৪. অনমতগ্গসংযুত্তং
১. পঠমৱগ্গো
১. তিণকট্ঠসুত্তৱণ্ণনা
১২৪. অনমতগ্গসংযুত্তস্স পঠমে অনমতগ্গোতি অনু অমতগ্গো, ৱস্সসতং ৱস্সসহস্সং ঞাণেন অনুগন্ত্ৱাপি অমতগ্গো অৱিদিতগ্গো, নাস্স সক্কা ইতো ৱা এত্তো ৱা অগ্গং জানিতুং, অপৰিচ্ছিন্নপুব্বাপৰকোটিকোতি অত্থো. সংসাৰোতি খন্ধাদীনং অৱিচ্ছিন্নপ্পৱত্তা পটিপাটি. পুব্বা কোটি ন পঞ্ঞাযতীতি পুৰিমমৰিযাদা ন দিস্সতি. যদগ্গেন চস্স পুৰিমা কোটি ন পঞ্ঞাযতি, পচ্ছিমাপি তদগ্গেনেৱ ন পঞ্ঞাযতি, ৱেমজ্ঝেযেৱ পন সত্তা সংসৰন্তি. পৰিযাদানং গচ্ছেয্যাতি ইদং উপমায খুদ্দকত্তা ৱুত্তং. বাহিৰসমযস্মিঞ্হি অত্থো পৰিত্তো হোতি, উপমা মহতী. ‘‘হত্থী ৱিয অযং গোণো, গোণো ৱিয সূকৰো, সমুদ্দো ৱিয তড়াক’’ন্তি হি ৱুত্তে ন তেসং তাদিসং পমাণং হোতি. বুদ্ধসমযে পন উপমা পৰিত্তা, অত্থো মহা. পাড়িযঞ্হি একো জম্বুদীপো গহিতো, এৱৰূপানং পন জম্বুদীপানং সতেপি সহস্সেপি সতসহস্সেপি তিণাদীনি তেন উপক্কমেন পৰিযাদানং গচ্ছেয্যুং, ন ত্ৱেৱ পুৰিসস্স মাতু মাতৰোতি. দুক্খং পচ্চনুভূতন্তি তুম্হেহি দুক্খং অনুভূতং. তিব্বন্তি তস্সেৱ ৱেৱচনং. ব্যসনন্তি ঞাতিব্যসনাদিঅনেকৱিধং. কটসীতি সুসানং, পথৱীযেৱ ৱা. সা হি পুনপ্পুনং মৰন্তেহি সৰীৰনিক্খেপেন ৱড্ঢিতা. অলমেৱাতি যুত্তমেৱ. পঠমং.
২. পথৱীসুত্তৱণ্ণনা
১২৫. দুতিযে মহাপথৱিন্তি চক্কৱাড়পৰিযন্তং মহাপথৱিং. নিক্খিপেয্যাতি তং পথৱিং ভিন্দিত্ৱা ৱুত্তপ্পমাণং গুড়িকং কৰিত্ৱা একমন্তং ঠপেয্য. দুতিযং.
৩. অস্সুসুত্তৱণ্ণনা
১২৬. ততিযে কন্দন্তানন্তি সসদ্দং ৰুদমানানং. পস্সন্নন্তি সন্দিতং পৱত্তং. চতূসু মহাসমুদ্দেসূতি সিনেৰুৰস্মীহি পৰিচ্ছিন্নেসু চতূসু মহাসমুদ্দেসু. সিনেৰুস্স হি পাচীনপস্সং ৰজতমযং, দক্খিণপস্সং মণিমযং, পচ্ছিমপস্সং ফলিকমযং, উত্তৰপস্সং সুৱণ্ণমযং. পুব্বদক্খিণপস্সেহি নিক্খন্তা ৰজতমণিৰস্মিযো একতো হুত্ৱা মহাসমুদ্দপিট্ঠেন গন্ত্ৱা চক্কৱাড়পব্বতং আহচ্চ তিট্ঠন্তি, দক্খিণপচ্ছিমপস্সেহি নিক্খন্তা মণিফলিকৰস্মিযো, পচ্ছিমুত্তৰপস্সেহি নিক্খন্তা ফলিকসুৱণ্ণৰস্মিযো, উত্তৰপাচীনপস্সেহি নিক্খন্তা সুৱণ্ণৰজতৰস্মিযো একতো হুত্ৱা মহাসমুদ্দপিট্ঠেন গন্ত্ৱা চক্কৱাড়পব্বতং আহচ্চ তিট্ঠন্তি. তাসং ৰস্মীনং অন্তৰেসু চত্তাৰো মহাসমুদ্দা হোন্তি. তে সন্ধায ৱুত্তং ‘‘চতূসু মহাসমুদ্দেসূ’’তি. ঞাতিব্যসনন্তিআদীসু ব্যসনন্তি ৱিঅসনং, ৱিনাসোতি অত্থো. ঞাতীনং ব্যসনং ঞাতিব্যসনং, ভোগানং ব্যসনং ভোগব্যসনং. ৰোগো পন সযমেৱ আৰোগ্যং ৱিযসতি ৱিনাসেতীতি ব্যসনং, ৰোগোৱ ব্যসনং ৰোগব্যসনং. ততিযং.
৪. খীৰসুত্তৱণ্ণনা
১২৭. চতুত্থে মাতুথঞ্ঞন্তি একনামিকায মনুস্সমাতু খীৰং. ইমেসঞ্হি সত্তানং গণ্ডুপ্পাদকিপিল্লিকাদীসু ৱা মচ্ছকচ্ছপাদীসু ৱা পক্খিজাতেসু ৱা নিব্বত্তকালে মাতুখীৰমেৱ নত্থি, অজপসুমহিংসাদীসু নিব্বত্তকালে খীৰং অত্থি, তথা মনুস্সেসু. তত্থ অজাদিকালে চ মনুস্সেসু চাপি ‘‘দেৱী সুমনা তিস্সা’’তি এৱং নানানামিকানং কুচ্ছিযং নিব্বত্তকালে অগ্গহেত্ৱা তিস্সাতি একনামিকায এৱ মাতু কুচ্ছিযং নিব্বত্তকালে পীতং থঞ্ঞং চতূসু মহাসমুদ্দেসু উদকতো বহুতৰন্তি ৱেদিতব্বং. চতুত্থং.
৫. পব্বতসুত্তৱণ্ণনা
১২৮. পঞ্চমে সক্কা পন, ভন্তেতি সো কিৰ ভিক্খু চিন্তেসি – ‘‘সত্থা অনমতগ্গস্স সংসাৰস্স দীঘতমত্তা ‘ন সুকৰং ন সুকৰ’ন্তি কথেতিযেৱ, কথং নচ্ছিন্দতি, সক্কা নু খো উপমং কাৰাপেতু’’ন্তি. তস্মা এৱমাহ. কাসিকেনাতি তযো কপ্পাসংসূ একতো গহেত্ৱা কন্তিতসুত্তমযেন অতিসুখুমৱত্থেন. তেন পন পৰিমট্ঠে কিত্তকং খীযেয্যাতি. সাসপমত্তং. পঞ্চমং.
৬. সাসপসুত্তৱণ্ণনা
১২৯. ছট্ঠে আযসং নগৰন্তি আযসেন পাকাৰেন পৰিক্খিত্তং নগৰং, ন পন অন্তো আযসেহি একভূমিকাদিপাসাদেহি আকিণ্ণন্তি দট্ঠব্বং. ছট্ঠং.
৭. সাৱকসুত্তৱণ্ণনা
১৩০. সত্তমে অনুস্সৰেয্যুন্তি একেন কপ্পসতসহস্সে অনুস্সৰিতে অপৰো তস্স ঠিতট্ঠানতো অঞ্ঞং সতসহস্সং, অঞ্ঞোপি অঞ্ঞন্তি এৱং চত্তাৰোপি চত্তাৰিসতসহস্সানি অনুস্সৰেয্যুং. সত্তমং.
৮-৯. গঙ্গাসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৩১-১৩২. অট্ঠমে যা এতস্মিং অন্তৰে ৱালিকাতি যা এতস্মিং আযামতো পঞ্চযোজনসতিকে অন্তৰে ৱালিকা. নৱমে ৱত্তব্বং নত্থি. অট্ঠমনৱমানি.
১০. পুগ্গলসুত্তৱণ্ণনা
১৩৩. দসমে অট্ঠিকঙ্কলোতিআদীনি তীণিপি ৰাসিৱেৱচনানেৱ. ইমেসং পন সত্তানং সঅট্ঠিকালতো অনট্ঠিকালোৱ বহুতৰো. গণ্ডুপ্পাদকাদিপাণভূতানঞ্হি এতেসং অট্ঠিমেৱ নত্থি, মচ্ছকচ্ছপাদিভূতানং পন অট্ঠিমেৱ বহুতৰং, তস্মা অনট্ঠিকালঞ্চ বহুঅট্ঠিকালঞ্চ অগ্গহেত্ৱা সমট্ঠিকালোৱ গহেতব্বো. উত্তৰো গিজ্ঝকূটস্সাতি গিজ্ঝকূটস্স উত্তৰপস্সে ঠিতো. মগধানং গিৰিব্বজেতি মগধৰট্ঠস্স গিৰিব্বজে, গিৰিপৰিক্খেপে ঠিতোতি অত্থো. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি. দসমং.
পঠমো ৱগ্গো.
২. দুতিযৱগ্গো
১. দুগ্গতসুত্তৱণ্ণনা
১৩৪. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে দুগ্গতন্তি দলিদ্দং কপণং. দুৰূপেতন্তি দুস্সণ্ঠানেহি হত্থপাদেহি উপেতং. পঠমং.
২. সুখিতসুত্তৱণ্ণনা
১৩৫. দুতিযে সুখিতন্তি সুখসমপ্পিতং মহদ্ধনং মহাভোগং. সুসজ্জিতন্তি অলঙ্কতপটিযত্তং হত্থিক্খন্ধগতং মহাপৰিৱাৰং. দুতিযং.
৩. তিংসমত্তসুত্তৱণ্ণনা
১৩৬. ততিযে পাৱেয্যকাতি পাৱেয্যদেসৱাসিনো. সব্বে আৰঞ্ঞিকাতিআদীসু ধুতঙ্গসমাদানৱসেন তেসং আৰঞ্ঞিকাদিভাৱো ৱেদিতব্বো. সব্বে সসংযোজনাতি সব্বে সবন্ধনা, কেচি সোতাপন্না, কেচি সকদাগামিনো, কেচি অনাগামিনো. তেসু হি পুথুজ্জনো ৱা খীণাসৱো ৱা নত্থি. গুন্নন্তিআদীসু সেতকাড়াদিৱণ্ণেসু একেকৱণ্ণকালোৱ গহেতব্বো. পাৰিপন্থকাতি পৰিপন্থে তিট্ঠনকা পন্থঘাতচোৰা. পাৰদাৰিকাতি পৰদাৰচাৰিত্তং আপজ্জনকা. ততিযং.
৪-৯. মাতুসুত্তাদিৱণ্ণনা
১৩৭-১৪২. চতুত্থাদীসু লিঙ্গনিযমেন চেৱ চক্কৱাড়নিযমেন চ অত্থো ৱেদিতব্বো. পুৰিসানঞ্হি মাতুগামকালো, মাতুগামানঞ্চ পুৰিসকালোতি এৱমেত্থ লিঙ্গনিযমো. ইমম্হা চক্কৱাড়া সত্তা পৰচক্কৱাড়ং, পৰচক্কৱাড়া চ ইমং চক্কৱাড়ং সংসৰন্তি. তেসু ইমস্মিং চক্কৱাড়ে মাতুগামকালে মাতুভূতঞ্ঞেৱ দস্সেন্তো যো নমাতাভূতপুব্বোতি আহ. যো নপিতাভূতপুব্বোতিআদীসুপি এসেৱ নযো. চতুত্থাদীনি.
১০. ৱেপুল্লপব্বতসুত্তৱণ্ণনা
১৪৩. দসমে ভূতপুব্বন্তি অতীতকালে একং অপদানং আহৰিত্ৱা দস্সেতি. সমঞ্ঞা উদপাদীতি পঞ্ঞত্তি অহোসি. চতূহেন আৰোহন্তীতি ইদং থামমজ্ঝিমে সন্ধায ৱুত্তং. অগ্গন্তি উত্তমং. ভদ্দযুগন্তি সুন্দৰযুগলং. তীহেন আৰোহন্তীতি এত্তাৱতা কিৰ দ্ৱিন্নং বুদ্ধানং অন্তৰে যোজনং পথৱী উস্সন্না, সো পব্বতো তিযোজনুব্বেধো জাতো.
অপ্পং ৱা ভিয্যোতি ৱস্সসততো উত্তৰিং অপ্পং দস ৱা ৱীসং ৱা ৱস্সানি. পুন ৱস্সসতমেৱ জীৱনকো নাম নত্থি, উত্তমকোটিযা পন সট্ঠি ৱা অসীতি ৱা ৱস্সানি জীৱন্তি. ৱস্সসতং পন অপ্পত্ৱা পঞ্চৱস্সদসৱস্সাদিকালে মীযমানাৱ বহুকা. এত্থ চ ককুসন্ধো ভগৱা চত্তালীসৱস্সসহস্সাযুককালে, কোণাগমনো তিংসৱস্সসহস্সাযুককালে নিব্বত্তোতি ইদং অনুপুব্বেন পৰিহীনসদিসং কতং, ন পন এৱং পৰিহীনং, ৱড্ঢিত্ৱা ৱড্ঢিত্ৱা পৰিহীনন্তি ৱেদিতব্বং. কথং? ককুসন্ধো তাৱ ভগৱা ইমস্মিংযেৱ কপ্পে চত্তালীসৱস্সসহস্সাযুককালে নিব্বত্তো আযুপ্পমাণং পঞ্চ কোট্ঠাসে কত্ৱা চত্তাৰো ঠত্ৱা পঞ্চমে ৱিজ্জমানেযেৱ পৰিনিব্বুতো. তং আযু পৰিহাযমানং দসৱস্সকালং পত্ৱা পুন ৱড্ঢমানং অসঙ্খেয্যং হুত্ৱা ততো পৰিহাযমানং তিংসৱস্সসহস্সাযুককালে ঠিতং, তদা কোণাগমনো নিব্বত্তো. তস্মিম্পি তথেৱ পৰিনিব্বুতে তং আযু দসৱস্সকালং পত্ৱা পুন ৱড্ঢমানং অসঙ্খেয্যং হুত্ৱা পৰিহাযিত্ৱা ৱীসৱস্সসহস্সকালে ঠিতং, তদা কস্সপো ভগৱা নিব্বত্তো. তস্মিম্পি তথেৱ পৰিনিব্বুতে তং আযু দসৱস্সকালং পত্ৱা পুন ৱড্ঢমানং অসঙ্খেয্যং হুত্ৱা পৰিহাযিত্ৱা ৱস্সসতকালং পত্তং, অথ অম্হাকং সম্মাসম্বুদ্ধো নিব্বত্তো. এৱং অনুপুব্বেন পৰিহাযিত্ৱা ৱড্ঢিত্ৱা ৱড্ঢিত্ৱা পৰিহীনন্তি ৱেদিতব্বং. তত্থ চ যং আযুপৰিমাণেসু মন্দেসু বুদ্ধা নিব্বত্তন্তি, তেসম্পি তদেৱ আযুপৰিমাণং হোতীতি. দসমং.
দুতিযো ৱগ্গো.
অনমতগ্গসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.