৩-৫. পঞ্চসিক্খাপদসুত্তাদিৱণ্ণনা
১০৯-১১১. ততিযং পঞ্চকম্মপথৱসেন বুজ্ঝনকানং অজ্ঝাসযৱসেন ৱুত্তং, চতুত্থং সত্তকম্মপথৱসেন, পঞ্চমং দসকম্মপথৱসেন. তত্থ ততিযে সুৰামেৰযমজ্জপ্পমাদট্ঠাযিনোতি সুৰামেৰযসঙ্খাতং মজ্জং যায পমাদচেতনায পিৱন্তি, সা ‘‘সুৰামেৰযমজ্জপ্পমাদো’’তি ৱুচ্চতি, তস্মিং তিট্ঠন্তীতি সুৰামেৰযমজ্জপ্পমাদট্ঠাযিনো. অযং তাৱেত্থ অসাধাৰণপদস্স অত্থো.
পঞ্চমে পাণং অতিপাতেন্তীতি পাণাতিপাতিনো, পাণঘাতিকাতি অত্থো. অদিন্নং আদিযন্তীতি অদিন্নাদাযিনো, পৰস্সহাৰিনোতি অত্থো. ৱত্থুকামেসু কিলেসকামেন মিচ্ছা চৰন্তীতি কামেসুমিচ্ছাচাৰিনো. মুসা ৱদন্তীতি মুসাৱাদিনো, পৰেসং অত্থভঞ্জকং তুচ্ছং অলিকং ৱাচং ভাসিতাৰোতি অত্থো. পিসুণা ৱাচা এতেসন্তি পিসুণৱাচা. মম্মচ্ছেদিকা ফৰুসা ৱাচা এতেসন্তি ফৰুসৱাচা. সম্ফং নিৰত্থকং ৱচনং পলপন্তীতি সম্ফপ্পলাপিনো. অভিজ্ঝাযন্তীতি অভিজ্ঝালুনো, পৰভণ্ডে লুব্ভনসীলাতি অত্থো. ব্যাপন্নং পূতিভূতং চিত্তমেতেসন্তি ব্যাপন্নচিত্তা. মিচ্ছা পাপিকা ৱিঞ্ঞুগৰহিতা এতেসং দিট্ঠীতি মিচ্ছাদিট্ঠিকা, কম্মপথপৰিযাপন্নায ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিৱত্থুকায মিচ্ছত্তপৰিযাপন্নায অনিয্যানিকদিট্ঠিযা সমন্নাগতাতি অত্থো. সম্মা সোভনা ৱিঞ্ঞুপসত্থা এতেসং দিট্ঠীতি সম্মাদিট্ঠিকা, কম্মপথপৰিযাপন্নায ‘‘অত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিকায কম্মস্সকতদিট্ঠিযা সম্মত্তপৰিযাপন্নায মগ্গদিট্ঠিযা চ সমন্নাগতাতি অত্থো. ইদং তাৱেত্থ অনুত্তানানং পদানং পদৱণ্ণনামত্তং.
যো পন তেসং পাণাতিপাতো অদিন্নাদানং কামেসুমিচ্ছাচাৰো মুসাৱাদো পিসুণৱাচা ফৰুসৱাচা সম্ফপ্পলাপো অভিজ্ঝা ব্যাপাদো মিচ্ছাদিট্ঠীতি কণ্হপক্খে দসৱিধো অত্থো হোতি. তত্থ পাণস্স অতিপাতো পাণাতিপাতো, পাণৱধো পাণঘাতোতি ৱুত্তং হোতি. পাণোতি চেত্থ ৱোহাৰতো সত্তো, পৰমত্থতো জীৱিতিন্দ্ৰিযং. তস্মিং পন পাণে পাণসঞ্ঞিনো জীৱিতিন্দ্ৰিযুপচ্ছেদকউপক্কমসমুট্ঠাপিকা কাযৱচীদ্ৱাৰানং অঞ্ঞতৰদ্ৱাৰপ্পৱত্তা ৱধকচেতনা পাণাতিপাতো. সো গুণৱিৰহিতেসু তিৰচ্ছানগতাদীসু পাণেসু খুদ্দকে পাণে অপ্পসাৱজ্জো, মহাসৰীৰে মহাসাৱজ্জো. কস্মা? পযোগমহন্ততায, পযোগসমত্তেপি ৱত্থুমহন্ততায. গুণৱন্তেসু মনুস্সাদীসু অপ্পগুণে অপ্পসাৱজ্জো, মহাগুণে মহাসাৱজ্জো. সৰীৰগুণানং পন সমভাৱে সতি কিলেসানং উপক্কমানঞ্চ মুদুতায অপ্পসাৱজ্জো, তিব্বতায মহাসাৱজ্জোতি ৱেদিতব্বো.
তস্স পঞ্চ সম্ভাৰা হোন্তি – পাণো, পাণসঞ্ঞিতা, ৱধকচিত্তং, উপক্কমো, তেন মৰণন্তি. ছ পযোগা সাহত্থিকো, আণত্তিকো, নিস্সগ্গিযো, থাৱৰো, ৱিজ্জামযো, ইদ্ধিমযোতি. ইমস্মিং পনত্থে ৱিত্থাৰিযমানে অতিপ্পপঞ্চো হোতি, তস্মা তং ন ৱিত্থাৰযাম, অঞ্ঞঞ্চ এৱৰূপং. অত্থিকেহি পন সমন্তপাসাদিকং ৱিনযট্ঠকথং (পাৰা. অট্ঠ. ১৭২) ওলোকেত্ৱা গহেতব্বো.
অদিন্নস্স আদানং অদিন্নাদানং, পৰস্সহৰণং থেয্যং চোৰিকাতি ৱুত্তং হোতি. তত্থ অদিন্নন্তি পৰপৰিগ্গহিতং, যত্থ পৰো যথাকামকাৰিতং আপজ্জন্তো অদণ্ডাৰহো অনুপৱজ্জো হোতি. তস্মিং পন পৰপৰিগ্গহিতে পৰপৰিগ্গহিতসঞ্ঞিনো তদাদাযকউপক্কমসমুট্ঠাপিকা থেয্যচেতনা অদিন্নাদানং. তং হীনে পৰসন্তকে অপ্পসাৱজ্জং, পণীতে মহাসাৱজ্জং. কস্মা? ৱত্থুপণীততায. ৱত্থুসমত্তে সতি গুণাধিকানং সন্তকে ৱত্থুস্মিং মহাসাৱজ্জং, তং তং গুণাধিকং উপাদায ততো ততো হীনগুণস্স সন্তকে ৱত্থুস্মিং অপ্পসাৱজ্জং.
তস্স পঞ্চ সম্ভাৰা হোন্তি – পৰপৰিগ্গহিতং, পৰপৰিগ্গহিতসঞ্ঞিতা, থেয্যচিত্তং, উপক্কমো, তেন হৰণন্তি. ছ পযোগা সাহত্থিকাদযোৱ. তে চ খো যথানুৰূপং থেয্যাৱহাৰো, পসয্হাৱহাৰো, পটিচ্ছন্নাৱহাৰো, পৰিকপ্পাৱহাৰো, কুসাৱহাৰোতি ইমেসং অৱহাৰানং ৱসেন পৱত্তাতি অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰো পন সমন্তপাসাদিকাযং (পাৰা. অট্ঠ. ৯২) ৱুত্তো.
কামেসুমিচ্ছাচাৰোতি এত্থ পন কামেসূতি মেথুনসমাচাৰেসু. মিচ্ছাচাৰোতি একন্তনিন্দিতো লামকাচাৰো. লক্খণতো পন অসদ্ধম্মাধিপ্পাযেন কাযদ্ৱাৰপ্পৱত্তা অগমনীযট্ঠানৱীতিক্কমচেতনা কামেসুমিচ্ছাচাৰো. তত্থ অগমনীযট্ঠানং নাম পুৰিসানং তাৱ মাতুৰক্খিতা পিতুৰক্খিতা মাতাপিতুৰক্খিতা ভাতুৰক্খিতা ভগিনিৰক্খিতা ঞাতিৰক্খিতা গোত্তৰক্খিতা ধম্মৰক্খিতা সাৰক্খা সপৰিদণ্ডাতি মাতুৰক্খিতাদযো দস, ধনক্কীতা ছন্দৱাসিনী ভোগৱাসিনী পটৱাসিনী ওদপত্তকিনী ওভতচুম্বটা দাসী চ ভৰিযা চ কম্মকাৰী চ ভৰিযা চ ধজাহটা মুহুত্তিকাতি এতা ধনক্কীতাদযো দসাতি ৱীসতি ইত্থিযো. ইত্থীসু পন দ্ৱিন্নং সাৰক্খসপৰিদণ্ডানং, দসন্নঞ্চ ধনক্কীতাদীনন্তি দ্ৱাদসন্নং ইত্থীনং অঞ্ঞে পুৰিসা. ইদং অগমনীযট্ঠানং নাম. সো পনেস মিচ্ছাচাৰো সীলাদিগুণৰহিতে অগমনীযট্ঠানে অপ্পসাৱজ্জো, সীলাদিগুণসম্পন্নে মহাসাৱজ্জো. তস্স চত্তাৰো সম্ভাৰা – অগমনীযৱত্থু, তস্মিং সেৱনচিত্তং, সেৱনপ্পযোগো, মগ্গেনমগ্গপটিপত্তিঅধিৱাসনন্তি. একো পযোগো সাহত্থিকো এৱ.
মুসাতি ৱিসংৱাদনপুৰেক্খাৰস্স অত্থভঞ্জনকো ৱচীপযোগো কাযপ্পযোগো ৱা, ৱিসংৱাদনাধিপ্পাযেন পনস্স পৰৱিসংৱাদনকাযৱচীপযোগসমুট্ঠাপিকা চেতনা, মুসাৱাদো. অপৰো নযো – মুসাতি অভূতং অতচ্ছং ৱত্থু. ৱাদোতি তস্স ভূততো তচ্ছতো ৱিঞ্ঞাপনং. লক্খণতো পন অতথং ৱত্থুং তথতো পৰং ৱিঞ্ঞাপেতুকামস্স তথাৱিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপিকা চেতনা মুসাৱাদো. সো যমত্থং ভঞ্জতি, তস্স অপ্পতায অপ্পসাৱজ্জো, মহন্ততায মহাসাৱজ্জো. অপি চ গহট্ঠানং অত্তনো সন্তকং অদাতুকামতায নত্থীতিআদিনযপ্পৱত্তো অপ্পসাৱজ্জো, সক্খিনা হুত্ৱা অত্থভঞ্জনত্থং ৱুত্তো মহাসাৱজ্জো. পব্বজিতানং অপ্পকম্পি তেলং ৱা সপ্পিং ৱা লভিত্ৱা হসাধিপ্পাযেন ‘‘অজ্জ গামে তেলং নদী মঞ্ঞে সন্দতী’’তি পূৰণকথানযেন পৱত্তো অপ্পসাৱজ্জো, অদিট্ঠংযেৱ পন ‘‘দিট্ঠ’’ন্তিআদিনা নযেন ৱদন্তানং মহাসাৱজ্জো. তস্স চত্তাৰো সম্ভাৰা হোন্তি – অতথং ৱত্থু, ৱিসংৱাদনচিত্তং, তজ্জো ৱাযামো, পৰস্স তদত্থৱিজাননন্তি. একো পযোগো সাহত্থিকোৱ. সো কাযেন ৱা কাযপটিবদ্ধেন ৱা ৱাচায ৱা পৰৱিসংৱাদককিৰিযাকৰণে দট্ঠব্বো. তায চে কিৰিযায পৰো তমত্থং জানাতি, অযং কিৰিযাসমুট্ঠাপিকচেতনাক্খণেযেৱ মুসাৱাদকম্মুনা বজ্ঝতি.
পিসুণৱাচাতিআদীসু যায ৱাচায, যস্স তং ৱাচং ভাসতি, তস্স হদযে অত্তনো পিযভাৱং, পৰস্স চ সুঞ্ঞভাৱং কৰোতি, সা পিসুণৱাচা. যায পন অত্তানম্পি পৰম্পি ফৰুসং কৰোতি, যা ৱাচা সযম্পি ফৰুসা, নেৱ কণ্ণসুখা ন হদযঙ্গমা, অযং ফৰুসৱাচা. যেন পন সম্ফং পলপতি নিৰত্থকং, সো সম্ফপ্পলাপো. তেসং মূলভূতা চেতনাপি পিসুণৱাচাদিনামমেৱ লভতি. সা এৱ চ ইধ অধিপ্পেতাতি.
তত্থ সংকিলিট্ঠচিত্তস্স পৰেসং ৱা ভেদায, অত্তনো পিযকম্যতায ৱা কাযৱচীপযোগসমুট্ঠাপিকা চেতনা পিসুণৱাচা. সা যস্স ভেদং কৰোতি, তস্স অপ্পগুণতায অপ্পসাৱজ্জা, মহাগুণতায মহাসাৱজ্জা. তস্সা চত্তাৰো সম্ভাৰা – ভিন্দিতব্বো পৰো, ইতি ইমে নানা ভৱিস্সন্তি, ৱিনা ভৱিস্সন্তীতি ভেদপুৰেক্খাৰতা, ইতি অহং পিযো ভৱিস্সামি ৱিস্সাসিকোতি পিযকম্যতা ৱা, তজ্জো ৱাযামো, তস্স তদত্থৱিজাননন্তি.
পৰস্স মম্মচ্ছেদককাযৱচীপযোগসমুট্ঠাপিকা একন্তফৰুসচেতনা ফৰুসৱাচা. তস্সা আৱিভাৱত্থমিদং ৱত্থু – একো কিৰ দাৰকো মাতু ৱচনং অনাদিযিত্ৱা অৰঞ্ঞং গচ্ছতি. মাতা তং নিৱত্তেতুং অসক্কোন্তী, ‘‘চণ্ডা তং মহিংসী অনুবন্ধতূ’’তি অক্কোসি. অথস্স তথেৱ অৰঞ্ঞে মহিংসী উট্ঠাসি. দাৰকো, ‘‘যং মম মাতা মুখেন কথেসি, তং মা হোতু, যং চিত্তেন চিন্তেসি, তং হোতূ’’তি সচ্চকিৰিযং অকাসি. মহিংসী তত্থেৱ বদ্ধা ৱিয অট্ঠাসি. এৱং মম্মচ্ছেদকোপি পযোগো চিত্তসণ্হতায ফৰুসৱাচা ন হোতি. মাতাপিতৰো হি কদাচি পুত্তকে এৱং ৱদন্তি – ‘‘চোৰা ৱো খণ্ডাখণ্ডিকং কৰোন্তূ’’তি, উপ্পলপত্তম্পি চ নেসং উপৰি পতন্তং ন ইচ্ছন্তি. আচৰিযুপজ্ঝাযা চ কদাচি নিস্সিতকে এৱং ৱদন্তি – ‘‘কিং ইমে অহিৰিকা অনোত্তপ্পিনো চৰন্তি, নিদ্ধমথ নে’’তি. অথ চ নেসং আগমাধিগমসম্পত্তিং ইচ্ছন্তি. যথা চ চিত্তসণ্হতায ফৰুসৱাচা ন হোতি, এৱং ৱচনসণ্হতায অফৰুসৱাচাপি ন হোতি. ন হি মাৰাপেতুকামস্স ‘‘ইমং সুখং সযাপেথা’’তি ৱচনং অফৰুসৱাচা হোতি. চিত্তফৰুসতায পনেসা ফৰুসৱাচাৱ. সা যং সন্ধায পৱত্তিতা, তস্স অপ্পগুণতায অপ্পসাৱজ্জা, মহাগুণতায মহাসাৱজ্জা. তস্সা তযো সম্ভাৰা – অক্কোসিতব্বো পৰো, কুপিতচিত্তং, অক্কোসনাতি.
অনত্থৱিঞ্ঞাপিকা কাযৱচীপযোগসমুট্ঠাপিকা অকুসলচেতনা সম্ফপ্পলাপো. সো আসেৱনমন্দতায অপ্পসাৱজ্জো, আসেৱনমহন্ততায মহাসাৱজ্জো. তস্স দ্ৱে সম্ভাৰা – ভাৰতযুদ্ধ-সীতাহৰণাদি-নিৰত্থককথা-পুৰেক্খাৰতা, তথাৰূপীকথাকথনঞ্চাতি.
অভিজ্ঝাযতীতি অভিজ্ঝা. পৰভণ্ডাভিমুখী হুত্ৱা তন্নিন্নতায পৱত্ততীতি অত্থো. সা ‘‘অহো ৱতিদং মমস্সা’’তি এৱং পৰভণ্ডাভিজ্ঝাযনলক্খণা অদিন্নাদানং ৱিয অপ্পসাৱজ্জা মহাসাৱজ্জা চ. তস্সা দ্ৱে সম্ভাৰা পৰভণ্ডং অত্তনো পৰিণামনঞ্চ. পৰভণ্ডৱত্থুকে হি লোভে উপ্পন্নেপি ন তাৱ কম্মপথভেদো হোতি, যাৱ ন ‘‘অহো ৱতিদং মমস্সা’’তি অত্তনো পৰিণামেতীতি.
হিতসুখং ব্যাপাদযতীতি, ব্যাপাদো. সো পৰৱিনাসায মনোপদোসলক্খণো. ফৰুসৱাচা ৱিয অপ্পসাৱজ্জো মহাসাৱজ্জো চ. তস্স দ্ৱে সম্ভাৰা পৰসত্তো চ, তস্স চ ৱিনাসচিন্তা. পৰসত্তৱত্থুকে হি কোধে উপ্পন্নেপি ন তাৱ কম্মপথভেদো হোতি, যাৱ ন ‘‘অহো ৱতাযং উচ্ছিজ্জেয্য ৱিনস্সেয্যা’’তি তস্স ৱিনাসং চিন্তেতি.
যথাভুচ্চগহণাভাৱেন মিচ্ছা পস্সতীতি মিচ্ছাদিট্ঠি. সা ‘‘নত্থি দিন্ন’’ন্তিআদিনা নযেন ৱিপৰীতদস্সনলক্খণা সম্ফপ্পলাপো ৱিয অপ্পসাৱজ্জা মহাসাৱজ্জা চ. অপি চ অনিযতা অপ্পসাৱজ্জা, নিযতা মহাসাৱজ্জা. তস্সা দ্ৱে সম্ভাৰা – ৱত্থুনো চ গহিতাকাৰৱিপৰীততা যথা চ নং গণ্হাতি, তথাভাৱেন তস্সা উপট্ঠানন্তি.
ইমেসং পন দসন্নং অকুসলকম্মপথানং ধম্মতো কোট্ঠাসতো আৰম্মণতো ৱেদনাতো মূলতোতি পঞ্চহাকাৰেহি ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. তত্থ ধম্মতোতি এতেসু হি পটিপাটিযা সত্ত চেতনাধম্মাৱ হোন্তি, অভিজ্ঝাদযো তিস্সো চেতনাসম্পযুত্তা. কোট্ঠাসতোতি পটিপাটিযা সত্ত, মিচ্ছাদিট্ঠি চাতি ইমে অট্ঠ কম্মপথা এৱ হোন্তি, নো মূলানি, অভিজ্ঝাব্যাপাদা কম্মপথা চেৱ মূলানি চ. অভিজ্ঝা হি মূলং পত্ৱা লোভো অকুসলমূলং হোতি, ব্যাপাদো দোসো অকুসলমূলং.
আৰম্মণতোতি পাণাতিপাতো জীৱিতিন্দ্ৰিযাৰম্মণতো সঙ্খাৰাৰম্মণো হোতি, অদিন্নাদানং সত্তাৰম্মণং ৱা সঙ্খাৰাৰম্মণং ৱা, মিচ্ছাচাৰো ফোট্ঠব্বৱসেন সঙ্খাৰাৰম্মণোৱ, সত্তাৰম্মণোতিপি একে. মুসাৱাদো সত্তাৰম্মণো ৱা সঙ্খাৰাৰম্মণো ৱা, তথা পিসুণৱাচা. ফৰুসৱাচা সত্তাৰম্মণাৱ. সম্ফপ্পলাপো দিট্ঠসুতমুতৱিঞ্ঞাতৱসেন সত্তাৰম্মণো ৱা সঙ্খাৰাৰম্মণো ৱা, তথা অভিজ্ঝা. ব্যাপাদো সত্তাৰম্মণোৱ. মিচ্ছাদিট্ঠি তেভূমকধম্মৱসেন সঙ্খাৰাৰম্মণা.
ৱেদনাতোতি পাণাতিপাতো দুক্খৱেদনো হোতি. কিঞ্চাপি হি ৰাজানো চোৰং দিস্ৱা হসমানাপি ‘‘গচ্ছথ নং ঘাতেথা’’তি ৱদন্তি, সন্নিট্ঠাপকচেতনা পন নেসং দুক্খসম্পযুত্তাৱ হোতি. অদিন্নাদানং তিৱেদনং, মিচ্ছাচাৰো সুখমজ্ঝত্তৱসেন দ্ৱিৱেদনো, সন্নিট্ঠাপকচিত্তে পন মজ্ঝত্তৱেদনো ন হোতি. মুসাৱাদো তিৱেদনো, তথা পিসুণৱাচা ফৰুসৱাচা দুক্খৱেদনা, সম্ফপ্পলাপো তিৱেদনো, অভিজ্ঝা সুখমজ্ঝত্তৱসেন দ্ৱিৱেদনা, তথা মিচ্ছাদিট্ঠি. ব্যাপাদো দুক্খৱেদনো.
মূলতোতি পাণাতিপাতো দোসমোহৱসেন দ্ৱিমূলকো হোতি, অদিন্নাদানং দোসমোহৱসেন ৱা লোভমোহৱসেন ৱা, মিচ্ছাচাৰো লোভমোহৱসেন. মুসাৱাদো দোসমোহৱসেন ৱা লোভমোহৱসেন ৱা, তথা পিসুণৱাচা সম্ফপ্পলাপো চ. ফৰুসৱাচা দোসমোহৱসেন, অভিজ্ঝা মোহৱসেন একমূলা, তথা ব্যাপাদো. মিচ্ছাদিট্ঠি লোভমোহৱসেন দ্ৱিমূলাতি.
পাণাতিপাতা পটিৱিৰতাতিআদীসু পাণাতিপাতাদযো ৱুত্তত্থা এৱ. যায পন ৱিৰতিযা এতে পটিৱিৰতা নাম হোন্তি, সা ভেদতো তিৱিধা হোতি সম্পত্তৱিৰতি সমাদানৱিৰতি সমুচ্ছেদৱিৰতীতি. তত্থ অসমাদিন্নসিক্খাপদানং অত্তনো জাতিৱযবাহুসচ্চাদীনি পচ্চৱেক্খিত্ৱা ‘‘অযুত্তং অম্হাকং এৱৰূপং কাতু’’ন্তি সম্পত্তং ৱত্থুং অৱীতিক্কমন্তানং উপ্পজ্জমানা ৱিৰতি সম্পত্তৱিৰতীতি ৱেদিতব্বা সীহড়দীপে চক্কনউপাসকস্স ৱিয. তস্স কিৰ দহৰকালেযেৱ মাতু ৰোগো উপ্পজ্জি. ৱেজ্জেন চ ‘‘অল্লসসকমংসং লদ্ধুং ৱট্টতী’’তি ৱুত্তং. ততো চক্কনস্স ভাতা ‘‘গচ্ছ তাত খেত্তং আহিণ্ডাহী’’তি চক্কনং পেসেসি. সো তত্থ গতো. তস্মিঞ্চ সমযে একো সসো তৰুণসস্সং খাদিতুং আগতো হোতি. সো তং দিস্ৱা ৱেগেন ধাৱন্তো ৱল্লিযা বদ্ধো ‘‘কিৰি কিৰী’’তি সদ্দমকাসি. চক্কনো তেন সদ্দেন গন্ত্ৱা তং গহেত্ৱা চিন্তেসি ‘‘মাতু ভেসজ্জং কৰোমী’’তি. পুন চিন্তেসি – ‘‘ন মেতং পতিৰূপং, য্ৱাহং মাতু জীৱিতকাৰণা পৰং জীৱিতা ৱোৰোপেয্য’’ন্তি. অথ নং ‘‘গচ্ছ অৰঞ্ঞে সসেহি সদ্ধিং তিণোদকং পৰিভুঞ্জা’’তি মুঞ্চি. ভাতৰা চ ‘‘কিং তাত সসো লদ্ধো’’তি? পুচ্ছিতো তং পৱত্তিং আচিক্খি. ততো নং ভাতা পৰিভাসি. সো মাতু সন্তিকং গন্ত্ৱা, ‘‘যতোহং জাতো, নাভিজানামি সঞ্চিচ্চ পাণং জীৱিতা ৱোৰোপেতা’’তি সচ্চং ৱত্ৱা অট্ঠাসি, তাৱদেৱ চস্স মাতা অৰোগা অহোসি.
সমাদিন্নসিক্খাপদানং পন সিক্খাপদসমাদানে চ ততুত্তৰি চ অত্তনো জীৱিতং পৰিচ্চজিত্ৱা ৱত্থুং অৱীতিক্কমন্তানং উপ্পজ্জমানা ৱিৰতি সমাদানৱিৰতীতি ৱেদিতব্বা, উত্তৰৱড্ঢমানপব্বতৱাসীউপাসকস্স ৱিয. সো কিৰ অম্বৰিযৱিহাৰৱাসীপিঙ্গলবুদ্ধৰক্খিতত্থেৰস্স সন্তিকে সিক্খাপদানি গহেত্ৱা খেত্তং কসতি. অথস্স গোণো নট্ঠো, সো তং গৱেসন্তো উত্তৰৱড্ঢমানপব্বতং আৰুহি, তত্ৰ নং মহাসপ্পো অগ্গহেসি. সো চিন্তেসি – ‘‘ইমায তিখিণায ৱাসিযা সীসং ছিন্দামী’’তি. পুন চিন্তেসি – ‘‘ন মেতং পতিৰূপং, য্ৱাহং ভাৱনীযস্স গৰুনো সন্তিকে সিক্খাপদং গহেত্ৱা ভিন্দেয্য’’ন্তি. এৱং যাৱততিযং চিন্তেত্ৱা – ‘‘জীৱিতং পৰিচ্চজামি, ন সিক্খাপদ’’ন্তি অংসে ঠপিতং তিখিণদণ্ডৱাসিং অৰঞ্ঞে ছড্ডেসি. তাৱদেৱ মহাৱাড়ো নং মুঞ্চিত্ৱা অগমাসীতি.
অৰিযমগ্গসম্পযুত্তা পন ৱিৰতি সমুচ্ছেদৱিৰতীতি ৱেদিতব্বা, যস্সা উপ্পত্তিতো পভুতি পাণং ঘাতেস্সামীতি অৰিযপুগ্গলানং চিত্তম্পি ন উপ্পজ্জতীতি.
যথা চ অকুসলানং, এৱং ইমেসম্পি কুসলকম্মপথানং ধম্মতো কোট্ঠাসতো আৰম্মণতো ৱেদনাতো মূলতোতি পঞ্চহাকাৰেহি ৱিনিচ্ছযো ৱেদিতব্বো. তত্থ ধম্মতোতি এতেসু হি পটিপাটিযা সত্ত চেতনাপি ৱট্টন্তি ৱিৰতিযোপি, অন্তে তযো চেতনাসম্পযুত্তাৱ.
কোট্ঠাসতোতি পটিপাটিযা সত্ত কম্মপথা এৱ, ন মূলানি, অন্তে তযো কম্মপথা চেৱ মূলানি চ. অনভিজ্ঝা হি মূলং পত্ৱা অলোভো কুসলমূলং হোতি, অব্যাপাদো অদোসো কুসলমূলং, সম্মাদিট্ঠি অমোহো কুসলমূলং.
আৰম্মণতোতি পাণাতিপাতাদীনং. আৰম্মণানেৱ এতেসং আৰম্মণানি. ৱীতিক্কমিতব্বৱত্থুতোযেৱ হি ৱিৰতি নাম হোতি. যথা পন নিব্বানাৰম্মণো অৰিযমগ্গো কিলেসে পজহতি, এৱং জীৱিতিন্দ্ৰিযাদিআৰম্মণাপেতে কম্মপথা পাণাতিপাতাদীনি দুস্সীল্যানি পজহন্তীতি ৱেদিতব্বা.
ৱেদনাতোতি সব্বে সুখৱেদনা ৱা হোন্তি মজ্ঝত্তৱেদনা ৱা. কুসলং পত্ৱা হি দুক্খৱেদনা নাম নত্থি.
মূলতোতি পটিপাটিযা সত্ত ঞাণসম্পযুত্তচিত্তেন ৱিৰমন্তস্স অলোভঅদোসঅমোহৱসেন তিমূলা হোন্তি, ঞাণৱিপ্পযুত্তচিত্তেন ৱিৰমন্তস্স দ্ৱিমূলা. অনভিজ্ঝা ঞাণসম্পযুত্তচিত্তেন ৱিৰমন্তস্স দ্ৱিমূলা হোতি, ঞাণৱিপ্পযুত্তচিত্তেন একমূলা. অলোভো পন অত্তনাৱ অত্তনো মূলং ন হোতি. অব্যাপাদেপি এসেৱ নযো. সম্মাদিট্ঠি অলোভঅদোসৱসেন দ্ৱিমূলাৱাতি. ততিযাদীনি.