১. পঠমৱগ্গো

১. ব্ৰহ্মাযাচনসুত্তৱণ্ণনা

১৭২. ব্ৰহ্মসংযুত্তস্স পঠমে পৰিৱিতক্কো উদপাদীতি সব্ববুদ্ধানং আচিণ্ণসমাচিণ্ণো অযং চেতসো ৱিতক্কো উদপাদি. কদা উদপাদীতি? বুদ্ধভূতস্স অট্ঠমে সত্তাহে ৰাজাযতনমূলে সক্কেন দেৱানমিন্দেন আভতং দন্তকট্ঠঞ্চ ওসধহৰীতকঞ্চ খাদিত্ৱা মুখং ধোৱিত্ৱা চতূহি লোকপালেহি উপনীতে পচ্চগ্ঘে সেলমযপত্তে তপুস্সভল্লিকানং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জিত্ৱা পুন পচ্চাগন্ত্ৱা অজপালনিগ্ৰোধে নিসিন্নমত্তস্স.

অধিগতোতি পটিৱিদ্ধো. ধম্মোতি চতুসচ্চধম্মো. গম্ভীৰোতি উত্তানপটিক্খেপৱচনমেতং. দুদ্দসোতি গম্ভীৰত্তাৱ দুদ্দসো দুক্খেন দট্ঠব্বো, ন সক্কা সুখেন দট্ঠুং. দুদ্দসত্তাৱ দুৰনুবোধো দুক্খেন অৱবুজ্ঝিতব্বো, ন সক্কা সুখেন অৱবুজ্ঝিতুং. সন্তোতি নিব্বুতো. পণীতোতি অতপ্পকো. ইদং দ্ৱযং লোকুত্তৰমেৱ সন্ধায ৱুত্তং. অতক্কাৱচৰোতি তক্কেন অৱচৰিতব্বো ওগাহিতব্বো ন হোতি, ঞাণেনেৱ অৱচৰিতব্বো. নিপুণোতি সণ্হো. পণ্ডিতৱেদনীযোতি সম্মাপটিপদং পটিপন্নেহি পণ্ডিতেহি ৱেদিতব্বো. আলযৰামাতি সত্তা পঞ্চসু কামগুণেসু অল্লীযন্তি, তস্মা তে আলযাতি ৱুচ্চন্তি. অট্ঠসততণ্হাৱিচৰিতানি ৱা অল্লীযন্তি, তস্মাপি আলযাতি ৱুচ্চন্তি. তেহি আলযেহি ৰমন্তীতি আলযৰামা. আলযেসু ৰতাতি আলযৰতা. আলযেসু সুট্ঠু মুদিতাতি আলযসম্মুদিতা. যথেৱ হি সুসজ্জিতং পুপ্ফফলভৰিতৰুক্খাদিসম্পন্নং উয্যানং পৱিট্ঠো ৰাজা তায তায সম্পত্তিযা ৰমতি, সম্মুদিতো আমোদিতপমোদিতো হোতি, ন উক্কণ্ঠতি, সাযম্পি নিক্খমিতুং ন ইচ্ছতি, এৱমিমেহিপি কামালযতণ্হালযেহি সত্তা ৰমন্তি, সংসাৰৱট্টে সম্মুদিতা অনুক্কণ্ঠিতা ৱসন্তি. তেন তেসং ভগৱা দুৱিধং আলযং উয্যানভূমিং ৱিয দস্সেন্তো ‘‘আলযৰামা’’তিআদিমাহ.

তত্থ যদিদন্তি নিপাতো, তস্স ঠানং সন্ধায ‘‘যং ইদ’’ন্তি, পটিচ্চসমুপ্পাদং সন্ধায ‘‘যো অয’’ন্তি এৱমত্থো দট্ঠব্বো. ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পাদোতি ইমেসং পচ্চযা ইদপ্পচ্চযা, ইদপ্পচ্চযা এৱ ইদপ্পচ্চযতা, ইদপ্পচ্চযতা চ সা পটিচ্চসমুপ্পাদো চাতি ইদপ্পচ্চযতাপটিচ্চসমুপ্পাদো. সঙ্খাৰাদিপচ্চযানং এতং অধিৱচনং. সব্বসঙ্খাৰসমথোতিআদি সব্বং নিব্বানমেৱ. যস্মা হি তং আগম্ম সব্বসঙ্খাৰৱিপ্ফন্দিতানি সমন্তি, ৱূপসম্মন্তি, তস্মা সব্বসঙ্খাৰসমথোতি ৱুচ্চতি. যস্মা চ তং আগম্ম সব্বে উপধযো পটিনিস্সট্ঠা হোন্তি, সব্বা তণ্হা খীযন্তি, সব্বে কিলেসৰাগা ৱিৰজ্জন্তি, সব্বং দুক্খং নিৰুজ্ঝতি, তস্মা সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হাক্খযো ৱিৰাগো নিৰোধোতি ৱুচ্চতি. যা পনেসা তণ্হা ভৱেন ভৱং, ফলেন ৱা সদ্ধিং কম্মং ৱিনতি সংসিব্বতীতি কত্ৱা ৱানন্তি ৱুচ্চতি, ততো নিক্খন্তং ৱানতোতি নিব্বানং. সো মমস্স কিলমথোতি যা অজানন্তানং দেসনা নাম, সো মম কিলমথো অস্স, সা মম ৱিহেসা অস্সাতি অত্থো. কাযকিলমথো চেৱ কাযৱিহেসা চ অস্সাতি ৱুত্তং হোতি. চিত্তে পন উভযম্পেতং বুদ্ধানং নত্থি. অপিস্সূতি অনুব্ৰূহনত্থে নিপাতো. সো ‘‘ন কেৱলং অযং পৰিৱিতক্কো উদপাদি, ইমাপি গাথা পটিভংসূ’’তি দীপেতি. অনচ্ছৰিযাতি অনুঅচ্ছৰিযা. পটিভংসূতি পটিভানসঙ্খাতস্স ঞাণস্স গোচৰা অহেসুং, পৰিৱিতক্কযিতব্বতং পাপুণিংসু.

কিচ্ছেনাতি দুক্খেন, ন দুক্খায পটিপদায. বুদ্ধানং হি চত্তাৰোপি মগ্গা সুখপটিপদাৱ হোন্তি. পাৰমীপূৰণকালে পন সৰাগসদোসসমোহস্সেৱ সতো আগতাগতানং যাচকানং অলঙ্কতপটিযত্তং সীসং কন্তিত্ৱা গললোহিতং নীহৰিত্ৱা সুঅঞ্জিতানি অক্খীনি উপ্পাটেত্ৱা কুলৱংসপ্পদীপং পুত্তং মনাপচাৰিনিং ভৰিযন্তি এৱমাদীনি দেন্তস্স অঞ্ঞানি চ খন্তিৱাদিসদিসেসু অত্তভাৱেসু ছেজ্জভেজ্জাদীনি পাপুণন্তস্স আগমনীযপটিপদং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. হলন্তি এত্থ হ-কাৰো নিপাতমত্তো, অলন্তি অত্থো. পকাসিতুন্তি দেসিতুং, এৱং কিচ্ছেন অধিগতস্স অলং দেসিতুং পৰিযত্তং দেসিতুং. কো অত্থো দেসিতেনাতি ৱুত্তং হোতি? ৰাগদোসপৰেতেহীতি ৰাগদোসফুট্ঠেহি ৰাগদোসানুগতেহি ৱা.

পটিসোতগামিন্তি নিচ্চাদীনং পটিসোতং, ‘‘অনিচ্চং দুক্খমনত্তা অসুভ’’ন্তি এৱং গতং চতুসচ্চধম্মং. ৰাগৰত্তাতি কামৰাগেন ভৱৰাগেন দিট্ঠিৰাগেন চ ৰত্তা. ন দক্খন্তীতি অনিচ্চং দুক্খমনত্তা অসুভন্তি ইমিনা সভাৱেন ন পস্সিস্সন্তি, তে অপস্সন্তে কো সক্খিস্সতি এৱং গাহাপেতুং. তমোখন্ধেন আৱুটাতি অৱিজ্জাৰাসিনা অজ্ঝোত্থটা.

অপ্পোস্সুক্কতাযাতি নিৰুস্সুক্কভাৱেন, অদেসেতুকামতাযাতি অত্থো. কস্মা পনস্স এৱং চিত্তং নমি? ননু এস মুত্তো মোচেস্সামি, তিণ্ণো তাৰেস্সামি –

‘‘কিং মে অঞ্ঞাতৱেসেন, ধম্মং সচ্ছিকতেনিধ;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৱা, তাৰযিস্সং সদেৱক’’ন্তি. (বু. ৱং. ২.৫৬) –

পত্থনং কত্ৱা পাৰমিযো পূৰেত্ৱা সব্বঞ্ঞুতং পত্তোতি? সচ্চমেতং, তদেৱং পচ্চৱেক্খণানুভাৱেন পনস্স এৱং চিত্তং নমি. তস্স হি সব্বঞ্ঞুতং পত্ৱা সত্তানং কিলেসগহনতং, ধম্মস্স চ গম্ভীৰতং পচ্চৱেক্খন্তস্স সত্তানং কিলেসগহনতা চ ধম্মগম্ভীৰতা চ সব্বাকাৰেন পাকটা জাতা. অথস্স – ‘‘ইমে সত্তা কঞ্জিযপুণ্ণা লাবু ৱিয, তক্কভৰিতা চাটি ৱিয, ৱসাতেলপীতপিলোতিকা ৱিয, অঞ্জনমক্খিতহত্থো ৱিয চ কিলেসভৰিতা অতিসংকিলিট্ঠা ৰাগৰত্তা দোসদুট্ঠা মোহমূড়্হা, তে কিং নাম পটিৱিজ্ঝিস্সন্তী’’তি? চিন্তযতো কিলেসগহনপচ্চৱেক্খণানুভাৱেনাপি এৱং চিত্তং নমি.

‘‘অযঞ্চ ধম্মো পথৱীসন্ধাৰকউদকক্খন্ধো ৱিয গম্ভীৰো, পব্বতেন পটিচ্ছাদেত্ৱা ঠপিতো সাসপো ৱিয দুদ্দসো, সতধা ভিন্নস্স ৱালস্স কোটিযা কোটিপটিপাদনং ৱিয দুৰনুবোধো. ননু মযা হি ইমং ধম্মং পটিৱিজ্ঝিতুং ৱাযমন্তেন অদিন্নং দানং নাম নত্থি, অৰক্খিতং সীলং নাম নত্থি, অপৰিপূৰিতা কাচি পাৰমী নাম নত্থি, তস্স মে নিৰুস্সাহং ৱিয মাৰবলং ৱিধমন্তস্সাপি পথৱী ন কম্পিত্থ, পঠমযামে পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰন্তস্সাপি ন কম্পিত্থ, মজ্ঝিমযামে দিব্বচক্খুং ৱিসোধেন্তস্সাপি ন কম্পিত্থ, পচ্ছিমযামে পন পটিচ্চসমুপ্পাদং পটিৱিজ্ঝন্তস্সেৱ মে দসসহস্সিলোকধাতু কম্পিত্থ. ইতি মাদিসেনাপি তিক্খঞাণেন কিচ্ছেনেৱাযং ধম্মো পটিৱিদ্ধো. তং লোকিযমহাজনা কথং পটিৱিজ্ঝিস্সন্তী’’তি? ধম্মগম্ভীৰপচ্চৱেক্খণানুভাৱেনাপি এৱং চিত্তং নমীতি ৱেদিতব্বং.

অপিচ ব্ৰহ্মুনা যাচিতে দেসেতুকামতাযপিস্স এৱং চিত্তং নমি. জানাতি হি ভগৱা – ‘‘মম অপ্পোস্সুক্কতায চিত্তে নমমানে মং মহাব্ৰহ্মা ধম্মদেসনং যাচিস্সতি, ইমে চ সত্তা ব্ৰহ্মগৰুকা. তে ‘সত্থা কিৰ ধম্মং ন দেসেতুকামো অহোসি. অথ নং মহাব্ৰহ্মা যাচিত্ৱা দেসাপেসি. সন্তো ৱত ভো ধম্মো, পণীতো ৱত ভো ধম্মো’তি মঞ্ঞমানা সুস্সূসিস্সন্তী’’তি. ইদম্পিস্স কাৰণং পটিচ্চ অপ্পোস্সুক্কতায চিত্তং নমি, নো ধম্মদেসনাযাতি ৱেদিতব্বং.

সহম্পতিস্সাতি সো কিৰ কস্সপস্স ভগৱতো সাসনে সহকো নাম থেৰো পঠমজ্ঝানং নিব্বত্তেত্ৱা পঠমজ্ঝানভূমিযং কপ্পাযুকব্ৰহ্মা হুত্ৱা নিব্বত্তো. তত্ৰ নং ‘‘সহম্পতিব্ৰহ্মা’’তি পটিসঞ্জানন্তি. তং সন্ধাযাহ ‘‘ব্ৰহ্মুনো সহম্পতিস্সা’’তি. নস্সতি ৱত ভোতি সো কিৰ ইমং সদ্দং তথা নিচ্ছাৰেসি, যথা দসসহস্সিলোকধাতুব্ৰহ্মানো সুত্ৱা সব্বে সন্নিপতিংসু. যত্ৰ হি নামাতি যস্মিং নাম লোকে. পুৰতো পাতুৰহোসীতি তেহি দসহি ব্ৰহ্মসহস্সেহি সদ্ধিং পাতুৰহোসি. অপ্পৰজক্খজাতিকাতি পঞ্ঞামযে অক্খিম্হি অপ্পং পৰিত্তং ৰাগদোসমোহৰজং এতেসং এৱংসভাৱাতি অপ্পৰজক্খজাতিকা. অস্সৱনতাতি অস্সৱনতায. ভৱিস্সন্তীতি পুৰিমবুদ্ধেসু দসপুঞ্ঞকিৰিযৱসেন কতাধিকাৰা পৰিপাকগতা পদুমানি ৱিয সূৰিযৰস্মিসম্ফস্সং, ধম্মদেসনংযেৱ আকঙ্খমানা চতুপ্পদিকগাথাৱসানে অৰিযভূমিং ওক্কমনাৰহা ন একো, ন দ্ৱে, অনেকসতসহস্সা ধম্মস্স অঞ্ঞাতাৰো ভৱিস্সন্তীতি দস্সেতি.

পাতুৰহোসীতি পাতুভৱি. সমলেহি চিন্তিতোতি সমলেহি ছহি সত্থাৰেহি চিন্তিতো. তে হি পুৰেতৰং উপ্পজ্জিত্ৱা সকলজম্বুদীপে কণ্টকে পত্থৰমানা ৱিয, ৱিসং সিঞ্চমানা ৱিয চ সমলং মিচ্ছাদিট্ঠিধম্মং দেসযিংসু. অপাপুৰেতন্তি ৱিৱৰং এতং. অমতস্স দ্ৱাৰন্তি অমতস্স নিব্বানস্স দ্ৱাৰভূতং অৰিযমগ্গং. সুণন্তু ধম্মং ৱিমলেনানুবুদ্ধন্তি ইমে সত্তা ৰাগাদিমলানং অভাৱতো ৱিমলেন সম্মাসম্বুদ্ধেন অনুবুদ্ধং চতুসচ্চধম্মং সুণন্তু তাৱ ভগৱাতি যাচতি.

সেলে যথা পব্বতমুদ্ধনিট্ঠিতোতি সেলমযে একগ্ঘনে পব্বতমুদ্ধনি যথাঠিতোৱ. ন হি তস্স ঠিতস্স দস্সনত্থং গীৱুক্খিপনপসাৰণাদিকিচ্চং অত্থি. তথূপমন্তি তপ্পটিভাগং সেলপব্বতূপমং. অযং পনেত্থ সঙ্খেপত্থো – যথা সেলপব্বতমুদ্ধনি ঠিতোৱ চক্খুমা পুৰিসো সমন্ততো জনতং পস্সেয্য, তথা ত্ৱম্পি সুমেধ সুন্দৰপঞ্ঞ সব্বঞ্ঞুতঞাণেন সমন্তচক্খু ভগৱা ধম্মমযং পাসাদমাৰুয্হ সযং অপেতসোকো সোকাৱতিণ্ণং জাতিজৰাভিভূতং জনতং অৱেক্খস্সু উপধাৰয উপপৰিক্খ. অযং পনেত্থ অধিপ্পাযো – যথা হি পব্বতপাদে সমন্তা মহন্তং খেত্তং কত্ৱা, তত্থ কেদাৰপাড়ীসু কুটিকাযো কত্ৱা ৰত্তিং অগ্গিং জালেয্যুং, চতুৰঙ্গসমন্নাগতঞ্চ অন্ধকাৰং অস্স, অথ তস্স পব্বতস্স মত্থকে ঠত্ৱা চক্খুমতো পুৰিসস্স ভূমিং ওলোকযতো নেৱ খেত্তং ন কেদাৰপাড়িযো ন কুটিযো ন তত্থ সযিতমনুস্সা পঞ্ঞাযেয্যুং. কুটিকাসু পন অগ্গিজালামত্তকমেৱ পঞ্ঞাযেয্য, এৱং ধম্মপাসাদং আৰুয্হ সত্তনিকাযং ওলোকযতো তথাগতস্স যে তে অকতকল্যাণা সত্তা, তে একৱিহাৰে দক্খিণজাণুপস্সে নিসিন্নাপি বুদ্ধচক্খুস্স আপাথং নাগচ্ছন্তি, ৰত্তিং খিত্তা সৰা ৱিয হোন্তি. যে পন কতকল্যাণা ৱেনেয্যপুগ্গলা, তে এৱস্স দূৰেপি ঠিতা আপাথং আগচ্ছন্তি সো অগ্গি ৱিয হিমৱন্তপব্বতো ৱিয চ. ৱুত্তম্পি চেতং –

‘‘দূৰে সন্তো পকাসেন্তি, হিমৱন্তোৱ পব্বতো;

অসন্তেত্থ ন দিস্সন্তি, ৰত্তিং খিত্তা যথা সৰা’’তি. (ধ. প. ৩০৪);

অজ্ঝেসনন্তি যাচনং. বুদ্ধচক্খুনাতি ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তঞাণেন চ আসযানুসযঞাণেন চ. ইমেসং হি দ্ৱিন্নং ঞাণানং ‘‘বুদ্ধচক্খূ’’তি নামং, সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স ‘‘সমন্তচক্খূ’’তি, তিণ্ণং মগ্গঞাণানং ‘‘ধম্মচক্খূ’’তি. অপ্পৰজক্খেতিআদীসু যেসং ৱুত্তনযেনেৱ পঞ্ঞাচক্খুম্হি ৰাগাদিৰজং অপ্পং, তে অপ্পৰজক্খা. যেসং তং মহন্তং, তে মহাৰজক্খা. যেসং সদ্ধাদীনি ইন্দ্ৰিযানি তিক্খানি, তে তিক্খিন্দ্ৰিযা. যেসং তানি মুদূনি, তে মুদিন্দ্ৰিযা. যেসং তেযেৱ সদ্ধাদযো আকাৰা সুন্দৰা, তে স্ৱাকাৰা. যে কথিতকাৰণং সল্লক্খেন্তি, সুখেন সক্কা হোন্তি ৱিঞ্ঞাপেতুং, তে সুৱিঞ্ঞাপযা. যে পৰলোকঞ্চেৱ ৱজ্জঞ্চ ভযতো পস্সন্তি, তে পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱিনো নাম.

অযং পনেত্থ পাড়ি – ‘‘সদ্ধো পুগ্গলো অপ্পৰজক্খো, অস্সদ্ধো পুগ্গলো মহাৰজক্খো. আৰদ্ধৱীৰিযো, কুসীতো. উপট্ঠিতস্সতি, মুট্ঠস্সতি. সমাহিতো, অসমাহিতো. পঞ্ঞৱা, দুপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো মহাৰজক্খো. তথা সদ্ধো পুগ্গলো তিক্খিন্দ্ৰিযো…পে… পঞ্ঞৱা পুগ্গলো পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱী, দুপ্পঞ্ঞো পুগ্গলো ন পৰলোকৱজ্জভযদস্সাৱী. লোকোতি খন্ধলোকো, আযতনলোকো, ধাতুলোকো, সম্পত্তিভৱলোকো, সম্পত্তিসম্ভৱলোকো, ৱিপত্তিভৱলোকো, ৱিপত্তিসম্ভৱলোকো. একো লোকো সব্বে সত্তা আহাৰট্ঠিতিকা. দ্ৱে লোকা নামঞ্চ ৰূপঞ্চ. তযো লোকা তিস্সো ৱেদনা. চত্তাৰো লোকা চত্তাৰো আহাৰা. পঞ্চ লোকা পঞ্চুপাদানক্খন্ধা. ছ লোকা ছ অজ্ঝত্তিকানি আযতনানি. সত্ত লোকা সত্ত ৱিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো. অট্ঠ লোকা অট্ঠ লোকধম্মা. নৱ লোকা নৱ সত্তাৱাসা. দস লোকা দসাযতনানি. দ্ৱাদস লোকা দ্ৱাদসাযতনানি. অট্ঠাৰস লোকা অট্ঠাৰস ধাতুযো. ৱজ্জন্তি সব্বে কিলেসা ৱজ্জা, সব্বে দুচ্চৰিতা ৱজ্জা, সব্বে অভিসঙ্খাৰা ৱজ্জা, সব্বে ভৱগামিকম্মা ৱজ্জা, ইতি ইমস্মিঞ্চ লোকে ইমস্মিঞ্চ ৱজ্জে তিব্বা ভযসঞ্ঞা পচ্চুপট্ঠিতা হোতি, সেয্যথাপি উক্খিত্তাসিকে ৱধকে. ইমেহি পঞ্ঞাসায আকাৰেহি ইমানি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি জানাতি পস্সতি অঞ্ঞাসি পটিৱিজ্ঝি. ইদং তথাগতস্স ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তে ঞাণ’’ন্তি (পটি. ম. ১.১১২).

উপ্পলিনিযন্তি উপ্পলৱনে. ইতৰেসুপি এসেৱ নযো. অন্তোনিমুগ্গপোসীনীতি যানি অন্তো নিমুগ্গানেৱ পোসিযন্তি. উদকং অচ্চুগ্গম্ম ঠিতানী তি উদকং অতিক্কমিত্ৱা ঠিতানি. তত্থ যানি অচ্চুগ্গম্ম ঠিতানি, তানি সূৰিযৰস্মিসম্ফস্সং আগমযমানানি ঠিতানি অজ্জ পুপ্ফনকানি. যানি পন সমোদকং ঠিতানি, তানি স্ৱে পুপ্ফনকানি. যানি উদকানুগ্গতানি অন্তোনিমুগ্গপোসীনি, তানি ততিযদিৱসে পুপ্ফনকানি. উদকা পন অনুগ্গতানি অঞ্ঞানিপি সৰোগউপ্পলাদীনি নাম অত্থি, যানি নেৱ পুপ্ফিস্সন্তি, মচ্ছকচ্ছপভক্খানেৱ ভৱিস্সন্তি, তানি পাড়িং নাৰুড়্হানি. আহৰিত্ৱা পন দীপেতব্বানীতি দীপিতানি. যথেৱ হি তানি চতুব্বিধানি পুপ্ফানি, এৱমেৱং উগ্ঘটিতঞ্ঞূ ৱিপঞ্চিতঞ্ঞূ নেয্যো পদপৰমোতি চত্তাৰো পুগ্গলা.

তত্থ ‘‘যস্স পুগ্গলস্স সহ উদাহটৱেলায ধম্মাভিসমযো হোতি, অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো উগ্ঘটিতঞ্ঞূ. যস্স পুগ্গলস্স সংখিত্তেন ভাসিতস্স ৱিত্থাৰেন অত্থে ৱিভজিযমানে ধম্মাভিসমযো হোতি, অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো ৱিপঞ্চিতঞ্ঞূ. যস্স পুগ্গলস্স উদ্দেসতো পৰিপুচ্ছতো যোনিসো মনসিকৰোতো কল্যাণমিত্তে সেৱতো ভজতো পযিৰুপাসতো অনুপুব্বেন ধম্মাভিসমযো হোতি, অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো নেয্যো. যস্স পুগ্গলস্স বহুম্পি সুণতো বহুম্পি ভণতো বহুম্পি ধাৰযতো বহুম্পি ৱাচযতো ন তায জাতিযা ধম্মাভিসমযো হোতি, অযং ৱুচ্চতি পুগ্গলো পদপৰমো (পু. প. ১৪৮-১৫১). তত্থ ভগৱা উপ্পলৱনাদিসদিসং দসসহস্সিলোকধাতুং ওলোকেন্তো – ‘‘অজ্জ পুপ্ফনকানি ৱিয উগ্ঘটিতঞ্ঞূ, স্ৱে পুপ্ফনকানি ৱিয ৱিপঞ্চিতঞ্ঞূ, ততিযদিৱসে পুপ্ফনকানি ৱিয নেয্যো, মচ্ছকচ্ছপভক্খানি পুপ্ফানি ৱিয পদপৰমো’’তি অদ্দস্স. পস্সন্তো চ ‘‘এত্তকা অপ্পৰজক্খা, এত্তকা মহাৰজক্খা, তত্ৰাপি এত্তকা উগ্ঘটিতঞ্ঞূ’’তি এৱং সব্বাকাৰতোৱ অদ্দস.

তত্থ তিণ্ণং পুগ্গলানং ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে ভগৱতো ধম্মদেসনা অত্থং সাধেতি. পদপৰমানং অনাগতত্থায ৱাসনা হোতি. অথ ভগৱা ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অত্থাৱহং ধম্মদেসনং ৱিদিত্ৱা দেসেতুকম্যতং উপ্পাদেত্ৱা পুন সব্বেপি তীসু ভৱেসু সত্তে ভব্বাভব্বৱসেন দ্ৱে কোট্ঠাসে অকাসি. যে সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘কতমে সত্তা অভব্বা? যে তে সত্তা কম্মাৱৰণেন সমন্নাগতা কিলেসাৱৰণেন সমন্নাগতা ৱিপাকাৱৰণেন সমন্নাগতা অস্সদ্ধা অচ্ছন্দিকা দুপ্পঞ্ঞা অভব্বা নিযামং ওক্কমিতুং কুসলেসু ধম্মেসু সম্মত্তং, ইমে তে সত্তা অভব্বা. কতমে সত্তা ভব্বা? যে তে সত্তা ন কম্মাৱৰণেন…পে… ইমে তে সত্তা ভব্বা’’তি (ৱিভ. ৮২৭; পটি. ম. ১.১১৫). তত্থ সব্বেপি অভব্বপুগ্গলে পহায ভব্বপুগ্গলেযেৱ ঞাণেন পৰিগ্গহেত্ৱা, ‘‘এত্তকা ৰাগচৰিতা এত্তকা দোস-মোহচৰিতা ৱিতক্ক-সদ্ধা-বুদ্ধিচৰিতা’’তি ছ কোট্ঠাসে অকাসি. এৱং কত্ৱা ধম্মং দেসেস্সামীতি চিন্তেসি.

পচ্চভাসীতি পতিঅভাসি. অপাৰুতাতি ৱিৱটা. অমতস্স দ্ৱাৰাতি অৰিযমগ্গো. সো হি অমতসঙ্খাতস্স নিব্বানস্স দ্ৱাৰং, সো মযা ৱিৱৰিত্ৱা ঠপিতোতি দস্সেতি. পমুঞ্চন্তু সদ্ধন্তি সব্বে অত্তনো সদ্ধং পমুঞ্চন্তু ৱিস্সজ্জেন্তু. পচ্ছিমপদদ্ৱযে অযমত্থো – অহঞ্হি অত্তনো পগুণং সুপ্পৱত্তিতম্পি ইমং পণীতং উত্তমং ধম্মং কাযৱাচাকিলমথসঞ্ঞী হুত্ৱা ন ভাসিং. ইদানি পন সব্বো জনো সদ্ধাভাজনং উপনেতু, পূৰেস্সামি তেসং সঙ্কপ্পন্তি.

অন্তৰধাযীতি সত্থাৰং গন্ধমালাদীহি পূজেত্ৱা অন্তৰহিতো, সকট্ঠানমেৱ গতোতি অত্থো. গতে চ পন তস্মিং ভগৱা ‘‘কস্স নু খো অহং পঠমং ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি? আড়াৰুদকানং কালঙ্কতভাৱং, পঞ্চৱগ্গিযানঞ্চ বহূপকাৰভাৱং ঞত্ৱা তেসং ধম্মং দেসেতুকামো বাৰাণসিযং ইসিপতনং গন্ত্ৱা ধম্মচক্কং পৱত্তেসীতি. পঠমং.

২. গাৰৱসুত্তৱণ্ণনা

১৭৩. দুতিযে উদপাদীতি অযং ৱিতক্কো পঞ্চমে সত্তাহে উদপাদি. অগাৰৱোতি অঞ্ঞস্মিং গাৰৱৰহিতো, কঞ্চি গৰুট্ঠানে অট্ঠপেত্ৱাতি অত্থো. অপ্পতিস্সোতি পতিস্সযৰহিতো, কঞ্চি জেট্ঠকট্ঠানে অট্ঠপেত্ৱাতি অত্থো.

সদেৱকেতিআদীসু সদ্ধিং দেৱেহি সদেৱকে. দেৱগ্গহণেন চেত্থ মাৰব্ৰহ্মেসু গহিতেসুপি মাৰো নাম ৱসৱত্তী সব্বেসং উপৰি ৱসং ৱত্তেতি, ব্ৰহ্মা নাম মহানুভাৱো একঙ্গুলিযা একস্মিং চক্কৱাড়সহস্সে আলোকং ফৰতি. দ্ৱীহি দ্ৱীসু…পে… দসহি অঙ্গুলীহি দসসুপি চক্কৱাড়সহস্সেসু আলোকং ফৰতি, সো ইমিনা সীলসম্পন্নতৰোতি ৱত্তুং মা লভতূতি সমাৰকে সব্ৰহ্মকেতি ৱিসুং ৱুত্তং. তথা সমণা নাম একনিকাযাদিৱসেন বহুস্সুতা সীলৱন্তো পণ্ডিতা, ব্ৰাহ্মণাপি ৱত্থুৱিজ্জাদিৱসেন বহুস্সুতা পণ্ডিতা, তে ইমিনা সীলসম্পন্নতৰাতি ৱত্তুং মা লভন্তূতি সস্সমণব্ৰাহ্মণিযা পজাযাতি ৱুত্তং. সদেৱমনুস্সাযাতি ইদং পন নিপ্পদেসতো দস্সনত্থং গহিতমেৱ গহেত্ৱা ৱুত্তং. অপিচেত্থ পুৰিমানি তীণি পদানি লোকৱসেন ৱুত্তানি, পচ্ছিমানি দ্ৱে পজাৱসেন. সীলসম্পন্নতৰন্তি সীলেন সম্পন্নতৰং, অধিকতৰন্তি অত্থো. সেসেসুপি এসেৱ নযো. এত্থ চ সীলাদযো চত্তাৰো ধম্মা লোকিযলোকুত্তৰা কথিতা, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনং লোকিযমেৱ. পচ্চৱেক্খণঞাণং হেতং.

পাতুৰহোসীতি – ‘‘অযং সত্থা অৱীচিতো যাৱ ভৱগ্গা সীলাদীহি অত্তনা অধিকতৰং অপস্সন্তো ‘মযা পটিৱিদ্ধং নৱলোকুত্তৰধম্মমেৱ সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা উপনিস্সায ৱিহৰিস্সামী’তি চিন্তেতি, কাৰণং ভগৱা চিন্তেতি, অত্থং ৱুড্ঢিৱিসেসং চিন্তেতি, গচ্ছামিস্স উস্সাহং জনেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা পুৰতো পাকটো অহোসি, অভিমুখে অট্ঠাসীতি অত্থো.

ৱিহৰন্তি চাতি এত্থ যো ৱদেয্য ‘‘ৱিহৰন্তীতি ৱচনতো পচ্চুপ্পন্নেপি বহূ বুদ্ধা’’তি, সো ‘‘ভগৱাপি, ভন্তে, এতৰহি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো’’তি ইমিনা ৱচনেন পটিবাহিতব্বো.

‘‘ন মে আচৰিযো অত্থি, সদিসো মে ন ৱিজ্জতি;

সদেৱকস্মিং লোকস্মিং, নত্থি মে পটিপুগ্গলো’’তি. (মহাৱ. ১১; ম. নি. ১.২৮৫) –

আদীহি চস্স সুত্তেহি অঞ্ঞেসং বুদ্ধানং অভাৱো দীপেতব্বো. তস্মাতি যস্মা সব্বেপি বুদ্ধা সদ্ধম্মগৰুনো, তস্মা. মহত্তমভিকঙ্খতাতি মহন্তভাৱং পত্থযমানেন. সৰং বুদ্ধান-সাসনন্তি বুদ্ধানং সাসনং সৰন্তেন. দুতিযং.

৩. ব্ৰহ্মদেৱসুত্তৱণ্ণনা

১৭৪. ততিযে একোতি ঠানাদীসু ইৰিযাপথেসু এককো, একৱিহাৰীতি অত্থো. ৱূপকট্ঠোতি কাযেন ৱূপকট্ঠো নিস্সটো. অপ্পমত্তোতি সতিযা অৱিপ্পৱাসে ঠিতো. আতাপীতি ৱীৰিযাতাপেন সমন্নাগতো. পহিতত্তোতি পেসিতত্তো. কুলপুত্তাতি আচাৰকুলপুত্তা. সম্মদেৱাতি ন ইণট্টা ন ভযট্টা ন জীৱিতপকতা হুত্ৱা, যথা ৱা তথা ৱা পব্বজিতাপি যে অনুলোমপটিপদং পূৰেন্তি, তে সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি নাম. ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানন্তি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স পৰিযোসানভূতং অৰিযফলং. দিট্ঠেৱ ধম্মেতি ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে. সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱাতি সামং জানিত্ৱা পচ্চক্খং কত্ৱা. উপসম্পজ্জাতি পটিলভিত্ৱা সম্পাদেত্ৱা ৱিহাসি. এৱং ৱিহৰন্তো চ খীণা জাতি…পে… অব্ভঞ্ঞাসীতি. এতেনস্স পচ্চৱেক্খণভূমি দস্সিতা.

কতমা পনস্স জাতি খীণা, কথঞ্চ নং অব্ভঞ্ঞাসীতি? ৱুচ্চতে, ন তাৱস্স অতীতা জাতি খীণা পুব্বেৱ খীণত্তা, ন অনাগতা তত্থ ৱাযামাভাৱতো, ন পচ্চুপ্পন্না ৱিজ্জমানত্তা. মগ্গস্স পন অভাৱিতত্তা যা উপ্পজ্জেয্য একচতুপঞ্চৱোকাৰভৱেসু একচতুপঞ্চক্খন্ধপ্পভেদা জাতি. সা মগ্গস্স ভাৱিতত্তা অনুপ্পাদধম্মতং আপজ্জনেন খীণা. তং সো মগ্গভাৱনায পহীনকিলেসে পচ্চৱেক্খিত্ৱা – ‘‘কিলেসাভাৱে ৱিজ্জমানম্পি কম্মং আযতিং অপ্পটিসন্ধিকং হোতী’’তি জানন্তো জানাতি.

ৱুসিতন্তি ৱুত্থং পৰিৱুত্থং, কতং চৰিতং নিট্ঠাপিতন্তি অত্থো. ব্ৰহ্মচৰিযন্তি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযং. কতং কৰণীযন্তি চতূসু সচ্চেসু চতূহি মগ্গেহি পৰিঞ্ঞাপহানসচ্ছিকিৰিযভাৱনাৱসেন সোড়সৱিধম্পি কিচ্চং নিট্ঠাপিতন্তি অত্থো. নাপৰং ইত্থত্তাযাতি ইদানি পুন ইত্থভাৱায, এৱং সোড়সকিচ্চভাৱায, কিলেসক্খযায ৱা কতমগ্গভাৱনা নত্থীতি. অথ ৱা ইত্থত্তাযাতি ইত্থত্তভাৱতো, ইমস্মা এৱংপকাৰা ইদানি ৱত্তমানক্খন্ধসন্তানা অপৰং খন্ধসন্তানং নত্থি, ইমে পন পঞ্চক্খন্ধা পৰিঞ্ঞাতা তিট্ঠন্তি ছিন্নমূলকো ৰুক্খো ৱিযাতি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰোতি একো. অৰহতন্তি অৰহন্তানং, ভগৱতো সাৱকানং অৰহতং অব্ভন্তৰো অহোসি.

সপদানন্তি সপদানচাৰং, সম্পত্তঘৰং অনুক্কম্ম পটিপাটিযা চৰন্তো. উপসঙ্কমীতি উপসঙ্কমন্তো. মাতা পনস্স পুত্তং দিস্ৱাৱ ঘৰা নিক্খম্ম পত্তং গহেত্ৱা অন্তোনিৱেসনং পৱেসেত্ৱা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদাপেসি.

আহুতিং নিচ্চং পগ্গণ্হাতীতি নিচ্চকালে আহুতিপিণ্ডং পগ্গণ্হাতি. তং দিৱসং পন তস্মিং ঘৰে ভূতবলিকম্মং হোতি. সব্বগেহং হৰিতুপলিত্তং ৱিপ্পকিণ্ণলাজং ৱনমালপৰিক্খিত্তং উস্সিতদ্ধজপটাকং তত্থ তত্থ পুণ্ণঘৰে ঠপেত্ৱা দণ্ডদীপিকা জালেত্ৱা গন্ধচুণ্ণমালাদীহি অলঙ্কতং, সমন্ততো সঞ্ছাদিযমানা ধূমকটচ্ছু অহোসি. সাপি ব্ৰাহ্মণী কালস্সেৱ ৱুট্ঠায সোড়সহি গন্ধোদকঘটেহি ন্হাযিত্ৱা সব্বালঙ্কাৰেন অত্তভাৱং অলঙ্কৰি. সা তস্মিং সমযে মহাখীণাসৱং নিসীদাপেত্ৱা, যাগুউড়ুঙ্কমত্তম্পি অদত্ৱা, ‘‘মহাব্ৰহ্মং ভোজেস্সামী’’তি সুৱণ্ণপাতিযং পাযাসং পূৰেত্ৱা সপ্পিমধুসক্খৰাদীহি যোজেত্ৱা নিৱেসনস্স পচ্ছাভাগে হৰিতুপলিত্তভাৱাদীহি অলঙ্কতা ভূতপীঠিকা অত্থি. সা তং পাতিং আদায, তত্থ গন্ত্ৱা, চতূসু কোণেসু মজ্ঝে চ একেকং পাযাসপিণ্ডং ঠপেত্ৱা, একং পিণ্ডং হত্থেন গহেত্ৱা, যাৱ কপ্পৰা সপ্পিনা পগ্ঘৰন্তেন পথৱিযং জাণুমণ্ডলং পতিট্ঠাপেত্ৱা ‘‘ভুঞ্জতু ভৱং মহাব্ৰহ্মা, সাযতু ভৱং মহাব্ৰহ্মা, তপ্পেতু ভৱং মহাব্ৰহ্মা’’তি ৱদমানা ব্ৰহ্মানং ভোজেতি.

এতদহোসীতি মহাখীণাসৱস্স সীলগন্ধং ছদেৱলোকে অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ব্ৰহ্মলোকং উপগতং ঘাযমানস্স এতং অহোসি. সংৱেজেয্যন্তি চোদেয্যং, সম্মাপটিপত্তিযং যোজেয্যং. ‘অযং হি এৱৰূপং অগ্গদক্খিণেয্যং মহাখীণাসৱং নিসীদাপেত্ৱা যাগুউড়ুঙ্কমত্তম্পি অদত্ৱা, ‘‘মহাব্ৰহ্মং ভোজেস্সামী’’তি তুলং পহায হত্থেন তুলযন্তী ৱিয, ভেৰিং পহায কুচ্ছিং ৱাদেন্তী ৱিয, অগ্গিং পহায খজ্জোপনকং ধমমানা ৱিয ভূতবলিং কুৰুমানা আহিণ্ডতি. গচ্ছামিস্সা মিচ্ছাদস্সনং ভিন্দিত্ৱা অপাযমগ্গতো উদ্ধৰিত্ৱা যথা অসীতিকোটিধনং বুদ্ধসাসনে ৱিপ্পকিৰিত্ৱা সগ্গমগ্গং আৰোহতি, তথা কৰোমীতি ৱুত্তং হোতি.

দূৰে ইতোতি ইমম্হা ঠানা দূৰে ব্ৰহ্মলোকো. ততো হি কূটাগাৰমত্তা সিলা পাতিতা একেন অহোৰত্তেন অট্ঠচত্তালীসযোজনসহস্সানি খেপযমানা চতূহি মাসেহি পথৱিযং পতিট্ঠহেয্য, সব্বহেট্ঠিমোপি ব্ৰহ্মলোকো এৱং দূৰে. যস্সাহুতিন্তি যস্স ব্ৰহ্মুনো আহুতিং পগ্গণ্হাসি, তস্স ব্ৰহ্মলোকো দূৰেতি অত্থো. ব্ৰহ্মপথন্তি এত্থ ব্ৰহ্মপথো নাম চত্তাৰি কুসলজ্ঝানানি, ৱিপাকজ্ঝানানি পন নেসং জীৱিতপথো নাম, তং ব্ৰহ্মপথং অজানন্তী ত্ৱং কিং জপ্পসি ৱিপ্পলপসি? ব্ৰহ্মানো হি সপ্পীতিকজ্ঝানেন যাপেন্তি, ন এতং তিণবীজানি পক্খিপিত্ৱা ৰন্ধং গোযূসং খাদন্তি, মা অকাৰণা কিলমসীতি.

এৱং ৱত্ৱা পুন সো মহাব্ৰহ্মা অঞ্জলিং পগ্গয্হ অৱকুজ্জো হুত্ৱা থেৰং উপদিসন্তো এসো হি তে ব্ৰাহ্মণি ব্ৰহ্মদেৱোতিআদিমাহ. তত্থ নিৰূপধিকোতি কিলেসাভিসঙ্খাৰকামগুণোপধীহি ৱিৰহিতো. অতিদেৱপত্তোতি দেৱানং অতিদেৱভাৱং ব্ৰহ্মানং অতিব্ৰহ্মভাৱং পত্তো. অনঞ্ঞপোসীতি ঠপেত্ৱা ইমং অত্তভাৱং অঞ্ঞস্স অত্তভাৱস্স ৱা পুত্তদাৰস্স ৱা অপোসনতায অনঞ্ঞপোসী.

আহুনেয্যোতি আহুনপিণ্ডং পটিগ্গহেতুং যুত্তো. ৱেদগূতি চতুমগ্গসঙ্খাতেহি ৱেদেহি দুক্খস্সন্তং গতো. ভাৱিতত্তোতি অত্তানং ভাৱেত্ৱা ৱড্ঢেত্ৱা ঠিতো. অনূপলিত্তোতি তণ্হাদীহি লেপেহি আলিত্তো. ঘাসেসনং ইৰিযতীতি আহাৰপৰিযেসনং চৰতি.

ন তস্স পচ্ছা ন পুৰত্থমত্থীতি পচ্ছা ৱুচ্চতি অতীতং, পুৰত্থং ৱুচ্চতি অনাগতং, অতীতানাগতেসু খন্ধেসু ছন্দৰাগৱিৰহিতস্স পচ্ছা ৱা পুৰত্থং ৱা নত্থীতি ৱদতি. সন্তোতিআদীসু ৰাগাদিসন্ততায সন্তো. কোধধূমৱিগমা ৱিধূমো, দুক্খাভাৱা অনীঘো, কত্তৰদণ্ডাদীনি গহেত্ৱা ৱিচৰন্তোপি ৱধকচেতনায অভাৱা নিক্খিত্তদণ্ডো. তসথাৱৰেসূতি এত্থ পন পুথুজ্জনা তসা নাম, খীণাসৱা থাৱৰা নাম. সত্ত পন সেখা তসাতি ৱত্তুং ন সক্কা, থাৱৰা ন হোন্তি, ভজমানা পন থাৱৰপক্খমেৱ ভজন্তি. সো ত্যাহুতিন্তি সো তে আহুতিং.

ৱিসেনিভূতোতি কিলেসসেনায ৱিসেনো জাতো. অনেজোতি নিত্তণ্হো. সুসীলোতি খীণাসৱসীলেন সুসীলো. সুৱিমুত্তচিত্তোতি ফলৱিমুত্তিযা সুট্ঠু ৱিমুত্তচিত্তো. ওঘতিণ্ণন্তি চত্তাৰো ওঘে তিণ্ণং. এত্তকেন কথামগ্গেন ব্ৰহ্মা থেৰস্স ৱণ্ণং কথেন্তো আযতনে ব্ৰাহ্মণিং নিযোজেসি. অৱসানগাথা পন সঙ্গীতিকাৰেহি ঠপিতা. পতিট্ঠপেসি দক্খিণন্তি চতুপচ্চযদক্খিণং পতিট্ঠপেসি. সুখমাযতিকন্তি সুখাযতিকং আযতিং সুখৱিপাকং, সুখাৱহন্তি অত্থো. ততিযং.

৪. বকব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা

১৭৫. চতুত্থে পাপকং দিট্ঠিগতন্তি লামিকা সস্সতদিট্ঠি. ইদং নিচ্চন্তি ইদং সহ কাযেন ব্ৰহ্মট্ঠানং অনিচ্চং ‘‘নিচ্চ’’ন্তি ৱদতি. ধুৱাদীনি তস্সেৱ ৱেৱচনানি. তত্থ ধুৱন্তি থিৰং. সস্সতন্তি সদা ৱিজ্জমানং. কেৱলন্তি অখণ্ডং সকলং. অচৱনধম্মন্তি অচৱনসভাৱং. ইদং হি ন জাযতীতিআদীসু ইমস্মিং ঠানে কোচি জাযনকো ৱা জীযনকো ৱা মীযনকো ৱা চৱনকো ৱা উপপজ্জনকো ৱা নত্থি, তং সন্ধায ৱদতি. ইতো চ পনঞ্ঞন্তি ইতো সহকাযা ব্ৰহ্মট্ঠানা উত্তৰি অঞ্ঞং নিস্সৰণং নাম নত্থীতি. এৱমস্স থামগতা সস্সতদিট্ঠি উপ্পন্না হোতি. এৱংৱাদী চ পন সো উপৰি তিস্সো ঝানভূমিযো চত্তাৰো মগ্গে চত্তাৰি ফলানি নিব্বানন্তি সব্বং পটিবাহতি. কদা পনস্স সা দিট্ঠি উপ্পন্নাতি? পঠমজ্ঝানভূমিযং নিব্বত্তকালে. দুতিযজ্ঝানভূমিযন্তি একে.

তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – হেট্ঠুপপত্তিকো কিৰেস ব্ৰহ্মা অনুপ্পন্নে বুদ্ধুপ্পাদে ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা কসিণপৰিকম্মং কত্ৱা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা অপৰিহীনজ্ঝানো কালং কত্ৱা চতুত্থজ্ঝানভূমিযং ৱেহপ্ফলব্ৰহ্মলোকে পঞ্চকপ্পসতিকং আযুং গহেত্ৱা নিব্বত্তি. তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা হেট্ঠুপপত্তিকং কত্ৱা ততিযজ্ঝানং পণীতং ভাৱেত্ৱা সুভকিণ্হব্ৰহ্মলোকে চতুসট্ঠিকপ্পং আযুং গহেত্ৱা নিব্বত্তি. তত্থ দুতিযজ্ঝানং ভাৱেত্ৱা আভস্সৰে অট্ঠ কপ্পে আযুং গহেত্ৱা নিব্বত্তি. তত্থ পঠমজ্ঝানং ভাৱেত্ৱা, পঠমজ্ঝানভূমিযং কপ্পাযুকো হুত্ৱা নিব্বত্তি. সো পঠমকালে অত্তনা কতকম্মঞ্চ নিব্বত্তট্ঠানঞ্চ অঞ্ঞাসি, কালে পন গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে উভযং পমুস্সিত্ৱা সস্সতদিট্ঠিং উপ্পাদেসি.

অৱিজ্জাগতোতি অৱিজ্জায গতো সমন্নাগতো অঞ্ঞাণী অন্ধীভূতো. যত্ৰ হি নামাতি যো নাম. ৱক্খতীতি ভণতি. ‘‘যত্ৰা’’তি নিপাতযোগেন পন অনাগতৱচনং কতং.

এৱং ৱুত্তে সো ব্ৰহ্মা যথা নাম মগ্গচোৰো দ্ৱে তযো পহাৰে অধিৱাসেন্তো সহাযে অনাচিক্খিত্ৱাপি উত্তৰিং পহাৰং পহৰিযমানো ‘‘অসুকো চ অসুকো চ ময্হং সহাযো’’তি আচিক্খতি, এৱমেৱ ভগৱতা সন্তজ্জিযমানো সতিং লভিত্ৱা, ‘‘ভগৱা ময্হং পদানুপদং পেক্খন্তো মং নিপ্পীড়িতুকামো’’তি ভীতো অত্তনো সহাযে আচিক্খন্তো দ্ৱাসত্ততীতিআদিমাহ. তস্সত্থো – ভো গোতম, মযং দ্ৱাসত্ততি জনা পুঞ্ঞকম্মা তেন পুঞ্ঞকম্মেন ইধ নিব্বত্তা. ৱসৱত্তিনো সযং অঞ্ঞেসং ৱসে অৱত্তিত্ৱা পৰে অত্তনো ৱসে ৱত্তেম, জাতিঞ্চ জৰঞ্চ অতীতা, অযং নো ৱেদেহি গতত্তা ‘‘ৱেদগূ’’তি সঙ্খং গতা ভগৱা অন্তিমা ব্ৰহ্মুপপত্তি. অস্মাভিজপ্পন্তি জনা অনেকাতি অনেকজনা অম্হে অভিজপ্পন্তি. ‘‘অযং খো ভৱং ব্ৰহ্মা, মহাব্ৰহ্মা, অভিভূ, অনভিভূতো, অঞ্ঞদত্থুদসো, ৱসৱত্তী, ইস্সৰো, কত্তা, নিম্মাতা, সেট্ঠো, সজিতা, ৱসী, পিতা ভূতভব্যান’’ন্তি এৱং পত্থেন্তি পিহেন্তীতি.

অথ নং ভগৱা অপ্পং হি এতন্তিআদিমাহ. তত্থ এতন্তি যং ত্ৱং ইধ তৱ আযুং ‘‘দীঘ’’ন্তি মঞ্ঞসি, এতং অপ্পং পৰিত্তকং. সতং সহস্সানং নিৰব্বুদানন্তি নিৰব্বুদগণনায সতসহস্সনিৰব্বুদানং. আযুং পজানামীতি, ‘‘ইদানি তৱ অৱসিট্ঠং এত্তকং আযূ’’তি অহং জানামি. অনন্তদস্সী ভগৱা হমস্মীতি, ভগৱা, তুম্হে ‘‘অহং অনন্তদস্সী জাতিআদীনি উপাতিৱত্তো’’তি ৱদথ. কিং মে পুৰাণন্তি, যদি ত্ৱং অনন্তদস্সী, এৱং সন্তে ইদং মে আচিক্খ, কিং ময্হং পুৰাণং? ৱতসীলৱত্তন্তি সীলমেৱ ৱুচ্চতি. যমহং ৱিজঞ্ঞাতি যং অহং তযা কথিতং জানেয্যং, তং মে আচিক্খাতি ৱদতি.

ইদানিস্স আচিক্খন্তো ভগৱা যং ত্ৱং অপাযেসীতিআদিমাহ. তত্ৰাযং অধিপ্পাযো – পুব্বে কিৰেস কুলঘৰে নিব্বত্তিত্ৱা কামেসু আদীনৱং দিস্ৱা – ‘‘জাতিজৰামৰণস্স অন্তং কৰিস্সামী’’তি নিক্খম্ম ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা সমাপত্তিযো নিব্বত্তেত্ৱা অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানস্স লাভী হুত্ৱা গঙ্গাতীৰে পণ্ণসালং কাৰেত্ৱা ঝানৰতিযা ৱীতিনামেতি. তদা চ কালেনকালং সত্থৱাহা পঞ্চহি সকটসতেহি মৰুকন্তাৰং পটিপজ্জন্তি. মৰুকন্তাৰে পন দিৱা ন সক্কা গন্তুং, ৰত্তিং গমনং হোতি. অথ পুৰিমসকটস্স অগ্গযুগে যুত্তবলিবদ্দা গচ্ছন্তা গচ্ছন্তা নিৱত্তিত্ৱা আগতমগ্গাভিমুখা অহেসুং, সব্বসকটানি তথেৱ নিৱত্তিত্ৱা অৰুণে উগ্গতে নিৱত্তিতভাৱং জানিংসু. তেসঞ্চ তদা কন্তাৰং অতিক্কমনদিৱসো অহোসি. সব্বং দাৰুদকং পৰিক্খীণং – তস্মা ‘‘নত্থি দানি অম্হাকং জীৱিত’’ন্তি চিন্তেত্ৱা, গোণে চক্কেসু বন্ধিত্ৱা, মনুস্সা সকটচ্ছাযং পৱিসিত্ৱা নিপজ্জিংসু.

তাপসোপি কালস্সেৱ পণ্ণসালতো নিক্খমিত্ৱা পণ্ণসালদ্ৱাৰে নিসিন্নো গঙ্গং ওলোকযমানো অদ্দস গঙ্গং মহতা উদকোঘেন পূৰিযমানং পৱত্তিতমণিক্খন্ধং ৱিয আগচ্ছন্তং, দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অত্থি নু খো ইমস্মিং লোকে এৱৰূপস্স মধুৰোদকস্স অলাভেন কিলিস্সমানা সত্তা’’তি? সো এৱং আৱজ্জেন্তো মৰুকন্তাৰে তং সত্থং দিস্ৱা ‘ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’তি ‘‘ইতো চিতো চ মহাউদকক্খন্ধো ছিজ্জিত্ৱা মৰুকন্তাৰে সত্থাভিমুখো গচ্ছতূ’’তি অভিঞ্ঞাচিত্তেন অধিট্ঠাসি. সহ চিত্তুপ্পাদেন মাতিকাৰুড়্হং ৱিয উদকং তত্থ অগমাসি. মনুস্সা উদকসদ্দেন ৱুট্ঠায উদকং দিস্ৱা হট্ঠতুট্ঠা ন্হাযিত্ৱা পিৱিত্ৱা গোণেপি পাযেত্ৱা সোত্থিনা ইচ্ছিতট্ঠানং অগমংসু. সত্থা তং ব্ৰহ্মুনো পুব্বকম্মং দস্সেন্তো পঠমং গাথমাহ. তত্থ অপাযেসীতি পাযেসি. অ-কাৰো নিপাতমত্তং. গম্মনীতি গিম্হে. সম্পৰেতেতি গিম্হাতপেন ফুট্ঠে অনুগতে.

অপৰস্মিম্পি সমযে তাপসো গঙ্গাতীৰে পণ্ণসালং মাপেত্ৱা অৰঞ্ঞগামকং নিস্সায ৱসতি. তেন চ সমযেন চোৰা তং গামং পহৰিত্ৱা হত্থসাৰং গহেত্ৱা গাৱিযো চ কৰমৰে চ গহেত্ৱা গচ্ছন্তি. গাৱোপি সুনখাপি মনুস্সাপি মহাৱিৰৱং ৱিৰৱন্তি. তাপসো তং সদ্দং সুত্ৱা ‘‘কিন্নু খো এত’’ন্তি? আৱজ্জেন্তো ‘‘মনুস্সানং ভযং উপ্পন্ন’’ন্তি ঞত্ৱা ‘‘মযি পস্সন্তে ইমে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায অভিঞ্ঞাচিত্তেন চোৰানং পটিপথে চতুৰঙ্গিনিং সেনং মাপেসি. কম্মসজ্জা আগচ্ছন্তা চোৰা দিস্ৱা, ‘‘ৰাজা মঞ্ঞে আগতো’’তি ৱিলোপং ছড্ডেত্ৱা পক্কমিংসু. তাপসো ‘‘যং যস্স সন্তকং, তং তস্সেৱ হোতূ’’তি অধিট্ঠাসি, তং তথেৱ অহোসি. মহাজনো সোত্থিভাৱং পাপুণি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো দুতিযং গাথমাহ. তত্থ এণিকূলস্মিন্তি গঙ্গাতীৰে. গয্হকং নীযমানন্তি গহেত্ৱা নীযমানং, কৰমৰং নীযমানন্তিপি অত্থো.

পুন একস্মিং সমযে উপৰিগঙ্গাৱাসিকং একং কুলং হেট্ঠাগঙ্গাৱাসিকেন কুলেন সদ্ধিং মিত্তসন্থৱং কত্ৱা, নাৱাসঙ্ঘাটং বন্ধিত্ৱা, বহুং খাদনীযঞ্চেৱ ভোজনীযঞ্চ গন্ধমালাদীনি চ আৰোপেত্ৱা গঙ্গাসোতেন আগচ্ছতি. মনুস্সা খাদমানা ভুঞ্জমানা নচ্চন্তা গাযন্তা দেৱৱিমানেন গচ্ছন্তা ৱিয বলৱসোমনস্সা অহেসুং. গঙ্গেয্যকো নাগো দিস্ৱা কুপিতো ‘‘ইমে মযি সঞ্ঞম্পি ন কৰোন্তি. ইদানি নে সমুদ্দমেৱ পাপেস্সামী’’তি মহন্তং অত্তভাৱং মাপেত্ৱা উদকং দ্ৱিধা ভিন্দিত্ৱা উট্ঠায ফণং কত্ৱা, সুসুকাৰং কৰোন্তো অট্ঠাসি. মহাজনো দিস্ৱা ভীতো ৱিস্সৰমকাসি. তাপসো পণ্ণসালাযং নিসিন্নো সুত্ৱা, ‘‘ইমে গাযন্তা নচ্চন্তা সোমনস্সজাতা আগচ্ছন্তি. ইদানি পন ভযৰৱং ৰৱিংসু, কিন্নু খো’’তি? আৱজ্জেন্তো নাগৰাজং দিস্ৱা, ‘‘মযি পস্সন্তে সত্তা মা নস্সন্তূ’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা অত্তভাৱং পজহিত্ৱা সুপণ্ণৱণ্ণং মাপেত্ৱা নাগৰাজস্স দস্সেসি. নাগৰাজা ভীতো ফণং সংহৰিত্ৱা উদকং পৱিট্ঠো, মহাজনো সোত্থিভাৱং পাপুণি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো ততিযং গাথমাহ. তত্থ লুদ্দেনাতি দাৰুণেন. মনুস্সকম্যাতি মনুস্সকামতায, মনুস্সে ৱিহেঠেতুকামতাযাতি অত্থো.

অপৰস্মিম্পি সমযে এস ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা কেসৱো নাম তাপসো অহোসি. তেন সমযেন অম্হাকং বোধিসত্তো কপ্পো নাম মাণৱো কেসৱস্স বদ্ধচৰো অন্তেৱাসিকো হুত্ৱা আচৰিযস্স কিংকাৰপটিস্সাৱী মনাপচাৰী বুদ্ধিসম্পন্নো অত্থচৰো অহোসি. কেসৱো তেন ৱিনা ৱসিতুং ন সক্কোতি, তং নিস্সাযেৱ জীৱিকং কপ্পেসি. সত্থা ইদম্পি তস্স পুব্বকম্মং দস্সেন্তো চতুত্থং গাথমাহ.

তত্থ বদ্ধচৰোতি অন্তেৱাসিকো, সো পন জেট্ঠন্তেৱাসিকো অহোসি. সম্বুদ্ধিমন্তং ৱতিনং অমঞ্ঞীতি, ‘‘সম্মা বুদ্ধিমা ৱতসম্পন্নো অয’’ন্তি এৱং মঞ্ঞমানো কপ্পো তৱ অন্তেৱাসিকো অহোসিং অহং সো তেন সমযেনাতি দস্সেতি. অঞ্ঞেপি জানাসীতি ন কেৱলং ময্হং আযুমেৱ, অঞ্ঞেপি ত্ৱং জানাসিযেৱ. তথা হি বুদ্ধোতি তথা হি ত্ৱং বুদ্ধো, যস্মা বুদ্ধো, তস্মা জানাসীতি অত্থো. তথা হি ত্যাযং জলিতানুভাৱোতি যস্মা চ ত্ৱং বুদ্ধো, তস্মা তে অযং জলিতো আনুভাৱো. ওভাসযং তিট্ঠতীতি সব্বং ব্ৰহ্মলোকং ওভাসযন্তো তিট্ঠতি. চতুত্থং.

৫. অঞ্ঞতৰব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা

১৭৬. পঞ্চমে তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৱাতি তেজোকসিণপৰিকম্মং কত্ৱা পাদকজ্ঝানতো ৱুট্ঠায, ‘‘সৰীৰতো জালা নিক্খমন্তূ’’তি অধিট্ঠহন্তো অধিট্ঠানচিত্তানুভাৱেন সকলসৰীৰতো জালা নিক্খমন্তি, এৱং তেজোধাতুং সমাপন্নো নাম হোতি, তথা সমাপজ্জিত্ৱা. তস্মিং ব্ৰহ্মলোকেতি কস্মা থেৰো তত্থ অগমাসি? থেৰস্স কিৰ তেজোধাতুং সমাপজ্জিত্ৱা তস্স ব্ৰহ্মুনো উপৰি নিসিন্নং তথাগতং দিস্ৱা ‘‘অট্ঠিৱেধী অযং পুগ্গলো, মযাপেত্থ গন্তব্ব’’ন্তি অহোসি, তস্মা অগমাসি. সেসানং গমনেপি এসেৱ নযো. সো হি ব্ৰহ্মা তথাগতস্স চেৱ তথাগতসাৱকানঞ্চ আনুভাৱং অদিস্ৱা অভব্বো ৱিনযং উপগন্তুং, তেন সো সন্নিপাতো অহোসি. তত্থ তথাগতস্স সৰীৰতো উগ্গতজালা সকলব্ৰহ্মলোকং অতিক্কমিত্ৱা অজটাকাসে পক্খন্দা, তা চ পন ছব্বণ্ণা অহেসুং, তথাগতস্স সাৱকানং আভা পকতিৱণ্ণাৱ.

পস্সসি ৱীতিৱত্তন্তন্তি ইমস্মিং ব্ৰহ্মলোকে অঞ্ঞব্ৰহ্মসৰীৰৱিমানালঙ্কাৰাদীনং পভা অতিক্কমমানং বুদ্ধস্স ভগৱতো পভস্সৰং পভং পস্সসীতি পুচ্ছতি. ন মে, মাৰিস, সা দিট্ঠীতি যা মেসা, ‘‘ইধাগন্তুং সমত্থো অঞ্ঞো সমণো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা নত্থী’’তি পুৰে দিট্ঠি, নত্থি মে সা. কথং ৱজ্জন্তি কেন কাৰণেন ৱদেয্যং. নিচ্চোম্হি সস্সতোতি ইমস্স কিৰ ব্ৰহ্মুনো লদ্ধিদিট্ঠি সস্সতদিট্ঠি চাতি দ্ৱে দিট্ঠিযো. তত্ৰাস্স তথাগতঞ্চেৱ তথাগতসাৱকে চ পস্সতো লদ্ধিদিট্ঠি পহীনা. ভগৱা পনেত্থ মহন্তং ধম্মদেসনং দেসেসি. ব্ৰহ্মা দেসনাপৰিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ইতিস্স মগ্গেন সস্সতদিট্ঠি পহীনা, তস্মা এৱমাহ.

ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জন্তি ব্ৰহ্মপাৰিচাৰিকং. থেৰানঞ্হি ভণ্ডগাহকদহৰা ৱিয ব্ৰহ্মানম্পি পাৰিসজ্জা ব্ৰহ্মানো নাম হোন্তি. তেনুপসঙ্কমাতি কস্মা থেৰস্সেৱ সন্তিকং পেসেসি? থেৰে কিৰস্স তত্তকেনেৱ কথাসল্লাপেন ৱিস্সাসো উদপাদি, তস্মা তস্সেৱ সন্তিকং পেসেসি অঞ্ঞেপীতি যথা তুম্হে চত্তাৰো জনা, কিন্নু খো এৱৰূপা অঞ্ঞেপি অত্থি, উদাহু তুম্হে চত্তাৰো এৱ মহিদ্ধিকাতি? তেৱিজ্জাতি পুব্বেনিৱাসদিব্বচক্খুআসৱক্খযসঙ্খাতাহি তীহি ৱিজ্জাহি সমন্নাগতা. ইদ্ধিপত্তাতি ইদ্ধিৱিধঞাণং পত্তা. চেতোপৰিযাযকোৱিদাতি পৰেসং চিত্তাচাৰে কুসলা. এৱমেত্থ পঞ্চ অভিঞ্ঞাপি সৰূপেন ৱুত্তা. দিব্বসোতং পন তাসং ৱসেন আগতমেৱ হোতি. বহূতি এৱৰূপা ছড়ভিঞ্ঞা বুদ্ধসাৱকা বহূ গণনপথং অতিক্কন্তা, সকলং জম্বুদীপং কাসাৱপজ্জোতং কত্ৱা ৱিচৰন্তীতি. পঞ্চমং.

৬. ব্ৰহ্মলোকসুত্তৱণ্ণনা

১৭৭. ছট্ঠে পচ্চেকং দ্ৱাৰবাহন্তি একেকো একেকং দ্ৱাৰবাহং নিস্সায দ্ৱাৰপালা ৱিয অট্ঠংসু. ইদ্ধোতি ঝানসুখেন সমিদ্ধো. ফীতোতি অভিঞ্ঞাপুপ্ফেহি সুপুপ্ফিতো. অনধিৱাসেন্তোতি অসহন্তো. এতদৱোচাতি এতেসং নিম্মিতব্ৰহ্মানং মজ্ঝে নিসিন্নো এতং ‘‘পস্সসি মে’’তিআদিৱচনং অৱোচ.

তযো সুপণ্ণাতি গাথায পঞ্চসতাতি সতপদং ৰূপৱসেন ৱা পন্তিৱসেন ৱা যোজেতব্বং. ৰূপৱসেন তাৱ তযো সুপণ্ণাতি তীণি সুপণ্ণৰূপসতানি. চতুৰো চ হংসাতি চত্তাৰিহংসৰূপসতানি. বুগ্ঘীনিসা পঞ্চসতাতি ব্যগ্ঘসদিসা একচ্চে মিগা ব্যগ্ঘীনিসা নাম, তেসং ব্যগ্ঘীনিসাৰূপকানং পঞ্চসতানি, পন্তিৱসেন তযো সুপণ্ণাতি তীণি সুপণ্ণপন্তিসতানি, চতুৰো হংসাতি চত্তাৰি হংসপন্তিসতানি. ব্যগ্ঘীনিসা পঞ্চসতাতি পঞ্চ ব্যগ্ঘীনিসা পন্তিসতানি. ঝাযিনোতি ঝাযিস্স ময্হং ৱিমানে অযং ৱিভূতীতি দস্সেতি. ওভাসযন্তি ওভাসযমানং. উত্তৰস্সং দিসাযন্তি তং কিৰ কনকৱিমানং তেসং মহাব্ৰহ্মানং ঠিতট্ঠানতো উত্তৰদিসাযং হোতি. তস্মা এৱমাহ. অযং পনস্স অধিপ্পাযো – এৱৰূপে কনকৱিমানে ৱসন্তো অহং কস্স অঞ্ঞস্স উপট্ঠানং গমিস্সামীতি. ৰূপে ৰণং দিস্ৱাতি ৰূপম্হি জাতিজৰাভঙ্গসঙ্খাতং দোসং দিস্ৱা. সদা পৱেধিতন্তি সীতাদীহি চ নিচ্চং পৱেধিতং চলিতং ঘট্টিতং ৰূপং দিস্ৱা. তস্মা ন ৰূপে ৰমতি সুমেধোতি যস্মা ৰূপে ৰণং পস্সতি, সদা পৱেধিতঞ্চ ৰূপং পস্সতি, তস্মা সুমেধো সুন্দৰপঞ্ঞো সো সত্থা ৰূপে ন ৰমতীতি. ছট্ঠং.

৭. কোকালিকসুত্তৱণ্ণনা

১৭৮. সত্তমে অপ্পমেয্যং পমিনন্তোতি অপ্পমেয্যং খীণাসৱপুগ্গলং ‘‘এত্তকং সীলং, এত্তকো সমাধি, এত্তকা পঞ্ঞা’’তি এৱং মিনন্তো. কোধৱিদ্ৱা ৱিকপ্পযেতি কো ইধ ৱিদ্ৱা মেধাৱী ৱিকপ্পেয্য, খীণাসৱোৱ খীণাসৱং মিনন্তো কপ্পেয্যাতি দীপেতি. নিৱুতং তং মঞ্ঞেতি যো পন পুথুজ্জনো তং পমেতুং আৰভতি, তং নিৱুতং অৱকুজ্জপঞ্ঞং মঞ্ঞামীতি. সত্তমং.

৮. কতমোদকতিস্সসুত্তৱণ্ণনা

১৭৯. অট্ঠমে অকিস্সৱন্তি কিস্সৱা ৱুচ্চতি পঞ্ঞা, নিপ্পঞ্ঞোতি অত্থো. অট্ঠমং.

৯. তুৰূব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা

১৮০. নৱমে আবাধিকোতি ‘‘সাসপমত্তীহি পীড়কাহী’’তিআদিনা নযেন অনন্তৰসুত্তে আগতেন আবাধেন আবাধিকো. বাড়্হগিলানোতি অধিমত্তগিলানো. তুৰূতি কোকালিকস্স উপজ্ঝাযো তুৰুত্থেৰো নাম অনাগামিফলং পত্ৱা ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তো. সো ভূমট্ঠকদেৱতা আদিং কত্ৱা, ‘‘অযুত্তং কোকালিকেন কতং অগ্গসাৱকে অন্তিমৱত্থুনা অব্ভাচিক্খন্তেনা’’তি পৰম্পৰায ব্ৰহ্মলোকসম্পত্তং কোকালিকস্স পাপকম্মং সুত্ৱা – ‘‘মা ময্হং পস্সন্তস্সেৱ ৱৰাকো নস্সি, ওৱদিস্সামি নং থেৰেসু চিত্তপসাদত্থাযা’’তি আগন্ত্ৱা তস্স পুৰতো অট্ঠাসি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘তুৰূ পচ্চেকব্ৰহ্মা’’তি. পেসলাতি পিযসীলা. কোসি ত্ৱং, আৱুসোতি নিপন্নকোৱ কবৰক্খীনি উম্মীলেত্ৱা এৱমাহ. পস্স যাৱঞ্চ তেতি পস্স যত্তকং তযা অপৰদ্ধং, অত্তনো নলাটে মহাগণ্ডং অপস্সন্তো সাসপমত্তায পীড়কায মং চোদেতব্বং মঞ্ঞসীতি আহ.

অথ নং ‘‘অদিট্ঠিপ্পত্তো অযং ৱৰাকো, গিলৱিসো ৱিয কস্সচি ৱচনং ন কৰিস্সতী’’তি ঞত্ৱা পুৰিসস্স হীতিআদিমাহ. তত্থ কুঠাৰীতি কুঠাৰিসদিসা ফৰুসা ৱাচা. ছিন্দতীতি কুসলমূলসঙ্খাতে মূলেযেৱ নিকন্ততি. নিন্দিযন্তি নিন্দিতব্বং দুস্সীলপুগ্গলং. পসংসতীতি উত্তমত্থে সম্ভাৱেত্ৱা খীণাসৱোতি ৱদতি. তং ৱা নিন্দতি যো পসংসিযোতি, যো ৱা পসংসিতব্বো খীণাসৱো, তং অন্তিমৱত্থুনা চোদেন্তো ‘‘দুস্সীলো অয’’ন্তি ৱদতি. ৱচিনাতি মুখেন সো কলিন্তি, সো তং অপৰাধং মুখেন ৱিচিনাতি নাম. কলিনা তেনাতি তেন অপৰাধেন সুখং ন ৱিন্দতি. নিন্দিযপসংসায হি পসংসিযনিন্দায চ সমকোৱ ৱিপাকো.

সব্বস্সাপি সহাপি অত্তনাতি সব্বেন সকেনপি অত্তনাপি সদ্ধিং যো অক্খেসু ধনপৰাজযো নাম, অযং অপ্পমত্তকো অপৰাধো. যো সুগতেসূতি যো পন সম্মগ্গতেসু পুগ্গলেসু চিত্তং পদুস্সেয্য, অযং চিত্তপদোসোৱ ততো কলিতো মহন্ততৰো কলি.

ইদানি তস্স মহন্ততৰভাৱং দস্সেন্তো সতং সহস্সানন্তিআদিমাহ. তত্থ সতং সহস্সানন্তি নিৰব্বুদগণনায সতসহস্সং. ছত্তিংসতীতি অপৰানি ছত্তিংসতি নিৰব্বুদানি. পঞ্চ চাতি অব্বুদগণনায পঞ্চ অব্বুদানি. যমৰিযগৰহীতি যং অৰিযে গৰহন্তো নিৰযং উপপজ্জতি, তত্থ এত্তকং আযুপ্পমাণন্তি. নৱমং.

১০. কোকালিকসুত্তৱণ্ণনা

১৮১. দসমে কোকালিকো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমীতি, কো অযং কোকালিকো, কস্মা চ উপসঙ্কমি? অযং কিৰ কোকালিকৰট্ঠে কোকালিকনগৰে কোকালিকসেট্ঠিস্স পুত্তো পব্বজিত্ৱা পিতৰা কাৰাপিতে ৱিহাৰে পটিৱসতি চূড়কোকালিকোতি নামেন, ন দেৱদত্তস্স সিস্সো. সো হি ব্ৰাহ্মণপুত্তো মহাকোকালিকো নাম. ভগৱতি পন সাৱত্থিযং ৱিহৰন্তে দ্ৱে অগ্গসাৱকা পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং জনপদচাৰিকং চৰমানা উপকট্ঠায ৱস্সূপনাযিকায ৱিৱেকাৱাসং ৱসিতুকামা তে ভিক্খূ উয্যোজেত্ৱা অত্তনো পত্তচীৱৰমাদায তস্মিং জনপদে তং নগৰং পত্ৱা তং ৱিহাৰং অগমংসু. তত্থ নেসং কোকালিকো ৱত্তং দস্সেসি. তে তেন সদ্ধিং সম্মোদিত্ৱা, ‘‘আৱুসো, মযং ইধ তেমাসং ৱসিস্সাম, মা কস্সচি আৰোচেহী’’তি পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা ৱসিংসু. ৱসিত্ৱা পৱাৰণাদিৱসে পৱাৰেত্ৱা, ‘‘গচ্ছাম মযং, আৱুসো’’তি কোকালিকং আপুচ্ছিংসু. কোকালিকো ‘‘অজ্জেকদিৱসং, আৱুসো, ৱসিত্ৱা স্ৱে গমিস্সথা’’তি ৱত্ৱা দুতিযদিৱসে নগৰং পৱিসিত্ৱা মনুস্সে আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো, তুম্হে অগ্গসাৱকে ইধাগন্ত্ৱা ৱসমানেপি ন জানাথ, ন নে কোচি পচ্চযেনাপি নিমন্তেতী’’তি. নগৰৱাসিনো, ‘‘কহং, ভন্তে, থেৰা, কস্মা নো ন আৰোচযিত্থা’’তি? কিং আৱুসো আৰোচিতেন, কিং ন পস্সথ দ্ৱে ভিক্খূ থেৰাসনে নিসীদন্তে, এতে অগ্গসাৱকাতি. তে খিপ্পং সন্নিপতিত্ৱা সপ্পিফাণিতাদীনি চেৱ চীৱৰদুস্সানি চ সংহৰিংসু.

কোকালিকো চিন্তেসি – ‘‘পৰমপ্পিচ্ছা অগ্গসাৱকা পযুত্তৱাচায উপ্পন্নং লাভং ন সাদিযিস্সন্তি, অসাদিযন্তা ‘আৱাসিকস্স দেথা’তি ৱক্খন্তী’’তি. তং তং লাভং গাহাপেত্ৱা থেৰানং সন্তিকং অগমাসি. থেৰা দিস্ৱাৱ ‘‘ইমে পচ্চযা নেৱ অম্হাকং, ন কোকালিকস্স কপ্পন্তী’’তি পটিক্খিপিত্ৱা পক্কমিংসু. কোকালিকো ‘‘কথং হি নাম অত্তনা অগণ্হন্তা ময্হম্পি অদাপেত্ৱা পক্কমিস্সন্তী’’তি? আঘাতং উপ্পাদেসি. তেপি ভগৱতো সন্তিকং গন্ত্ৱা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা পুন অত্তনো পৰিসং আদায জনপদচাৰিকং চৰন্তা অনুপুব্বেন তস্মিং ৰট্ঠে তমেৱ নগৰং পচ্চাগমিংসু. নাগৰা থেৰে সঞ্জানিত্ৱা সহ পৰিক্খাৰেহি দানং সজ্জিত্ৱা নগৰমজ্ঝে মণ্ডপং কত্ৱা দানং অদংসু, থেৰানঞ্চ পৰিক্খাৰে উপনামেসুং. থেৰা ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিয্যাদযিংসু. তং দিস্ৱা কোকালিকো চিন্তেসি – ‘‘ইমে পুব্বে অপ্পিচ্ছা অহেসুং, ইদানি পাপিচ্ছা জাতা, পুব্বেপি অপ্পিচ্ছসন্তুট্ঠপৱিৱিত্তসদিসা মঞ্ঞে’’তি থেৰে উপসঙ্কমিত্ৱা, ‘‘আৱুসো, তুম্হে পুব্বে অপ্পিচ্ছা ৱিয, ইদানি পন পাপভিক্খূ জাতা’’তি ৱত্ৱা ‘‘মূলট্ঠানেযেৱ নেসং পতিট্ঠং ভিন্দিস্সামী’’তি তৰমানৰূপো নিক্খমিত্ৱা সাৱত্থিং গন্ত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি. অযমেৱ কোকালিকো ইমিনা চ কাৰণেন উপসঙ্কমীতি ৱেদিতব্বো.

ভগৱা তং তুৰিততুৰিতং আগচ্ছন্তং দিস্ৱাৱ আৱজ্জেন্তো অঞ্ঞাসি – ‘‘অযং অগ্গসাৱকে অক্কোসিতুকামো আগতো’’তি. ‘‘সক্কা নু খো পটিসেধেতু’’ন্তি চ আৱজ্জেন্তো, ‘‘ন সক্কা পটিসেধেতুং, থেৰেসু অপৰজ্ঝিত্ৱা কালঙ্কতো একংসেন পদুমনিৰযে নিব্বত্তিস্সতী’’তি দিস্ৱা, ‘‘সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানেপি নাম গৰহন্তং সুত্ৱা ন নিসেধেতী’’তি ৱাদমোচনত্থং অৰিযূপৱাদস্স চ মহাসাৱজ্জভাৱদস্সনত্থং মা হেৱন্তি তিক্খত্তুং পটিসেধেসি. তত্থ মা হেৱন্তি মা এৱং অভণি. সদ্ধাযিকোতি সদ্ধায আকৰো পসাদাৱহো সদ্ধাতব্বৱচনো ৱা. পচ্চযিকোতি পত্তিযাযিতব্বৱচনো.

পক্কামীতি কম্মানুভাৱেন চোদিযমানো পক্কামি. ওকাসকতং হি কম্মং ন সক্কা পটিবাহিতুং, তং তস্স তত্থ ঠাতুং ন অদাসি. অচিৰপক্কন্তস্সাতি পক্কন্তস্স সতো ন চিৰেনেৱ. সব্বো কাযো ফুটো অহোসীতি কেসগ্গমত্তম্পি ওকাসং আৱজ্জেত্ৱা সকলসৰীৰং অট্ঠীনি ভিন্দিত্ৱা উগ্গতাহি পীড়কাহি অজ্ঝোত্থটং অহোসি. যস্মা পন বুদ্ধানুভাৱেন তথাৰূপং কম্মং বুদ্ধানং সম্মুখীভাৱে ৱিপাকং ন দেতি, দস্সনূপচাৰে ৱিজহিতমত্তে দেতি, তস্মা তস্স অচিৰপক্কন্তস্স পীড়কা উট্ঠহিংসু. কলাযমত্তিযোতি চণকমত্তিযো. বেলুৱসলাটুকমত্তিযোতি তৰুণবেলুৱমত্তিযো. (বিল্লমত্তিযোতি মহাবেলুৱমত্তিযো.) পভিজ্জিংসূতি ভিজ্জিংসু. তাসু ভিন্নাসু সকলসৰীৰং পনসপক্কং ৱিয অহোসি. সো পক্কেন গত্তেন জেতৱনদ্ৱাৰকোট্ঠকে ৱিসগিলিতো মচ্ছো ৱিয কদলিপত্তেসু সযি. অথ ধম্মসৱনত্থং আগতাগতা মনুস্সা – ‘‘ধি কোকালিক, ধি কোকালিক, অযুত্তমকাসি, অত্তনোযেৱ মুখং নিস্সায অনযব্যসনং পত্তো’’তি আহংসু. তেসং সুত্ৱা আৰক্খদেৱতা ধি-কাৰং অকংসু. আৰক্খকদেৱতানং আকাসদেৱতাতি ইমিনা উপাযেন যাৱ অকনিট্ঠভৱনা একধিকাৰো উদপাদি. অথস্স উপজ্ঝাযো আগন্ত্ৱা ওৱাদং অগণ্হন্তং ঞত্ৱা গৰহিত্ৱা পক্কামি.

কালমকাসীতি উপজ্ঝাযে পক্কন্তে কালমকাসি. পদুমং নিৰযন্তি পাটিযেক্কো পদুমনিৰযো নাম নত্থি, অৱীচিমহানিৰযম্হিযেৱ পন পদুমগণনায পচ্চিতব্বে একস্মিং ঠানে নিব্বত্তি.

ৱীসতিখাৰিকোতি মাগধকেন পত্থেন চত্তাৰো পত্থা কোসলৰট্ঠে একপত্থো হোতি, তেন পত্থেন চত্তাৰো পত্থা আড়্হকং, চত্তাৰি আড়্হকানি দোণং, চতুদোণা মানিকা, চতুমানিকা খাৰী, তায খাৰিযা ৱীসতিখাৰিকো. তিলৱাহোতি মাগধকানং সুখুমতিলানং তিলসকটং. অব্বুদো নিৰযোতি অব্বুদো নাম পাটিযেক্কো নিৰযো নত্থি. অৱীচিম্হিযেৱ পন অব্বুদগণনায পচ্চিতব্বট্ঠানস্সেতং নামং. নিৰব্বুদাদীসুপি এসেৱ নযো.

ৱস্সগণনাপি পনেত্থ এৱং ৱেদিতব্বা – যথেৱ হি সতং সতসহস্সানি কোটি হোতি, এৱং সতং সতসহস্সকোটিযো পকোটি নাম হোতি, সতং সতসহস্সপকোটিযো কোটিপকোটি নাম, সতং সতসহস্সকোটিপকোটিযো নহুতং, সতং সতসহস্সনহুতানি নিন্নহুতং, সতং সতসহস্সনিন্নহুতানি একং অব্বুদং, ততো ৱীসতিগুণং নিৰব্বুদং. এসেৱ নযো সব্বত্থাতি. দসমং.

পঠমো ৱগ্গো.