৫. ভূমিজসুত্তৱণ্ণনা

২৫-২৬. পঞ্চমে ভূমিজোতি তস্স থেৰস্স নামং. সেসমিধাপি পুৰিমসুত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. অযং পন ৱিসেসো – যস্মা ইদং সুখদুক্খং ন কেৱলং ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি, কাযেনপি কৰিযমানং কৰীযতি, ৱাচাযপি মনসাপি, অত্তনাপি কৰিযমানং কৰীযতি, পৰেনপি কৰিযমানং কৰীযতি, সম্পজানেনপি কৰিযমানং কৰীযতি, অসম্পজানেনপি, তস্মা তস্স অপৰম্পি পচ্চযৱিসেসং দস্সেতুং কাযে ৱা হানন্দ, সতীতিআদিমাহ. কাযসঞ্চেতনাহেতূতি কাযদ্ৱাৰে উপ্পন্নচেতনাহেতু. ৱচীসঞ্চেতনামনোসঞ্চেতনাসুপি এসেৱ নযো. এত্থ চ কাযদ্ৱাৰে কামাৱচৰকুসলাকুসলৱসেন ৱীসতি চেতনা লব্ভন্তি, তথা ৱচীদ্ৱাৰে. মনোদ্ৱাৰে নৱহি ৰূপাৰূপচেতনাহি সদ্ধিং একূনতিংসাতি তীসু দ্ৱাৰেসু একূনসত্ততি চেতনা হোন্তি, তপ্পচ্চযং ৱিপাকসুখদুক্খং দস্সিতং. অৱিজ্জাপচ্চযা চাতি ইদং তাপি চেতনা অৱিজ্জাপচ্চযা হোন্তীতি দস্সনত্থং ৱুত্তং. যস্মা পন তং যথাৱুত্তচেতনাভেদং কাযসঙ্খাৰঞ্চেৱ ৱচীসঙ্খাৰঞ্চ মনোসঙ্খাৰঞ্চ পৰেহি অনুস্সাহিতো সামং অসঙ্খাৰিকচিত্তেন কৰোতি, পৰেহি কাৰিযমানো সসঙ্খাৰিকচিত্তেনাপি কৰোতি, ‘‘ইদং নাম কম্মং কৰোতি, তস্স এৱৰূপো নাম ৱিপাকো ভৱিস্সতী’’তি, এৱং কম্মঞ্চ ৱিপাকঞ্চ জানন্তোপি কৰোতি, মাতাপিতূসু চেতিযৱন্দনাদীনি কৰোন্তেসু অনুকৰোন্তা দাৰকা ৱিয কেৱলং কম্মমেৱ জানন্তো ‘‘ইমস্স পন কম্মস্স অযং ৱিপাকো’’তি ৱিপাকং অজানন্তোপি কৰোতি, তস্মা তং দস্সেতুং সামং ৱা তং, আনন্দ, কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতীতিআদি ৱুত্তং.

ইমেসু, আনন্দ, ধম্মেসূতি যে ইমে ‘‘সামং ৱা তং, আনন্দ, কাযসঙ্খাৰ’’ন্তিআদীসু চতূসু ঠানেসু ৱুত্তা ছসত্ততি দ্ৱেসতা চেতনাধম্মা, ইমেসু ধম্মেসু অৱিজ্জা উপনিস্সযকোটিযা অনুপতিতা. সব্বেপি হি তে ‘‘অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা’’তি এত্থেৱ সঙ্গহং গচ্ছন্তি. ইদানি ৱিৱট্টং দস্সেন্তো অৱিজ্জায ত্ৱেৱাতিআদিমাহ. সো কাযো ন হোতীতি যস্মিং কাযে সতি কাযসঞ্চেতনাপচ্চযং অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং উপ্পজ্জতি, সো কাযো ন হোতি. ৱাচামনেসুপি এসেৱ নযো. অপিচ কাযোতি চেতনাকাযো, ৱাচাপি চেতনাৱাচা, মনোপি কম্মমনোযেৱ. দ্ৱাৰকাযো ৱা কাযো. ৱাচামনেসুপি এসেৱ নযো. খীণাসৱো চেতিযং ৱন্দতি, ধম্মং ভণতি, কম্মট্ঠানং মনসি কৰোতি, কথমস্স কাযাদযো ন হোন্তীতি? অৱিপাকত্তা. খীণাসৱেন হি কতং কম্মং নেৱ কুসলং হোতি নাকুসলং. অৱিপাকং হুত্ৱা কিৰিযামত্তে তিট্ঠতি, তেনস্স তে কাযাদযো ন হোন্তীতি ৱুত্তং.

খেত্তং তং ন হোতীতিআদীসুপি ৱিৰুহনট্ঠেন তং খেত্তং ন হোতি, পতিট্ঠানট্ঠেন ৱত্থু ন হোতি, পচ্চযট্ঠেন আযতনং ন হোতি, কাৰণট্ঠেন অধিকৰণং ন হোতি. সঞ্চেতনামূলকঞ্হি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং উপ্পজ্জেয্য, সা সঞ্চেতনা এতেসং ৱিৰুহনাদীনং অত্থানং অভাৱেন তস্স সুখদুক্খস্স নেৱ খেত্তং, ন ৱত্থু ন আযতনং, ন অধিকৰণং হোতীতি. ইমস্মিং সুত্তে ৱেদনাদীসু সুখদুক্খমেৱ কথিতং, তঞ্চ খো ৱিপাকমেৱাতি. পঞ্চমং.

ছট্ঠং উপৱাণসুত্তং উত্তানমেৱ. এত্থ পন ৱট্টদুক্খমেৱ কথিতন্তি. ছট্ঠং.