৫. সুভাসিতসুত্তৱণ্ণনা

২১৩. পঞ্চমে অঙ্গেহীতি কাৰণেহি, অৱযৱেহি ৱা. মুসাৱাদাৱেৰমণিআদীনি হি চত্তাৰি সুভাসিতৱাচায কাৰণানি, সচ্চৱচনাদযো চত্তাৰো অৱযৱা. কাৰণত্থে চ অঙ্গসদ্দে ‘‘চতূহী’’তি নিস্সক্কৱচনং হোতি, অৱযৱত্থে কৰণৱচনং. সমন্নাগতাতি সমনুআগতা পৱত্তা যুত্তা চ. ৱাচাতি সমুল্লপনৱাচা, যা ‘‘ৱাচা গিৰা ব্যপ্পথো’’তি (ধ. স. ৬৩৬) চ, ‘‘নেলা কণ্ণসুখা’’তি (দী. নি. ১.৯) চ আগতা. ‘‘যা পন ৱাচায চে কতং কম্ম’’ন্তি এৱং ৱিঞ্ঞত্তি চ ‘‘যা চতূহি ৱচীদুচ্চৰিতেহি আৰতি…পে… অযং ৱুচ্চতি সম্মাৱাচা’’তি (ৱিভ. ২০৬) এৱং ৱিৰতি চ, ‘‘ফৰুসৱাচা, ভিক্খৱে, আসেৱিতা ভাৱিতা বহুলীকতা নিৰযসংৱত্তনিকা হোতী’’তি (অ. নি. ৮.৪০) এৱং চেতনা চ ৱাচাতি আগতা, ন সা ইধ অধিপ্পেতা. কস্মা? অভাসিতব্বতো. সুভাসিতাতি সুট্ঠু ভাসিতা. তেনস্সা অত্থাৱহতং দীপেতি. নো দুব্ভাসিতাতি ন দুট্ঠু ভাসিতা. তেনস্সা অনত্থাৱহনপহানতং দীপেতি. অনৱজ্জাতি ৰাগাদিৱজ্জৰহিতা. ইমিনাস্সা কাৰণসুদ্ধিং চতুদোসাভাৱঞ্চ দীপেতি. অননুৱজ্জাতি অনুৱাদৱিমুত্তা. ইমিনাস্সা সব্বাকাৰসম্পত্তিং দীপেতি. ৱিঞ্ঞূনন্তি পণ্ডিতানং. তেন নিন্দাপসংসাসু বালা অপ্পমাণাতি দীপেতি.

সুভাসিতংযেৱ ভাসতীতি পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায চতূসু ৱাচঙ্গেসু অঞ্ঞতৰনিদ্দোসৱচনমেতং. নো দুব্ভাসিতন্তি তস্সেৱ ৱাচঙ্গস্স পটিপক্খভাসননিৱাৰণং. নো দুব্ভাসিতন্তি ইমিনা মিচ্ছাৱাচপ্পহানং দীপেতি. সুভাসিতন্তি ইমিনা পহীনমিচ্ছাৱাচেন ভাসিতব্বৱচনলক্খণং. অঙ্গপৰিদীপনত্থং পনেত্থ অভাসিতব্বং পুব্বে অৱত্ৱা ভাসিতব্বমেৱাহ. এস নযো ধম্মংযেৱাতিআদীসুপি. এত্থ চ পঠমেন পিসুণদোসৰহিতং সমগ্গকৰণং ৱচনং ৱুত্তং, দুতিযেন সম্ফপ্পলাপদোসৰহিতং ধম্মতো অনপেতং মন্তাৱচনং, ইতৰেহি দ্ৱীহি ফৰুসালিকৰহিতানি পিযসচ্চৱচনানি. ইমেহি খোতি আদিনা তানি অঙ্গানি পচ্চক্খতো দস্সেন্তো তং ৱাচং নিগমেতি. যঞ্চ অঞ্ঞে পটিঞ্ঞাদীহি অৱযৱেহি, নামাদীহি পদেহি, লিঙ্গৱচনৱিভত্তিকালকাৰকসম্পত্তীহি চ সমন্নাগতং মুসাৱাদাদিৱাচম্পি সুভাসিতন্তি মঞ্ঞন্তি, তং পটিসেধেতি. অৱযৱাদিসমন্নাগতাপি হি তথাৰূপী ৱাচা দুব্ভাসিতাৱ হোতি অত্তনো চ পৰেসঞ্চ অনত্থাৱহত্তা. ইমেহি পন চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতা সচেপি মিলক্খুভাসাপৰিযাপন্না ঘটচেটিকাগীতিকপৰিযাপন্নাপি হোতি, তথাপি সুভাসিতাৱ লোকিযলোকুত্তৰহিতসুখাৱহত্তা. তথা হি মগ্গপস্সে সস্সং ৰক্খন্তিযা সীহড়চেটিকায সীহড়কেনেৱ জাতিজৰামৰণযুত্তং গীতিকং গাযন্তিযা সদ্দং সুত্ৱা মগ্গং গচ্ছন্তা সট্ঠিমত্তা ৱিপস্সকা ভিক্খূ অৰহত্তং পাপুণিংসু. তথা তিস্সো নাম আৰদ্ধৱিপস্সকো ভিক্খু পদুমসৰসমীপেন গচ্ছন্তো পদুমসৰে পদুমানি ভঞ্জিত্ৱা –

‘‘পাতোৱ ফুল্লিতকোকনদং, সূৰিযালোকেন ভিজ্জিযতে;

এৱং মনুস্সত্তং গতা সত্তা, জৰাভিৱেগেন মদ্দিযন্তী’’তি. –

ইমং গীতিকং গাযন্তিযা চেটিকায সুত্ৱা অৰহত্তং পত্তো.

বুদ্ধন্তৰেপি অঞ্ঞতৰো পুৰিসো সত্তহি পুত্তেহি সদ্ধিং অটৱিতো আগম্ম অঞ্ঞতৰায ইত্থিযা মুসলেন তণ্ডুলে কোট্টেন্তিযা –

‘‘জৰায পৰিমদ্দিতং এতং, মিলাতছৱিচম্মনিস্সিতং;

মৰণেন ভিজ্জতি এতং, মচ্চুস্স ঘাসমামিসং.

‘‘কিমীনং আলযং এতং, নানাকুণপেন পূৰিতং;

অসুচিস্স ভাজনং এতং, কদলিক্খন্ধসমং ইদ’’ন্তি. –

ইমং গীতিকং সুত্ৱা পচ্চৱেক্খন্তো সহ পুত্তেহি পচ্চেকবোধিং পত্তো. এৱং ইমেহি চতূহি অঙ্গেহি সমন্নাগতা ৱাচা সচেপি মিলক্খুভাসাপৰিযাপন্না ঘটচেটিকাগীতিকপৰিযাপন্নাপি হোতি, তথাপি সুভাসিতাতি ৱেদিতব্বা. সুভাসিতত্তা এৱ চ অনৱজ্জা চ অননুৱজ্জা চ ৱিঞ্ঞূনং অত্থত্থিকানং অত্থপটিসৰণানং, নো ব্যঞ্জনপটিসৰণানন্তি.

সাৰুপ্পাহীতি অনুচ্ছৱিকাহি. অভিত্থৱীতি পসংসি. ন তাপযেতি ৱিপ্পটিসাৰেন ন তাপেয্য ন ৱিবাধেয্য. পৰেতি পৰেহি ভিন্দন্তো নাভিভৱেয্য ন বাধেয্য. ইতি ইমায গাথায অপিসুণৱাচাৱসেন ভগৱন্তং থোমেতি. পটিনন্দিতাতি পিযাযিতা. যং অনাদাযাতি যং ৱাচং ভাসন্তো পৰেসং পাপানি অপ্পিযানি ফৰুসৱচনানি অনাদায অত্থব্যঞ্জনমধুৰং পিযমেৱ ভাসতি, তং ৱাচং ভাসেয্যাতি পিযৱাচাৱসেন অভিত্থৱি.

অমতাতি সাধুভাৱেন অমতসদিসা. ৱুত্তম্পি হেতং – ‘‘সচ্চং হৱে সাদুতৰং ৰসান’’ন্তি (সং. নি. ১.২৪৬) নিব্বানামতপচ্চযত্তা ৱা অমতা. এস ধম্মো সনন্তনোতি যা অযং সচ্চৱাচা নাম, এস পোৰাণো ধম্মো চৰিযা পৱেণী. ইদমেৱ হি পোৰাণানং আচিণ্ণং, ন তে অলিকং ভাসিংসু. তেনেৱাহ – সচ্চে অত্থে চ ধম্মে চ, আহু সন্তো পতিট্ঠিতাতি.

তত্থ সচ্চে পতিট্ঠিতত্তাৱ অত্তনো চ পৰেসঞ্চ অত্থে পতিট্ঠিতা, অত্থে পতিট্ঠিতত্তা এৱ ধম্মে পতিট্ঠিতা হোন্তীতি ৱেদিতব্বা. সচ্চৱিসেসনমেৱ ৱা এতং. ইদং হি ৱুত্তং হোতি – সচ্চে পতিট্ঠিতা, কীদিসে? অত্থে চ ধম্মে চ, যং পৰেসং অত্থতো অনপেতত্তা অত্থং অনুপৰোধকৰং, ধম্মতো অনপেতত্তা ধম্মং ধম্মিকমেৱ অত্থং সাধেতীতি. ইতি ইমায গাথায সচ্চৱচনৱসেন অভিত্থৱি.

খেমন্তি অভযং নিৰুপদ্দৱং. কেন কাৰণেনাতি চে. নিব্বানপত্তিযা দুক্খস্সন্তকিৰিযায, যস্মা কিলেসনিব্বানং পাপেতি, ৱট্টদুক্খস্স চ অন্তকিৰিযায সংৱত্ততীতি অত্থো. অথ ৱা যং বুদ্ধো নিব্বানপত্তিযা দুক্খস্সন্তকিৰিযাযাতি দ্ৱিন্নং নিব্বানধাতূনং অত্থায খেমমগ্গপ্পকাসনতো খেমং ৱাচং ভাসতি, সা ৱে ৱাচানমুত্তমাতি সা ৱাচা সব্বৱাচানং সেট্ঠাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. ইতি ইমায গাথায মন্তাৱচনৱসেন ভগৱন্তং অভিত্থৱন্তো অৰহত্তনিকূটেন দেসনং নিট্ঠপেসীতি. পঞ্চমং.