২. দুতিযৱগ্গো

১. ৱতপদসুত্তৱণ্ণনা

২৫৭. দুতিযৱগ্গস্স পঠমে ৱতপদানীতি ৱতকোট্ঠাসানি. সমত্তানীতি পৰিপুণ্ণানি. সমাদিন্নানীতি গহিতানি. কুলে জেট্ঠাপচাযীতি কুলজেট্ঠকানং মহাপিতা মহামাতা চূড়পিতা চূড়মাতা মাতুলো মাতুলানীতিআদীনং অপচিতিকাৰকো. সণ্হৱাচোতি পিযমুদুমধুৰৱাচো. মুত্তচাগোতি ৱিস্সট্ঠচাগো. পযতপাণীতি দেয্যধম্মদানত্থায সদা ধোতহত্থো. ৱোস্সগ্গৰতোতি ৱোস্সজ্জনে ৰতো. যাচযোগোতি পৰেহি যাচিতব্বাৰহো, যাচযোগোতি ৱা যাচযোগেনেৱ যুত্তো. দানসংৱিভাগৰতোতি দানে চ সংৱিভাগে চ ৰতো. পঠমং.

২. সক্কনামসুত্তৱণ্ণনা

২৫৮. দুতিযে মনুস্সভূতোতি মগধৰট্ঠে মচলগামে মনুস্সভূতো. আৱসথং অদাসীতি চতুমহাপথে মহাজনস্স আৱসথং কাৰেত্ৱা অদাসি. সহস্সম্পি অত্থানন্তি সহস্সম্পি কাৰণানং, জনসহস্সেন ৱা ৱচনসহস্সেন ৱা ওসাৰিতে ‘‘অযং ইমস্স অত্থো, অযং ইমস্স অত্থো’’তি একপদে ঠিতোৱ ৱিনিচ্ছিনতি. দুতিযং.

৩. মহালিসুত্তৱণ্ণনা

২৫৯. ততিযে উপসঙ্কমীতি ‘‘সক্কো দেৱৰাজাতি কথেন্তি, অত্থি নু খো সো সক্কো, যেন সো দিট্ঠপুব্বোতি ইমমত্থং দসবলং পুচ্ছিস্সামী’’তি উপসঙ্কমি. তঞ্চ পজানামীতি বহুৱচনে একৱচনং, তে চ ধম্মে পজানামীতি অত্থো. সক্কো কিৰ অনন্তৰে অত্তভাৱে মগধৰট্ঠে মচলগামে মঘো নাম মাণৱো অহোসি পণ্ডিতো ব্যত্তো, বোধিসত্তচৰিযা ৱিয চ তস্স চৰিযা অহোসি. সো তেত্তিংস পুৰিসে গহেত্ৱা কল্যাণমকাসি. একদিৱসং অত্তনোৱ পঞ্ঞায উপপৰিক্খিত্ৱা গামমজ্ঝে মহাজনস্স সন্নিপতিতট্ঠানে কচৱৰং উভতোপস্সেসু অপব্যূহিত্ৱা তং ঠানং ৰমণীযং অকাসি. পুন তত্থেৱ মণ্ডপং কাৰেসি. পুন গচ্ছন্তে কালে সালং কাৰেসি. গামতো চ নিক্খমিত্ৱা গাৱুতম্পি অড্ঢযোজনম্পি তিগাৱুতম্পি যোজনম্পি ৱিচৰিত্ৱা তেহি সহাযেহি সদ্ধিং ৱিসমং সমং অকাসি. তে সব্বেৱ একচ্ছন্দা তত্থ তত্থ সেতুযুত্তট্ঠানে সেতুং, মণ্ডপসালাপোক্খৰণিমালাৱচ্ছৰোপনপদীনং যুত্তট্ঠানেসু মণ্ডপসালাপোক্খৰণিমালাৱচ্ছৰোপনাদীনি কৰোন্তা বহুং পুঞ্ঞমকংসু. মঘো সত্ত ৱতপদানি পূৰেত্ৱা কাযস্স ভেদা সদ্ধিং সহাযেহি তাৱতিংসভৱনে নিব্বত্তি. তং সব্বং ভগৱা জানাতি. তেনাহ – যেসং ধম্মানং সমাদিন্নত্তা সক্কো সক্কত্তং অজ্ঝগা, তঞ্চ পজানামীতি. অযং সক্কস্স সক্কত্তাধিগমে সঙ্খেপকথা, ৱিত্থাৰো পন সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথায সক্কপণ্হৱণ্ণনাযং ৱুত্তো. ততিযং.

৪. দলিদ্দসুত্তৱণ্ণনা

২৬০. চতুত্থে মনুস্সদলিদ্দোতি মনুস্সঅধনো. মনুস্সকপণোতি মনুস্সকাৰুঞ্ঞতং পত্তো. মনুস্সৱৰাকোতি মনুস্সলামকো. তত্ৰাতি তস্মিং ঠানে, তস্মিং ৱা অতিৰোচনে. উজ্ঝাযন্তীতি অৱজ্ঝাযন্তি লামকতো চিন্তেন্তি. খিযন্তীতি কথেন্তি পকাসেন্তি. ৱিপাচেন্তীতি তত্থ তত্থ কথেন্তি ৱিত্থাৰেন্তি. এসো খো মাৰিসাতি এত্থ অযমনুপুব্বিকথা – সো কিৰ অনুপ্পন্নে বুদ্ধে কাসিৰট্ঠে বাৰাণসিৰাজা হুত্ৱা সমুস্সিতদ্ধজপটাকনানালঙ্কাৰেন সুট্ঠু অলঙ্কতং নগৰং পদক্খিণং অকাসি অত্তনো সিৰিসম্পত্তিযা সমাকড্ঢিতনেত্তেন জনকাযেন সমুল্লোকিযমানো. তস্মিঞ্চ সমযে একো পচ্চেকবুদ্ধো গন্ধমাদনপব্বতা আগম্ম তস্মিং নগৰে পিণ্ডায চৰতি, সন্তিন্দ্ৰিযো সন্তমানসো উত্তমদমথসমন্নাগতো. মহাজনোপি ৰাজগতং চিত্তীকাৰং পহায পচ্চেকবুদ্ধমেৱ ওলোকেসি. ৰাজা – ‘‘ইদানি ইমস্মিং জনকাযে একোপি মং ন ওলোকেতি. কিং নু খো এত’’ন্তি? ওলোকেন্তো পচ্চেকবুদ্ধং অদ্দস. সোপি পচ্চেকবুদ্ধো মহল্লকো হোতি পচ্ছিমৱযে ঠিতো. চীৱৰানিপিস্স জিণ্ণানি, ততো ততো সুত্তানি গড়ন্তি. ৰঞ্ঞো সতসহস্সাধিকানি দ্ৱে অসঙ্খ্যেয্যানি পূৰিতপাৰমিং পচ্চেকবুদ্ধং দিস্ৱা চিত্তপসাদমত্তং ৱা হত্থং পসাৰেত্ৱা ৱন্দনমত্তং ৱা নাহোসি. সো ৰাজা ‘‘পব্বজিতো মঞ্ঞে এস উসূযায মং ন ওলোকেতী’’তি কুজ্ঝিত্ৱা ‘‘ক্ৱাযং কুট্ঠিচীৱৰানি পাৰুতো’’তি নিট্ঠুভিত্ৱা পক্কামি. তস্স কম্মস্স ৱিপাকেন মহানিৰযে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিপাকাৱসেসেন মনুস্সলোকং আগচ্ছন্তো ৰাজগহে পৰমকপণায ইত্থিযা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হি. গহিতকালতো পট্ঠায সা ইত্থী কঞ্জিকমত্তম্পি উদৰপূৰং নালত্থ. তস্স কুচ্ছিগতস্সেৱ কণ্ণনাসা ৱিলীনা, সঙ্খপলিতকুট্ঠী হুত্ৱা মাতুকুচ্ছিতো নিক্খন্তো. মাতাপিতৰো নাম দুক্কৰকাৰিকা হোন্তি, তেনস্স মাতা যাৱ কপালং গহেত্ৱা চৰিতুং ন সক্কোতি, তাৱস্স কঞ্জিকম্পি উদকম্পি আহৰিত্ৱা অদাসি. ভিক্খায চৰিতুং সমত্থকালে পনস্স কপালং হত্থে দত্ৱা ‘‘পঞ্ঞাযিস্সসি সকেন কম্মেনা’’তি পক্কামি.

অথস্স ততো পট্ঠায সকলসৰীৰতো মংসানি ছিজ্জিত্ৱা ছিজ্জিত্ৱা পতন্তি, যূসং পগ্ঘৰতি, মহাৱেদনা ৱত্তন্তি. যং যং ৰচ্ছং নিস্সায সযতি, সব্বৰত্তিং মহাৰৱেন ৰৱতি. তস্স কাৰুঞ্ঞপৰিদেৱিতসদ্দেন সকলৱীথিযং মনুস্সা সব্বৰত্তিং নিদ্দং ন লভন্তি. তস্স ততো পট্ঠায সুখসযিতে পবোধেতীতি সুপ্পবুদ্ধোত্ৱেৱ নামং উদপাদি. অথাপৰেন সমযেন ভগৱতি ৰাজগহং সম্পত্তে নাগৰা সত্থাৰং নিমন্তেত্ৱা নগৰমজ্ঝে মহামণ্ডপং কত্ৱা দানং অদংসু. সুপ্পবুদ্ধোপি কুট্ঠী গন্ত্ৱা দানগ্গমণ্ডপস্স অৱিদূৰে নিসীদি. নাগৰা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন পৰিৱিসন্তা তস্সাপি যাগুভত্তং অদংসু. তস্স পণীতভোজনং ভুত্তস্স চিত্তং একগ্গং অহোসি. সত্থা ভত্তকিচ্চাৱসানে অনুমোদনং কত্ৱা সচ্চানি দীপেসি, সুপ্পবুদ্ধো নিসিন্নট্ঠানে নিসিন্নোৱ দেসনানুসাৰেন ঞাণং পেসেত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতো. সত্থা উট্ঠায ৱিহাৰং গতো. সোপি চুম্বটং আৰুয্হ কপালমাদায দণ্ডমোলুব্ভ অত্তনো ৱসনট্ঠানং গচ্ছন্তো ৱিব্ভন্তায গাৱিযা জীৱিতা ৱোৰোপিতো মত্তিকপাতিং ভিন্দিত্ৱা সুৱণ্ণপাতিং পটিলভন্তো ৱিয দুতিযচিত্তৱাৰে দেৱলোকে নিব্বত্তো অত্তনো পুঞ্ঞং নিস্সায অঞ্ঞে দেৱে অতিক্কম্ম ৱিৰোচিত্থ. তং কাৰণং দস্সেন্তো সক্কো দেৱানমিন্দো এসো খো মাৰিসাতিআদিমাহ.

সদ্ধাতি মগ্গেনাগতসদ্ধা. সীলঞ্চ যস্স কল্যাণন্তি কল্যাণসীলং নাম অৰিযসাৱকস্স অৰিযকন্তসীলং ৱুচ্চতি. তত্থ কিঞ্চাপি অৰিযসাৱকস্স একসীলম্পি অকন্তং নাম নত্থি, ইমস্মিং পনত্থে ভৱন্তৰেপি অপ্পহীনং পঞ্চসীলং অধিপ্পেতং. চতুত্থং.

৫. ৰামণেয্যকসুত্তৱণ্ণনা

২৬১. পঞ্চমে আৰামচেত্যাতি আৰামচেতিযানি. ৱনচেত্যাতি ৱনচেতিযানি. উভযত্থাপি চিত্তীকতট্ঠেন চেত্যং ৱেদিতব্বং. মনুস্সৰামণেয্যস্সাতি মনুস্সৰমণীযভাৱস্স. ইদানি মনুস্সৰমণীযকৱসেন ভূমিৰমণীযকং দস্সেন্তো গামে ৱাতিআদিমাহ. পঞ্চমং.

৬. যজমানসুত্তৱণ্ণনা

২৬২. ছট্ঠে যজমানানন্তি যজন্তানং. তদা কিৰ অঙ্গমগধৱাসিকা মনুস্সা অনুসংৱচ্ছৰং সপ্পিমধুফাণিতাদীসু অগ্গং গহেত্ৱা একস্মিং ঠানে দাৰূনং সট্ঠিমত্তে সকটভাৰে ৰাসিং কত্ৱা অগ্গিং দত্ৱা পজ্জলিতকালে ‘‘মহাব্ৰহ্মুনো যজামা’’তি তং সব্বং পক্খিপন্তি. ‘‘একৱাৰং পক্খিত্তং সহস্সগুণফলং দেতী’’তি নেসং লদ্ধি. সক্কো দেৱৰাজা ‘‘সব্বেপিমে সব্বঅগ্গানি গহেত্ৱা ‘মহাব্ৰহ্মুনো যজামা’তি অগ্গিম্হি ঝাপেন্তি. অফলং কৰোন্তি, মযি পস্সন্তে মা নস্সন্তু, যথা বুদ্ধস্স চেৱ সঙ্ঘস্স চ দত্ৱা বহুং পুঞ্ঞং পসৱন্তি, এৱং কৰিস্সামী’’তি দাৰুৰাসিং জলাপেত্ৱা ওলোকেন্তেসু মনুস্সেসু পুণ্ণমদিৱসে ব্ৰহ্মত্তভাৱং মাপেত্ৱা মহাজনস্স পস্সন্তস্সেৱ চন্দমণ্ডলং ভিন্দিত্ৱা নিক্খন্তো ৱিয অহোসি. মহাজনো দিস্ৱা ‘‘ইমং যঞ্ঞং পটিগ্গহেতুং মহাব্ৰহ্মা আগচ্ছতী’’তি জণ্ণুকেহি ভূমিযং পতিট্ঠায, অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সমানো অট্ঠাসি. ব্ৰাহ্মণা আহংসু ‘‘তুম্হে ‘মযং তক্কেন কথেমা’তি মঞ্ঞথ, ইদানি পস্সথ, অযং ৱো ব্ৰহ্মা সহত্থা যঞ্ঞং পটিগ্গহেতুং আগচ্ছতী’’তি. সক্কো আগন্ত্ৱা দাৰুচিতকমত্থকে আকাসে ঠত্ৱা ‘‘কস্সাযং সক্কাৰো’’তি পুচ্ছি? তুম্হাকং, ভন্তে, পটিগ্গণ্হথ নো যঞ্ঞন্তি. তেন হি আগচ্ছথ, মা তুলং ছড্ডেত্ৱা হত্থেন তুলযিত্থ, অযং সত্থা ধুৰৱিহাৰে ৱসতি, তং পুচ্ছিস্সাম ‘‘কস্স দিন্নং মহপ্ফলং হোতী’’তি? উভযৰট্ঠৱাসিনো গহেত্ৱা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা পুচ্ছন্তো এৱমাহ.

তত্থ পুঞ্ঞপেক্খানন্তি পুঞ্ঞং ইচ্ছন্তানং পুঞ্ঞত্থিকানং. ওপধিকং পুঞ্ঞন্তি উপধিৱিপাকং পুঞ্ঞং. সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফলন্তি অৰিযসঙ্ঘে দিন্নং ৱিপ্ফাৰৱন্তং হোতি. দেসনাৱসানে চতুৰাসীতিপাণসহস্সানি অমতপানং পিৱিংসু. ততো পট্ঠায মনুস্সা সব্বানি অগ্গদানানি ভিক্খুসঙ্ঘস্স অদংসু. ছট্ঠং.

৭. বুদ্ধৱন্দনাসুত্তৱণ্ণনা

২৬৩. সত্তমে উট্ঠেহীতি উট্ঠহ, ঘট, ৱাযম. ৱিজিতসঙ্গামাতি ৰাগাদীনঞ্চেৱ দ্ৱাদসযোজনিকস্স চ মাৰবলস্স জিতত্তা ভগৱন্তং এৱং আলপতি. পন্নভাৰাতি ওৰোপিতখন্ধকিলেসাভিসঙ্খাৰভাৰ. পন্নৰসায ৰত্তিন্তি পন্নৰসায পুণ্ণমায ৰত্তিং. সত্তমং.

৮. গহট্ঠৱন্দনাসুত্তৱণ্ণনা

২৬৪. অট্ঠমে পুথুদ্দিসাতি চতস্সো দিসা চতস্সো অনুদিসা চ. ভুম্মাতি ভূমিৱাসিনো. চিৰৰত্তসমাহিতেতি উপচাৰপ্পনাহি চিৰৰত্তসমাহিতচিত্তে. ৱন্দেতি ৱন্দামি. ব্ৰহ্মচৰিযপৰাযণেতি দসপি ৱস্সানি ৱীসতিপি ৱস্সানি…পে… সট্ঠিপি ৱস্সানি আপাণকোটিকং একসেয্যং একভত্তন্তিআদিকং সেট্ঠচৰিযং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰমানেতি অত্থো. পুঞ্ঞকৰাতি চতুপচ্চযদানং কুসুম্ভসুমনপূজা দীপসহস্সজালন্তি এৱমাদিপুঞ্ঞকাৰকা. সীলৱন্তোতি উপাসকত্তে পতিট্ঠায পঞ্চহিপি দসহিপি সীলেহি সমন্নাগতা. ধম্মেন দাৰং পোসেন্তীতি উমঙ্গভিন্দনাদীনি অকত্ৱা ধম্মিকেহি কসিগোৰক্খৱণিজ্জাদীহি পুত্তদাৰং পোসেন্তি. পমুখো ৰথমাৰুহীতি দেৱানং পমুখো সেট্ঠো ৰথং আৰুহি. অট্ঠমং.

৯. সত্থাৰৱন্দনাসুত্তৱণ্ণনা

২৬৫. নৱমে ভগৱন্তং নমস্সতীতি একংসং উত্তৰিযং দুকুলং কত্ৱা, ব্ৰহ্মজাণুকো হুত্ৱা সিৰসি অঞ্জলিং ঠপেত্ৱা নমস্সতি. সো যক্খোতি সো সক্কো. অনোমনামন্তি সব্বগুণেহি ওমকভাৱস্স নত্থিতায সব্বগুণনেমিত্তকেহি নামেহি অনোমনামং. অৱিজ্জাসমতিক্কমাতি চতুসচ্চপটিচ্ছাদিকায ৱট্টমূলকঅৱিজ্জায সমতিক্কমেন. সেক্খাতি সত্ত সেক্খা. অপচযাৰামাতি ৱট্টৱিদ্ধংসনে ৰতা. সিক্খৰেতি সিক্খন্তি. নৱমং.

১০. সঙ্ঘৱন্দনাসুত্তৱণ্ণনা

২৬৬. দসমে অজ্ঝভাসীতি কস্মা এস পুনপ্পুনং এৱং ভাসতীতি? সক্কস্স কিৰ দেৱৰঞ্ঞো সদ্দো মধুৰো, সুফসিতং দন্তাৱৰণং, কথনকালে সুৱণ্ণকিঙ্কিণিকসদ্দো ৱিয নিচ্ছৰতি. তং পুনপ্পুনং সোতুং লভিস্সামীতি ভাসতি. পূতিদেহসযাতি পূতিম্হি মাতুসৰীৰে ৱা, অত্তনোযেৱ ৱা সৰীৰং অৱত্থৰিত্ৱা সযনতো পূতিদেহসযা. নিমুগ্গা কুণপম্হেতেতি দসমাসে মাতুকুচ্ছিসঙ্খাতে কুণপস্মিং এতে নিমুগ্গা. এতং তেসং পিহযামীতি এতেসং এতং পিহযামি পত্থযামি. ন তে সং কোট্ঠে ওপেন্তীতি ন তে সং সন্তকং ধঞ্ঞং কোট্ঠে পক্খিপন্তি. ন হি এতেসং ধঞ্ঞং অত্থি. ন কুম্ভীতি ন কুম্ভিযং. ন কড়োপিযন্তি ন পচ্ছিযং. পৰনিট্ঠিতমেসানাতি পৰেসং নিট্ঠিতং পৰঘৰে পক্কং ভিক্খাচাৰৱত্তেন এসমানা গৱেসমানা. তেনাতি এৱং পৰিযিট্ঠেন. সুব্বতাতি দসপি…পে… সট্ঠিপি ৱস্সানি সুসমাদিন্নসুন্দৰৱতা.

সুমন্তমন্তিনোতি ধম্মং সজ্ঝাযিস্সাম, ধুতঙ্গং সমাদিযিস্সাম, অমতং পৰিভুঞ্জিস্সাম, সমণধম্মং কৰিস্সামাতি এৱং সুভাসিতভাসিনো. তুণ্হীভূতা সমঞ্চৰাতি তিযামৰত্তিং অসনিঘোসেন ঘোসিতা ৱিয ধম্মং কথেন্তাপি তুণ্হীভূতা সমং চৰন্তিযেৱ নাম. কস্মা? নিৰত্থকৱচনস্সাভাৱা. পুথুমচ্চা চাতি বহুসত্তা চ অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিৰুদ্ধা. অত্তদণ্ডেসু নিব্বুতাতি পৰৱিহেঠনত্থং গহিতদণ্ডেসু সত্তেসু নিব্বুতা ৱিস্সট্ঠদণ্ডা. সাদানেসু অনাদানাতি সগহণেসু সত্তেসু চ ভৱযোনিআদীনং এককোট্ঠাসস্সাপি অগহিতত্তা অগহণা. দসমং.

দুতিযো ৱগ্গো.