৭. অচেলকস্সপসুত্তৱণ্ণনা

১৭. সত্তমে অচেলো কস্সপোতি লিঙ্গেন অচেলো নিচ্চেলো, নামেন কস্সপো. দূৰতোৱাতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন পৰিৱুতং আগচ্ছন্তং দূৰতো এৱ অদ্দস. কিঞ্চিদেৱ দেসন্তি কিঞ্চিদেৱ কাৰণং. ওকাসন্তি পঞ্হব্যাকৰণস্স খণং কালং. অন্তৰঘৰন্তি ‘‘ন পল্লত্থিকায অন্তৰঘৰে নিসীদিস্সামী’’তি এত্থ অন্তোনিৱেসনং অন্তৰঘৰং. ‘‘ওক্খিত্তচক্খু অন্তৰঘৰে গমিস্সামী’’তি এত্থ ইন্দখীলতো পট্ঠায অন্তোগামো. ইধাপি অযমেৱ অধিপ্পেতো. যদাকঙ্খসীতি যং ইচ্ছসি.

কস্মা পন ভগৱা কথেতুকামো যাৱততিযং পটিক্খিপীতি? গাৰৱজননত্থং. দিট্ঠিগতিকা হি খিপ্পং কথিযমানে গাৰৱং ন কৰোন্তি, ‘‘সমণং গোতমং উপসঙ্কমিতুম্পি পুচ্ছিতুম্পি সুকৰং, পুচ্ছিতমত্তেযেৱ কথেতী’’তি ৱচনম্পি ন সদ্দহন্তি. দ্ৱে তযো ৱাৰে পটিক্খিত্তে পন গাৰৱং কৰোন্তি, ‘‘সমণং গোতমং উপসঙ্কমিতুম্পি পঞ্হং পুচ্ছিতুম্পি দুক্কৰ’’ন্তি যাৱততিযং যাচিতে কথিযমানং সুস্সূসন্তি সদ্দহন্তি. ইতি ভগৱা ‘‘অযং সুস্সূসিস্সতি সদ্দহিস্সতী’’তি যাৱততিযং যাচাপেত্ৱা কথেসি. অপিচ যথা ভিসক্কো তেলং ৱা ফাণিতং ৱা পচন্তো মুদুপাকখৰপাকানং পাককালং আগমযমানো পাককালং অনতিক্কমিত্ৱাৱ ওতাৰেতি. এৱং ভগৱা সত্তানং ঞাণপৰিপাকং আগমযমানো ‘‘এত্তকেন কালেন ইমস্স ঞাণং পৰিপাকং গমিস্সতী’’তি ঞত্ৱাৱ যাৱততিযং যাচাপেসি.

মা হেৱং, কস্সপাতি, কস্সপ, মা এৱং ভণি. সযংকতং দুক্খন্তি হি ৱত্তুং ন ৱট্টতি, অত্তা নাম কোচি দুক্খস্স কাৰকো নত্থীতি দীপেতি. পৰতোপি এসেৱ নযো. অধিচ্চসমুপ্পন্নন্তি অকাৰণেন যদিচ্ছায উপ্পন্নং. ইতি পুট্ঠো সমানোতি কস্মা এৱমাহ? এৱং কিৰস্স অহোসি – ‘‘অযং ‘সযংকতং দুক্খ’ন্তিআদিনা পুট্ঠো ‘মা হেৱ’ন্তি ৱদতি, ‘নত্থী’তি পুট্ঠো ‘অত্থী’তি ৱদতি. ‘ভৱং গোতমো দুক্খং ন জানাতি ন পস্সতী’তি পুট্ঠো ‘জানামি খ্ৱাহ’ন্তি ৱদতি. কিঞ্চি নু খো মযা ৱিৰজ্ঝিত্ৱা পুচ্ছিতো’’তি মূলতো পট্ঠায অত্তনো পুচ্ছমেৱ সোধেন্তো এৱমাহ. আচিক্খতু চ মে, ভন্তে, ভগৱাতি ইধ সত্থৰি সঞ্জাতগাৰৱো ‘‘ভৱ’’ন্তি অৱত্ৱা ‘‘ভগৱা’’তি ৱদতি.

সো কৰোতীতিআদি, ‘‘সযংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধিযা পটিসেধনত্থং ৱুত্তং. এত্থ চ সতোতি ইদং ভুম্মত্থে সামিৱচনং, তস্মা এৱমত্থো দট্ঠব্বো – সো কৰোতি সো পটিসংৱেদযতীতি খো, কস্সপ, আদিম্হিযেৱ এৱং সতি পচ্ছা সযংকতং দুক্খন্তি অযং লদ্ধি হোতি. এত্থ চ দুক্খন্তি ৱট্টদুক্খং অধিপ্পেতং. ইতি ৱদন্তি এতস্স পুৰিমেন আদিসদ্দেন অনন্তৰেন চ সস্সতসদ্দেন সম্বন্ধো হোতি. ‘‘দীপেতি গণ্হাতী’’তি অযং পনেত্থ পাঠসেসো. ইদঞ্হি ৱুত্তং হোতি – ইতি এৱং ৱদন্তো আদিতোৱ সস্সতং দীপেতি, সস্সতং গণ্হাতি. কস্মা? তস্স হি তং দস্সনং এতং পৰেতি, কাৰকঞ্চ ৱেদকঞ্চ একমেৱ গণ্হন্তং এতং সস্সতং উপগচ্ছতীতি অত্থো.

অঞ্ঞো কৰোতীতিআদি পন ‘‘পৰংকতং দুক্খ’’ন্তি লদ্ধিযা পটিসেধনত্থং ৱুত্তং. ‘‘আদিতো সতো’’তি ইদং পন ইধাপি আহৰিতব্বং. অযঞ্হেত্থ অত্থো – অঞ্ঞো কৰোতি অঞ্ঞো পটিসংৱেদিযতীতি খো পন, কস্সপ, আদিম্হিযেৱ এৱং সতি, পচ্ছা ‘‘কাৰকো ইধেৱ উচ্ছিজ্জতি, তেন কতং অঞ্ঞো পটিসংৱেদিযতী’’তি এৱং উপ্পন্নায উচ্ছেদদিট্ঠিযা সদ্ধিং সম্পযুত্তায ৱেদনায অভিতুন্নস্স ৱিদ্ধস্স সতো ‘‘পৰংকতং দুক্খ’’ন্তি অযং লদ্ধি হোতীতি. ইতি ৱদন্তিআদি ৱুত্তনযেনেৱ যোজেতব্বং. তত্ৰাযং যোজনা – এৱঞ্চ ৱদন্তো আদিতোৱ উচ্ছেদং দীপেতি, উচ্ছেদং গণ্হাতি. কস্মা? তস্স হি তং দস্সনং এতং পৰেতি, এতং উচ্ছেদং উপগচ্ছতীতি অত্থো.

এতে তেতি যে সস্সতুচ্ছেদসঙ্খাতে উভো অন্তে (অনুপগম্ম তথাগতো ধম্মং দেসেতি, এতে তে, কস্সপ, উভো অন্তে) অনুপগম্ম পহায অনল্লীযিত্ৱা মজ্ঝেন তথাগতো ধম্মং দেসেতি, মজ্ঝিমায পটিপদায ঠিতো দেসেতীতি অত্থো. কতৰং ধম্মন্তি চে? যদিদং অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি. এত্থ হি কাৰণতো ফলং, কাৰণনিৰোধেন চস্স নিৰোধো দীপিতো, ন কোচি কাৰকো ৱা ৱেদকো ৱা নিদ্দিট্ঠো. এত্তাৱতা সেসপঞ্হা পটিসেধিতা হোন্তি. উভো অন্তে অনুপগম্মাতি ইমিনা হি ততিযপঞ্হো পটিক্খিত্তো. অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতি ইমিনা অধিচ্চসমুপ্পন্নতা চেৱ অজাননঞ্চ পটিক্খিত্তন্তি ৱেদিতব্বং.

লভেয্যন্তি ইদং সো ভগৱতো সন্তিকে ভিক্খুভাৱং পত্থযমানো আহ. অথ ভগৱা যোনেন খন্ধকে তিত্থিযপৰিৱাসো (মহাৱ. ৮৬) পঞ্ঞত্তো, যং অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো সামণেৰভূমিযং ঠিতো ‘‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামো অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বো ইমস্মিং ধম্মৱিনযে আকঙ্খামি উপসম্পদং. স্ৱাহং, ভন্তে, সঙ্ঘং চত্তাৰো মাসে পৰিৱাসং যাচামী’’তিআদিনা নযেন সমাদিযিত্ৱা পৰিৱসতি, তং সন্ধায যো খো, কস্সপ, অঞ্ঞতিত্থিযপুব্বোতিআদিমাহ. তত্থ পব্বজ্জন্তি ৱচনসিলিট্ঠতাৱসেন ৱুত্তং. অপৰিৱসিত্ৱাযেৱ হি পব্বজ্জং লভতি. উপসম্পদত্থিকেন পন নাতিকালেন গামপ্পৱেসনাদীনি অট্ঠ ৱত্তানি পূৰেন্তেন পৰিৱসিতব্বং. আৰদ্ধচিত্তাতি অট্ঠৱত্তপূৰণেন তুট্ঠচিত্তা. অযমেত্থ সঙ্খেপো, ৱিত্থাৰতো পনেস তিত্থিযপৰিৱাসো সমন্তপাসাদিকায ৱিনযট্ঠকথায পব্বজ্জক্খন্ধকৱণ্ণনাযং (মহাৱ. অট্ঠ. ৮৬) ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বো.

অপিচ মযাতি অযমেত্থ পাঠো, অঞ্ঞত্থ পন ‘‘অপিচ মেত্থা’’তি. পুগ্গলৱেমত্ততা ৱিদিতাতি পুগ্গলনানত্তং ৱিদিতং. ‘‘অযং পুগ্গলো পৰিৱাসাৰহো, অযং ন পৰিৱাসাৰহো’’তি ইদং ময্হং পাকটন্তি দস্সেতি. ততো কস্সপো চিন্তেসি – ‘‘অহো অচ্ছৰিযং বুদ্ধসাসনং, যত্থ এৱং ঘংসিত্ৱা কোট্টেত্ৱা যুত্তমেৱ গণ্হন্তি, অযুত্তং ছড্ডেন্তী’’তি. ততো সুট্ঠুতৰং পব্বজ্জায সঞ্জাতুস্সাহো সচে, ভন্তেতিআদিমাহ. অথ ভগৱা তস্স তিব্বচ্ছন্দতং ৱিদিত্ৱা ‘‘ন কস্সপো পৰিৱাসং অৰহতী’’তি অঞ্ঞতৰং ভিক্খুং আমন্তেসি – ‘‘গচ্ছ, ভিক্খু, কস্সপং নহাপেত্ৱা পব্বাজেত্ৱা আনেহী’’তি. সো তথা কত্ৱা তং পব্বাজেত্ৱা ভগৱতো সন্তিকং অগমাসি. ভগৱা গণে নিসীদিত্ৱা উপসম্পাদেসি. তেন ৱুত্তং অলত্থ খো অচেলো কস্সপো ভগৱতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদন্তি. অচিৰূপসম্পন্নোতিআদি সেসং ব্ৰাহ্মণসংযুত্তে (সং. নি. ১.১৮৭) ৱুত্তমেৱাতি. সত্তমং.