২. দেৱপুত্তসংযুত্তং
১. পঠমৱগ্গো
১. পঠমকস্সপসুত্তৱণ্ণনা
৮২. দেৱপুত্তসংযুত্তস্স পঠমে দেৱপুত্তোতি দেৱানঞ্হি অঙ্কে নিব্বত্তা পুৰিসা দেৱপুত্তা নাম, ইত্থিযো দেৱধীতৰো নাম হোন্তি. নামৱসেন অপাকটাৱ ‘‘অঞ্ঞতৰা দেৱতা’’তি ৱুচ্চতি, পাকটো ‘‘ইত্থন্নামো দেৱপুত্তো’’তি. তস্মা হেট্ঠা ‘‘অঞ্ঞতৰা দেৱতা’’তি ৱত্ৱা ইধ ‘‘দেৱপুত্তো’’তি ৱুত্তং. অনুসাসন্তি অনুসিট্ঠিং. অযং কিৰ দেৱপুত্তো ভগৱতা সম্বোধিতো সত্তমে ৱস্সে যমকপাটিহাৰিযং কত্ৱা তিদসপুৰে ৱস্সং উপগম্ম অভিধম্মং দেসেন্তেন ঝানৱিভঙ্গে – ‘‘ভিক্খূতি সমঞ্ঞায ভিক্খু, পটিঞ্ঞায ভিক্খূ’’তি (ৱিভ. ৫১০). এৱং ভিক্খুনিদ্দেসং কথিযমানং অস্সোসি. ‘‘এৱং ৱিতক্কেথ, মা এৱং ৱিতক্কযিত্থ, এৱং মনসিকৰোথ, মা এৱং মনসাকত্থ. ইদং পজহথ, ইদং উপসম্পজ্জ ৱিহৰথা’’তি (পাৰা. ১৯). এৱৰূপং পন ভিক্খুওৱাদং ভিক্খুঅনুসাসনং ন অস্সোসি. সো তং সন্ধায – ‘‘ভিক্খুং ভগৱা পকাসেসি, নো চ ভিক্খুনো অনুসাস’’ন্তি আহ.
তেন হীতি যস্মা মযা ভিক্খুনো অনুসিট্ঠি ন পকাসিতাতি ৱদসি, তস্মা. তঞ্ঞেৱেত্থ পটিভাতূতি তুয্হেৱেসা অনুসিট্ঠিপকাসনা উপট্ঠাতূতি. যো হি পঞ্হং কথেতুকামো হোতি, ন চ সক্কোতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৱা কথেতুং. যো ৱা ন কথেতুকামো হোতি, সক্কোতি পন কথেতুং. যো ৱা নেৱ কথেতুকামো হোতি, কথেতুং ন চ সক্কোতি. সব্বেসম্পি তেসং ভগৱা পঞ্হং ভাৰং ন কৰোতি. অযং পন দেৱপুত্তো কথেতুকামো চেৱ, সক্কোতি চ কথেতুং. তস্মা তস্সেৱ ভাৰং কৰোন্তো ভগৱা এৱমাহ. সোপি পঞ্হং কথেসি.
তত্থ সুভাসিতস্স সিক্খেথাতি সুভাসিতং সিক্খেয্য, চতুসচ্চনিস্সিতং দসকথাৱত্থুনিস্সিতং সত্ততিংসবোধিপক্খিযনিস্সিতং চতুব্বিধং ৱচীসুচৰিতমেৱ সিক্খেয্য. সমণূপাসনস্স চাতি সমণেহি উপাসিতব্বং সমণূপাসনং নাম অট্ঠতিংসভেদং কম্মট্ঠানং, তম্পি সিক্খেয্য ভাৱেয্যাতি অত্থো. বহুস্সুতানং ৱা ভিক্খূনং উপাসনম্পি সমণূপাসনং. তম্পি ‘কিং, ভন্তে, কুসল’’ন্তিআদিনা পঞ্হপুচ্ছনেন পঞ্ঞাৱুদ্ধত্থং সিক্খেয্য. চিত্তৱূপসমস্স চাতি অট্ঠসমাপত্তিৱসেন চিত্তৱূপসমং সিক্খেয্য. ইতি দেৱপুত্তেন তিস্সো সিক্খা কথিতা হোন্তি. পুৰিমপদেন হি অধিসীলসিক্খা কথিতা, দুতিযপদেন অধিপঞ্ঞাসিক্খা, চিত্তৱূপসমেন অধিচিত্তসিক্খাতি এৱং ইমায গাথায সকলম্পি সাসনং পকাসিতমেৱ হোতি. পঠমং.
২. দুতিযকস্সপসুত্তৱণ্ণনা
৮৩. দুতিযে ঝাযীতি দ্ৱীহি ঝানেহি ঝাযী. ৱিমুত্তচিত্তোতি কম্মট্ঠানৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তচিত্তো. হদযস্সানুপত্তিন্তি অৰহত্তং. লোকস্সাতি সঙ্খাৰলোকস্স. অনিস্সিতোতি তণ্হাদিট্ঠীহি অনিস্সিতো, তণ্হাদিট্ঠিযো ৱা অনিস্সিতো. তদানিসংসোতি অৰহত্তানিসংসো. ইদং ৱুত্তং হোতি – অৰহত্তানিসংসো ভিক্খু অৰহত্তং পত্থেন্তো ঝাযী ভৱেয্য, সুৱিমুত্তচিত্তো ভৱেয্য, লোকস্স উদযব্বযং ঞত্ৱা অনিস্সিতো ভৱেয্য. তন্তিধম্মো পন ইমস্মিং সাসনে পুব্বভাগোতি. দুতিযং.
৩-৪. মাঘসুত্তাদিৱণ্ণনা
৮৪. ততিযে মাঘোতি সক্কস্সেতং নামং. স্ৱেৱ ৱত্তেন অঞ্ঞে অভিভৱিত্ৱা দেৱিস্সৰিযং পত্তোতি ৱত্ৰভূ, ৱত্ৰনামকং ৱা অসুৰং অভিভৱতীতি ৱত্ৰভূ. ততিযং.
৮৫. চতুত্থং ৱুত্তত্থমেৱ. চতুত্থং.
৫. দামলিসুত্তৱণ্ণনা
৮৬. পঞ্চমে ন তেনাসীসতে ভৱন্তি তেন কাৰণেন যং কিঞ্চি ভৱং ন পত্থেতি. আযতপগ্গহো নামেস দেৱপুত্তো, খীণাসৱস্স কিচ্চৱোসানং নত্থি. খীণাসৱেন হি আদিতো অৰহত্তপ্পত্তিযা ৱীৰিযং কতং, অপৰভাগে মযা অৰহত্তং পত্তন্তি মা তুণ্হী ভৱতু, তথেৱ ৱীৰিযং দড়্হং কৰোতু পৰক্কমতূতি চিন্তেত্ৱা এৱমাহ.
অথ ভগৱা ‘‘অযং দেৱপুত্তো খীণাসৱস্স কিচ্চৱোসানং অকথেন্তো মম সাসনং অনিয্যানিকং কথেতি, কিচ্চৱোসানমস্স কথেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা নত্থি কিচ্চন্তিআদিমাহ. তীসু কিৰ পিটকেসু অযং গাথা অসংকিণ্ণা. ভগৱতা হি অঞ্ঞত্থ ৱীৰিযস্স দোসো নাম দস্সিতো নত্থি. ইধ পন ইমং দেৱপুত্তং পটিবাহিত্ৱা ‘‘খীণাসৱেন পুব্বভাগে আসৱক্খযত্থায অৰঞ্ঞে ৱসন্তেন কম্মট্ঠানং আদায ৱীৰিযং কতং, অপৰভাগে সচে ইচ্ছতি, কৰোতু, নো চে ইচ্ছতি, যথাসুখং ৱিহৰতূ’’তি খীণাসৱস্স কিচ্চৱোসানদস্সনত্থং এৱমাহ. তত্থ গাধন্তি পতিট্ঠং. পঞ্চমং.
৬. কামদসুত্তৱণ্ণনা
৮৭. ছট্ঠে দুক্কৰন্তি অযং কিৰ দেৱপুত্তো পুব্বযোগাৱচৰো বহলকিলেসতায সপ্পযোগেন কিলেসে ৱিক্খম্ভেন্তো সমণধম্মং কত্ৱা পুব্বূপনিস্সযমন্দতায অৰিযভূমিং অপ্পত্ৱাৱ কালং কত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তো. সো ‘‘তথাগতস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা দুক্কৰভাৱং আৰোচেস্সামী’’তি আগন্ত্ৱা এৱমাহ. তত্থ দুক্কৰন্তি দসপি ৱস্সানি…পে… সট্ঠিপি যদেতং একন্তপৰিসুদ্ধস্স সমণধম্মস্স কৰণং নাম, তং দুক্কৰং. সেখাতি সত্ত সেখা. সীলসমাহিতাতি সীলেন সমাহিতা সমুপেতা. ঠিতত্তাতি পতিট্ঠিতসভাৱা. এৱং পুচ্ছিতপঞ্হং ৱিস্সজ্জেত্ৱা ইদানি উপৰিপঞ্হসমুট্ঠাপনত্থং অনগাৰিযুপেতস্সাতিআদিমাহ. তত্থ অনগাৰিযুপেতস্সাতি অনগাৰিযং নিগ্গেহভাৱং উপেতস্স. সত্তভূমিকেপি হি পাসাদে ৱসন্তো ভিক্খু ৱুড্ঢতৰেন আগন্ত্ৱা ‘‘ময্হং ইদং পাপুণাতী’’তি ৱুত্তে পত্তচীৱৰং আদায নিক্খমতেৱ. তস্মা ‘‘অনগাৰিযুপেতো’’তি ৱুচ্চতি. তুট্ঠীতি চতুপচ্চযসন্তোসো. ভাৱনাযাতি চিত্তৱূপসমভাৱনায.
তে ছেত্ৱা মচ্চুনো জালন্তি যে ৰত্তিন্দিৱং ইন্দ্ৰিযূপসমে ৰতা, তে দুস্সমাদহং চিত্তং সমাদহন্তি. যে চ সমাহিতচিত্তা, তে চতুপচ্চযসন্তোসং পূৰেন্তা ন কিলমন্তি. যে সন্তুট্ঠা, তে সীলং পূৰেন্তা ন কিলমন্তি. যে সীলে পতিট্ঠিতা সত্ত সেখা, তে অৰিযা মচ্চুনো জালসঙ্খাতং কিলেসজালং ছিন্দিত্ৱা গচ্ছন্তি. দুগ্গমোতি ‘‘সচ্চমেতং, ভন্তে, যে ইন্দ্ৰিযূপসমে ৰতা, তে দুস্সমাদহং সমাদহন্তি…পে… যে সীলে পতিট্ঠিতা, তে মচ্চুনো জালং ছিন্দিত্ৱা গচ্ছন্তি’’. কিং ন গচ্ছিস্সন্তি? অযং পন দুগ্গমো ভগৱা ৱিসমো মগ্গোতি আহ. তত্থ কিঞ্চাপি অৰিযমগ্গো নেৱ দুগ্গমো ন ৱিসমো, পুব্বভাগপটিপদায পনস্স বহূ পৰিস্সযা হোন্তি. তস্মা এৱং ৱুত্তো. অৱংসিৰাতি ঞাণসিৰেন অধোসিৰা হুত্ৱা পপতন্তি. অৰিযমগ্গং আৰোহিতুং অসমত্থতাযেৱ চ তে অনৰিযমগ্গে পপতন্তীতি চ ৱুচ্চন্তি. অৰিযানং সমো মগ্গোতি স্ৱেৱ মগ্গো অৰিযানং সমো হোতি. ৱিসমে সমাতি ৱিসমেপি সত্তকাযে সমাযেৱ. ছট্ঠং.
৭. পঞ্চালচণ্ডসুত্তৱণ্ণনা
৮৮. সত্তমে সম্বাধেতি নীৱৰণসম্বাধং কামগুণসম্বাধন্তি দ্ৱে সম্বাধা. তেসু ইধ নীৱৰণসম্বাধং অধিপ্পেতং. ওকাসন্তি ঝানস্সেতং নামং. পটিলীননিসভোতি পটিলীনসেট্ঠো. পটিলীনো নাম পহীনমানো ৱুচ্চতি. যথাহ – ‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পটিলীনো হোতি. ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অস্মিমানো পহীনো হোতি উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো’’তি (অ. নি. ৪.৩৮; মহানি. ৮৭). পচ্চলত্থংসূতি পটিলভিংসু. সম্মা তেতি যে নিব্বানপত্তিযা সতিং পটিলভিংসু, তে লোকুত্তৰসমাধিনাপি সুসমাহিতাতি মিস্সকজ্ঝানং কথিতং. সত্তমং.
৮. তাযনসুত্তৱণ্ণনা
৮৯. অট্ঠমে পুৰাণতিত্থকৰোতি পুব্বে তিত্থকৰো. এত্থ চ তিত্থং নাম দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিযো, তিত্থকৰো নাম তাসং উপ্পাদকো সত্থা. সেয্যথিদং নন্দো, ৱচ্ছো, কিসো, সংকিচ্চো. পুৰাণাদযো পন তিত্থিযা নাম. অযং পন দিট্ঠিং উপ্পাদেত্ৱা কথং সগ্গে নিব্বত্তোতি? কম্মৱাদিতায. এস কিৰ উপোসথভত্তাদীনি অদাসি, অনাথানং ৱত্তং পট্ঠপেসি, পতিস্সযে অকাসি, পোক্খৰণিযো খণাপেসি, অঞ্ঞম্পি বহুং কল্যাণং অকাসি. সো তস্স নিস্সন্দেন সগ্গে নিব্বত্তো, সাসনস্স পন নিয্যানিকভাৱং জানাতি. সো তথাগতস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা সাসনানুচ্ছৱিকা ৱীৰিযপ্পটিসংযুত্তা গাথা ৱক্খামীতি আগন্ত্ৱা ছিন্দ সোতন্তিআদিমাহ.
তত্থ ছিন্দাতি অনিযমিতআণত্তি. সোতন্তি তণ্হাসোতং. পৰক্কম্মাতি পৰক্কমিত্ৱা ৱীৰিযং কত্ৱা. কামেতি কিলেসকামেপি ৱত্থুকামেপি. পনুদাতি নীহৰ. একত্তন্তি ঝানং. ইদং ৱুত্তং হোতি – কামে অজহিত্ৱা মুনি ঝানং ন উপপজ্জতি, ন পটিলভতীতি অত্থো. কযিৰা চে কযিৰাথেনন্তি যদি ৱীৰিযং কৰেয্য, কৰেয্যাথ, তং ৱীৰিযং ন ওসক্কেয্য. দড়্হমেনং পৰক্কমেতি দড়্হং এনং কৰেয্য. সিথিলো হি পৰিব্বাজোতি সিথিলগহিতা পব্বজ্জা. ভিয্যো আকিৰতে ৰজন্তি অতিৰেকং উপৰি কিলেসৰজং আকিৰতি. অকতং দুক্কটং সেয্যোতি দুক্কটং অকতমেৱ সেয্যো. যং কিঞ্চীতি ন কেৱলং দুক্কটং কত্ৱা কতসামঞ্ঞমেৱ, অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি সিথিলং কতং এৱৰূপমেৱ হোতি. সংকিলিট্ঠন্তি দুক্কৰকাৰিকৱতং. ইমস্মিং হি সাসনে পচ্চযহেতু সমাদিন্নধুতঙ্গৱতং সংকিলিট্ঠমেৱ. সঙ্কস্সৰন্তি সঙ্কায সৰিতং, ‘‘ইদম্পি ইমিনা কতং ভৱিস্সতি, ইদম্পি ইমিনা’’তি এৱং আসঙ্কিতপৰিসঙ্কিতং. আদিব্ৰহ্মচৰিযিকাতি মগ্গব্ৰহ্মচৰিযস্স আদিভূতা পুব্বপধানভূতা. অট্ঠমং.
৯. চন্দিমসুত্তৱণ্ণনা
৯০. নৱমে চন্দিমাতি চন্দৱিমানৱাসী দেৱপুত্তো. সব্বধীতি সব্বেসু খন্ধআযতনাদীসু. লোকানুকম্পকাতি তুয্হম্পি এতস্সপি তাদিসা এৱ. সন্তৰমানোৱাতি তুৰিতো ৱিয. পমুঞ্চসীতি অতীতত্থে ৱত্তমানৱচনং. নৱমং.
১০. সূৰিযসুত্তৱণ্ণনা
৯১. দসমে সূৰিযোতি সূৰিযৱিমানৱাসী দেৱপুত্তো. অন্ধকাৰেতি চক্খুৱিঞ্ঞাণুপ্পত্তিনিৱাৰণেন অন্ধভাৱকৰণে. ৱিৰোচতীতি ৱেৰোচনো. মণ্ডলীতি মণ্ডলসণ্ঠানো. মা, ৰাহু, গিলী চৰমন্তলিক্খেতি অন্তলিক্খে চৰং সূৰিযং, ৰাহু, মা গিলীতি ৱদতি. কিং পনেস তং গিলতীতি? আম, গিলতি. ৰাহুস্স হি অত্তভাৱো মহা, উচ্চত্তনেন অট্ঠযোজনসতাধিকানি চত্তাৰি যোজনসহস্সানি, বাহন্তৰমস্স দ্ৱাদসযোজনসতানি, বহলত্তেন ছ যোজনসতানি, সীসং নৱ যোজনসতং, নলাটং তিযোজনসতং, ভমুকন্তৰং পণ্ণাসযোজনং, মুখং দ্ৱিযোজনসতং, ঘানং তিযোজনসতং, মুখাধানং তিযোজনসতগম্ভীৰং হত্থতলপাদতলানি পুথুলতো দ্ৱিযোজনসতানি. অঙ্গুলিপব্বানি পণ্ণাস যোজনানি. সো চন্দিমসূৰিযে ৱিৰোচমানে দিস্ৱা ইস্সাপকতো তেসং গমনৱীথিং ওতৰিত্ৱা মুখং ৱিৱৰিত্ৱা তিট্ঠতি. চন্দৱিমানং সূৰিযৱিমানং ৱা তিযোজনসতিকে মহানৰকে পক্খিত্তং ৱিয হোতি. ৱিমানে অধিৱত্থা দেৱতা মৰণভযতজ্জিতা একপ্পহাৰেনেৱ ৱিৰৱন্তি. সো পন ৱিমানং কদাচি হত্থেন ছাদেতি, কদাচি হনুকস্স হেট্ঠা পক্খিপতি, কদাচি জিৱ্হায পৰিমজ্জতি, কদাচি অৱগণ্ডকাৰকং ভুঞ্জন্তো ৱিয কপোলন্তৰে ঠপেতি. ৱেগং পন ৱাৰেতুং ন সক্কোতি. সচে ৱাৰেস্সামীতি গণ্ডকং কত্ৱা তিট্ঠেয্য, মত্থকং তস্স ভিন্দিত্ৱা নিক্খমেয্য, আকড্ঢিত্ৱা ৱা নং ওনমেয্য. তস্মা ৱিমানেন সহেৱ গচ্ছতি. পজং মমন্তি চন্দিমসূৰিযা কিৰ দ্ৱেপি দেৱপুত্তা মহাসমযসুত্তকথনদিৱসে সোতাপত্তিফলং পত্তা. তেন ভগৱা ‘‘পজং মম’’ন্তি আহ, পুত্তো মম এসোতি অত্থো. দসমং.
পঠমো ৱগ্গো.
২. অনাথপিণ্ডিকৱগ্গো
১. চন্দিমসসুত্তৱণ্ণনা
৯২. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে কচ্ছেৱাতি কচ্ছে ৱিয. কচ্ছেতি পব্বতকচ্ছেপি নদীকচ্ছেপি. একোদি নিপকাতি একগ্গচিত্তা চেৱ পঞ্ঞানেপক্কেন চ সমন্নাগতা. সতাতি সতিমন্তো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যে ঝানানি লভিত্ৱা একোদী নিপকা সতা ৱিহৰন্তি, তে অমকসে পব্বতকচ্ছে ৱা নদীকচ্ছে ৱা মগা ৱিয সোত্থিং গমিস্সন্তীতি. পাৰন্তি নিব্বানং. অম্বুজোতি মচ্ছো. ৰণঞ্জহাতি কিলেসঞ্জহা. যেপি ঝানানি লভিত্ৱা অপ্পমত্তা কিলেসে জহন্তি, তে সুত্তজালং ভিন্দিত্ৱা মচ্ছা ৱিয নিব্বানং গমিস্সন্তীতি ৱুত্তং হোতি. পঠমং.
২. ৱেণ্ডুসুত্তৱণ্ণনা
৯৩. দুতিযে ৱেণ্ডূতি তস্স দেৱপুত্তস্স নামং. পযিৰুপাসিযাতি পৰিৰুপাসিত্ৱা. অনুসিক্খৰেতি সিক্খন্তি. সিট্ঠিপদেতি অনুসিট্ঠিপদে. কালে তে অপ্পমজ্জন্তাতি কালে তে অপ্পমাদং কৰোন্তা. দুতিযং.
৩. দীঘলট্ঠিসুত্তৱণ্ণনা
৯৪. ততিযে দীঘলট্ঠীতি দেৱলোকে সব্বে সমপ্পমাণা তিগাৱুতিকাৱ হোন্তি, মনুস্সলোকে পনস্স দীঘত্তভাৱতায এৱংনামং অহোসি. সো পুঞ্ঞানি কত্ৱা দেৱলোকে নিব্বত্তোপি তথেৱ পঞ্ঞাযি. ততিযং.
৪. নন্দনসুত্তৱণ্ণনা
৯৫. চতুত্থে গোতমাতি ভগৱন্তং গোত্তেন আলপতি. অনাৱটন্তি তথাগতস্স হি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পেসেন্তস্স ৰুক্খো ৱা পব্বতো ৱা আৱৰিতুং সমত্থো নাম নত্থি. তেনাহ ‘‘অনাৱট’’ন্তি. ইতি তথাগতং থোমেত্ৱা দেৱলোকে অভিসঙ্খতপঞ্হং পুচ্ছন্তো কথংৱিধন্তিআদিমাহ. তত্থ দুক্খমতিচ্চ ইৰিযতীতি দুক্খং অতিক্কমিত্ৱা ৱিহৰতি. সীলৱাতি লোকিযলোকুত্তৰেন সীলেন সমন্নাগতো খীণাসৱো. পঞ্ঞাদযোপি মিস্সকাযেৱ ৱেদিতব্বা. পূজযন্তীতি গন্ধপুপ্ফাদীহি পূজেন্তি. চতুত্থং.
৫-৬. চন্দনসুত্তাদিৱণ্ণনা
৯৬. পঞ্চমে অপ্পতিট্ঠে অনালম্বেতি হেট্ঠা অপতিট্ঠে উপৰি অনালম্বনে. সুসমাহিতোতি অপ্পনাযপি উপচাৰেনপি সুট্ঠু সমাহিতো. পহিতত্তোতি পেসিতত্তো. নন্দীৰাগপৰিক্খীণোতি পৰিক্খীণনন্দীৰাগো. নন্দীৰাগো নাম তযো কম্মাভিসঙ্খাৰা. ইতি ইমায গাথায কামসঞ্ঞাগহণেন পঞ্চোৰম্ভাগিযসংযোজনানি, ৰূপসংযোজনগহণেন পঞ্চ উদ্ধম্ভাগিযসংযোজনানি, নন্দীৰাগেন তযো কম্মাভিসঙ্খাৰা গহিতা. এৱং যস্স দস সংযোজনানি তযো চ কম্মাভিসঙ্খাৰা পহীনা, সো গম্ভীৰে মহোঘে ন সীদতীতি. কামসঞ্ঞায ৱা কামভৱো, ৰূপসংযোজনেন ৰূপভৱো গহিতো, তেসং গহণেন অৰূপভৱো গহিতোৱ, নন্দীৰাগেন তযো কম্মাভিসঙ্খাৰা গহিতাতি এৱং যস্স তীসু ভৱেসু তযো সঙ্খাৰা নত্থি, সো গম্ভীৰে ন সীদতীতিপি দস্সেতি. পঞ্চমং.
৯৭. ছট্ঠং ৱুত্তত্থমেৱ. ছট্ঠং.
৭. সুব্ৰহ্মসুত্তৱণ্ণনা
৯৮. সত্তমে সুব্ৰহ্মাতি সো কিৰ দেৱপুত্তো অচ্ছৰাসঙ্ঘপৰিৱুতো নন্দনকীড়িকং গন্ত্ৱা পাৰিচ্ছত্তকমূলে পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদি. তং পঞ্চসতা দেৱধীতৰো পৰিৱাৰেত্ৱা নিসিন্না, পঞ্চসতা ৰুক্খং অভিৰুড়্হা. ননু চ দেৱতানং চিত্তৱসেন যোজনসতিকোপি ৰুক্খো ওনমিত্ৱা হত্থং আগচ্ছতি, কস্মা তা অভিৰুড়্হাতি. খিড্ডাপসুততায. অভিৰুয্হ পন মধুৰস্সৰেন গাযিত্ৱা গাযিত্ৱা পুপ্ফানি পাতেন্তি, তানি গহেত্ৱা ইতৰা একতোৱণ্টিকমালাদিৱসেন গন্থেন্তি. অথ ৰুক্খং অভিৰুড়্হা উপচ্ছেদককম্মৱসেন একপ্পহাৰেনেৱ কালং কত্ৱা অৱীচিম্হি নিব্বত্তা মহাদুক্খং অনুভৱন্তি.
অথ কালে গচ্ছন্তে দেৱপুত্তো ‘‘ইমাসং নেৱ সদ্দো সুয্যতি, ন পুপ্ফানি পাতেন্তি. কহং নু খো গতা’’তি? আৱজ্জেন্তো নিৰযে নিব্বত্তভাৱং দিস্ৱা পিযৱত্থুকসোকেন ৰুপ্পমানো চিন্তেসি – ‘‘এতা তাৱ যথাকম্মেন গতা, ময্হং আযুসঙ্খাৰো কিত্তকো’’তি. সো – ‘‘সত্তমে দিৱসে মযাপি অৱসেসাহি পঞ্চসতাহি সদ্ধিং কালং কত্ৱা তত্থেৱ নিব্বত্তিতব্ব’’ন্তি দিস্ৱা বলৱতৰেন সোকেন ৰুপ্পি. সো – ‘‘ইমং ময্হং সোকং সদেৱকে লোকে অঞ্ঞত্ৰ তথাগতা নিদ্ধমিতুং সমত্থো নাম নত্থী’’তি চিন্তেত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা নিচ্চং উত্ৰস্তন্তি গাথমাহ.
তত্থ ইদন্তি অত্তনো চিত্তং দস্সেতি. দুতিযপদং পুৰিমস্সেৱ ৱেৱচনং. নিচ্চন্তি চ পদস্স দেৱলোকে নিব্বত্তকালতো পট্ঠাযাতি অত্থো ন গহেতব্বো, সোকুপ্পত্তিকালতো পন পট্ঠায নিচ্চন্তি ৱেদিতব্বং. অনুপ্পন্নেসু কিচ্ছেসূতি ইতো সত্তাহচ্চযেন যানি দুক্খানি উপ্পজ্জিস্সন্তি, তেসু. অথো উপ্পতিতেসু চাতি যানি পঞ্চসতানং অচ্ছৰানং নিৰযে নিব্বত্তানং দিট্ঠানি, তেসু চাতি এৱং ইমেসু উপ্পন্নানুপ্পন্নেসু দুক্খেসু নিচ্চং মম উত্ৰস্তং চিত্তং, অব্ভন্তৰে ডয্হমানো ৱিয হোমি ভগৱাতি দস্সেতি.
নাঞ্ঞত্ৰ বোজ্ঝা তপসাতি বোজ্ঝঙ্গভাৱনঞ্চ তপোগুণঞ্চ অঞ্ঞত্ৰ মুঞ্চিত্ৱা সোত্থিং ন পস্সামীতি অত্থো. সব্বনিস্সগ্গাতি নিব্বানতো. এত্থ কিঞ্চাপি বোজ্ঝঙ্গভাৱনা পঠমং গহিতা, ইন্দ্ৰিযসংৱৰো পচ্ছা, অত্থতো পন ইন্দ্ৰিযসংৱৰোৱ পঠমং ৱেদিতব্বো. ইন্দিযসংৱৰে হি গহিতে চতুপাৰিসুদ্ধিসীলং গহিতং হোতি. তস্মিং পতিট্ঠিতো ভিক্খু নিস্সযমুত্তকো ধুতঙ্গসঙ্খাতং তপোগুণং সমাদায অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা কম্মট্ঠানং ভাৱেন্তো সহ ৱিপস্সনায বোজ্ঝঙ্গে ভাৱেতি. তস্স অৰিযমগ্গো যং নিব্বানং আৰম্মণং কত্ৱা উপ্পজ্জতি, সো ‘‘সব্বনিস্সগ্গো’’তি ভগৱা চতুসচ্চৱসেন দেসনং ৱিনিৱত্তেসি. দেৱপুত্তো দেসনাপৰিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহীতি. সত্তমং.
৮-১০. ককুধসুত্তাদিৱণ্ণনা
৯৯. অট্ঠমে ককুধো দেৱপুত্তোতি অযং কিৰ কোলনগৰে মহামোগ্গল্লানত্থেৰস্স উপট্ঠাকপুত্তো দহৰকালেযেৱ থেৰস্স সন্তিকে ৱসন্তো ঝানং নিব্বত্তেত্ৱা কালঙ্কতো, ব্ৰহ্মলোকে উপ্পজ্জি. তত্ৰাপি নং ককুধো ব্ৰহ্মাত্ৱেৱ সঞ্জানন্তি. নন্দসীতি তুস্সসি. কিং লদ্ধাতি তুট্ঠি নাম কিঞ্চি মনাপং লভিত্ৱা হোতি, তস্মা এৱমাহ. কিং জীযিত্থাতি যস্স হি কিঞ্চি মনাপং চীৱৰাদিৱত্থু জিণ্ণং হোতি, সো সোচতি, তস্মা এৱমাহ. অৰতী নাভিকীৰতীতি উক্কণ্ঠিতা নাভিভৱতি. অঘজাতস্সাতি দুক্খজাতস্স, ৱট্টদুক্খে ঠিতস্সাতি অত্থো. নন্দীজাতস্সাতি জাততণ্হস্স. অঘন্তি এৱৰূপস্স হি ৱট্টদুক্খং আগতমেৱ হোতি. ‘‘দুক্খী সুখং পত্থযতী’’তি হি ৱুত্তং. ইতি অঘজাতস্স নন্দী হোতি, সুখৱিপৰিণামেন দুক্খং আগতমেৱাতি নন্দীজাতস্স অঘং হোতি. অট্ঠমং.
১০০. নৱমং ৱুত্তত্থমেৱ. নৱমং.
১০১. দসমে আনন্দত্থেৰস্স অনুমানবুদ্ধিযা আনুভাৱপ্পকাসনত্থং অঞ্ঞতৰোতি আহ. দসমং.
দুতিযো ৱগ্গো.
৩. নানাতিত্থিযৱগ্গো
১-২. সিৱসুত্তাদিৱণ্ণনা
১০২. ততিযৱগ্গস্স পঠমং ৱুত্তত্থমেৱ. পঠমং.
১০৩. দুতিযে পটিকচ্চেৱাতি পঠমংযেৱ. অক্খচ্ছিন্নোৱঝাযতীতি অক্খচ্ছিন্নো অৱঝাযতি, বলৱচিন্তনং চিন্তেতি. দুতিযগাথায অক্খচ্ছিন্নোৱাতি অক্খচ্ছিন্নো ৱিয. দুতিযং.
৩-৪. সেৰীসুত্তাদিৱণ্ণনা
১০৪. ততিযে দাযকোতি দানসীলো. দানপতীতি যং দানং দেমি, তস্স পতি হুত্ৱা দেমি, ন দাসো ন সহাযো. যো হি অত্তনা মধুৰং ভুঞ্জতি, পৰেসং অমধুৰং দেতি, সো দানসঙ্খাতস্স দেয্যধম্মস্স দাসো হুত্ৱা দেতি. যো যং অত্তনা ভুঞ্জতি, তদেৱ দেতি, সো সহাযো হুত্ৱা দেতি. যো পন অত্তনা যেন তেন যাপেতি, পৰেসং মধুৰং দেতি, সো পতি জেট্ঠকো সামি হুত্ৱা দেতি. অহং ‘‘তাদিসো অহোসি’’ন্তি ৱদতি.
চতূসু দ্ৱাৰেসুতি তস্স কিৰ ৰঞ্ঞো সিন্ধৱৰট্ঠং সোধিৱাকৰট্ঠন্তি দ্ৱে ৰট্ঠানি অহেসুং, নগৰং ৰোৰুৱং নাম. তস্স একেকস্মিং দ্ৱাৰে দেৱসিকং সতসহস্সং উপ্পজ্জতি, অন্তোনগৰে ৱিনিচ্ছযট্ঠানে সতসহস্সং. সো বহুহিৰঞ্ঞসুৱণ্ণং ৰাসিভূতং দিস্ৱা কম্মস্সকতঞাণং উপ্পাদেত্ৱা চতূসু দ্ৱাৰেসু দানসালাযো কাৰেত্ৱা তস্মিং তস্মিং দ্ৱাৰে উট্ঠিতআযেন দানং দেথাতি অমচ্চে ঠপেসি. তেনাহ – ‘‘চতূসু দ্ৱাৰেসু দানং দীযিত্থা’’তি.
সমণব্ৰাহ্মণকপণদ্ধিকৱনিব্বকযাচকানন্তি এত্থ সমণাতি পব্বজ্জূপগতা. ব্ৰাহ্মণাতি ভোৱাদিনো. সমিতপাপবাহিতপাপে পন সমণব্ৰাহ্মণে এস নালত্থ. কপণাতি দুগ্গতা দলিদ্দমনুস্সা কাণকুণিআদযো. অদ্ধিকাতি পথাৱিনো. ৱনিব্বকাতি যে ‘‘ইট্ঠং, দিন্নং, কন্তং, মনাপং, কালেন, অনৱজ্জং দিন্নং, দদং চিত্তং পসাদেয্য, গচ্ছতু ভৱং ব্ৰহ্মলোক’’ন্তিআদিনা নযেন দানস্স ৱণ্ণং থোমযমানা ৱিচৰন্তি. যাচকাতি যে ‘‘পসতমত্তং দেথ, সৰাৱমত্তং দেথা’’তিআদীনি চ ৱত্ৱা যাচমানা ৱিচৰন্তি. ইত্থাগাৰস্স দানং দীযিত্থাতি পঠমদ্ৱাৰস্স লদ্ধত্তা তত্থ উপ্পজ্জনকসতসহস্সে অঞ্ঞম্পি ধনং পক্খিপিত্ৱা ৰঞ্ঞো অমচ্চে হাৰেত্ৱা অত্তনো অমচ্চে ঠপেত্ৱা ৰঞ্ঞা দিন্নদানতো ৰাজিত্থিযো মহন্ততৰং দানং অদংসু. তং সন্ধাযেৱমাহ. মম দানং পটিক্কমীতি যং মম দানং তত্থ দীযিত্থ, তং পটিনিৱত্তি. সেসদ্ৱাৰেসুপি এসেৱ নযো. কোচীতি কত্থচি. দীঘৰত্তন্তি অসীতিৱস্সসহস্সানি. এত্তকং কিৰ কালং তস্স ৰঞ্ঞো দানং দীযিত্থ. ততিযং.
১০৫. চতুত্থং ৱুত্তত্থমেৱ. চতুত্থং.
৫. জন্তুসুত্তৱণ্ণনা
১০৬. পঞ্চমে কোসলেসু ৱিহৰন্তীতি ভগৱতো সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা ৱিহৰন্তি. উদ্ধতাতি অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতায চ কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতায চ অনৱজ্জে সাৱজ্জসঞ্ঞিতায চ সাৱজ্জে অনৱজ্জসঞ্ঞিতায চ উদ্ধচ্চপকতিকা হুত্ৱা. উন্নড়াতি উগ্গতনড়া, উট্ঠিততুচ্ছমানাতি ৱুত্তং হোতি. চপলাতি পত্তচীৱৰমণ্ডনাদিনা চাপল্লেন যুত্তা. মুখৰাতি মুখখৰা, খৰৱচনাতি ৱুত্তং হোতি. ৱিকিণ্ণৱাচাতি অসংযতৱচনা, দিৱসম্পি নিৰত্থকৱচনপলাপিনো. মুট্ঠস্সতিনোতি নট্ঠস্সতিনো সতিৱিৰহিতা, ইধ কতং এত্থ পমুস্সন্তি. অসম্পজানাতি নিপ্পঞ্ঞা. অসমাহিতাতি অপ্পনাউপচাৰসমাধিৰহিতা, চণ্ডসোতে বদ্ধনাৱাসদিসা. ৱিব্ভন্তচিত্তাতি অনৱট্ঠিতচিত্তা, পন্থাৰুড়্হবালমিগসদিসা. পাকতিন্দ্ৰিযাতি সংৱৰাভাৱেন গিহিকালে ৱিয ৱিৱটইন্দ্ৰিযা.
জন্তূতি এৱংনামকো দেৱপুত্তো. তদহুপোসথেতি তস্মিং অহু উপোসথে, উপোসথদিৱসেতি অত্থো. পন্নৰসেতি চাতুদ্দসিকাদিপটিক্খেপো. উপসঙ্কমীতি চোদনত্থায উপগতো. সো কিৰ চিন্তেসি – ‘‘ইমে ভিক্খূ সত্থু সন্তিকে কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা নিক্খন্তা, ইদানি পমত্তা ৱিহৰন্তি, ন খো পনেতে পাটিযেক্কং নিসিন্নট্ঠানে চোদিযমানা কথং গণ্হিস্সন্তি, সমাগমনকালে চোদিস্সামী’’তি উপোসথদিৱসে তেসং সন্নিপতিতভাৱং ঞত্ৱা উপসঙ্কমি. গাথাহি অজ্ঝভাসীতি সব্বেসং মজ্ঝে ঠত্ৱা গাথা অভাসি.
তত্থ যস্মা গুণকথায সদ্ধিং নিগ্গুণস্স অগুণো পাকটো হোতি, তস্মা গুণং তাৱ কথেন্তো সুখজীৱিনো পুৰে আসুন্তিআদিমাহ. তত্থ সুখজীৱিনো পুৰে আসুন্তি পুব্বে ভিক্খূ সুপ্পোসা সুভৰা অহেসুং, উচ্চনীচকুলেসু সপদানং চৰিত্ৱা লদ্ধেন মিস্সকপিণ্ডেন যাপেসুন্তি অধিপ্পাযেন এৱমাহ. অনিচ্ছাতি নিত্তণ্হা হুত্ৱা.
এৱং পোৰাণকভিক্খূনং ৱণ্ণং কথেত্ৱা ইদানি তেসং অৱণ্ণং কথেন্তো দুপ্পোসন্তিআদিমাহ. তত্থ গামে গামণিকা ৱিযাতি যথা গামে গামকুটা নানপ্পকাৰেন জনং পীড়েত্ৱা খীৰদধিতণ্ডুলাদীনি আহৰাপেত্ৱা ভুঞ্জন্তি, এৱং তুম্হেপি অনেসনায ঠিতা তুম্হাকং জীৱিকং কপ্পেথাতি অধিপ্পাযেন ৱদতি. নিপজ্জন্তীতি উদ্দেসপৰিপুচ্ছামনসিকাৰেহি অনত্থিকা হুত্ৱা সযনম্হি হত্থপাদে ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিপজ্জন্তি. পৰাগাৰেসূতি পৰগেহেসু, কুলসুণ্হাদীসূতি অত্থো. মুচ্ছিতাতি কিলেসমুচ্ছায মুচ্ছিতা.
একচ্চেতি ৱত্তব্বযুত্তকেযেৱ. অপৱিদ্ধাতি ছড্ডিতকা. অনাথাতি অপতিট্ঠা. পেতাতি সুসানে ছড্ডিতা কালঙ্কতমনুস্সা. যথা হি সুসানে ছড্ডিতা নানাসকুণাদীহি খজ্জন্তি, ঞাতকাপি নেসং নাথকিচ্চং ন কৰোন্তি, ন ৰক্খন্তি, ন গোপযন্তি, এৱমেৱং এৱৰূপাপি আচৰিযুপজ্ঝাযাদীনং সন্তিকা ওৱাদানুসাসনিং ন লভন্তীতি অপৱিদ্ধা অনাথা, যথা পেতা, তথেৱ হোন্তি. পঞ্চমং.
৬. ৰোহিতস্সসুত্তৱণ্ণনা
১০৭. ছট্ঠে যত্থাতি চক্কৱাড়লোকস্স একোকাসে ভুম্মং. ন চৱতি ন উপপজ্জতীতি ইদং অপৰাপৰং চুতিপটিসন্ধিৱসেন গহিতং. গমনেনাতি পদগমনেন. নাহং তং লোকস্স অন্তন্তি সত্থা সঙ্খাৰলোকস্স অন্তং সন্ধায ৱদতি. ঞাতেয্যন্তিআদীসু ঞাতব্বং, দট্ঠব্বং, পত্তব্বন্তি অত্থো.
ইতি দেৱপুত্তেন চক্কৱাড়লোকস্স অন্তো পুচ্ছিতো, সত্থাৰা সঙ্খাৰলোকস্স কথিতো. সো পন অত্তনো পঞ্হেন সদ্ধিং সত্থু ব্যাকৰণং সমেতীতি সঞ্ঞায পসংসন্তো অচ্ছৰিযন্তিআদিমাহ.
দড়্হধম্মোতি দড়্হধনু, উত্তমপ্পমাণেন ধনুনা সমন্নাগতো. ধনুগ্গহোতি ধনুআচৰিযো. সুসিক্খিতোতি দস দ্ৱাদস ৱস্সানি ধনুসিপ্পং সিক্খিতো. কতহত্থোতি উসভপ্পমাণেপি ৱালগ্গং ৱিজ্ঝিতুং সমত্থভাৱেন কতহত্থো. কতূপাসনোতি কতসৰক্খেপো দস্সিতসিপ্পো. অসনেনাতি কণ্ডেন. অতিপাতেয্যাতি অতিক্কমেয্য. যাৱতা সো তালচ্ছাযং অতিক্কমেয্য, তাৱতা কালেন একচক্কৱাড়ং অতিক্কমামীতি অত্তনো জৱসম্পত্তিং দস্সেতি.
পুৰত্থিমা সমুদ্দা পচ্ছিমোতি যথা পুৰত্থিমসমুদ্দা পচ্ছিমসমুদ্দো দূৰে, এৱং মে দূৰে পদৱীতিহাৰো অহোসীতি ৱদতি. সো কিৰ পাচীনচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং ঠিতো পাদং পসাৰেত্ৱা পচ্ছিমচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং অক্কমতি, পুন দুতিযং পাদং পসাৰেত্ৱা পৰচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং অক্কমতি. ইচ্ছাগতন্তি ইচ্ছা এৱ. অঞ্ঞত্ৰেৱাতি নিপ্পপঞ্চতং দস্সেতি. ভিক্খাচাৰকালে কিৰেস নাগলতাদন্তকট্ঠং খাদিত্ৱা অনোতত্তে মুখং ধোৱিত্ৱা কালে সম্পত্তে উত্তৰকুৰুম্হি পিণ্ডায চৰিত্ৱা চক্কৱাড়মুখৱট্টিযং নিসিন্নো ভত্তকিচ্চং কৰোতি, তত্থ মুহুত্তং ৱিস্সমিত্ৱা পুন জৱতি. ৱস্সসতাযুকোতি তদা দীঘাযুককালো হোতি, অযং পন ৱস্সসতাৱসিট্ঠে আযুম্হি গমনং আৰভি. ৱস্সসতজীৱীতি তং ৱস্সসতং অনন্তৰাযেন জীৱন্তো. অন্তৰাৱ কালঙ্কতোতি চক্কৱাড়লোকস্স অন্তং অপ্পত্ৱা অন্তৰাৱ মতো. সো পন তত্থ কালং কত্ৱাপি আগন্ত্ৱা ইমস্মিংযেৱ চক্কৱাড়ে নিব্বত্তি. অপ্পত্ৱাতি সঙ্খাৰলোকস্স অন্তং অপ্পত্ৱা. দুক্খস্সাতি ৱট্টদুক্খস্স. অন্তকিৰিযন্তি পৰিযন্তকৰণং. কড়েৱৰেতি অত্তভাৱে. সসঞ্ঞিম্হি সমনকেতি সসঞ্ঞে সচিত্তে. লোকন্তি দুক্খসচ্চং. লোকসমুদযন্তি সমুদযসচ্চং. লোকনিৰোধন্তি নিৰোধসচ্চং. পটিপদন্তি মগ্গসচ্চং. ইতি – ‘‘নাহং, আৱুসো, ইমানি চত্তাৰি সচ্চানি তিণকট্ঠাদীসু পঞ্ঞপেমি, ইমস্মিং পন চাতুমহাভূতিকে কাযস্মিং যেৱ পঞ্ঞপেমী’’তি দস্সেতি. সমিতাৱীতি সমিতপাপো. নাসীসতীতি ন পত্থেতি. ছট্ঠং.
১০৮-১০৯. সত্তমট্ঠমানি ৱুত্তত্থানেৱ. সত্তমং, অট্ঠমং.
৯. সুসিমসুত্তৱণ্ণনা
১১০. নৱমে তুয্হম্পি নো, আনন্দ, সাৰিপুত্তো ৰুচ্চতীতি সত্থা থেৰস্স ৱণ্ণং কথেতুকামো, ৱণ্ণো চ নামেস ৱিসভাগপুগ্গলস্স সন্তিকে কথেতুং ন ৱট্টতি. তস্স সন্তিকে কথিতো হি মত্থকং ন পাপুণাতি. সো হি ‘‘অসুকো নাম ভিক্খু সীলৱা’’তি ৱুত্তে. ‘‘কিং তস্স সীলং? গোৰূপসীলো সো. কিং তযা অঞ্ঞো সীলৱা ন দিট্ঠপুব্বো’’তি ৱা? ‘‘পঞ্ঞৱা’’তি ৱুত্তে, ‘‘কিং পঞ্ঞো সো? কিং তযা অঞ্ঞো পঞ্ঞৱা ন দিট্ঠপুব্বো’’তি? ৱা, আদীনি ৱত্ৱা ৱণ্ণকথায অন্তৰাযং কৰোতি. আনন্দত্থেৰো পন সাৰিপুত্তত্থেৰস্স সভাগো, পণীতানি লভিত্ৱা থেৰস্স দেতি, অত্তনো উপট্ঠাকদাৰকে পব্বাজেত্ৱা থেৰস্স সন্তিকে উপজ্ঝং গণ্হাপেতি, উপসম্পাদেতি. সাৰিপুত্তত্থেৰোপি আনন্দত্থেৰস্স তথেৱ কৰোতি. কিং কাৰণা? অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গুণেসু পসীদিত্ৱা. আনন্দত্থেৰো হি – ‘‘অম্হাকং জেট্ঠভাতিকো একং অসঙ্খ্যেয্যং সতসহস্সঞ্চ কপ্পে পাৰমিযো পূৰেত্ৱা সোড়সৱিধং পঞ্ঞং পটিৱিজ্ঝিত্ৱা ধম্মসেনাপতিট্ঠানে ঠিতো’’তি থেৰস্স গুণেসু পসীদিত্ৱাৱ থেৰং মমাযতি. সাৰিপুত্তত্থেৰোপি – ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধস্স মযা কত্তব্বং মুখোদকদানাদিকিচ্চং সব্বং আনন্দো কৰোতি. আনন্দং নিস্সায অহং ইচ্ছিতিচ্ছিতং সমাপত্তিং সমাপজ্জিতুং লভামী’’তি আযস্মতো আনন্দস্স গুণেসু পসীদিত্ৱাৱ তং মমাযতি. তস্মা ভগৱা সাৰিপুত্তত্থেৰস্স ৱণ্ণং কথেতুকামো আনন্দত্থেৰস্স সন্তিকে কথেতুং আৰদ্ধো.
তত্থ তুয্হম্পীতি সম্পিণ্ডনত্থো পি-কাৰো. ইদং ৱুত্তং হোতি – ‘‘আনন্দ, সাৰিপুত্তস্স আচাৰো গোচৰো ৱিহাৰো অভিক্কমো পটিক্কমো আলোকিতৱিলোকিতং সমিঞ্জিতপসাৰণং ময্হং ৰুচ্চতি, অসীতিমহাথেৰানং ৰুচ্চতি, সদেৱকস্স লোকস্স ৰুচ্চতি. তুয্হম্পি ৰুচ্চতী’’তি?
ততো থেৰো সাটকন্তৰে লদ্ধোকাসো বলৱমল্লো ৱিয তুট্ঠমানসো হুত্ৱা – ‘‘সত্থা ময্হং পিযসহাযস্স ৱণ্ণং কথাপেতুকামো. লভিস্সামি নো অজ্জ, দীপধজভূতং মহাজম্বুং ৱিধুনন্তো ৱিয ৱলাহকন্তৰতো চন্দং নীহৰিত্ৱা দস্সেন্তো ৱিয সাৰিপুত্তত্থেৰস্স ৱণ্ণং কথেতু’’ন্তি চিন্তেত্ৱা পঠমতৰং তাৱ চতূহি পদেহি পুগ্গলপলাপে হৰন্তো কস্স হি নাম, ভন্তে, অবালস্সাতিআদিমাহ. বালো হি বালতায, দুট্ঠো দোসতায, মূড়্হো মোহেন, ৱিপল্লত্থচিত্তো উম্মত্তকো চিত্তৱিপল্লাসেন ৱণ্ণং ‘‘ৱণ্ণো’’তি ৱা অৱণ্ণং ‘‘অৱণ্ণে’’তি ৱা, ‘‘অযং বুদ্ধো, অযং সাৱকো’’তি ৱা ন জানাতি. অবালাদযো পন জানন্তি, তস্মা অবালস্সাতিআদিমাহ. ন ৰুচ্চেয্যাতি বালাদীনংযেৱ হি সো ন ৰুচ্চেয্য, ন অঞ্ঞস্স কস্সচি ন ৰুচ্চেয্য.
এৱং পুগ্গলপলাপে হৰিত্ৱা ইদানি সোড়সহি পদেহি যথাভূতং ৱণ্ণং কথেন্তো পণ্ডিতো, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ পণ্ডিতোতি পণ্ডিচ্চেন সমন্নাগতো, চতূসু কোসল্লেসু ঠিতস্সেতং নামং. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘যতো খো, আনন্দ, ভিক্খু ধাতুকুসলো চ হোতি আযতনকুসলো চ পটিচ্চসমুপ্পাদকুসলো চ ঠানাট্ঠানকুসলো চ, এত্তাৱতা খো, আনন্দ, ‘পণ্ডিতো ভিক্খূ’তি অলং ৱচনাযা’’তি (ম. নি. ৩.১২৪). মহাপঞ্ঞোতিআদীসু মহাপঞ্ঞাদীহি সমন্নাগতোতি অত্থো. তত্ৰিদং মহাপঞ্ঞাদীনং নানত্তং (পটি. ম. ৩.৪) – কতমা মহাপঞ্ঞা? মহন্তে সীলক্খন্ধে পৰিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা, মহন্তে সমাধিক্খন্ধে, পঞ্ঞাক্খন্ধে, ৱিমুত্তিক্খন্ধে, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধে পৰিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা. মহন্তানি ঠানাট্ঠানানি, মহাৱিহাৰসমাপত্তিযো, মহন্তানি অৰিযসচ্চানি, মহন্তে সতিপট্ঠানে, সম্মপ্পধানে, ইদ্ধিপাদে, মহন্তানি ইন্দ্ৰিযানি, বলানি, বোজ্ঝঙ্গানি, মহন্তে অৰিযমগ্গে, মহন্তানি সামঞ্ঞফলানি, মহাঅভিঞ্ঞাযো, মহন্তং পৰমত্থং নিব্বানং পৰিগ্গণ্হাতীতি মহাপঞ্ঞা.
সা পন থেৰস্স দেৱোৰোহনং কত্ৱা সঙ্কস্সনগৰদ্ৱাৰে ঠিতেন সত্থাৰা পুথুজ্জনপঞ্চকে পঞ্হে পুচ্ছিতে তং ৱিস্সজ্জেন্তস্স পাকটা জাতা.
কতমা পুথুপঞ্ঞা? পুথু নানাখন্ধেসু, (ঞাণং পৱত্ততীতি পুথুপঞ্ঞা.) পুথু নানাধাতূসু, পুথু নানাআযতনেসু, পুথু নানাপটিচ্চসমুপ্পাদেসু, পুথু নানাসুঞ্ঞতমনুপলব্ভেসু, পুথু নানাঅত্থেসু, ধম্মেসু নিৰুত্তীসু পটিভানেসু, পুথু নানাসীলক্খন্ধেসু, পুথু নানাসমাধি-পঞ্ঞাৱিমুত্তি-ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধেসু, পুথু নানাঠানাট্ঠানেসু, পুথু নানাৱিহাৰসমাপত্তীসু, পুথু নানাঅৰিযসচ্চেসু, পুথু নানাসতিপট্ঠানেসু, সম্মপ্পধানেসু, ইদ্ধিপাদেসু, ইন্দ্ৰিযেসু, বলেসু, বোজ্ঝঙ্গেসু, পুথু নানাঅৰিযমগ্গেসু, সামঞ্ঞফলেসু, অভিঞ্ঞাসু, পুথু নানাজনসাধাৰণে ধম্মে সমতিক্কম্ম পৰমত্থে নিব্বানে ঞাণং পৱত্ততীতি পুথুপঞ্ঞা.
কতমা হাসপঞ্ঞা? ইধেকচ্চো হাসবহুলো ৱেদবহুলো তুট্ঠিবহুলো পামোজ্জবহুলো সীলং পৰিপূৰেতি, ইন্দ্ৰিযসংৱৰং পৰিপূৰেতি, ভোজনে মত্তঞ্ঞুতং, জাগৰিযানুযোগং, সীলক্খন্ধং, সমাধিক্খন্ধং, পঞ্ঞাক্খন্ধং, ৱিমুত্তিক্খন্ধং, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনক্খন্ধং পৰিপূৰেতীতি, হাসপঞ্ঞা. হাসবহুলো পামোজ্জবহুলো ঠানাট্ঠানং পটিৱিজ্ঝতীতি হাসপঞ্ঞা. হাসবহুলো ৱিহাৰসমাপত্তিযো পৰিপূৰেতীতি হাসপঞ্ঞা. হাসবহুলো অৰিযসচ্চানি পটিৱিজ্ঝতি. সতিপট্ঠানে, সম্মপ্পধানে, ইদ্ধিপাদে, ইন্দ্ৰিযানি, বলানি, বোজ্ঝঙ্গানি, অৰিযমগ্গং ভাৱেতীতি হাসপঞ্ঞা. হাসবহুলো সামঞ্ঞফলানি সচ্ছিকৰোতি, অভিঞ্ঞাযো পটিৱিজ্ঝতীতি হাসপঞ্ঞা, হাসবহুলো ৱেদতুট্ঠিপামোজ্জবহুলো পৰমত্থং নিব্বানং সচ্ছিকৰোতীতি হাসপঞ্ঞা.
থেৰো চ সৰদো নাম তাপসো হুত্ৱা অনোমদস্সিস্স ভগৱতো পাদমূলে অগ্গসাৱকপত্থনং পট্ঠপেসি. তংকালতো পট্ঠায হাসবহুলো সীলপৰিপূৰণাদীনি অকাসীতি হাসপঞ্ঞো.
কতমা জৱনপঞ্ঞা? যংকিঞ্চি ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… যং দূৰে সন্তিকে ৱা, সব্বং ৰূপং অনিচ্চতো খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. দুক্খতো খিপ্পং, অনত্ততো খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. যা কাচি ৱেদনা…পে… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খাৰা… যংকিঞ্চি ৱিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… সব্বং ৱিঞ্ঞাণং অনিচ্চতো, দুক্খতো, অনত্ততো খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. চক্খু…পে… জৰামৰণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চতো, দুক্খতো, অনত্ততো খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং খযট্ঠেন, দুক্খং ভযট্ঠেন, অনত্তা অসাৰকট্ঠেনাতি তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা ৰূপনিৰোধে নিব্বানে খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. ৱেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খাৰা… ৱিঞ্ঞাণং… চক্খু…পে… জৰামৰণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং খযট্ঠেন…পে… ৱিভূতং কত্ৱা জৰামৰণনিৰোধে নিব্বানে খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা. ৰূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং…পে… ৱিঞ্ঞাণং. চক্খু…পে… জৰামৰণং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৱযধম্মং ৱিৰাগধম্মং নিৰোধধম্মন্তি তুলযিত্ৱা তীৰযিত্ৱা ৱিভাৱযিত্ৱা ৱিভূতং কত্ৱা জৰামৰণনিৰোধে নিব্বানে খিপ্পং জৱতীতি জৱনপঞ্ঞা.
কতমা তিক্খপঞ্ঞা? খিপ্পং কিলেসে ছিন্দতীতি তিক্খপঞ্ঞা. উপ্পন্নং কামৱিতক্কং নাধিৱাসেতি, উপ্পন্নং ব্যাপাদৱিতক্কং… উপ্পন্নং ৱিহিংসাৱিতক্কং… উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে… উপ্পন্নং ৰাগং… দোসং… মোহং… কোধং… উপনাহং… মক্খং… পড়াসং… ইস্সং… মচ্ছৰিযং… মাযং… সাঠেয্যং… থম্ভং… সাৰম্ভং… মানং… অতিমানং… মদং… পমাদং… সব্বে কিলেসে… সব্বে দুচ্চৰিতে… সব্বে অভিসঙ্খাৰে… সব্বে ভৱগামিকম্মে নাধিৱাসেতি পজহতি ৱিনোদেতি, ব্যন্তীকৰোতি, অনভাৱং গমেতীতি তিক্খপঞ্ঞা. একস্মিং আসনে চত্তাৰো চ অৰিযমগ্গা, চত্তাৰি চ সামঞ্ঞফলানি, চতস্সো চ পটিসম্ভিদাযো, ছ চ অভিঞ্ঞাযো অধিগতা হোন্তি সচ্ছিকতা ফস্সিতা পঞ্ঞাযাতি তিক্খপঞ্ঞা.
থেৰো চ ভাগিনেয্যস্স দীঘনখপৰিব্বাজকস্স ৱেদনাপৰিগ্গহসুত্তে দেসিযমানে ঠিতকোৱ সব্বকিলেসে ছিন্দিত্ৱা সাৱকপাৰমিঞাণং পটিৱিদ্ধকালতো পট্ঠায তিক্খপঞ্ঞো নাম জাতো. তেনাহ – ‘‘তিক্খপঞ্ঞো, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো’’তি.
কতমা নিব্বেধিকপঞ্ঞা? ইধেকচ্চো সব্বসঙ্খাৰেসু উব্বেগবহুলো হোতি উত্তাসবহুলো উক্কণ্ঠনবহুলো অৰতিবহুলো অনভিৰতিবহুলো বহিমুখো ন ৰমতি সব্বসঙ্খাৰেসু, অনিব্বিদ্ধপুব্বং অপ্পদালিতপুব্বং লোভক্খন্ধং নিব্বিজ্ঝতি পদালেতীতি নিব্বেধিকপঞ্ঞা. অনিব্বিদ্ধপুব্বং অপ্পদালিতপুব্বং দোসক্খন্ধং… মোহক্খন্ধং… কোধং… উপনাহং…পে… সব্বে ভৱগামিকম্মে নিব্বিজ্ঝতি পদালেতীতি নিব্বেধিকপঞ্ঞা.
অপ্পিচ্ছোতি সন্তগুণনিগুহনতা, পচ্চযপটিগ্গহণে চ মত্তঞ্ঞুতা, এতং অপ্পিচ্ছলক্খণন্তি ইমিনা লক্খণেন সমন্নাগতো. সন্তুট্ঠোতি চতূসু পচ্চযেসু যথালাভসন্তোসো যথাবলসন্তোসো যথাসাৰুপ্পসন্তোসোতি, ইমেহি তীহি সন্তোসেহি সমন্নাগতো. পৱিৱিত্তোতি কাযৱিৱেকো চ ৱিৱেকট্ঠকাযানং নেক্খম্মাভিৰতানং, চিত্তৱিৱেকো চ পৰিসুদ্ধচিত্তানং পৰমৱোদানপ্পত্তানং, উপধিৱিৱেকো চ নিৰুপধীনং পুগ্গলানং ৱিসঙ্খাৰগতানন্তি, ইমেসং তিণ্ণং ৱিৱেকানং লাভী. অসংসট্ঠোতি দস্সনসংসগ্গো সৱনসংসগ্গো সমুল্লপনসংসগ্গো পৰিভোগসংসগ্গো কাযসংসগ্গোতি, ইমেহি পঞ্চহি সংসগ্গেহি ৱিৰহিতো. অযঞ্চ পঞ্চৱিধো সংসগ্গো ৰাজূহি ৰাজমহামত্তেহি তিত্থিযেহি তিত্থিযসাৱকেহি উপাসকেহি উপসিকাহি ভিক্খূহি ভিক্খুনীহীতি অট্ঠহি পুগ্গলেহি সদ্ধিং জাযতি, সো সব্বোপি থেৰস্স নত্থীতি অসংসট্ঠো.
আৰদ্ধৱীৰিযোতি পগ্গহিতৱীৰিযো পৰিপুণ্ণৱীৰিযো. তত্থ আৰদ্ধৱীৰিযো ভিক্খু গমনে উপ্পন্নকিলেসস্স ঠানং পাপুণিতুং ন দেতি, ঠানে উপ্পন্নস্স নিসজ্জং, নিসজ্জায উপ্পন্নস্স সেয্যং পাপুণিতুং ন দেতি, তস্মিং তস্মিং ইৰিযাপথে উপ্পন্নং তত্থ তত্থেৱ নিগ্গণ্হাতি. থেৰো পন চতুচত্তালীস ৱস্সানি মঞ্চে পিট্ঠিং ন পসাৰেতি. তং সন্ধায ‘‘আৰদ্ধৱীৰিযো’’তি আহ. ৱত্তাতি ওধুননৱত্তা. ভিক্খূনং অজ্ঝাচাৰং দিস্ৱা ‘‘অজ্জ কথেস্সামি, স্ৱে কথেস্সামী’’তি কথাৱৱত্থানং ন কৰোতি, তস্মিং তস্মিং যেৱ ঠানে ওৱদতি অনুসাসতীতি অত্থো.
ৱচনক্খমোতি ৱচনং খমতি. একো হি পৰস্স ওৱাদং দেতি, সযং পন অঞ্ঞেন ওৱদিযমানো কুজ্ঝতি. থেৰো পন পৰস্সপি ওৱাদং দেতি, সযং ওৱদিযমানোপি সিৰসা সম্পটিচ্ছতি. একদিৱসং কিৰ সাৰিপুত্তত্থেৰং সত্তৱস্সিকো সামণেৰো – ‘‘ভন্তে, সাৰিপুত্ত, তুম্হাকং নিৱাসনকণ্ণো ওলম্বতী’’তি আহ. থেৰো কিঞ্চি অৱত্ৱাৱ একমন্তং গন্ত্ৱা পৰিমণ্ডলং নিৱাসেত্ৱা আগম্ম ‘‘এত্তকং ৱট্টতি আচৰিযা’’তি অঞ্জলিং পগ্গয্হ অট্ঠাসি.
‘‘তদহু পব্বজিতো সন্তো, জাতিযা সত্তৱস্সিকো;
সোপি মং অনুসাসেয্য, সম্পটিচ্ছামি মত্থকে’’তি. (মি. প. ৬.৪.৮) –
আহ.
চোদকোতি ৱত্থুস্মিং ওতিণ্ণে ৱা অনোতিণ্ণে ৱা ৱীতিক্কমং দিস্ৱা – ‘‘আৱুসো, ভিক্খুনা নাম এৱং নিৱাসেতব্বং, এৱং পাৰুপিতব্বং, এৱং গন্তব্বং, এৱং ঠাতব্বং, এৱং নিসীদিতব্বং, এৱং খাদিতব্বং, এৱং ভুঞ্জিতব্ব’’ন্তি তন্তিৱসেন অনুসিট্ঠিং দেতি.
পাপগৰহীতি পাপপুগ্গলে ন পস্সে, ন তেসং ৱচনং সুণে, তেহি সদ্ধিং একচক্কৱাড়েপি ন ৱসেয্যং.
‘‘মা মে কদাচি পাপিচ্ছো, কুসীতো হীনৱীৰিযো;
অপ্পস্সুতো অনাদৰো, সমেতো অহু কত্থচী’’তি. –
এৱং পাপপুগ্গলেপি গৰহতি, ‘‘সমণেন নাম ৰাগৱসিকেন দোসমোহৱসিকেন ন হোতব্বং, উপ্পন্নো ৰাগো দোসো মোহো পহাতব্বো’’তি এৱং পাপধম্মেপি গৰহতীতি দ্ৱীহি কাৰণেহি ‘‘পাপগৰহী, ভন্তে, আযস্মা সাৰিপুত্তো’’তি ৱদতি.
এৱং আযস্মতা আনন্দেন সোড়সহি পদেহি থেৰস্স যথাভূতৱণ্ণপ্পকাসনে কতে – ‘‘কিং আনন্দো অত্তনো পিযসহাযস্স ৱণ্ণং কথেতুং ন লভতি, কথেতু কিং পন তেন কথিতং তথেৱ হোতি, কিং সো সব্বঞ্ঞূ’’তি? কোচি পাপপুগ্গলো ৱত্তুং মা লভতূতি সত্থা তং ৱণ্ণভণনং অকুপ্পং সব্বঞ্ঞুভাসিতং কৰোন্তো জিনমুদ্দিকায লঞ্ছন্তো এৱমেতন্তিআদিমাহ.
এৱং তথাগতেন চ আনন্দত্থেৰেন চ মহাথেৰস্স ৱণ্ণে কথিযমানে ভুমট্ঠকা দেৱতা উট্ঠহিত্ৱা এতেহেৱ সোড়সহি পদেহি ৱণ্ণং কথযিংসু. ততো আকাসট্ঠকদেৱতা সীতৱলাহকা উণ্হৱলাহকা চাতুমহাৰাজিকাতি যাৱ অকনিট্ঠব্ৰহ্মলোকা দেৱতা উট্ঠহিত্ৱা এতেহেৱ সোড়সহি পদেহি ৱণ্ণং কথযিংসু. এতেনুপাযেন একচক্কৱাড়ং আদিং কত্ৱা দসসু চক্কৱাড়সহস্সেসু দেৱতা উট্ঠহিত্ৱা কথযিংসু. অথাযস্মতো সাৰিপুত্তস্স সদ্ধিৱিহাৰিকো সুসীমো দেৱপুত্তো চিন্তেসি – ‘‘ইমা দেৱতা অত্তনো অত্তনো নক্খত্তকীড়ং পহায তত্থ তত্থ গন্ত্ৱা ময্হং উপজ্ঝাযস্সেৱ ৱণ্ণং কথেন্তি, গচ্ছামি তথাগতস্স সন্তিকং, গন্ত্ৱা এতদেৱ ৱণ্ণভণনং দেৱতাভাসিতং কৰোমী’’তি, সো তথা অকাসি. তং দস্সেতুং অথ খো সুসীমোতিআদি ৱুত্তং.
উচ্চাৱচাতি অঞ্ঞেসু ঠানেসু পণীতং উচ্চং ৱুচ্চতি, হীনং অৱচং. ইধ পন উচ্চাৱচাতি নানাৱিধা ৱণ্ণনিভা. তস্সা কিৰ দেৱপৰিসায নীলট্ঠানং অতিনীলং, পীতকট্ঠানং অতিপীতকং, লোহিতট্ঠানং অতিলোহিতং, ওদাতট্ঠানং অচ্চোদাতন্তি, চতুব্বিধা ৱণ্ণনিভা পাতুভৱি. তেনেৱ সেয্যথাপি নামাতি চতস্সো উপমা আগতা. তত্থ সুভোতি সুন্দৰো. জাতিমাতি জাতিসম্পন্নো. সুপৰিকম্মকতোতি ধোৱনাদিপৰিকম্মেন সুট্ঠু পৰিকম্মকতো. পণ্ডুকম্বলে নিক্খিত্তোতি ৰত্তকম্বলে ঠপিতো. এৱমেৱন্তি ৰত্তকম্বলে নিক্খিত্তমণি ৱিয সব্বা একপ্পহাৰেনেৱ ৱিৰোচিতুং আৰদ্ধা. নিক্খন্তি অতিৰেকপঞ্চসুৱণ্ণেন কতপিড়ন্ধনং. তঞ্হি ঘট্টনমজ্জনক্খমং হোতি. জম্বোনদন্তি মহাজম্বুসাখায পৱত্তনদিযং নিব্বত্তং, মহাজম্বুফলৰসে ৱা পথৱিযং পৱিট্ঠে সুৱণ্ণঙ্কুৰা উট্ঠহন্তি, তেন সুৱণ্ণেন কতপিড়ন্ধনন্তিপি অত্থো. দক্খকম্মাৰপুত্তউক্কামুখসুকুসলসম্পহট্ঠন্তি সুকুসলেন কম্মাৰপুত্তেন উক্কামুখে পচিত্ৱা সম্পহট্ঠং. ধাতুৱিভঙ্গে (ম. নি. ৩.৩৫৭ আদযো) অকতভণ্ডং গহিতং, ইধ পন কতভণ্ডং.
ৱিদ্ধেতি দূৰীভূতে. দেৱেতি আকাসে. নভং অব্ভুস্সক্কমানোতি আকাসং অভিলঙ্ঘন্তো. ইমিনা তৰুণসূৰিযভাৱো দস্সিতো. সোৰতোতি সোৰচ্চেন সমন্নাগতো. দন্তোতি নিব্বিসেৱনো. সত্থুৱণ্ণাভতোতি সত্থাৰা আভতৱণ্ণো. সত্থা হি অট্ঠপৰিসমজ্ঝে নিসীদিত্ৱা ‘‘সেৱথ, ভিক্খৱে, সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানে’’তিআদিনা (ম. নি. ৩.৩৭১) নযেন থেৰস্স ৱণ্ণং আহৰীতি থেৰো আভতৱণ্ণো নাম হোতি. কালং কঙ্খতীতি পৰিনিব্বানকালং পত্থেতি. খীণাসৱো হি নেৱ মৰণং অভিনন্দতি, ন জীৱিতং পত্থেতি, দিৱসসঙ্খেপং ৱেতনং গহেত্ৱা ঠিতপুৰিসো ৱিয কালং পন পত্থেতি, ওলোকেন্তো তিট্ঠতীতি অত্থো. তেনেৱাহ –
‘‘নাভিনন্দামি মৰণং, নাভিনন্দামি জীৱিতং;
কালঞ্চ পটিকঙ্খামি, নিব্বিসং ভতকো যথা’’তি. (থেৰগা. ১০০১-১০০২); নৱমং;
১০. নানাতিত্থিযসাৱকসুত্তৱণ্ণনা
১১১. দসমে নানাতিত্থিযসাৱকাতি তে কিৰ কম্মৱাদিনো অহেসুং, তস্মা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তা, তে ‘‘অত্তনো অত্তনো সত্থৰি পসাদেন নিব্বত্তম্হা’’তি সঞ্ঞিনো হুত্ৱা ‘‘গচ্ছাম দসবলস্স সন্তিকে ঠত্ৱা অম্হাকং সত্থাৰানং ৱণ্ণং কথেস্সামা’’তি আগন্ত্ৱা পচ্চেকগাথাহি কথযিংসু. তত্থ ছিন্দিতমাৰিতেতি ছিন্দিতে চ মাৰিতে চ. হতজানীসূতি পোথনে চ ধনজানীসু চ. পুঞ্ঞং ৱা পনাতি অত্তনো পুঞ্ঞম্পি ন সমনুপস্সতি, সঙ্খেপতো পুঞ্ঞাপুঞ্ঞানং ৱিপাকো নত্থীতি ৱদতি. স ৱে ৱিস্সাসমাচিক্খীতি সো – ‘‘এৱং কতপাপানম্পি কতপুঞ্ঞানম্পি ৱিপাকো নত্থী’’তি ৱদন্তো সত্তানং ৱিস্সাসং অৱস্সযং পতিট্ঠং আচিক্খতি, তস্মা মাননং ৱন্দনং পূজনং অৰহতীতি ৱদতি.
তপোজিগুচ্ছাযাতি কাযকিলমথতপেন পাপজিগুচ্ছনেন. সুসংৱুতত্তোতি সমন্নাগতো পিহিতো ৱা. জেগুচ্ছীতি তপেন পাপজিগুচ্ছকো. নিপকোতি পণ্ডিতো. চাতুযামসুসংৱুতোতি চাতুযামেন সুসংৱুতো. চাতুযামো নাম সব্বৱাৰিৱাৰিতো চ হোতি সব্বৱাৰিযুত্তো চ সব্বৱাৰিধুতো চ সব্বৱাৰিফুটো চাতি ইমে চত্তাৰো কোট্ঠাসা. তত্থ সব্বৱাৰিৱাৰিতোতি ৱাৰিতসব্বউদকো, পটিক্খিত্তসব্বসীতোদকোতি অত্থো. সো কিৰ সীতোদকে সত্তসঞ্ঞী হোতি, তস্মা তং ন ৱলঞ্জেতি. সব্বৱাৰিযুত্তোতি সব্বেন পাপৱাৰণেন যুতো. সব্বৱাৰিধুতোতি সব্বেন পাপৱাৰণেন ধুতপাপো. সব্বৱাৰিফুটোতি সব্বেন পাপৱাৰণেন ফুট্ঠো. দিট্ঠং সুতঞ্চ আচিক্খন্তি দিট্ঠং ‘‘দিট্ঠং মে’’তি সুতং ‘‘সুতং মে’’তি আচিক্খন্তো, ন নিগুহন্তো. ন হি নূন কিব্বিসীতি এৱৰূপো সত্থা কিব্বিসকাৰকো নাম ন হোতি.
নানাতিত্থিযেতি সো কিৰ নানাতিত্থিযানংযেৱ উপট্ঠাকো, তস্মা তে আৰব্ভ ৱদতি. পকুধকো কাতিযানোতি পকুধো কচ্চাযনো. নিগণ্ঠোতি নাটপুত্তো. মক্খলিপূৰণাসেতি মক্খলি চ পূৰণো চ. সামঞ্ঞপ্পত্তাতি সমণধম্মে কোটিপ্পত্তা. ন হি নূন তেতি সপ্পুৰিসেহি ন দূৰে, তেযেৱ লোকে সপ্পুৰিসাতি ৱদতি. পচ্চভাসীতি ‘‘অযং আকোটকো ইমেসং নগ্গনিস্সিৰিকানং দসবলস্স সন্তিকে ঠত্ৱা ৱণ্ণং কথেতীতি তেসং অৱণ্ণং কথেস্সামী’’তি পতিঅভাসীতি.
তত্থ সহাচৰিতেনাতি সহ চৰিতমত্তেন. ছৱো সিগালোতি লামকো কালসিগালো. কোত্থুকোতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. সঙ্কস্সৰাচাৰোতি আসঙ্কিতসমাচাৰো. ন সতং সৰিক্খোতি পণ্ডিতানং সপ্পুৰিসানং সদিসো ন হোতি, কিং ত্ৱং কালসিগালসদিসে তিত্থিযে সীহে কৰোসীতি?
অন্ৱাৱিসিত্ৱাতি ‘‘অযং এৱৰূপানং সত্থাৰানং অৱণ্ণং কথেতি, তেনেৱ নং মুখেন ৱণ্ণং কথাপেস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা তস্স সৰীৰে অনুআৱিসি অধিমুচ্চি, এৱং অন্ৱাৱিসিত্ৱা. আযুত্তাতি তপোজিগুচ্ছনে যুত্তপযুত্তা. পালযং পৱিৱেকিযন্তি পৱিৱেকং পালযন্তা. তে কিৰ ‘‘ন্হাপিতপৱিৱেকং পালেস্সামা’’তি সযং কেসে লুঞ্চন্তি. ‘‘চীৱৰপৱিৱেকং পাতেস্সামা’’তি নগ্গা ৱিচৰন্তি. ‘‘পিণ্ডপাতপৱিৱেকং পালেস্সামা’’তি সুনখা ৱিয ভূমিযং ৱা ভুঞ্জন্তি হত্থেসু ৱা. ‘‘সেনাসনপৱিৱেকং পালেস্সামা’’তি কণ্টকসেয্যাদীনি কপ্পেন্তি. ৰূপে নিৱিট্ঠাতি তণ্হাদিট্ঠীহি ৰূপে পতিট্ঠিতা. দেৱলোকাভিনন্দিনোতি দেৱলোকপত্থনকামা. মাতিযাতি মচ্চা, তে ৱে মচ্চা পৰলোকত্থায সম্মা অনুসাসন্তীতি ৱদতি.
ইতি ৱিদিত্ৱাতি ‘‘অযং পঠমং এতেসং অৱণ্ণং কথেত্ৱা ইদানি ৱণ্ণং কথেতি, কো নু খো এসো’’তি আৱজ্জেন্তো জানিত্ৱাৱ. যে চন্তলিক্খস্মিং পভাসৱণ্ণাতি যে অন্তলিক্খে চন্দোভাসসূৰিযোভাসসঞ্ঝাৰাগইন্দধনুতাৰকৰূপানং পভাসৱণ্ণা. সব্বেৱ তে তেতি সব্বেৱ তে তযা. নমুচীতি মাৰং আলপতি. আমিসংৱ মচ্ছানং ৱধায খিত্তাতি যথা মচ্ছানং ৱধত্থায বড়িসলগ্গং আমিসং খিপতি, এৱং তযা পসংসমানেন এতে ৰূপা সত্তানং ৱধায খিত্তাতি ৱদতি.
মাণৱগামিযোতি অযং কিৰ দেৱপুত্তো বুদ্ধুপট্ঠাকো. ৰাজগহীযানন্তি ৰাজগহপব্বতানং. সেতোতি কেলাসো. অঘগামিনন্তি আকাসগামীনং. উদধিনন্তি উদকনিধানানং. ইদং ৱুত্তং হোতি – যথা ৰাজগহীযানং পব্বতানং ৱিপুলো সেট্ঠো, হিমৱন্তপব্বতানং কেলাসো, আকাসগামীনং আদিচ্চো, উদকনিধানানং সমুদ্দো, নক্খত্তানং চন্দো, এৱং সদেৱকস্স লোকস্স বুদ্ধো সেট্ঠোতি. দসমং.
নানাতিত্থিযৱগ্গো ততিযো.
ইতি সাৰত্থপ্পকাসিনিযা
সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায
দেৱপুত্তসংযুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.