১. সব্ভিসুত্তৱণ্ণনা
৩১. সতুল্লপকাযিকৱগ্গস্স পঠমে সতুল্লপকাযিকাতি সতং ধম্মং সমাদানৱসেন উল্লপেত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তাতি সতুল্লপকাযিকা. তত্ৰিদং ৱত্থু – সম্বহুলা কিৰ সমুদ্দৱাণিজা নাৱায সমুদ্দং পক্খন্দিংসু. তেসং খিত্তসৰৱেগেন গচ্ছন্তিযা নাৱায সত্তমে দিৱসে সমুদ্দমজ্ঝে মহন্তং উপ্পাতিকং পাতুভূতং, মহাঊমিযো উট্ঠহিত্ৱা নাৱং উদকস্স পূৰেন্তি. নাৱায নিমুজ্জমানায মহাজনো অত্তনো অত্তনো দেৱতানং নামানি গহেত্ৱা আযাচনাদীনি কৰোন্তো পৰিদেৱি. তেসং মজ্ঝে একো পুৰিসো – ‘‘অত্থি নু খো মে এৱৰূপে ভযে পতিট্ঠা’’তি আৱজ্জেন্তো অত্তনো পৰিসুদ্ধানি সৰণানি চেৱ সীলানি চ দিস্ৱা যোগী ৱিয পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা নিসীদি. তমেনং ইতৰে সভযকাৰণং পুচ্ছিংসু. সো তেসং কথেসি – ‘‘অম্ভো অহং নাৱং অভিৰূহনদিৱসে ভিক্খুসঙ্ঘস্স দানং দত্ৱা সৰণানি চেৱ সীলানি চ অগ্গহেসিং, তেন মে ভযং নত্থী’’তি. কিং পন সামি এতানি অঞ্ঞেসম্পি ৱত্তন্তীতি? আম ৱত্তন্তীতি তেন হি অম্হাকম্পি দেথাতি. সো তে মনুস্সে সতং সতং কত্ৱা সত্ত কোট্ঠাসে অকাসি, ততো পঞ্চসীলানি অদাসি. তেসু পঠমং জঙ্ঘসতং গোপ্ফকমত্তে উদকে ঠিতং অগ্গহেসি, দুতিযং জাণুমত্তে, ততিযং কটিমত্তে, চতুত্থং নাভিমত্তে, পঞ্চমং থনমত্তে, ছট্ঠং গলপ্পমাণে, সত্তমং মুখেন লোণোদকে পৱিসন্তে অগ্গহেসি. সো তেসং সীলানি দত্ৱা – ‘‘অঞ্ঞং তুম্হাকং পটিসৰণং নত্থি, সীলমেৱ আৱজ্জেথা’’তি উগ্ঘোসেসি. তানি সত্তপি জঙ্ঘসতানি তত্থ কালং কত্ৱা আসন্নকালে গহিতসীলং নিস্সায তাৱতিংসভৱনে নিব্বত্তিংসু, তেসং ঘটাৱসেনেৱ ৱিমানানি নিব্বত্তিংসু. সব্বেসং মজ্ঝে আচৰিযস্স যোজনসতিকং সুৱণ্ণৱিমানং নিব্বত্তি, অৱসেনানি তস্স পৰিৱাৰানি হুত্ৱা সব্বহেট্ঠিমং দ্ৱাদসযোজনিকং অহোসি. তে নিব্বত্তক্খণেযেৱ কম্মং আৱজ্জেন্তা আচৰিযং নিস্সায সম্পত্তিলাভং ঞত্ৱা, ‘‘গচ্ছাম তাৱ, দসবলস্স সন্তিকে অম্হাকং আচৰিযস্স ৱণ্ণং কথেয্যামা’’তি মজ্ঝিমযামসমনন্তৰে ভগৱন্তং উপসঙ্কমিংসু, তা দেৱতা আচৰিযস্স ৱণ্ণভণনত্থং একেকং গাথং অভাসিংসু.
তত্থ সব্ভিৰেৱাতি পণ্ডিতেহি, সপ্পুৰিসেহি এৱ. ৰ-কাৰো পদসন্ধিকৰো. সমাসেথাতি সহ নিসীদেয্য. দেসনাসীসমেৱ চেতং, সব্বইৰিযাপথে সব্ভিৰেৱ সহ কুব্বেয্যাতি অত্থো. কুব্বেথাতি কৰেয্য. সন্থৱন্তি মিত্তসন্থৱং. তণ্হাসন্থৱো পন ন কেনচি সদ্ধিং কাতব্বো, মিত্তসন্থৱো বুদ্ধ-পচ্চেকবুদ্ধ-বুদ্ধসাৱকেহি সহ কাতব্বো. ইদং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. সতন্তি বুদ্ধাদীনং সপ্পুৰিসানং. সদ্ধম্মন্তি পঞ্চসীলদসসীলচতুসতিপট্ঠানাদিভেদং সদ্ধম্মং, ইধ পন পঞ্চসীলং অধিপ্পেতং. সেয্যো হোতীতি ৱড্ঢি হোতি. ন পাপিযোতি লামকং কিঞ্চি ন হোতি. নাঞ্ঞতোতি ৱালিকাদীহি তেলাদীনি ৱিয অঞ্ঞতো অন্ধবালতো পঞ্ঞা নাম ন লব্ভতি, তিলাদীহি পন তেলাদীনি ৱিয সতং ধম্মং ঞত্ৱা পণ্ডিতমেৱ সেৱন্তো ভজন্তো লভতীতি. সোকমজ্ঝেতি সোকৱত্থূনং সোকানুগতানং ৱা সত্তানং মজ্ঝগতো ন সোচতি বন্ধুলমল্লসেনাপতিস্স উপাসিকা ৱিয, পঞ্চন্নং চোৰসতানং মজ্ঝে ধম্মসেনাপতিস্স সদ্ধিৱিহাৰিকো সংকিচ্চসামণেৰো ৱিয চ.
ঞাতিমজ্ঝে ৱিৰোচতীতি ঞাতিগণমজ্ঝে সংকিচ্চথেৰস্স সদ্ধিৱিহাৰিকো অধিমুত্তকসামণেৰো ৱিয সোভতি. সো কিৰ থেৰস্স ভাগিনেয্যো হোতি, অথ নং থেৰো আহ – ‘‘সামণেৰ, মহল্লকোসি জাতো, গচ্ছ, ৱস্সানি পুচ্ছিত্ৱা এহি, উপসম্পাদেস্সামি ত’’ন্তি. সো ‘‘সাধূ’’তি থেৰং ৱন্দিত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায চোৰঅটৱিযা ওৰভাগে ভগিনিগামং গন্ত্ৱা পিণ্ডায চৰি, তং ভগিনী দিস্ৱা ৱন্দিত্ৱা গেহে নিসীদাপেত্ৱা ভোজেসি. সো কতভত্তকিচ্চো ৱস্সানি পুচ্ছি. সা ‘‘অহং ন জানামি, মাতা মে জানাতী’’তি আহ. অথ সো ‘‘তিট্ঠথ তুম্হে, অহং মাতুসন্তিকং গমিস্সামী’’তি অটৱিং ওতিণ্ণো. তমেনং দূৰতোৱ চোৰপুৰিসো দিস্ৱা চোৰানং আৰোচেসি. চোৰা ‘‘সামণেৰো কিৰেকো অটৱিং ওতিণ্ণো, গচ্ছথ নং আনেথা’’তি আণাপেত্ৱা একচ্চে ‘‘মাৰেম ন’’ন্তি আহংসু, একচ্চে ৱিস্সজ্জেমাতি. সামণেৰো চিন্তেসি – ‘‘অহং সেখো সকৰণীযো, ইমেহি সদ্ধিং মন্তেত্ৱা সোত্থিমত্তানং কৰিস্সামী’’তি চোৰজেট্ঠকং আমন্তেত্ৱা, ‘‘উপমং তে, আৱুসো, কৰিস্সামী’’তি ইমা গাথা অভাসি –
‘‘অহু অতীতমদ্ধানং, অৰঞ্ঞস্মিং ব্ৰহাৱনে;
চেতো কূটানি ওড্ডেত্ৱা, সসকং অৱধী তদা.
‘‘সসকঞ্চ মতং দিস্ৱা, উব্বিগ্গা মিগপক্খিনো;
একৰত্তিং অপক্কামুং, ‘অকিচ্চং ৱত্ততে ইধ’.
‘‘তথেৱ সমণং হন্ত্ৱা, অধিমুত্তং অকিঞ্চনং;
অদ্ধিকা নাগমিস্সন্তি, ধনজানি ভৱিস্সতী’’তি.
‘‘সচ্চং খো সমণো আহ, অধিমুত্তো অকিঞ্চনো;
অদ্ধিকা নাগমিস্সন্তি, ধনজানি ভৱিস্সতি.
‘‘সচে পটিপথে দিস্ৱা, নাৰোচেস্সসি কস্সচি;
তৱ সচ্চমনুৰক্খন্তো, গচ্ছ ভন্তে যথাসুখ’’ন্তি.
সো তেহি চোৰেহি ৱিস্সজ্জিতো গচ্ছন্তো ঞাতযোপি দিস্ৱা তেসম্পি ন আৰোচেসি. অথ তে অনুপ্পত্তে চোৰা গহেত্ৱা ৱিহেঠযিংসু, উৰং পহৰিত্ৱা পৰিদেৱমানঞ্চস্স মাতৰং চোৰা এতদৱোচুং –
‘‘কিং তে হোতি অধিমুত্তো, উদৰে ৱসিকো অসি;
পুট্ঠা মে অম্ম অক্খাহি, কথং জানেমু তং ময’’ন্তি.
‘‘অধিমুত্তস্স অহং মাতা, অযঞ্চ জনকো পিতা;
ভগিনী ভাতৰো চাপি, সব্বেৱ ইধ ঞাতযো.
‘‘অকিচ্চকাৰী অধিমুত্তো, যং দিস্ৱা ন নিৱাৰযে;
এতং খো ৱত্তং সমণানং, অৰিযানং ধম্মজীৱিনং.
‘‘সচ্চৱাদী অধিমুত্তো, যং দিস্ৱা ন নিৱাৰযে;
অধিমুত্তস্স সুচিণ্ণেন, সচ্চৱাদিস্স ভিক্খুনো;
সব্বেৱ অভযং পত্তা, সোত্থিং গচ্ছন্তু ঞাতযো’’তি.
এৱং তে চোৰেহি ৱিস্সজ্জিতা গন্ত্ৱা অধিমুত্তং আহংসু –
‘‘তৱ তাত সুচিণ্ণেন, সচ্চৱাদিস্স ভিক্খুনো;
সব্বেৱ অভযং পত্তা, সোত্থিং পচ্চাগমম্হসে’’তি.
তেপি পঞ্চসতা চোৰা পসাদং আপজ্জিত্ৱা অধিমুত্তস্স সামণেৰস্স সন্তিকে পব্বজিংসু. সো তে আদায উপজ্ঝাযস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা পঠমং অত্তনা উপসম্পন্নো পচ্ছা তে পঞ্চসতে অত্তনো অন্তেৱাসিকে কত্ৱা উপসম্পাদেসি. তে অধিমুত্তথেৰস্স ওৱাদে ঠিতা সব্বে অগ্গফলং অৰহত্তং পাপুণিংসু. ইমমত্থং গহেত্ৱা দেৱতা ‘‘সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায ঞাতিমজ্ঝে ৱিৰোচতী’’তি আহ.
সাততন্তি সততং সুখং ৱা চিৰং তিট্ঠন্তীতি ৱদতি. সব্বাসং ৱোতি সব্বাসং তুম্হাকং. পৰিযাযেনাতি কাৰণেন. সব্বদুক্খা পমুচ্চতীতি, ন কেৱলং সেয্যোৱ হোতি, ন চ কেৱলং পঞ্ঞং লভতি, সোকমজ্ঝে ন সোচতি, ঞাতিমজ্ঝে ৱিৰোচতি, সুগতিযং নিব্বত্ততি, চিৰং সুখং তিট্ঠতি, সকলস্মা পন ৱট্টদুক্খাপি মুচ্চতীতি. পঠমং.