৮. সুদত্তসুত্তৱণ্ণনা

২৪২. অট্ঠমে কেনচিদেৱ কৰণীযেনাতি ৱাণিজ্জকম্মং অধিপ্পেতং. অনাথপিণ্ডিকো চ ৰাজগহসেট্ঠি চ অঞ্ঞমঞ্ঞং ভগিনিপতিকা হোন্তি. যদা ৰাজগহে উট্ঠানকভণ্ডকং মহগ্ঘং হোতি, তদা ৰাজগহসেট্ঠি তং গহেত্ৱা পঞ্চসকটসতেহি সাৱত্থিং গন্ত্ৱা যোজনমত্তে ঠিতো অত্তনো আগতভাৱং জানাপেতি. অনাথপিণ্ডিকো পচ্চুগ্গন্ত্ৱা তস্স মহাসক্কাৰং কত্ৱা একযানং আৰোপেত্ৱা সাৱত্থিং পৱিসতি. সো সচে ভণ্ডং লহুকং ৱিক্কীযতি, ৱিক্কিণাতি. নো চে, ভগিনিঘৰে ঠপেত্ৱা পক্কমতি. অনাথপিণ্ডিকোপি তথেৱ কৰোতি. স্ৱাযং তদাপি তেনেৱ কৰণীযেন অগমাসি. তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং.

তং দিৱসং পন ৰাজগহসেট্ঠি যোজনমত্তে ঠিতেন অনাথপিণ্ডিকেন আগতভাৱজাননত্থং পেসিতং পণ্ণং ন সুণি, ধম্মস্সৱনত্থায ৱিহাৰং অগমাসি. সো ধম্মকথং সুত্ৱা স্ৱাতনায বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা অত্তনো ঘৰে উদ্ধনখণাপনদাৰুফালনাদীনি কাৰেসি. অনাথপিণ্ডিকোপি ‘‘ইদানি ময্হং পচ্চুগ্গমনং কৰিস্সতি, ইদানি কৰিস্সতী’’তি ঘৰদ্ৱাৰেপি পচ্চুগ্গমনং অলভিত্ৱা অন্তোঘৰং পৱিট্ঠো পটিসন্থাৰম্পি ন বহুং অলত্থ. ‘‘কিং, মহাসেট্ঠি, কুসলং দাৰকৰূপানং? নসি মগ্গে কিলন্তো’’তি? এত্তকোৱ পটিসন্থাৰো অহোসি. সো তস্স মহাব্যাপাৰং দিস্ৱা, ‘‘কিং নু তে, গহপতি, আৱাহো ৱা ভৱিস্সতী’’তি? খন্ধকে (চূড়ৱ. ৩০৪) আগতনযেনেৱ কথং পৱত্তেত্ৱা তস্স মুখতো বুদ্ধসদ্দং সুত্ৱা পঞ্চৱণ্ণং পীতিং পটিলভি. সা তস্স সীসেন উট্ঠায যাৱ পাদপিট্ঠিযা, পাদপিট্ঠিযা উট্ঠায যাৱ সীসা গচ্ছতি, উভতো উট্ঠায মজ্ঝে ওসৰতি, মজ্ঝে উট্ঠায উভতো গচ্ছতি. সো পীতিযা নিৰন্তৰং ফুট্ঠো, ‘‘বুদ্ধোতি ত্ৱং, গহপতি, ৱদেসি? বুদ্ধো তাহং, গহপতি, ৱদামী’’তি এৱং তিক্খত্তুং পুচ্ছিত্ৱা, ‘‘ঘোসোপি খো এসো দুল্লভো লোকস্মিং যদিদং বুদ্ধো’’তি আহ. ইদং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘অস্সোসি খো অনাথপিণ্ডিকো, গহপতি, বুদ্ধো কিৰ লোকে উপ্পন্নো’’তি.

এতদহোসি অকালো খো অজ্জাতি সো কিৰ তং সেট্ঠিং পুচ্ছি, ‘‘কুহিং গহপতি সত্থা ৱিহৰতী’’তি? অথস্স সো – ‘‘বুদ্ধা নাম দুৰাসদা আসীৱিসসদিসা হোন্তি, সত্থা সিৱথিকায ৱসতি, ন সক্কা তত্থ তুম্হাদিসেহি ইমায ৱেলায গন্তু’’ন্তি আচিক্খি. অথস্স এতদহোসি. বুদ্ধগতায সতিযা নিপজ্জীতি তংদিৱসং কিৰস্স ভণ্ডসকটেসু ৱা উপট্ঠাকেসু ৱা চিত্তম্পি ন উপ্পজ্জি, সাযমাসম্পি ন অকাসি, সত্তভূমিকং পন পাসাদং আৰুয্হ সুপঞ্ঞত্তালঙ্কতৱৰসযনে ‘‘বুদ্ধো বুদ্ধো’’তি সজ্ঝাযং কৰোন্তোৱ নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দং ওক্কমি. তেন ৱুত্তং ‘‘বুদ্ধগতায সতিযা নিপজ্জী’’তি.

ৰত্তিযা সুদং তিক্খত্তুং উট্ঠাসি পভাতন্তি মঞ্ঞমানোতি পঠমযামে তাৱ ৱীতিৱত্তে উট্ঠায বুদ্ধং অনুস্সৰি, অথস্স বলৱপ্পসাদো উদপাদি, পীতিআলোকো অহোসি, সব্বতমং ৱিগচ্ছি, দীপসহস্সুজ্জলং ৱিয চন্দুট্ঠানং সূৰিযুট্ঠানং ৱিয চ জাতং. সো ‘‘পপাদং আপন্নো ৱতম্হি, সূৰিযো উগ্গতো’’তি উট্ঠায আকাসতলে ঠিতং চন্দং উল্লোকেত্ৱা ‘‘একোৱ যামো গতো, অঞ্ঞে দ্ৱে অত্থী’’তি পুন পৱিসিত্ৱা নিপজ্জি. এতেনুপাযেন মজ্ঝিমযামাৱসানেপি পচ্ছিমযামাৱসানেপীতি তিক্খত্তুং উট্ঠাসি. পচ্ছিমযামাৱসানে পন বলৱপচ্চূসেযেৱ উট্ঠায আকাসতলং আগন্ত্ৱা মহাদ্ৱাৰাভিমুখোৱ অহোসি, সত্তভূমিকদ্ৱাৰং সযমেৱ ৱিৱটং অহোসি. সো পাসাদা ওৰুয্হ অন্তৰৱীথিং পটিপজ্জি.

ৱিৱৰিংসূতি ‘‘অযং মহাসেট্ঠি ‘বুদ্ধুপট্ঠানং গমিস্সামী’তি নিক্খন্তো, পঠমদস্সনেনেৱ সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায তিণ্ণং ৰতনানং অগ্গুপট্ঠাকো হুত্ৱা অসদিসং সঙ্ঘাৰামং কত্ৱা চাতুদ্দিসস্স অৰিযগণস্স অনাৱটদ্ৱাৰো ভৱিস্সতি, ন যুত্তমস্স দ্ৱাৰং পিদহিতু’’ন্তি চিন্তেত্ৱা ৱিৱৰিংসু. অন্তৰধাযীতি ৰাজগহং কিৰ আকিণ্ণমনুস্সং অন্তোনগৰে নৱ কোটিযো, বহিনগৰে নৱাতি তং উপনিস্সায অট্ঠাৰস মনুস্সকোটিযো ৱসন্তি. অৱেলায মতমনুস্সে বহি নীহৰিতুং অসক্কোন্তা অট্টালকে ঠত্ৱা বহিদ্ৱাৰে খিপন্তি. মহাসেট্ঠি নগৰতো বহিনিক্খন্তমত্তোৱ অল্লসৰীৰং পাদেন অক্কমি, অপৰম্পি পিট্ঠিপাদেন পহৰি. মক্খিকা উপ্পতিত্ৱা পৰিকিৰিংসু. দুগ্গন্ধো নাসপুটং অভিহনি. বুদ্ধপ্পসাদো তনুত্তং গতো. তেনস্স আলোকো অন্তৰধাযি, অন্ধকাৰো পাতুৰহোসি. সদ্দমনুস্সাৱেসীতি ‘‘সেট্ঠিস্স উস্সাহং জনেস্সামী’’তি সুৱণ্ণকিঙ্কিণিকং ঘট্টেন্তো ৱিয মধুৰস্সৰেন সদ্দং অনুস্সাৱেসি.

সতং কঞ্ঞাসহস্সানীতি পুৰিমপদানিপি ইমিনাৱ সহস্সপদেন সদ্ধিং সম্বন্ধনীযানি. যথেৱ হি সতং কঞ্ঞাসহস্সানি, সতং সহস্সানি হত্থী, সতং সহস্সানি অস্সা, সতং সহস্সানি ৰথাতি অযমেত্থ অত্থো. ইতি একেকসতসহস্সমেৱ দীপিতং. পদৱীতিহাৰস্সাতি পদৱীতিহাৰো নাম সমগমনে দ্ৱিন্নং পদানং অন্তৰে মুট্ঠিৰতনমত্তং. কলং নাগ্ঘন্তি সোড়সিন্তি তং একং পদৱীতিহাৰং সোড়সভাগে কত্ৱা ততো একো কোট্ঠাসো পুন সোড়সধা, ততো একো সোড়সধাতি এৱং সোড়স ৱাৰে সোড়সধা ভিন্নস্স একো কোট্ঠাসো সোড়সিকলা নাম, তং সোড়সিকলং এতানি চত্তাৰি সতসহস্সানি ন অগ্ঘন্তি. ইদং ৱুত্তং হোতি – সতং হত্থিসহস্সানি সতং অস্সসহস্সানি সতং ৰথসহস্সানি সতং কঞ্ঞাসহস্সানি, তা চ খো আমুক্কমণিকুণ্ডলা সকলজম্বুদীপৰাজধীতৰো ৱাতি ইমস্মা এত্তকা লাভা ৱিহাৰং গচ্ছন্তস্স তস্মিং সোড়সিকলসঙ্খাতে পদেসে পৱত্তচেতনাৱ উত্তৰিতৰাতি. ইদং পন ৱিহাৰগমনং কস্স ৱসেন গহিতন্তি? ৱিহাৰং গন্ত্ৱা অনন্তৰাযেন সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহন্তস্স. ‘‘গন্ধমালাদীহি পূজং কৰিস্সামি, চেতিযং ৱন্দিস্সামি, ধম্মং সোস্সামি, দীপপূজং কৰিস্সামি, সঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা দানং দস্সামি, সিক্খাপদেসু ৱা সৰণেসু ৱা পতিট্ঠহিস্সামী’’তি গচ্ছতোপি ৱসেন ৱট্টতিযেৱ.

অন্ধকাৰো অন্তৰধাযীতি সো কিৰ চিন্তেসি – ‘‘অহং এককোতি সঞ্ঞং কৰোমি, অনুযুত্তাপি মে অত্থি, কস্মা ভাযামী’’তি সূৰো অহোসি. অথস্স বলৱা বুদ্ধপ্পসাদো উদপাদি. তস্মা অন্ধকাৰো অন্তৰধাযীতি. সেসৱাৰেসুপি এসেৱ নযো. অপিচ পুৰতো পুৰতো গচ্ছন্তো ভিংসনকে সুসানমগ্গে অট্ঠিকসঙ্খলিকসমংসলোহিতন্তিআদীনি অনেকৱিধানি কুণপানি অদ্দস. সোণসিঙ্গালাদীনং সদ্দং অস্সোসি. তং সব্বং পৰিস্সযং পুনপ্পুনং বুদ্ধগতং পসাদং ৱড্ঢেত্ৱা মদ্দন্তো অগমাসিযেৱ.

এহি সুদত্তাতি সো কিৰ সেট্ঠি গচ্ছমানোৱ চিন্তেসি – ‘‘ইমস্মিং লোকে বহূ পূৰণকস্সপাদযো তিত্থিযা ‘মযং বুদ্ধা মযং বুদ্ধা’তি ৱদন্তি, কথং নু খো অহং সত্থু বুদ্ধভাৱং জানেয্য’’ন্তি? অথস্স এতদহোসি – ‘‘ময্হং গুণৱসেন উপ্পন্নং নামং মহাজনো জানাতি, কুলদত্তিযং পন মে নামং অঞ্ঞত্ৰ মযা ন কোচি জানাতি. সচে বুদ্ধো ভৱিস্সতি, কুলদত্তিকনামেন মং আলপিস্সতী’’তি. সত্থা তস্স চিত্তং ঞত্ৱা এৱমাহ.

পৰিনিব্বুতোতি কিলেসপৰিনিব্বানেন পৰিনিব্বুতো. আসত্তিযোতি তণ্হাযো. সন্তিন্তি কিলেসৱূপসমং. পপ্পুয্যাতি পত্ৱা. ইদঞ্চ পন ৱত্ৱা সত্থা তস্স অনুপুব্বিকথং কথেত্ৱা মত্থকে চত্তাৰি সচ্চানি পকাসেসি. সেট্ঠি ধম্মদেসনং সুত্ৱা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠায বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিমন্তেত্ৱা পুনদিৱসতো পট্ঠায মহাদানং দাতুং আৰভি. বিম্বিসাৰাদযো সেট্ঠিস্স সাসনং পেসেন্তি – ‘‘ত্ৱং আগন্তুকো, যং নপ্পহোতি, তং ইতো আহৰাপেহী’’তি. সো ‘‘অলং তুম্হে বহুকিচ্চা’’তি সব্বে পটিক্খিপিত্ৱা পঞ্চহি সকটসতেহি আনীতৱিভৱেন সত্তাহং মহাদানং অদাসি. দানপৰিযোসানে চ ভগৱন্তং সাৱত্থিযং ৱস্সাৱাসং পটিজানাপেত্ৱা ৰাজগহস্স চ সাৱত্থিযা চ অন্তৰে যোজনে যোজনে সতসহস্সং দত্ৱা পঞ্চচত্তালীস ৱিহাৰে কাৰেন্তো সাৱত্থিং গন্ত্ৱা জেতৱনমহাৱিহাৰং কাৰেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিয্যাদেসীতি. অট্ঠমং.