাসমুদ্দং পূৰযমানোৱ কথেসি. উপাসকো পকতিযাপি জলমানদীপো তেলেন আসিত্তো ৱিয সুট্ঠুতৰং পসন্নো হুত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘কিং ময্হং অঞ্ঞায সম্পত্তিযা, অনাগতে একস্স বুদ্ধস্স সন্তিকে ধুতৱাদানং অগ্গভাৱত্থায পত্থনং কৰিস্সামী’’তি?

সো পুনপি সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা তেনেৱ নিযামেন সত্ত দিৱসানি দানং দত্ৱা সত্তমে দিৱসে অট্ঠসট্ঠিভিক্খুসতসহস্সস্স তিচীৱৰানি দত্ৱা সত্থু পাদমূলে নিপজ্জিত্ৱা এৱমাহ – ‘‘যং মে, ভন্তে, সত্ত দিৱসানি দানং দেন্তস্স মেত্তং কাযকম্মং মেত্তং ৱচীকম্মং মেত্তং মনোকম্মং, ইমিনাহং ন অঞ্ঞং দেৱসম্পত্তিং ৱা সক্কমাৰব্ৰহ্মসম্পত্তিং ৱা পত্থেমি, ইদং পন মে কম্মং অনাগতে একস্স বুদ্ধস্স সন্তিকে মহানিসভত্থেৰেন পত্তট্ঠানন্তৰং পাপুণনত্থায তেৰসধুতঙ্গধৰানং অগ্গভাৱস্স পচ্চযো হোতূ’’তি. সত্থা ‘‘মহন্তং ঠানং ইমিনা পত্থিতং, সমিজ্ঝিস্সতি নু খো’’তি ওলোকেন্তো সমিজ্ঝনভাৱং দিস্ৱা আহ – ‘‘মনাপং তে ঠানং পত্থিতং, অনাগতে সতসহস্সকপ্পমত্থকে গোতমো নাম বুদ্ধো উপ্পজ্জিস্সতি, তস্স ত্ৱং ততিযসাৱকো মহাকস্সপত্থেৰো নাম ভৱিস্সসী’’তি. তং সুত্ৱা উপাসকো ‘‘বুদ্ধানং দ্ৱে কথা নাম নত্থী’’তি পুনদিৱসে পত্তব্বং ৱিয তং সম্পত্তিং অমঞ্ঞিত্থ. সো যাৱতাযুকং সীলং ৰক্খিত্ৱা তত্থ কালঙ্কতো সগ্গে নিব্বত্তি.

ততো পট্ঠায দেৱমনুস্সেসু সম্পত্তিং অনুভৱন্তো ইতো একনৱুতিকপ্পে ৱিপস্সিম্হি সম্মাসম্বুদ্ধে বন্ধুমতীনগৰং নিস্সায খেমে মিগদাযে ৱিহৰন্তে দেৱলোকা চৱিত্ৱা অঞ্ঞতৰস্মিং পৰিজিণ্ণে ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি. তস্মিঞ্চ কালে ‘‘ৱিপস্সী ভগৱা সত্তমে সত্তমে সংৱচ্ছৰে ধম্মং কথেতী’’তি মহন্তং কোলাহলং হোতি. সকলজম্বুদীপে দেৱতা ‘‘সত্থা ধম্মং কথেস্সতী’’তি আৰোচেন্তি, ব্ৰাহ্মণো তং সাসনং অস্সোসি. তস্স চ নিৱাসনসাটকো একো হোতি, তথা ব্ৰাহ্মণিযা, পাৰুপনং পন দ্ৱিন্নম্পি একমেৱ. সকলনগৰে ‘‘একসাটকব্ৰাহ্মণো’’তি পঞ্ঞাযতি. ব্ৰাহ্মণানং কেনচিদেৱ কিচ্চেন সন্নিপাতে সতি ব্ৰাহ্মণিং গেহে ঠপেত্ৱা সযং গচ্ছতি, ব্ৰাহ্মণীনং সন্নিপাতে সতি সযং গেহে তিট্ঠতি, ব্ৰাহ্মণী তং ৱত্থং পাৰুপিত্ৱা গচ্ছতি. তস্মিং পন দিৱসে ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণিং আহ – ‘‘ভোতি, কিং ৰত্তিং ধম্মস্সৱনং সুণিস্সসি দিৱা’’তি? ‘‘মযং মাতুগামজাতিকা নাম ৰত্তিং সোতুং ন সক্কোম, দিৱা সোস্সামী’’তি ব্ৰাহ্মণং গেহে ঠপেত্ৱা ৱত্থং পাৰুপিত্ৱা উপাসিকাহি সদ্ধিং দিৱা গন্ত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তে নিসিন্না ধম্মং সুত্ৱা উপাসিকাহিযেৱ সদ্ধিং আগমাসি. অথ ব্ৰাহ্মণো ব্ৰাহ্মণিং গেহে ঠপেত্ৱা ৱত্থং পাৰুপিত্ৱা ৱিহাৰং গতো.

তস্মিং চ সমযে সত্থা পৰিসমজ্ঝে অলঙ্কতধম্মাসনে সন্নিসিন্নো চিত্তবীজনিং আদায আকাসগঙ্গং ওতাৰেন্তো ৱিয সিনেৰুং মত্থং কত্ৱা সাগৰং নিম্মথেন্তো ৱিয ধম্মকথং কথেতি. ব্ৰাহ্মণস্স পৰিসন্তে নিসিন্নস্স ধম্মং সুণন্তস্স পঠমযামস্মিংযেৱ সকলসৰীৰং পূৰযমানা পঞ্চৱণ্ণা পীতি উপ্পজ্জি. সো পাৰুতৱত্থং সঙ্ঘৰিত্ৱা ‘‘দসবলস্স দস্সামী’’তি চিন্তেসি. অথস্স আদীনৱসহস্সং দস্সযমানং মচ্ছেৰং উপ্পজ্জি, সো ‘‘ব্ৰাহ্মণিযা চ ময্হঞ্চ একমেৱ ৱত্থং, অঞ্ঞং কিঞ্চি পাৰুপনং নত্থি, অপাৰুপিত্ৱা চ নাম বহি চৰিতুং ন সক্কা’’তি সব্বথাপি অদাতুকামো অহোসি. অথস্স নিক্খন্তে পঠমযামে মজ্ঝিমযামেপি তথেৱ পীতি উপ্পজ্জি, সো তথেৱ চ চিন্তেত্ৱা তথেৱ অদাতুকামো অহোসি. অথস্স মজ্ঝিমযামে নিক্খন্তে পচ্ছিমযামেপি তথেৱ পীতি উপ্পজ্জি, সো ‘‘তৰণং ৱা হোতু মৰণং ৱা, পচ্ছাপি জানিস্সামী’’তি ৱত্থং সঙ্ঘৰিত্ৱা সত্থু পাদমূলে ঠপেসি. ততো ৱামহত্থং আভুজিত্ৱা দক্খিণেন হত্থেন তিক্খত্তুং অপ্ফোটেত্ৱা ‘‘জিতং মে জিতং মে’’তি তযো ৱাৰে নদি.

তস্মিঞ্চ সমযে বন্ধুমৰাজা ধম্মাসনস্স পচ্ছতো অন্তোসাণিযং নিসিন্নো ধম্মং সুণাতি. ৰঞ্ঞো চ নাম ‘‘জিতং মে’’তি সদ্দো অমনাপো হোতি. সো পুৰিসং পেসেসি ‘‘গচ্ছ এতং পুচ্ছ কিং ৱদেসী’’তি? সো তেন গন্ত্ৱা পুচ্ছিতো আহ – ‘‘অৱসেসা হত্থিযানাদীনি আৰুয্হ অসিচম্মাদীনি গহেত্ৱা পৰসেনং জিনন্তি, ন তং অচ্ছৰিযং, অহং পন পচ্ছতো আগচ্ছন্তস্স কূটগোণস্স মুগ্গৰেন সীসং ভিন্দিত্ৱা তং পলাপেন্তো ৱিয মচ্ছেৰচিত্তং মদ্দিত্ৱা পাৰুতৱত্থং দসবলস্স অদাসিং, তং মে মচ্ছৰিযং জিত’’ন্তি আহ. পুৰিসো গন্ত্ৱা তং পৱত্তিং ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা আহ – ‘‘অম্হে ভণে দসবলস্স অনুৰূপং ন জানিম্হা, ব্ৰাহ্মণো পন জানী’’তি ৱত্থযুগম্পি পেসেসি. তং দিস্ৱা ব্ৰাহ্মণো চিন্তেসি – ‘‘অযং ময্হং তুণ্হী নিসিন্নস্স পঠমং কিঞ্চি অদত্ৱা সত্থু গুণে কথেন্তস্স অদাসি, সত্থু গুণে পটিচ্চ উপ্পন্নেন ময্হং কো অত্থো’’তি তম্পি ৱত্থযুগং দসবলস্সেৱ অদাসি. ৰাজা ‘‘কিং ব্ৰাহ্মণেন কত’’ন্তি? পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘তম্পি তেন ৱত্থযুগং তথাগতস্সেৱ দিন্ন’’ন্তি সুত্ৱা অঞ্ঞানি দ্ৱে ৱত্থযুগানি পেসেসি. সো তানিপি অদাসি. ৰাজা অঞ্ঞানিপি চত্তাৰীতি এৱং যাৱ দ্ৱত্তিংস ৱত্থযুগানি পেসেসি. অথ ব্ৰাহ্মণো ‘‘ইদং ৱড্ঢেত্ৱা গহণং ৱিয হোতী’’তি অত্তনো অত্থায একং ব্ৰাহ্মণিযা অত্থায একন্তি দ্ৱে ৱত্থযুগানি গহেত্ৱা তিংস যুগানি তথাগতস্সেৱ অদাসি. ততো পট্ঠায চ সত্থু ৱিস্সাসিকো জাতো.

অথ নং ৰাজা একদিৱসং সীতসমযে সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুণন্তং দিস্ৱা সতসহস্সগ্ঘনিকং অত্তনো পাৰুতং ৰত্তকম্বলং দত্ৱা আহ – ‘‘ইতো পট্ঠায ইদং পাৰুপিত্ৱা ধম্মং সুণাহী’’তি. সো ‘‘কিং মে ইমিনা কম্বলেন ইমস্মিং পূতিকাযে উপনীতেনা’’তি? চিন্তেত্ৱা, অন্তোগন্ধকুটিযং তথাগতমঞ্চস্স উপৰি ৱিতানং কত্ৱা অগমাসি. অথ একদিৱসং ৰাজা পাতোৱ ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অন্তোগন্ধকুটিযং সত্থু সন্তিকে নিসীদি. তস্মিঞ্চ সমযে ছব্বণ্ণা বুদ্ধৰস্মিযো কম্বলং পটিহঞ্ঞন্তি, কম্বলো অতিৱিয ৱিৰোচতি. ৰাজা উদ্ধং ওলোকেন্তো সঞ্জানিত্ৱা আহ – ‘‘ভন্তে, অম্হাকং এস কম্বলো, অম্হেহি একসাটকব্ৰাহ্মণস্স দিন্নো’’তি. তুম্হেহি, মহাৰাজ, ব্ৰাহ্মণো পূজিতো, ব্ৰাহ্মণেন অহং পূজিতোতি. ৰাজা ‘‘ব্ৰাহ্মণো যুত্তকং অঞ্ঞাসি, ন ময’’ন্তি পসীদিত্ৱা যং মনুস্সানং উপকাৰভূতং, তং সব্বং অট্ঠট্ঠকং কত্ৱা সব্বট্ঠকং নাম দানং দত্ৱা পুৰোহিতট্ঠানে ঠপেসি. সোপি ‘‘অট্ঠট্ঠকং নাম চতুসট্ঠি হোতী’’তি চতুসট্ঠি সলাকভত্তানি উপনিবন্ধাপেত্ৱা যাৱজীৱং দানং দত্ৱা সীলং ৰক্খিত্ৱা ততো চুতো সগ্গে নিব্বত্তি.

পুন ততো চুতো ইমস্মিং কপ্পে কোণাগমনস্স চ ভগৱতো কস্সপদসবলস্স চাতি দ্ৱিন্নং বুদ্ধানং অন্তৰে বাৰাণসিযং কুটুম্বিযঘৰে নিব্বত্তো, সো ৱুদ্ধিমন্ৱায ঘৰাৱাসং ৱসন্তো একদিৱসং অৰঞ্ঞে জঙ্ঘৱিহাৰং চৰতি. তস্মিঞ্চ সমযে পচ্চেকবুদ্ধো নদীতীৰে চীৱৰকম্মং কৰোন্তো অনুৱাতে অপ্পহোন্তে সঙ্ঘৰিত্ৱা ঠপেতুং আৰদ্ধো. সো দিস্ৱা, ‘‘কস্মা, ভন্তে, সঙ্ঘৰিত্ৱা ঠপেথা’’তি? আহ. অনুৱাতো নপ্পহোতীতি. ‘‘ইমিনা, ভন্তে, কৰোথা’’তি সাটকং দত্ৱা, ‘‘নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে মে কেনচি পৰিহানি মা হোতূ’’তি পত্থনং পট্ঠপেসি. ঘৰেপিস্স ভগিনিযা সদ্ধিং ভৰিযায কলহং কৰোন্তিযা পচ্চেকবুদ্ধো পিণ্ডায পাৱিসি.

অথস্স ভগিনী পচ্চেকবুদ্ধস্স পিণ্ডপাতং দত্ৱা তস্স ভৰিযং সন্ধায ‘‘এৱৰূপং বালং যোজনসতেন পৰিৱজ্জেয্য’’ন্তি পত্থনং পট্ঠপেসি. সা গেহদ্ৱাৰে ঠিতা তং সুত্ৱা, ‘‘ইমায দিন্নং ভত্তং এস মা ভুঞ্জতূ’’তি পত্তং গহেত্ৱা পিণ্ডপাতং ছড্ডেত্ৱা কললস্স পূৰেত্ৱা অদাসি. ইতৰা দিস্ৱা, ‘‘বালে মং তাৱ অক্কোস ৱা পহৰ ৱা. এৱৰূপস্স পন দ্ৱে অসঙ্খেয্যানি পূৰিতপাৰমিস্স পত্ততো ভত্তং ছড্ডেত্ৱা কললং দাতুং ন যুত্ত’’ন্তি আহ. অথস্স ভৰিযায পটিসঙ্খানং উপ্পজ্জি. সা ‘‘তিট্ঠথ, ভন্তে’’তি কললং ছড্ডেত্ৱা পত্তং ধোৱিত্ৱা গন্ধচুণ্ণেন উব্বট্টেত্ৱা পৱৰস্স চতুমধুৰস্স পূৰেত্ৱা উপৰি আসিত্তেন পদুমগব্ভৱণ্ণেন সপ্পিনা ৱিজ্জোতমানং পচ্চেকবুদ্ধস্স হত্থে ঠপেত্ৱা, ‘‘যথা অযং পিণ্ডপাতো ওভাসজাতো, এৱং ওভাসজাতং মে সৰীৰং হোতূ’’তি পত্থনং পট্ঠপেসি. পচ্চেকবুদ্ধো অনুমোদিত্ৱা আকাসং পক্খন্দি. তেপি জাযম্পতিকা যাৱতাযুকং কুসলং কত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তিত্ৱা পুন ততো চৱিত্ৱা উপাসকো বাৰাণসিযং অসীতিকোটিৱিভৱস্স সেট্ঠিনো পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, ইতৰা তাদিসস্সেৱ ধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি.

তস্স ৱুদ্ধিপ্পত্তস্স তমেৱ সেট্ঠিধীতৰং আনযিংসু. তস্সা পুব্বে অদিন্নৱিপাকস্স তস্স কম্মস্স আনুভাৱেন পতিকুলং পৱিট্ঠমত্তায উম্মাৰব্ভন্তৰে সকলসৰীৰং উগ্ঘাটিতৱচ্চকুটি ৱিয দুগ্গন্ধং জাতং. সেট্ঠিকুমাৰো ‘‘কস্সাযং গন্ধো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সেট্ঠিকঞ্ঞাযা’’তি সুত্ৱা ‘‘নীহৰথ নীহৰথা’’তি আভতনিযামেনেৱ কুলঘৰং পেসেসি. সা এতেনেৱ নীহাৰেন সত্তসু ঠানেসু পটিনিৱত্তিতা চিন্তেসি – ‘‘অহং সত্তসু ঠানেসু পটিনিৱত্তা. কিং মে জীৱিতেনা’’তি? অত্তনো আভৰণভণ্ডং ভঞ্জাপেত্ৱা সুৱণ্ণিট্ঠকং কাৰেসি ৰতনাযতং ৱিদত্থিৱিত্থতং চতুৰঙ্গুলুব্বেধং. ততো হৰিতালমনোসিলাপিণ্ডং গহেত্ৱা অট্ঠ উপ্পলহত্থকে আদায কস্সপদসবলস্স চেতিযকৰণট্ঠানং গতা. তস্মিঞ্চ খণে একা ইট্ঠকপন্তি পৰিক্খিপিত্ৱা আগচ্ছমানা ঘটনিট্ঠকায ঊনা হোতি. সেট্ঠিধীতা ৱড্ঢকিং আহ – ‘‘ইমং ইট্ঠকং এত্থ ঠপেথা’’তি. অম্ম, ভদ্দকে কালে আগতাসি, সযমেৱ ঠপেহীতি. সা আৰুয্হ তেলেন হৰিতালমনোসিলং যোজেত্ৱা তেন বন্ধনেন ইট্ঠকং পতিট্ঠপেত্ৱা উপৰি অট্ঠহি উপ্পলহত্থকেহি পূজং কত্ৱা ৱন্দিত্ৱা, ‘‘নিব্বত্তনিব্বত্তট্ঠানে মে কাযতো চন্দনগন্ধো ৱাযতু, মুখতো উপ্পলগন্ধো’’তি পত্থনং কত্ৱা, চেতিযং ৱন্দিত্ৱা, পদক্খিণং কত্ৱা অগমাসি.

অথ তস্মিংযেৱ খণে যস্স সেট্ঠিপুত্তস্স পঠমং গেহং নীতা, তস্স তং আৰব্ভ সতি উদপাদি. নগৰেপি নক্খত্তং সংঘুট্ঠং হোতি. সো উপট্ঠাকে আহ – ‘‘তদা ইধ আনীতা সেট্ঠিধীতা অত্থি, কহং সা’’তি? ‘‘কুলগেহে সামী’’তি. ‘‘আনেথ নং, নক্খত্তং কীড়িস্সামা’’তি. তে গন্ত্ৱা, তং ৱন্দিত্ৱা ঠিতা ‘‘কিং, তাতা, আগতত্থা’’তি? তায পুট্ঠা তং পৱত্তিং আচিক্খিংসু. ‘‘তাতা, মযা আভৰণভণ্ডেন চেতিযং পূজিতং, আভৰণং মে নত্থী’’তি. তে গন্ত্ৱা সেট্ঠিপুত্তস্স আৰোচেসুং. ‘‘আনেথ নং, পিড়ন্ধনং লভিস্সামা’’তি. তে আনযিংসু. তস্সা সহ ঘৰপ্পৱেসেন সকলগেহং চন্দনগন্ধঞ্চেৱ নীলুপ্পলগন্ধঞ্চ ৱাযি.

সেট্ঠিপুত্তো তং পুচ্ছি – ‘‘পঠমং তৱ সৰীৰতো দুগ্গন্ধো ৱাযি, ইদানি পন তে সৰীৰতো চন্দনগন্ধো, মুখতো উপ্পলগন্ধো ৱাযতি. কিং এত’’ন্তি? সা আদিতো পট্ঠায অত্তনো কতকম্মং আৰোচেসি. সেট্ঠিপুত্তো ‘‘নিয্যানিকং ৱত বুদ্ধানং সাসন’’ন্তি পসীদিত্ৱা যোজনিকং সুৱণ্ণচেতিযং কম্বলকঞ্চুকেন পৰিক্খিপিত্ৱা তত্থ তত্থ ৰথচক্কপ্পমাণেহি সুৱণ্ণপদুমেহি অলঙ্কৰি. তেসং দ্ৱাদসহত্থা ওলম্বকা হোন্তি. সো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তিত্ৱা ততো চুতো বাৰাণসিতো যোজনমত্তে ঠানে অঞ্ঞতৰস্মিং অমচ্চকুলে নিব্বত্তি. সেট্ঠিকঞ্ঞা দেৱলোকতো চৱিত্ৱা ৰাজকুলে জেট্ঠধীতা হুত্ৱা নিব্বত্তি.

তেসু ৱযপ্পত্তেসু কুমাৰস্স ৱসনগামে নক্খত্তং সংঘুট্ঠং, সো মাতৰং আহ – ‘‘সাটকং মে অম্ম দেহি, নক্খত্তং কীড়িস্সামী’’তি. সা ধোতৱত্থং নীহৰিত্ৱা অদাসি. ‘‘অম্ম থূলং ইদ’’ন্তি. অঞ্ঞং নীহৰিত্ৱা অদাসি, তম্পি পটিক্খিপি. অঞ্ঞং নীহৰিত্ৱা অদাসি, তম্পি পটিক্খিপি. অথ নং মাতা আহ – ‘‘তাত, যাদিসে গেহে মযং জাতা, নত্থি নো ইতো সুখুমতৰস্স পটিলাভায পুঞ্ঞ’’ন্তি. ‘‘লভনট্ঠানং গচ্ছামি অম্মা’’তি. ‘‘পুত্ত অহং অজ্জেৱ তুয্হং বাৰাণসিনগৰে ৰজ্জপটিলাভম্পি ইচ্ছামী’’তি. সো মাতৰং ৱন্দিত্ৱা আহ – ‘‘গচ্ছামি অম্মা’’তি. ‘‘গচ্ছ, তাতা’’তি. এৱং কিৰস্সা চিত্তং অহোসি – ‘‘কহং গমিস্সতি, ইধ ৱা এত্থ ৱা গেহে নিসীদিস্সতী’’তি? সো পন পুঞ্ঞনিযামেন নিক্খমিত্ৱা বাৰাণসিং গন্ত্ৱা উয্যানে মঙ্গলসিলাপট্টে সসীসং পাৰুপিত্ৱা নিপজ্জি. সো চা বাৰাণসিৰঞ্ঞো কালঙ্কতস্স সত্তমো দিৱসো হোতি.

অমচ্চা ৰঞ্ঞো সৰীৰকিচ্চং কত্ৱা ৰাজঙ্গণে নিসীদিত্ৱা মন্তযিংসু – ‘‘ৰঞ্ঞো একা ধীতাৱ অত্থি, পুত্তো নত্থি. অৰাজকং ৰজ্জং ন তিট্ঠতি. কো ৰাজা হোতী’’তি মন্তেত্ৱা, ‘‘ত্ৱং হোহি, ত্ৱং হোহী’’তি. পুৰোহিতো আহ – ‘‘বহুং ওলোকেতুং ন ৱট্টতি, ফুস্সৰথং ৱিস্সজ্জেমা’’তি. তে কুমুদৱণ্ণে চত্তাৰো সিন্ধৱে যোজেত্ৱা, পঞ্চৱিধং ৰাজককুধভণ্ডং সেতচ্ছত্তঞ্চ ৰথস্মিংযেৱ ঠপেত্ৱা ৰথং ৱিস্সজ্জেত্ৱা পচ্ছতো তূৰিযানি পগ্গণ্হাপেসুং. ৰথো পাচীনদ্ৱাৰেন নিক্খমিত্ৱা উয্যানাভিমুখো অহোসি, ‘‘পৰিচযেন উয্যানাভিমুখো গচ্ছতি, নিৱত্তেমা’’তি কেচি আহংসু. পুৰোহিতো ‘‘মা নিৱত্তযিত্থা’’তি আহ. ৰথো কুমাৰং পদক্খিণং কত্ৱা আৰোহনসজ্জো হুত্ৱা অট্ঠাসি. পুৰোহিতো পাৰুপনকণ্ণং অপনেত্ৱা পাদতলানি ওলোকেন্তো ‘‘তিট্ঠতু অযং দীপো, দ্ৱিসহস্সদীপপৰিৱাৰেসু চতূসু দীপেসু এস ৰজ্জং কাতুং যুত্তো’’তি ৱত্ৱা, ‘‘পুনপি তূৰিযানি পগ্গণ্হাথ পুনপি পগ্গণ্হাথা’’তি তিক্খত্তুং তূৰিযানি পগ্গণ্হাপেসি.

অথ কুমাৰো মুখং ৱিৱৰিত্ৱা ওলোকেত্ৱা, ‘‘কেন কম্মেন আগতত্থা’’তি? আহ. ‘‘দেৱ, তুম্হাকং ৰজ্জং পাপুণাতী’’তি. ‘‘ৰাজা কহ’’ন্তি. ‘‘দেৱত্তং গতো সামী’’তি. ‘‘কতি দিৱসা অতিক্কন্তা’’তি? ‘‘অজ্জ সত্তমো দিৱসো’’তি. ‘‘পুত্তো ৱা ধীতা ৱা নত্থী’’তি. ‘‘ধীতা অত্থি দেৱ, পুত্তো নত্থী’’তি. ‘‘তেন হি কৰিস্সামি ৰজ্জ’’ন্তি. তে তাৱদেৱ অভিসেকমণ্ডপং কত্ৱা ৰাজধীতৰং সব্বালঙ্কাৰেহি অলঙ্কৰিত্ৱা উয্যানং আনেত্ৱা কুমাৰস্স অভিসেকং অকংসু.

অথস্স কতাভিসেকস্স সতসহস্সগ্ঘনিকং ৱত্থং উপহৰিংসু. সো ‘‘কিমিদং, তাতা’’তি? আহ. ‘‘নিৱাসনৱত্থং দেৱা’’তি. ‘‘ননু, তাতা, থূল’’ন্তি. ‘‘মনুস্সানং পৰিভোগৱত্থেসু ইতো সুখুমতৰং নত্থি দেৱা’’তি. ‘‘তুম্হাকং ৰাজা এৱৰূপং নিৱাসেসী’’তি? ‘‘আম, দেৱা’’তি. ‘‘ন মঞ্ঞে পুঞ্ঞৱা তুম্হাকং ৰাজা, সুৱণ্ণভিঙ্গাৰং আহৰথ, লভিস্সাম ৱত্থ’’ন্তি. সুৱণ্ণভিঙ্গাৰং আহৰিংসু. সো উট্ঠায হত্থে ধোৱিত্ৱা, মুখং ৱিক্খালেত্ৱা, হত্থেন উদকং আদায, পুৰত্থিমদিসায অব্ভুক্কিৰি, ঘনপথৱিং ভিন্দিত্ৱা অট্ঠ কপ্পৰুক্খা উট্ঠহিংসু. পুন উদকং গহেত্ৱা দক্খিণং পচ্ছিমং উত্তৰন্তি এৱং চতস্সো দিসা অব্ভুক্কিৰি, সব্বদিসাসু অট্ঠ অট্ঠ কত্ৱা দ্ৱত্তিংস কপ্পৰুক্খা উট্ঠহিংসু. সো একং দিব্বদুস্সং নিৱাসেত্ৱা একং পাৰুপিত্ৱা ‘‘নন্দৰঞ্ঞো ৱিজিতে সুত্তকন্তিকা ইত্থিযো মা সুত্তং কন্তিংসূতি এৱং ভেৰিং চাৰাপেথা’’তি ৱত্ৱা, ছত্তং উস্সাপেত্ৱা, অলঙ্কতপটিযত্তো হত্থিক্খন্ধৱৰগতো নগৰং পৱিসিত্ৱা, পাসাদং আৰুয্হ মহাসম্পত্তিং অনুভৱি.

এৱং কালে গচ্ছন্তে একদিৱসং দেৱী ৰঞ্ঞো সম্পত্তিং দিস্ৱা, ‘‘অহো তপস্সী’’তি কাৰুঞ্ঞাকাৰং দস্সেসি. ‘‘কিমিদং দেৱী’’তি? চ পুট্ঠা, ‘‘অতিমহতী, দেৱ, সম্পত্তি, অতীতে বুদ্ধানং সদ্দহিত্ৱা কল্যাণং অকত্থ, ইদানি অনাগতস্স পচ্চযং কুসলং ন কৰোথা’’তি? আহ. ‘‘কস্স দস্সামি? সীলৱন্তো নত্থী’’তি. ‘‘অসুঞ্ঞো, দেৱ, জম্বুদীপো অৰহন্তেহি, তুম্হে দানমেৱ সজ্জেথ, অহং অৰহন্তে লচ্ছামী’’তি আহ. ৰাজা পুনদিৱসে পাচীনদ্ৱাৰে দানং সজ্জাপেসি. দেৱী পাতোৱ উপোসথঙ্গানি অধিট্ঠায উপৰিপাসাদে পুৰত্থাভিমুখা উৰেন নিপজ্জিত্ৱা – ‘‘সচে এতিস্সা দিসায অৰহন্তো অত্থি, আগচ্ছন্তু অম্হাকং ভিক্খং গণ্হন্তূ’’তি আহ. তস্সং দিসাযং অৰহন্তো নাহেসুং. তং সক্কাৰং কপণদ্ধিকযাচকানং অদংসু.

পুনদিৱসে দক্খিণদ্ৱাৰে দানং সজ্জেত্ৱা তথেৱ অকাসি, পুনদিৱসে পচ্ছিমদ্ৱাৰে. উত্তৰদ্ৱাৰে সজ্জিতদিৱসে পন দেৱিযা তথেৱ নিমন্তেন্তিযা হিমৱন্তে ৱসন্তানং পদুমৱতিযা পুত্তানং পঞ্চসতানং পচ্চেকবুদ্ধানং জেট্ঠকো মহাপদুমপচ্চেকবুদ্ধো ভাতিকে আমন্তেসি ‘‘মাৰিসা, নন্দৰাজা তুম্হে নিমন্তেতি, অধিৱাসেথ তস্সা’’তি. তে অধিৱাসেত্ৱা পুনদিৱসে অনোতত্তদহে মুখং ধোৱিত্ৱা আকাসেন আগন্ত্ৱা উত্তৰদ্ৱাৰে ওতৰিংসু. মনুস্সা গন্ত্ৱা ‘‘পঞ্চসতা, দেৱ, পচ্চেকবুদ্ধা আগতা’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ৰাজা সদ্ধিং দেৱিযা গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধে পাসাদং আৰোপেত্ৱা তেসং দানং দত্ৱা ভত্তকিচ্চাৱসানে ৰাজা সঙ্ঘথেৰস্স, দেৱী সঙ্ঘনৱকস্স পাদমূলে নিপজ্জিত্ৱা, ‘‘অয্যা পচ্চযেহি ন কিলমিস্সন্তি, মযং পুঞ্ঞেন ন হাযিস্সাম, অম্হাকং যাৱজীৱং ইধ নিৱাসায পটিঞ্ঞং দেথা’’তি পটিঞ্ঞং কাৰেত্ৱা উয্যানে পঞ্চ পণ্ণসালাসতানি পঞ্চ চঙ্কমনসতানীতি সব্বাকাৰেন নিৱাসট্ঠানং সম্পাদেত্ৱা তত্থ ৱসাপেসুং.

এৱং কালে গচ্ছন্তে ৰঞ্ঞো পচ্চন্তো কুপিতো. ‘‘অহং পচ্চন্তং ৱূপসমেতুং গচ্ছামি, ত্ৱং পচ্চেকবুদ্ধেসু মা পমজ্জী’’তি দেৱিং ওৱদিত্ৱা গতো. তস্মিং অনাগতেযেৱ পচ্চেকবুদ্ধানং আযুসঙ্খাৰা খীণা. মহাপদুমপচ্চেকবুদ্ধো তিযামৰত্তিং ঝানকীড়ং কীড়িত্ৱা অৰুণুগ্গমনে আলম্বনফলকং আলম্বিত্ৱা ঠিতকোৱ অনুপাদিসেসায নিব্বানধাতুযা পৰিনিব্বাযি, এতেনুপাযেন সেসাপীতি সব্বেপি পৰিনিব্বুতা. পুনদিৱসে দেৱী পচ্চেকবুদ্ধানং নিসীদনট্ঠানং হৰিতূপলিত্তং কাৰেত্ৱা পুপ্ফানি ৱিকিৰিত্ৱা ধূপং দত্ৱা তেসং আগমনং ওলোকযন্তী নিসিন্না আগমনং অপস্সন্তী পুৰিসং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ, তাত, জানাহি, কিং অয্যানং কিঞ্চি অফাসুক’’ন্তি? সো গন্ত্ৱা মহাপদুমস্স পণ্ণসালায দ্ৱাৰং ৱিৱৰিত্ৱা তত্থ অপস্সন্তো চঙ্কমনং গন্ত্ৱা আলম্বনফলকং নিস্সায ঠিতং দিস্ৱা ৱন্দিত্ৱা, ‘‘কালো, ভন্তে’’তি আহ. পৰিনিব্বুতসৰীৰং কিং কথেস্সতি? সো ‘‘নিদ্দাযতি মঞ্ঞে’’তি গন্ত্ৱা পিট্ঠিপাদে হত্থেন পৰামসি. পাদানং সীতলতায চেৱ থদ্ধতায চ পৰিনিব্বুতভাৱং ঞত্ৱা দুতিযস্স সন্তিকং অগমাসি, এৱং ততিযস্সাতি সব্বেসং পৰিনিব্বুতভাৱং ঞত্ৱা ৰাজকুলং গতো. ‘‘কহং, তাত, পচ্চেকবুদ্ধা’’তি? পুট্ঠো ‘‘পৰিনিব্বুতা, দেৱী’’তি আহ. দেৱী কন্দন্তী ৰোদন্তী নিক্খমিত্ৱা নাগৰেহি সদ্ধিং তত্থ গন্ত্ৱা সাধুকীড়িতং কাৰেত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধানং সৰীৰকিচ্চং কত্ৱা ধাতুযো গহেত্ৱা চেতিযং পতিট্ঠাপেসি.

ৰাজা পচ্চন্তং ৱূপসমেত্ৱা আগতো পচ্চুগ্গমনং আগতং দেৱিং পুচ্ছি ‘‘কিং, ভদ্দে, পচ্চেকবুদ্ধেসু নপ্পমজ্জি, নিৰোগা অয্যা’’তি? ‘‘পৰিনিব্বুতা দেৱা’’তি. ৰাজা চিন্তেসি – ‘‘এৱৰূপানম্পি পণ্ডিতানং মৰণং উপ্পজ্জতি, অম্হাকং কুতো মোক্খো’’তি? সো নগৰং অগন্ত্ৱা উয্যানমেৱ পৱিসিত্ৱা জেট্ঠপুত্তং পক্কোসাপেত্ৱা তস্স ৰজ্জং পটিযাদেত্ৱা সযং সমণকপব্বজ্জং পব্বজি, দেৱীপি ‘‘ইমস্মিং পব্বজিতে অহং কিং কৰিস্সামী’’তি? তত্থেৱ উয্যানে পব্বজিতা. দ্ৱেপি ঝানং ভাৱেত্ৱা ততো চুতা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তিংসু.

তেসু তত্থেৱ ৱসন্তেসু অম্হাকং সত্থা লোকে উপ্পজ্জিত্ৱা পৱত্তিতৱৰধম্মচক্কো অনুপুব্বেন ৰাজগহং পাৱিসি. অযং পিপ্পলিমাণৱো মগধৰট্ঠে মহাতিত্থব্ৰাহ্মণগামে কপিলব্ৰাহ্মণস্স অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তো, অযং ভদ্দা কাপিলানী মদ্দৰট্ঠে সাগলনগৰে কোসিযগোত্তব্ৰাহ্মণস্স অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং নিব্বত্তা. তেসং খো অনুক্কমেন ৱড্ঢমানানং পিপ্পলিমাণৱস্স ৱীসতিমে ৱস্সে ভদ্দায সোড়সমে ৱস্সে সম্পত্তে মাতাপিতৰো পুত্তং ওলোকেত্ৱা, ‘‘তাত, ত্ৱং ৱযপ্পত্তো, কুলৱংসো নাম পতিট্ঠপেতব্বো’’তি অতিৱিয নিপ্পীড়যিংসু. মাণৱো আহ – ‘‘ময্হং সোতপথে এৱৰূপং কথং মা কথেথ. অহং যাৱ তুম্হে ধৰথ, তাৱ পটিজগ্গিস্সামি, তুম্হাকং পচ্ছতো নিক্খমিত্ৱা পব্বজিস্সামী’’তি. তে কতিপাহং অতিক্কমিত্ৱা পুন কথযিংসু, সোপি তথেৱ পটিক্খিপি. পুন কথযিংসু, পুনপি পটিক্খিপি. ততো পট্ঠায মাতা নিৰন্তৰং কথেতিযেৱ.

মাণৱো ‘‘মম মাতৰং সঞ্ঞাপেস্সামী’’তি ৰত্তসুৱণ্ণস্স নিক্খসহস্সং দত্ৱা সুৱণ্ণকাৰেহি একং ইত্থিৰূপং কাৰাপেত্ৱা তস্স মজ্জনঘট্টনাদিকম্মপৰিযোসানে তং ৰত্তৱত্থং নিৱাসাপেত্ৱা ৱণ্ণসম্পন্নেহি পুপ্ফেহি চেৱ নানাঅলঙ্কাৰেহি চ অলঙ্কাৰাপেত্ৱা মাতৰং পক্কোসাপেত্ৱা আহ – ‘‘অম্ম এৱৰূপং আৰম্মণং লভন্তো গেহে ৱসামি, অলভন্তো ন ৱসামী’’তি. পণ্ডিতা ব্ৰাহ্মণী চিন্তেসি – ‘‘ময্হং পুত্তো পুঞ্ঞৱা দিন্নদানো কতাভিনীহাৰো, পুঞ্ঞং কৰোন্তো ন এককোৱ অকাসি, অদ্ধা এতেন সহ কতপুঞ্ঞা সুৱণ্ণৰূপকপটিভাগা ভৱিস্সতী’’তি অট্ঠ ব্ৰাহ্মণে পক্কোসাপেত্ৱা সব্বকামেহি সন্তপ্পেত্ৱা সুৱণ্ণৰূপকং ৰথং আৰোপেত্ৱা, ‘‘গচ্ছথ, তাতা, যত্থ অম্হাকং জাতিগোত্তভোগেহি সমানকুলে এৱৰূপং দাৰিকং পস্সথ, ইমমেৱ সুৱণ্ণৰূপকং, পণ্ণাকাৰং কত্ৱা দেথা’’তি উয্যোজেসি.

তে ‘‘অম্হাকং নাম এতং কম্ম’’ন্তি নিক্খমিত্ৱা, ‘‘কত্থ গমিস্সামা’’তি? চিন্তেত্ৱা, ‘‘মদ্দৰট্ঠং নাম ইত্থাকৰো, মদ্দৰট্ঠং গমিস্সামা’’তি মদ্দৰট্ঠে সাগলনগৰং অগমিংসু. তত্থ তং সুৱণ্ণৰূপকং ন্হানতিত্থে ঠপেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. অথ ভদ্দায ধাতী ভদ্দং ন্হাপেত্ৱা অলঙ্কৰিত্ৱা সিৰিগব্ভে নিসীদাপেত্ৱা ন্হাযিতুং আগচ্ছন্তী তং ৰূপকং দিস্ৱা, ‘‘অয্যধীতা মে ইধাগতা’’তি সঞ্ঞায তজ্জেত্ৱা ‘‘দুব্বিনিতে, কিং ত্ৱং ইধাগতা’’তি? তলসত্তিকং উগ্গিৰিত্ৱা, ‘‘গচ্ছ সীঘ’’ন্তি গণ্ডপস্সে পহৰি. হত্থো পাসাণে পটিহতো ৱিয কম্পিত্থ. সা পটিক্কমিত্ৱা ‘‘এৱং থদ্ধং নাম মহাগীৱং দিস্ৱা, ‘অয্যধীতা মে’তি সঞ্ঞং উপ্পাদেসিং, অয্যধীতায হি মে অযং নিৱাসনপটিগ্গাহিকাপি অযুত্তা’’তি আহ. অথ নং তে মনুস্সা পৰিৱাৰেত্ৱা ‘‘এৱৰূপা তে সামিধীতা’’তি পুচ্ছিংসু. ‘‘কিং এসা, ইমায সতগুণেন সহস্সগুণেন ময্হং অয্যা অভিৰূপতৰা, দ্ৱাদসহত্থে গব্ভে নিসিন্নায পদীপকিচ্চং নত্থি, সৰীৰোভাসেনেৱ তমং ৱিধমতী’’তি. ‘‘তেন হি আগচ্ছা’’তি তং খুজ্জং গহেত্ৱা সুৱণ্ণৰূপকং ৰথং আৰোপেত্ৱা কোসিযগোত্তস্স ঘৰদ্ৱাৰে ঠত্ৱা আগমনং নিৱেদযিংসু.

ব্ৰাহ্মণো পটিসন্থাৰং কত্ৱা, ‘‘কুতো আগতত্থা’’তি? পুচ্ছি. ‘‘মগধৰট্ঠে মহাতিত্থগামে কপিলব্ৰাহ্মণস্স ঘৰতো’’তি. ‘‘কিং কাৰণা আগতা’’তি. ‘‘ইমিনা নাম কাৰণেনা’’তি. ‘‘কল্যাণং, তাতা, সমজাতিগোত্তৱিভৱো অম্হাকং ব্ৰাহ্মণো, দস্সামি দাৰিক’’ন্তি পণ্ণাকাৰং গণ্হি. তে কপিলব্ৰাহ্মণস্স সাসনং পহিণিংসু – ‘‘লদ্ধা দাৰিকা, কত্তব্বং কৰোথা’’তি. তং সাসনং সুত্ৱা পিপ্পলিমাণৱস্স আৰোচযিংসু – ‘‘লদ্ধা কিৰ দাৰিকা’’তি. মাণৱো ‘‘অহং ন লভিস্সামীতি চিন্তেসিং, ইমে লদ্ধাতি চ ৱদন্তি, অনত্থিকো হুত্ৱা পণ্ণং পেসিস্সামী’’তি ৰহোগতো পণ্ণং লিখি, ‘‘ভদ্দা অত্তনো জাতিগোত্তভোগানুৰূপং ঘৰাৱাসং লভতু, অহং নিক্খমিত্ৱা পব্বজিস্সামি, মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনী অহোসী’’তি. ভদ্দাপি ‘‘অসুকস্স কিৰ মং দাতুকামা’’তি সুত্ৱা ৰহোগতা পণ্ণং লিখি, ‘‘অয্যপুত্তো অত্তনো জাতিগোত্তভোগানুৰূপং ঘৰাৱাসং লভতু. অহং নিক্খমিত্ৱা পব্বজিস্সামি, মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰী অহোসী’’তি. দ্ৱেপি পণ্ণানি অন্তৰামগ্গে সমাগচ্ছিংসু. ‘‘ইদং কস্স পণ্ণ’’ন্তি? পিপ্পলিমাণৱেন ভদ্দায পহিতন্তি. ‘‘ইদং কস্স পণ্ণ’’ন্তি? ভদ্দায পিপ্পলিমাণৱস্স পহিতন্তি চ ৱুত্তে দ্ৱেপি ৱাচেত্ৱা, ‘‘পস্সথ দাৰকানং কম্ম’’ন্তি ফালেত্ৱা অৰঞ্ঞে ছড্ডেত্ৱা সমানপণ্ণং লিখিত্ৱা ইতো চ এত্তো চ পেসেসুং. ইতি তেসং অনিচ্ছমানানংযেৱ সমাগমো অহোসি.

তংদিৱসংযেৱ চ মাণৱোপি একং পুপ্ফদামং গন্থাপেসি, ভদ্দাপি একং গন্থাপেসি. তানি আসনমজ্ঝে ঠপেত্ৱা ভুত্তসাযমাসা উভোপি ‘‘সযনং আৰুহিস্সামা’’তি সমাগন্ত্ৱা মাণৱো দক্খিণপস্সেন সযনং আৰুহি. ভদ্দা ৱামপস্সেন আৰুহিত্ৱা আহ – ‘‘যস্স পস্সে পুপ্ফানি মিলাযন্তি, তস্স ৰাগচিত্তং উপ্পন্নন্তি ৱিজানিস্সাম, ইমং পুপ্ফদামং ন অল্লীযিতব্ব’’ন্তি. তে পন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সৰীৰসম্ফস্সভযেন তিযামৰত্তিং নিদ্দং অনোক্কমন্তাৱ ৱীতিনামেন্তি, দিৱা পন হসিতমত্তম্পি ন হোতি. তে লোকামিসেন অসংসট্ঠা যাৱ মাতাপিতৰো ধৰন্তি, তাৱ কুটুম্বং অৱিচাৰেত্ৱা তেসু কালঙ্কতেসু ৱিচাৰযিংসু. মহতী মাণৱস্স সম্পত্তি, একদিৱসং সৰীৰং উব্বট্টেত্ৱা ছড্ডেতব্বং সুৱণ্ণচুণ্ণমেৱ মগধনাড়িযা দ্ৱাদসনাড়িমত্তং লদ্ধুং ৱট্টতি. যন্তবদ্ধানি সট্ঠি মহাতড়াকানি, কম্মন্তো দ্ৱাদসযোজনিকো, অনুৰাধপুৰপ্পমাণা চুদ্দস দাসগামা, চুদ্দস হত্থানীকা, চুদ্দস অস্সানীকা, চুদ্দস ৰথানীকা.

সো একদিৱসং অলঙ্কতং অস্সং আৰুয্হ মহাজনপৰিৱুতো কম্মন্তং গন্ত্ৱা খেত্তকোটিযং ঠিতো নঙ্গলেহি ভিন্নট্ঠানতো কাকাদযো সকুণে গণ্ডুপ্পাদকাদিপাণে উদ্ধৰিত্ৱা খাদন্তে দিস্ৱা, ‘‘তাতা, ইমে কিং খাদন্তী’’তি পুচ্ছি? ‘‘গণ্ডুপ্পাদকে অয্যা’’তি. ‘‘এতেহি কতং পাপং কস্স হোতী’’তি? ‘‘তুম্হাকং, অয্যা’’তি. সো চিন্তেসি – ‘‘সচে এতেহি কতং পাপং ময্হং হোতি, কিং মে কৰিস্সতি সত্তঅসীতিকোটিধনং? কিং দ্ৱাদসযোজনো কম্মন্তো, কিং যন্তবদ্ধানি সট্ঠি মহাতড়াকানি, কিং চুদ্দস গামা? সব্বমেতং ভদ্দায কাপিলানিযা নিয্যাতেত্ৱা নিক্খমিত্ৱা পব্বজিস্সামী’’তি.

ভদ্দাপি কাপিলানী তস্মিং খণে অব্ভন্তৰৱত্থুম্হি তযো তিলকুম্ভে পত্থৰাপেত্ৱা ধাতীহি পৰিৱুতা নিসিন্না কাকে তিলপাণকে খাদমানে দিস্ৱা, ‘‘অম্মা কিং ইমে খাদন্তী’’তি? পুচ্ছি. ‘‘পাণকে অয্যে’’তি. ‘‘অকুসলং কস্স হোতী’’তি? ‘‘তুম্হাকং অয্যে’’তি. সা চিন্তেসি – ‘‘ময্হং চতুহত্থৱত্থং নাড়িকোদনমত্তঞ্চ লদ্ধুং ৱট্টতি, যদি চ পনেতং এত্তকেন জনেন কতং অকুসলং ময্হং হোতি, ভৱসহস্সেনপি ৱট্টতো সীসং উক্খিপিতুং ন সক্কা, অয্যপুত্তে আগতমত্তেযেৱ সব্বং তস্স নিয্যাতেত্ৱা নিক্খম্ম পব্বজিস্সামী’’তি.

মাণৱো আগন্ত্ৱা ন্হত্ৱা পাসাদং আৰুয্হ মহাৰহে পল্লঙ্কে নিসীদি, অথস্স চক্কৱত্তিনো অনুচ্ছৱিকং ভোজনং সজ্জযিংসু. দ্ৱেপি ভুঞ্জিত্ৱা পৰিজনে নিক্খন্তে ৰহোগতা ফাসুকট্ঠানে নিসীদিংসু. ততো মাণৱো ভদ্দং আহ – ‘‘ভদ্দে, ত্ৱং ইমং ঘৰং আগচ্ছন্তী কিত্তকং ধনং আহৰী’’তি? ‘‘পঞ্চপণ্ণাস সকটসহস্সানি অয্যা’’তি. ‘‘এতং সব্বং, যা চ ইমস্মিং ঘৰে সত্তঅসীতিকোটিযো, যন্তবদ্ধা সট্ঠিতড়াকাদিভেদা সম্পত্তি অত্থি, সব্বং তুয্হংযেৱ নিয্যাতেমী’’তি. ‘‘তুম্হে পন অয্যা’’তি. ‘‘অহং পব্বজিস্সামী’’তি. ‘‘অয্যা অহম্পি তুম্হাকংযেৱ আগমনং ওলোকযমানা নিসিন্না, অহম্পি পব্বজিস্সামী’’তি. তেসং আদিত্তপণ্ণকুটি ৱিয তযো ভৱা উপট্ঠহিংসু. তে ‘‘পব্বজিস্সামা’’তি ৱত্ৱা অন্তৰাপণতো কসাযৰসপীতানি ৱত্থানি মত্তিকাপত্তে চ আহৰাপেত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং কেসে ওহাৰেত্ৱা, ‘‘যে লোকে অৰহন্তো, তে উদ্দিস্স অম্হাকং পব্বজ্জা’’তি পব্বজিত্ৱা থৱিকাসু পত্তে ওসাপেত্ৱা অংসে লগ্গেত্ৱা পাসাদতো ওতৰিংসু. গেহে দাসেসু চ কম্মকাৰেসু চ ন কোচি সঞ্জানি.

অথ নে ব্ৰাহ্মণগামতো নিক্খম্ম দাসগামদ্ৱাৰেন গচ্ছন্তে আকপ্পকুত্তৱসেন দাসগামৱাসিনো সঞ্জানিংসু. তে ৰুদন্তা পাদেসু নিপতিত্ৱা ‘‘কিং অম্হে অনাথে কৰোথ অয্যা’’তি? আহংসু. ‘‘মযং, ভণে ‘আদিত্তপণ্ণসালা ৱিয তযো ভৱা’তি পব্বজিম্হা, সচে তুম্হেসু একেকং ভুজিস্সং কৰোম, ৱস্সসতম্পি নপ্পহোতি, তুম্হেৱ তুম্হাকং সীসং ধোৱিত্ৱা ভুজিস্সা হুত্ৱা জীৱথা’’তি ৱত্ৱা তেসং ৰোদন্তানংযেৱ পক্কমিংসু. থেৰো পুৰতো গচ্ছন্তো নিৱত্তিত্ৱা ওলোকেন্তো চিন্তেসি – ‘‘অযং ভদ্দা কাপিলানী সকলজম্বুদীপগ্ঘনিকা ইত্থী ময্হং পচ্ছতো আগচ্ছতি. ঠানং খো পনেতং ৱিজ্জতি, যং কোচিদেৱ এৱং চিন্তেয্য ‘ইমে পব্বজিত্ৱাপি ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোন্তি, অননুচ্ছৱিকং কৰোন্তী’’তি. ‘‘কোচি ৱা পন মনং পদূসেত্ৱা অপাযপূৰকো ভৱেয্য. ইমং পহায মযা গন্তুং ৱট্টতী’’তি চিত্তং উপ্পাদেসি.

সো পুৰতো গচ্ছন্তো দ্ৱেধাপথং দিস্ৱা তস্স মত্থকে অট্ঠাসি. ভদ্দাপি আগন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা অট্ঠাসি. অথ নং আহ – ‘‘ভদ্দে, তাদিসিং ইত্থিং মম পচ্ছতো আগচ্ছন্তিং দিস্ৱা, ‘ইমে পব্বজিত্ৱাপি ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোন্তী’তি চিন্তেত্ৱা অম্হেসু পদুট্ঠচিত্তো মহাজনো অপাযপূৰকো ভৱেয্য. ইমস্মিং দ্ৱেধাপথে ত্ৱং একং গণ্হ, অহং একেন গমিস্সামী’’তি. ‘‘আম, অয্য, পব্বজিতানং মাতুগামো নাম মলং, ‘পব্বজিত্ৱাপি ৱিনা ন ভৱন্তী’তি অম্হাকং দোসং পস্সন্তি, তুম্হে একং মগ্গং গণ্হথ, ৱিনা ভৱিস্সামা’’তি তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা চতূসু ঠানেসু পঞ্চপতিট্ঠিতেন ৱন্দিত্ৱা দসনখসমোধানসমুজ্জলং অঞ্জলিং পগ্গয্হ, ‘‘সতসহস্সকপ্পপ্পমাণে অদ্ধানে কতো মিত্তসন্থৱো অজ্জ ভিজ্জতী’’তি ৱত্ৱা, ‘‘তুম্হে দক্খিণজাতিকা নাম, তুম্হাকং দক্খিণমগ্গো ৱট্টতি, মযং মাতুগামা নাম ৱামজাতিকা, অম্হাকং ৱামমগ্গো ৱট্টতী’’তি ৱন্দিত্ৱা মগ্গং পটিপন্না. তেসং দ্ৱেধাভূতকালে অযং মহাপথৱী ‘‘অহং চক্কৱাড়গিৰিসিনেৰুপব্বতে ধাৰেতুং সক্কোন্তীপি তুম্হাকং গুণে ধাৰেতুং ন সক্কোমী’’তি ৱদন্তী ৱিয ৱিৰৱমানা অকম্পি, আকাসে অসনিসদ্দো ৱিয পৱত্তি, চক্কৱাড়পব্বতো উন্নদি.

সম্মাসম্বুদ্ধো ৱেড়ুৱনমহাৱিহাৰে গন্ধকুটিযং নিসিন্নো পথৱীকম্পনসদ্দং সুত্ৱা, ‘‘কস্স নু খো পথৱী কম্পতী’’তি? আৱজ্জেন্তো ‘‘পিপ্পলিমাণৱো চ ভদ্দা চ কাপিলানী মং উদ্দিস্স অপ্পমেয্যং সম্পত্তিং পহায পব্বজিতা, তেসং ৱিযোগট্ঠানে উভিন্নম্পি গুণবলেন অযং পথৱীকম্পো জাতো, মযাপি এতেসং সঙ্গহং কাতুং ৱট্টতী’’তি গন্ধকুটিতো নিক্খম্ম সযমেৱ পত্তচীৱৰং আদায, অসীতিমহাথেৰেসু কঞ্চি অনামন্তেত্ৱা তিগাৱুতং মগ্গং পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা ৰাজগহস্স চ নাড়ন্দায চ অন্তৰে বহুপুত্তকনিগ্ৰোধৰুক্খমূলে পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা নিসীদি. নিসীদন্তো পন অঞ্ঞতৰো পংসুকূলিকো ৱিয অনিসীদিত্ৱা বুদ্ধৱেসং গহেত্ৱা অসীতিহত্থা ঘনবুদ্ধৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেন্তো নিসীদি. ইতি তস্মিং খণে পণ্ণছত্তসকটচক্ককূটাগাৰাদিপ্পমাণা বুদ্ধৰস্মিযো ইতো চিতো চ ৱিপ্ফন্দন্তিযো ৱিধাৱন্তিযো চন্দিমসহস্সসূৰিযসহস্সউগ্গমনকালো ৱিয কুৰুমানা তং ৱনন্তৰং একোভাসং অকংসু. দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণানং সিৰিযা সমুজ্জলিততাৰাগণং ৱিয গগনং, সুপুপ্ফিতকমলকুৱলযং ৱিয সলিলং, ৱনন্তৰং ৱিৰোচিত্থ. নিগ্ৰোধৰুক্খস্স নাম খন্ধো সেতো হোতি, পত্তানি নীলানি পক্কানি ৰত্তানি. তস্মিং পন দিৱসে সতসাখো নিগ্ৰোধৰুক্খো সুৱণ্ণৱণ্ণো অহোসি.

ইতি যা সা অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নোতি পদস্স অত্থং ৱত্ৱা, ‘‘ইদানি যথা এস পব্বজিতো, যথা চ অদ্ধানমগ্গং পটিপন্নো. ইমস্স অত্থস্স আৱিভাৱত্থং অভিনীহাৰতো পট্ঠায অযং অনুপুব্বিকথা কথেতব্বা’’তি ৱুত্তা, সা এৱং ৱেদিতব্বা.

অন্তৰা চ ৰাজগহং অন্তৰা চ নাড়ন্দন্তি ৰাজগহস্স চ নাড়ন্দায চ অন্তৰে. সত্থাৰঞ্চ ৱতাহং পস্সেয্যং ভগৱন্তমেৱ পস্সেয্যন্তি সচে অহং সত্থাৰং পস্সেয্যং, ইমংযেৱ ভগৱন্তং পস্সেয্যং. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সত্থাৰা ভৱিতুং সক্কাতি. সুগতঞ্চ ৱতাহং পস্সেয্যং ভগৱন্তমেৱ পস্সেয্যন্তি সচে অহং সম্মাপটিপত্তিযা সুট্ঠু গতত্তা সুগতং নাম পস্সেয্যং, ইমংযেৱ ভগৱন্তং পস্সেয্যং. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সুগতেন ভৱিতুং সক্কাতি. সম্মাসম্বুদ্ধঞ্চ ৱতাহং পস্সেয্যং ভগৱন্তমেৱ পস্সেয্যন্তি সচে অহং সম্মা সামঞ্চ সচ্চানি বুদ্ধত্তা সম্মাসম্বুদ্ধং নাম পস্সেয্যং, ইমংযেৱ ভগৱন্তং পস্সেয্যং. ন হি মে ইতো অঞ্ঞেন সম্মাসম্বুদ্ধেন ভৱিতুং সক্কাতি অযমেত্থ অধিপ্পাযো. এৱং দস্সনেনেৱ ‘‘ভগৱতি ‘অযং সত্থা, অযং সুগতো, অযং সম্মাসম্বুদ্ধো’তি নিক্কঙ্খো অহং, আৱুসো, অহোসি’’ন্তি দীপেতি. সত্থা মে, ভন্তেতি ইদং কিঞ্চাপি দ্ৱে ৱাৰে আগতং, তিক্খত্তুং পন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ইমিনা হি সো ‘‘এৱং তিক্খত্তুং সাৱকত্তং সাৱেসিং, আৱুসো’’তি দীপেতি.

অজানঞ্ঞেৱাতি অজানমানোৱ. দুতিযপদেপি এসেৱ নযো. মুদ্ধাপি তস্স ৱিপতেয্যাতি যস্স অঞ্ঞস্স ‘‘অজানংযেৱ জানামী’’তি পটিঞ্ঞস্স বাহিৰকস্স সত্থুনো এৱং সব্বচেতসা সমন্নাগতো পসন্নচিত্তো সাৱকো এৱৰূপং পৰমনিপচ্চকাৰং কৰেয্য, তস্স ৱণ্টছিন্নতালপক্কং ৱিয গীৱতো মুদ্ধাপি ৱিপতেয্য, সত্তধা পন ফলেয্যাতি অত্থো. কিং ৱা এতেন, সচে মহাকস্সপত্থেৰো ইমিনা চিত্তপ্পসাদেন ইমং পৰমনিপচ্চকাৰং মহাসমুদ্দস্স কৰেয্য, তত্তকপালে পক্খিত্তউদকবিন্দু ৱিয ৱিলযং গচ্ছেয্য. সচে চক্কৱাড়স্স কৰেয্য, থুসমুট্ঠি ৱিয ৱিকিৰেয্য. সচে সিনেৰুপব্বতস্স কৰেয্য, কাকতুণ্ডেন পহটপিট্ঠমুট্ঠি ৱিয ৱিদ্ধংসেয্য. সচে মহাপথৱিযা কৰেয্য, ৱাতাহতভস্মপুঞ্জো ৱিয ৱিকিৰেয্য. এৱৰূপোপি পন থেৰস্স নিপচ্চাকাৰো সত্থু সুৱণ্ণৱণ্ণে পাদপিট্ঠে লোমমত্তম্পি ৱিকোপেতুং নাসক্খি. তিট্ঠতু চ মহাকস্সপো, মহাকস্সপসদিসানং ভিক্খূনং সহস্সম্পি সতসহস্সম্পি নিপচ্চাকাৰদস্সনেন নেৱ দসবলস্স পাদপিট্ঠে লোমমত্তম্পি ৱিকোপেতুং পংসুকূলচীৱৰে ৱা অংসুমত্তম্পি চালেতুং সক্কোতি. এৱং মহানুভাৱো হি সত্থা.

তস্মাতিহ তে কস্সপাতি যস্মা অহং জানন্তো এৱ ‘‘জানামী’’তি, পস্সন্তো এৱ চ ‘‘পস্সামী’’তি ৱদামি, তস্মা, কস্সপ, তযা এৱং সিক্খিতব্বং. তিব্বন্তি বহলং মহন্তং. হিৰোত্তপ্পন্তি হিৰী চ ওত্তপ্পঞ্চ. পচ্চুপট্ঠিতং ভৱিস্সতীতি পঠমতৰমেৱ উপট্ঠিতং ভৱিস্সতি. যো হি থেৰাদীসু হিৰোত্তপ্পং উপট্ঠপেত্ৱা উপসঙ্কমতি থেৰাদযোপি তং সহিৰিকা সওত্তপ্পা চ হুত্ৱা উপসঙ্কমন্তীতি অযমেত্থ আনিসংসো. কুসলূপসংহিতন্তি কুসলসন্নিস্সিতং. অট্ঠিং কত্ৱাতি অত্তানং তেন ধম্মেন অট্ঠিকং কত্ৱা, তং ৱা ধম্মং ‘‘এস ময্হং অত্থো’’তি অট্ঠিং কত্ৱা. মনসি কত্ৱাতি চিত্তে ঠপেত্ৱা. সব্বচেতসা সমন্নাহৰিত্ৱাতি চিত্তস্স থোকম্পি বহি গন্তুং অদেন্তো সব্বেন সমন্নাহাৰচিত্তেন সমন্নাহৰিত্ৱা. ওহিতসোতোতি ঠপিতসোতো, ঞাণসোতঞ্চ পসাদসোতঞ্চ ওদহিত্ৱা মযা দেসিতং ধম্মং সক্কচ্চমেৱ সুণিস্সামীতি এৱঞ্হি তে সিক্খিতব্বং. সাতসহগতা চ মে কাযগতাসতীতি অসুভেসু চেৱ আনাপানে চ পঠমজ্ঝানৱসেন সুখসম্পযুত্তা কাযগতাসতি. যো চ পনাযং তিৱিধো ওৱাদো, থেৰস্স অযমেৱ পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ অহোসি.

সৰণোতি সকিলেসো সইণো হুত্ৱা. ৰট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জিন্তি সদ্ধাদেয্যং ভুঞ্জিং. চত্তাৰো হি পৰিভোগা থেয্যপৰিভোগো ইণপৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো সামিপৰিভোগোতি. তত্থ দুস্সীলস্স সঙ্ঘমজ্ঝে নিসীদিত্ৱা ভুঞ্জন্তস্সাপি পৰিভোগো থেয্যপৰিভোগো নাম. কস্মা? চতূসু পচ্চযেসু অনিস্সৰতায. সীলৱতো অপচ্চৱেক্খিতপৰিভোগো ইণপৰিভোগো নাম. সত্তন্নং সেখানং পৰিভোগো দাযজ্জপৰিভোগো নাম. খীণাসৱস্স পৰিভোগো সামিপৰিভোগো নাম. ইতি খীণাসৱোৱ সামী হুত্ৱা অনণো পৰিভুঞ্জতি. থেৰো অত্তনা পুথুজ্জনেন হুত্ৱা পৰিভুত্তপৰিভোগং ইণপৰিভোগংযেৱ কৰোন্তো এৱমাহ. অট্ঠমিযা অঞ্ঞা উদপাদীতি অট্ঠমে দিৱসে অৰহত্তফলং উপ্পজ্জি.

অথ খো, আৱুসো, ভগৱা মগ্গা ওক্কম্মাতি মগ্গতো ওক্কমনং পঠমতৰং তংদিৱসেযেৱ অহোসি, অৰহত্তাধিগমো পচ্ছা. দেসনাৱাৰস্স পন এৱং আগতত্তা অৰহত্তাধিগমো পঠমং দীপিতো. কস্মা পন ভগৱা মগ্গা ওক্কন্তোতি? এৱং কিৰস্স অহোসি ‘‘ইমং ভিক্খুং জাতিআৰঞ্ঞিকং জাতিপংসুকূলিকং জাতিএকাসনিকং কৰিস্সামী’’তি. তস্মা ওক্কমি.

মুদুকা খো ত্যাযন্তি মুদুকা খো তে অযং. ইমঞ্চ পন ৱাচং ভগৱা তং চীৱৰং পদুমপুপ্ফৱণ্ণেন পাণিনা অন্তন্তেন পৰামসন্তো আহ. কস্মা এৱমাহাতি? থেৰেন সহ চীৱৰং পৰিৱত্তেতুকামতায. কস্মা পৰিৱত্তেতুকামো জাতোতি? থেৰং অত্তনো ঠানে ঠপেতুকামতায. থেৰো পন যস্মা চীৱৰস্স ৱা পত্তস্স ৱা ৱণ্ণে কথিতে ‘‘ইমং তুম্হাকং গণ্হথা’’তিৱচনং চাৰিত্তমেৱ, তস্মা ‘‘পটিগ্গণ্হাতু মে, ভন্তে, ভগৱা’’তি আহ. ধাৰেস্সসি পন মে ত্ৱং, কস্সপ, সাণানি পংসুকূলানি নিব্বসনানীতি, কস্সপ, ত্ৱং ইমানি পৰিভোগজিণ্ণানি পংসুকূলানি পাৰুপিতুং সক্খিস্সসীতি ৱদতি. তঞ্চ খো ন কাযবলং সন্ধায, পটিপত্তিপূৰণং পন সন্ধায এৱমাহ. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – অহং ইমং চীৱৰং পুণ্ণং নাম দাসিং পাৰুপিত্ৱা আমকসুসানে ছড্ডিতং তং সুসানং পৱিসিত্ৱা তুম্বমত্তেহি পাণকেহি সম্পৰিকিণ্ণং তে পাণকে ৱিধুনিত্ৱা মহাঅৰিযৱংসে ঠত্ৱা অগ্গহেসিং, তস্স মে ইমং চীৱৰং গহিতদিৱসে দসসহস্সচক্কৱাড়ে মহাপথৱী মহাৱিৰৱং ৱিৰৱমানা কম্পিত্থ, আকাসো তটতটাযি, চক্কৱাড়দেৱতা সাধুকাৰমদংসু, ‘‘ইমং চীৱৰং গণ্হন্তেন ভিক্খুনা জাতিপংসুকূলিকেন জাতিআৰঞ্ঞিকেন জাতিএকাসনিকেন জাতিসপদানচাৰিকেন ভৱিতুং ৱট্টতি, ত্ৱং ইমস্স চীৱৰস্স অনুচ্ছৱিকং কাতুং সক্খিস্সসী’’তি. থেৰোপি অত্তনা পঞ্চন্নং হত্থীনং বলং ধাৰেতি, সো তং অতক্কযিত্ৱা ‘‘অহমেতং পটিপত্তিং পূৰেস্সামী’’তি উস্সাহেন সুগতচীৱৰস্স অনুচ্ছৱিকং কাতুকামো ‘‘ধাৰেস্সামহং, ভন্তে’’তি আহ. পটিপজ্জিন্তি পটিপন্নোস্মি. এৱং পন চীৱৰপৰিৱত্তনং কত্ৱা চ থেৰেন পাৰুতচীৱৰং ভগৱা পাৰুপি, সত্থু চীৱৰং থেৰো. তস্মিং সমযে মহাপথৱী উদকপৰিযন্তং কত্ৱা উন্নদন্তী কম্পিত্থ.

ভগৱতো পুত্তোতিআদীসু থেৰো ভগৱন্তং নিস্সায অৰিযায জাতিযা জাতোতি ভগৱতো পুত্তো. উৰেন ৱসিত্ৱা মুখতো নিক্খন্তওৱাদৱসেন পব্বজ্জায চেৱ উপসম্পদায চ পতিট্ঠিতত্তা ওৰসো মুখতো জাতো. ওৱাদধম্মতো জাতত্তা ওৱাদধম্মেন চ নিম্মিতত্তা ধম্মজো ধম্মনিম্মিতো. ওৱাদধম্মদাযাদং নৱলোকুত্তৰধম্মদাযাদমেৱ ৱা অৰহতীতি ধম্মদাযাদো . পটিগ্গহিতানি সাণানি পংসুকূলানীতি সত্থাৰা পাৰুতং পংসুকূলচীৱৰং পাৰুপনত্থায পটিগ্গহিতং.

সম্মা ৱদমানো ৱদেয্যাতি যং পুগ্গলং ‘‘ভগৱতো পুত্তো’’তিআদীহি গুণেহি সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য, মমং তং সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য, অহং এৱৰূপোতি. এত্তাৱতা থেৰেন পব্বজ্জা চ পৰিসোধিতা হোতি. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো – আৱুসো, যস্স ন উপজ্ঝাযো পঞ্ঞাযতি, ন আচৰিযো, কিং সো অনুপজ্ঝাযো অনাচৰিযো ন্হাপিতমুণ্ডকো সযংগহিতকাসাৱো ‘‘তিত্থিযপক্কন্তকো’’তি সঙ্খং গতো এৱং তিগাৱুতং মগ্গং পচ্চুগ্গমনং লভতি, তীহি ওৱাদেহি পব্বজ্জং ৱা উপসম্পদং ৱা লভতি, কাযেন কাযং চীৱৰপৰিৱত্তনং লভতি? পস্স যাৱ দুব্ভাসিতং ৱচনং থুল্লনন্দায ভিক্খুনিযাতি. এৱং পব্বজ্জং সোধেত্ৱা ইদানি ছহি অভিঞ্ঞাহি সীহনাদং নদিতুং অহং খো, আৱুসোতিআদিমাহ. সেসং পুৰিমনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. একাদসমং.

১২. পৰংমৰণসুত্তৱণ্ণনা

১৫৫. দ্ৱাদসমে তথাগতোতি সত্তো. ন হেতং, আৱুসো, অত্থসংহিতন্তি, আৱুসো, এতং দিট্ঠিগতং অত্থসন্নিস্সিতং ন হোতি. নাদিব্ৰহ্মচৰিযকন্তি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স পুব্বভাগপটিপদাপি ন হোতি. এতঞ্হি, আৱুসো, অত্থসংহিতন্তি, আৱুসো, এতং চতুসচ্চকম্মট্ঠানং অত্থসন্নিস্সিতং. এতং আদিব্ৰহ্মচৰিযকন্তি এতং মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স আদি পুব্বভাগপটিপদা. দ্ৱাদসমং.

১৩. সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকসুত্তৱণ্ণনা

১৫৬. তেৰসমে অঞ্ঞায সণ্ঠহিংসূতি অৰহত্তে পতিট্ঠহিংসু. সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকন্তি দ্ৱে সদ্ধম্মপ্পতিৰূপকানি অধিগমসদ্ধম্মপ্পতিৰূপকঞ্চ পৰিযত্তিসদ্ধম্মপ্পতিৰূপকঞ্চ. তত্থ –

‘‘ওভাসে চেৱ ঞাণে চ, পীতিযা চ ৱিকম্পতি;

পস্সদ্ধিযা সুখে চেৱ, যেহি চিত্তং পৱেধতি.

‘‘অধিমোক্খে চ পগ্গাহে, উপট্ঠানে চ কম্পতি;

উপেক্খাৱজ্জনায চেৱ, উপেক্খায চ নিকন্তিযা.

‘‘ইমানি দস ঠানানি, পঞ্ঞা যস্স পৰিচিতা;

ধম্মুদ্ধচ্চকুসলো হোতি, ন চ সম্মোহ গচ্ছতী’’তি. (পটি. ম. ২.৭); –

ইদং ৱিপস্সনাঞাণস্স উপক্কিলেসজাতং অধিগমসদ্ধম্মপ্পতিৰূপকং নাম. তিস্সো পন সঙ্গীতিযো অনাৰুড়্হং ধাতুকথা আৰম্মণকথা অসুভকথা ঞাণৱত্থুকথা ৱিজ্জাকৰণ্ডকোতি ইমেহি পঞ্চহি কথাৱত্থূহি পৰিবাহিৰং গুড়্হৱিনযং গুড়্হৱেস্সন্তৰং গুড়্হমহোসধং ৱণ্ণপিটকং অঙ্গুলিমালপিটকং ৰট্ঠপালগজ্জিতং আড়ৱকগজ্জিতং ৱেদল্লপিটকন্তি অবুদ্ধৱচনং পৰিযত্তিসদ্ধম্মপ্পতিৰূপকং নাম.

জাতৰূপপ্পতিৰূপকন্তি সুৱণ্ণৰসৱিধানং আৰকূটমযং সুৱণ্ণৱণ্ণং আভৰণজাতং. ছণকালেসু হি মনুস্সা ‘‘আভৰণভণ্ডকং গণ্হিস্সামা’’তি আপণং গচ্ছন্তি. অথ নে আপণিকা এৱং ৱদন্তি, ‘‘সচে তুম্হে আভৰণত্থিকা, ইমানি গণ্হথ. ইমানি হি ঘনানি চেৱ ৱণ্ণৱন্তানি চ অপ্পগ্ঘানি চা’’তি. তে তেসং সুত্ৱা, ‘‘কাৰণং ইমে ৱদন্তি, ইমানি পিড়ন্ধিত্ৱা সক্কা নক্খত্তং কীড়িতুং, সোভন্তি চেৱ অপ্পগ্ঘানি চা’’তি তানি গহেত্ৱা গচ্ছন্তি. সুৱণ্ণভণ্ডং অৱিক্কিযমানং নিদহিত্ৱা ঠপেতব্বং হোতি. এৱং তং জাতৰূপপ্পতিৰূপকে উপ্পন্নে অন্তৰধাযতি নাম.

অথ সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং হোতীতি অধিগমসদ্ধম্মস্স পটিপত্তিসদ্ধম্মস্স পৰিযত্তিসদ্ধম্মস্সাতি তিৱিধস্সাপি সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং হোতি. পঠমবোধিযঞ্হি ভিক্খূ পটিসম্ভিদপ্পত্তা অহেসুং. অথ কালে গচ্ছন্তে পটিসম্ভিদা পাপুণিতুং ন সক্খিংসু, ছড়ভিঞ্ঞা অহেসুং. ততো ছ অভিঞ্ঞা পাপুণিতুং অসক্কোন্তা তিস্সো ৱিজ্জা পাপুণিংসু. ইদানি কালে গচ্ছন্তে তিস্সো ৱিজ্জা পাপুণিতুং অসক্কোন্তা আসৱক্খযমত্তং পাপুণিস্সন্তি. তম্পি অসক্কোন্তা অনাগামিফলং, তম্পি অসক্কোন্তা সকদাগামিফলং, তম্পি অসক্কোন্তা সোতাপত্তিফলং. গচ্ছন্তে কালে সোতাপত্তিফলম্পি পত্তুং ন সক্খিস্সন্তি. অথ নেসং যদা ৱিপস্সনা ইমেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠা আৰদ্ধমত্তাৱ ঠস্সতি, তদা অধিগমসদ্ধম্মো অন্তৰহিতো নাম ভৱিস্সতি.

পঠমবোধিযঞ্হি ভিক্খূ চতুন্নং পটিসম্ভিদানং অনুচ্ছৱিকং পটিপত্তিং পূৰযিংসু. গচ্ছন্তে কালে তং অসক্কোন্তা ছন্নং অভিঞ্ঞানং, তম্পি অসক্কোন্তা তিস্সন্নং ৱিজ্জানং, তম্পি অসক্কোন্তা অৰহত্তফলমত্তস্স. গচ্ছন্তে পন কালে অৰহত্তস্স অনুচ্ছৱিকং পটিপত্তিং পূৰেতুং অসক্কোন্তা অনাগামিফলস্স অনুচ্ছৱিকং পটিপত্তিং পূৰেস্সন্তি, তম্পি অসক্কোন্তা সকদাগামিফলস্স, তম্পি অসক্কোন্তা সোতাপত্তিফলস্স. যদা পন সোতাপত্তিফলস্সপি অনুচ্ছৱিকং পটিপদং পূৰেতুং অসক্কোন্তা সীলপাৰিসুদ্ধিমত্তেৱ ঠস্সন্তি, তদা পটিপত্তিসদ্ধম্মো অন্তৰহিতো নাম ভৱিস্সতি.

যাৱ পন তেপিটকং বুদ্ধৱচনং ৱত্ততি, ন তাৱ সাসনং অন্তৰহিতন্তি ৱত্তুং ৱট্টতি. তিট্ঠন্তু তীণি ৱা, অভিধম্মপিটকে অন্তৰহিতে ইতৰেসু দ্ৱীসু তিট্ঠন্তেসুপি অন্তৰহিতন্তি ন ৱত্তব্বমেৱ. দ্ৱীসু অন্তৰহিতেসু ৱিনযপিটকমত্তে ঠিতেপি, তত্ৰাপি খন্ধকপৰিৱাৰেসু অন্তৰহিতেসু উভতোৱিভঙ্গমত্তে, মহাৱিনযে অন্তৰহিতে দ্ৱীসু পাতিমোক্খেসু ৱত্তমানেসুপি সাসনং অনন্তৰহিতমেৱ. যদা পন দ্ৱে পাতিমোক্খা অন্তৰধাযিস্সন্তি, অথ পৰিযত্তিসদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং ভৱিস্সতি. তস্মিং অন্তৰহিতে সাসনং অন্তৰহিতং নাম হোতি. পৰিযত্তিযা হি অন্তৰহিতায পটিপত্তি অন্তৰধাযতি, পটিপত্তিযা অন্তৰহিতায অধিগমো অন্তৰধাযতি. কিং কাৰণা? অযঞ্হি পৰিযত্তি পটিপত্তিযা পচ্চযো হোতি, পটিপত্তি অধিগমস্স. ইতি পটিপত্তিতোপি পৰিযত্তিমেৱ পমাণং.

ননু চ কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধকালে কপিলো নাম অনাৰাধকভিক্খু ‘‘পাতিমোক্খং উদ্দিসিস্সামী’’তি বীজনিং গহেত্ৱা আসনে নিসিন্নো ‘‘অত্থি ইমস্মিং ৱত্তন্তা’’তি পুচ্ছি, অথ তস্স ভযেন যেসম্পি পাতিমোক্খো ৱত্ততি, তেপি ‘‘মযং ৱত্তামা’’তি অৱত্ৱা ‘‘ন ৱত্তামা’’তি ৱদিংসু, সো বীজনিং ঠপেত্ৱা উট্ঠাযাসনা গতো, তদা সম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনং ওসক্কিতন্তি? কিঞ্চাপি ওসক্কিতং, পৰিযত্তি পন একন্তেনেৱ পমাণং. যথা হি মহতো তড়াকস্স পাড়িযা থিৰায উদকং ন ঠস্সতীতি ন ৱত্তব্বং, উদকে সতি পদুমাদীনি পুপ্ফানি ন পুপ্ফিস্সন্তীতি ন ৱত্তব্বং, এৱমেৱ মহাতড়াকস্স থিৰপাড়িসদিসে তেপিটকে বুদ্ধৱচনে সতি মহাতড়াকে উদকসদিসা পটিপত্তিপূৰকা কুলপুত্তা নত্থীতি ন ৱত্তব্বা, তেসু সতি মহাতড়াকে পদুমাদীনি পুপ্ফানি ৱিয সোতাপন্নাদযো অৰিযপুগ্গলা নত্থীতি ন ৱত্তব্বাতি এৱং একন্ততো পৰিযত্তিযেৱ পমাণং.

পথৱীধাতূতি দ্ৱে সতসহস্সানি চত্তাৰি চ নহুতানি বহলা মহাপথৱী. আপোধাতূতি পথৱিতো পট্ঠায যাৱ সুভকিণ্হব্ৰহ্মলোকা উগ্গতং কপ্পৱিনাসকং উদকং. তেজোধাতূতি পথৱিতো পট্ঠায যাৱ আভস্সৰব্ৰহ্মলোকা উগ্গতো কপ্পৱিনাসকো অগ্গি. ৱাযোধাতূতি পথৱিতো পট্ঠায যাৱ ৱেহপ্ফলব্ৰহ্মলোকা উগ্গতো কপ্পৱিনাসকো ৱাযু. এতেসু হি একধম্মোপি সত্থু সাসনং অন্তৰধাপেতুং ন সক্কোতি, তস্মা এৱমাহ. ইধেৱ তে উপ্পজ্জন্তীতি লোহতো লোহখাদকং মলং ৱিয ইমস্মিং ময্হংযেৱ সাসনে তে উপ্পজ্জন্তি. মোঘপুৰিসাতি তুচ্ছপুৰিসা.

আদিকেনেৱ ওপিলৱতীতি এত্থ আদিকেনাতি আদানেন গহণেন. ওপিলৱতীতি নিমুজ্জতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা উদকচৰা নাৱা ভণ্ডং গণ্হন্তী নিমুজ্জতি, এৱং পৰিযত্তিআদীনং পূৰণেন সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানং ন হোতি. পৰিযত্তিযা হি হাযমানায পটিপত্তি হাযতি, পটিপত্তিযা হাযমানায অধিগমো হাযতি. পৰিযত্তিযা পূৰযমানায পৰিযত্তিধৰা পুগ্গলা পটিপত্তিং পূৰেন্তি, পটিপত্তিপূৰকা অধিগমং পূৰেন্তি. ইতি নৱচন্দো ৱিয পৰিযত্তিযাদীসু ৱড্ঢমানাসু ময্হং সাসনং ৱড্ঢতি যেৱাতি দস্সেতি.

ইদানি যেহি ধম্মেহি সদ্ধম্মস্স অন্তৰধানঞ্চেৱ ঠিতি চ হোতি, তে দস্সেন্তো পঞ্চ খোতিআদিমাহ. তত্থ ওক্কমনীযাতি অৱক্কমনীযা, হেট্ঠাগমনীযাতি অত্থো. সত্থৰি অগাৰৱাতিআদীসু অগাৰৱাতি গাৰৱৰহিতা. অপ্পতিস্সাতি অপ্পতিস্সযা অনীচৱুত্তিকা. তত্থ যো চেতিযঙ্গণং আৰোহন্তো ছত্তং ধাৰেতি, উপাহনং ধাৰেতি, অঞ্ঞতো ওলোকেত্ৱা কথং কথেন্তো গচ্ছতি, অযং সত্থৰি অগাৰৱো নাম.

যো ধম্মস্সৱনস্স কালে সঙ্ঘুট্ঠে দহৰসামণেৰেহি পৰিৱাৰিতো নিসীদতি, অঞ্ঞানি ৱা নৱকম্মাদীনি কৰোতি, ধম্মস্সৱনগ্গে নিসিন্নো নিদ্দাযতি, ৱিক্খিত্তো ৱা অঞ্ঞং কথেন্তো নিসীদতি, অযং ধম্মে অগাৰৱো নাম.

যো থেৰুপট্ঠানং গন্ত্ৱা, অৱন্দিত্ৱা নিসীদতি, হত্থপল্লত্থিকং দুস্সপল্লত্থিকং কৰোতি, অঞ্ঞং ৱা পন হত্থপাদকুক্কুচ্চং কৰোতি, ৱুড্ঢানং সন্তিকে অনজ্ঝিট্ঠো কথেতি, অযং সঙ্ঘে অগাৰৱো নাম.

তিস্সো পন সিক্খা অপূৰেন্তোৱ সিক্খায অগাৰৱো নাম হোতি. অট্ঠ সমাপত্তিযো অনিব্বত্তেন্তো তাসং ৱা পন নিব্বত্তনত্থায পযোগং অকৰোন্তো সমাধিস্মিং অগাৰৱো নাম. সুক্কপক্খো ৱুত্তৱিপল্লাসেনেৱ ৱেদিতব্বোতি. তেৰসমং.

কস্সপসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.