৫. কচ্চানগোত্তসুত্তৱণ্ণনা
১৫. পঞ্চমে সম্মাদিট্ঠি সম্মাদিট্ঠীতি যং পণ্ডিতা দেৱমনুস্সা তেসু তেসু ঠানেসু সম্মাদস্সনং ৱদন্তি, সব্বম্পি তং দ্ৱীহি পদেহি সঙ্খিপিত্ৱা পুচ্ছতি. দ্ৱযনিস্সিতোতি দ্ৱে কোট্ঠাসে নিস্সিতো. যেভুয্যেনাতি ইমিনা ঠপেত্ৱা অৰিযপুগ্গলে সেসমহাজনং দস্সেতি. অত্থিতন্তি সস্সতং. নত্থিতন্তি উচ্ছেদং. লোকসমুদযন্তি লোকো নাম সঙ্খাৰলোকো, তস্স নিব্বত্তি. সম্মপ্পঞ্ঞায পস্সতোতি সম্মাপঞ্ঞা নাম সৱিপস্সনা মগ্গপঞ্ঞা, তায পস্সন্তস্সাতি অত্থো. যা লোকে নত্থিতাতি সঙ্খাৰলোকে নিব্বত্তেসু ধম্মেসু পঞ্ঞাযন্তেস্ৱেৱ যা নত্থীতি উচ্ছেদদিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য, সা ন হোতীতি অত্থো. লোকনিৰোধন্তি সঙ্খাৰানং ভঙ্গং. যা লোকে অত্থিতাতি সঙ্খাৰলোকে ভিজ্জমানেসু ধম্মেসু পঞ্ঞাযন্তেস্ৱেৱ যা অত্থীতি সস্সতদিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য, সা ন হোতীতি অত্থো.
অপিচ লোকসমুদযন্তি অনুলোমপচ্চযাকাৰং. লোকনিৰোধন্তি পটিলোমপচ্চযাকাৰং. লোকনিস্সযে পস্সন্তস্সাপি হি পচ্চযানং অনুচ্ছেদেন পচ্চযুপ্পন্নস্স অনুচ্ছেদং পস্সতো যা নত্থীতি উচ্ছেদদিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য, সা ন হোতি. পচ্চযনিৰোধং পস্সন্তস্সাপি পচ্চযনিৰোধেন পচ্চযুপ্পন্ননিৰোধং পস্সতো যা অত্থীতি সস্সতদিট্ঠি উপ্পজ্জেয্য, সা ন হোতীতি অযম্পেত্থ অত্থো.
উপযুপাদানাভিনিৱেসৱিনিবন্ধোতি উপযেহি চ উপাদানেহি চ অভিনিৱেসেহি চ ৱিনিবন্ধো. তত্থ উপযাতি দ্ৱে উপযা তণ্হুপযো চ দিট্ঠুপযো চ. উপাদানাদীসুপি এসেৱ নযো. তণ্হাদিট্ঠিযো হি যস্মা অহং মমন্তিআদীহি আকাৰেহি তেভূমকধম্মে উপেন্তি উপগচ্ছন্তি, তস্মা উপযাতি ৱুচ্চন্তি. যস্মা পন তে ধম্মে উপাদিযন্তি চেৱ অভিনিৱিসন্তি চ, তস্মা উপাদানাতি চ অভিনিৱেসাতি চ ৱুচ্চন্তি. তাহি চাযং লোকো ৱিনিবন্ধো. তেনাহ ‘‘উপযুপাদানাভিনিৱেসৱিনিবন্ধো’’তি.
তঞ্চাযন্তি তঞ্চ উপযুপাদানং অযং অৰিযসাৱকো. চেতসো অধিট্ঠানন্তি চিত্তস্স পতিট্ঠানভূতং. অভিনিৱেসানুসযন্তি অভিনিৱেসভূতঞ্চ অনুসযভূতঞ্চ. তণ্হাদিট্ঠীসু হি অকুসলচিত্তং পতিট্ঠাতি, তা চ তস্মিং অভিনিৱিসন্তি চেৱ অনুসেন্তি চ, তস্মা তদুভযং চেতসো অধিট্ঠানং অভিনিৱেসানুসযন্তি চ আহ. ন উপেতীতি ন উপগচ্ছতি. ন উপাদিযতীতি ন গণ্হাতি. নাধিট্ঠাতীতি ন অধিট্ঠাতি, কিন্তি? অত্তা মেতি. দুক্খমেৱাতি পঞ্চুপাদানক্খন্ধমত্তমেৱ. ন কঙ্খতীতি ‘‘দুক্খমেৱ উপ্পজ্জতি, দুক্খং নিৰুজ্ঝতি, ন অঞ্ঞো এত্থ সত্তো নাম অত্থী’’তি কঙ্খং ন কৰোতি. ন ৱিচিকিচ্ছতীতি ন ৱিচিকিচ্ছং উপ্পাদেতি.
অপৰপ্পচ্চযাতি ন পৰপ্পচ্চযেন, অঞ্ঞস্স অপত্তিযাযেত্ৱা অত্তপচ্চক্খঞাণমেৱস্স এত্থ হোতীতি. এত্তাৱতা খো, কচ্চান, সম্মাদিট্ঠি হোতীতি এৱং সত্তসঞ্ঞায পহীনত্তা এত্তকেন সম্মাদস্সনং নাম হোতীতি মিস্সকসম্মাদিট্ঠিং আহ. অযমেকো অন্তোতি এস একো নিকূটন্তো লামকন্তো পঠমকং সস্সতং. অযং দুতিযোতি এস দুতিযো সব্বং নত্থীতি উপ্পজ্জনকদিট্ঠিসঙ্খাতো নিকূটন্তো লামকন্তো দুতিযকো উচ্ছেদোতি অত্থো. সেসমেত্থ উত্তানমেৱাতি. পঞ্চমং.