৩. সেখসুত্তৱণ্ণনা
২২. এৱং মে সুতন্তি সেখসুত্তং. তত্থ নৱং সন্থাগাৰন্তি অধুনা কাৰিতং সন্থাগাৰং, একা মহাসালাতি অত্থো. উয্যোগকালাদীসু হি ৰাজানো তত্থ ঠত্ৱা ‘‘এত্তকা পুৰতো গচ্ছন্তু, এত্তকা পচ্ছা, এত্তকা উভোহি পস্সেহি, এত্তকা হত্থীসু অভিৰুহন্তু, এত্তকা অস্সেসু, এত্তকা ৰথেসু তিট্ঠন্তূ’’তি এৱং সন্থং কৰোন্তি, মৰিযাদং বন্ধন্তি, তস্মা তং ঠানং সন্থাগাৰন্তি ৱুচ্চতি. উয্যোগট্ঠানতো চ আগন্ত্ৱা যাৱ গেহেসু অল্লগোমযপৰিভণ্ডাদীনি কৰোন্তি, তাৱ দ্ৱে তীণি দিৱসানি তে ৰাজানো তত্থ সন্থম্ভন্তীতিপি সন্থাগাৰং. তেসং ৰাজূনং সহ অত্থানুসাসনং অগাৰন্তিপি সন্থাগাৰং গণৰাজানো হি তে, তস্মা উপ্পন্নকিচ্চং একস্স ৱসেন ন ছিজ্জতি, সব্বেসং ছন্দো লদ্ধুং ৱট্টতি, তস্মা সব্বে তত্থ সন্নিপতিত্ৱা অনুসাসন্তি. তেন ৱুত্তং ‘‘সহ অত্থানুসাসনং অগাৰন্তিপি সন্থাগাৰ’’ন্তি. যস্মা পনেতে তত্থ সন্নিপতিত্ৱা ‘‘ইমস্মিং কালে কসিতুং ৱট্টতি, ইমস্মিং কালে ৱপিতু’’ন্তি এৱমাদিনা নযেন ঘৰাৱাসকিচ্চানি সম্মন্তযন্তি, তস্মা ছিদ্দাৱছিদ্দং ঘৰাৱাসং তত্থ সন্থৰন্তীতিপি সন্থাগাৰং. অচিৰকাৰিতং হোতীতি কট্ঠকম্ম-সিলাকম্ম-চিত্তকম্মাদিৱসেন সুসজ্জিতং দেৱৱিমানং ৱিয অধুনা নিট্ঠাপিতং. সমণেন ৱাতি এত্থ যস্মা ঘৰৱত্থুপৰিগ্গহকালেযেৱ দেৱতা অত্তনো ৱসনট্ঠানং গণ্হন্তি, তস্মা ‘‘দেৱেন ৱা’’তি অৱত্ৱা ‘‘সমণেন ৱা ব্ৰাহ্মণেন ৱা কেনচি ৱা মনুস্সভূতেনা’’তি ৱুত্তং.
যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসূতি সন্থাগাৰং নিট্ঠিতন্তি সুত্ৱা ‘‘গচ্ছাম, নং পস্সিস্সামা’’তি গন্ত্ৱা দ্ৱাৰকোট্ঠকতো পট্ঠায সব্বং ওলোকেত্ৱা ‘‘ইদং সন্থাগাৰং দেৱৱিমানসদিসং অতিৱিয মনোৰমং সস্সিৰিকং কেন পঠমং পৰিভুত্তং অম্হাকং দীঘৰত্তং হিতায সুখায অস্সা’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘অম্হাকং ঞাতিসেট্ঠস্স পঠমং দিয্যমানেপি সত্থুনোৱ অনুচ্ছৱিকং, দক্খিণেয্যৱসেন দিয্যমানেপি সত্থুনোৱ অনুচ্ছৱিকং, তস্মা পঠমং সত্থাৰং পৰিভুঞ্জাপেস্সাম, ভিক্খুসঙ্ঘস্স আগমনং কৰিস্সাম, ভিক্খুসঙ্ঘে আগতে তেপিটকং বুদ্ধৱচনং আগতমেৱ ভৱিস্সতি, সত্থাৰং তিযামৰত্তিং অম্হাকং ধম্মকথং কথাপেস্সাম, ইতি তীহি ৰতনেহি পৰিভুত্তং মযং পচ্ছা পৰিভুঞ্জিস্সাম, এৱং নো দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতী’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা উপসঙ্কমিংসু.
যেন সন্থাগাৰং তেনুপসঙ্কমিংসূতি তং দিৱসং কিৰ সন্থাগাৰং কিঞ্চাপি ৰাজকুলানং দস্সনত্থায দেৱৱিমানং ৱিয সুসজ্জিতং হোতি সুপটিজগ্গিতং, বুদ্ধাৰহং পন কত্ৱা অপ্পঞ্ঞত্তং. বুদ্ধা হি নাম অৰঞ্ঞজ্ঝাসযা অৰঞ্ঞাৰামা অন্তোগামে ৱসেয্যুং ৱা নো ৱা, তস্মা ভগৱতো মনং জানিত্ৱাৱ পঞ্ঞাপেস্সামাতি চিন্তেত্ৱা তে ভগৱন্তং উপসঙ্কমিংসু. ইদানি পন মনং লভিত্ৱা পঞ্ঞাপেতুকামা যেন সন্থাগাৰং তেনুপসঙ্কমিংসু.
সব্বসন্থৰিং সন্থাগাৰং সন্থৰিত্ৱাতি যথা সব্বমেৱ সন্থতং হোতি, এৱং তং সন্থৰাপেত্ৱা. সব্বপঠমং তাৱ ‘‘গোমযং নাম সব্বমঙ্গলেসু ৱট্টতী’’তি সুধাপৰিকম্মকতম্পি ভূমিং অল্লগোমযেন ওপুঞ্ছাপেত্ৱা পৰিসুক্খভাৱং ঞত্ৱা যথা অক্কন্তট্ঠানে পদং ন পঞ্ঞাযতি, এৱং চতুজ্জাতিযগন্ধেহি লিম্পাপেত্ৱা উপৰি নানাৱণ্ণে কটসাৰকে সন্থৰিত্ৱা তেসং উপৰি মহাপিট্ঠিককোজৱকে আদিং কত্ৱা হত্থত্থৰক-অস্সত্থৰক-সীহত্থৰক-ব্যগ্ঘত্থৰক-চন্দত্থৰক-সূৰিযত্থৰক-চিত্তত্থৰকাদীহি নানাৱণ্ণেহি অত্থৰণেহি সন্থৰিতব্বকযুত্তং সব্বোকাসং সন্থৰাপেসুং. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বসন্থৰিং সন্থাগাৰং সন্থৰিত্ৱা’’তি.
আসনানি পঞ্ঞাপেত্ৱাতি মজ্ঝট্ঠানে তাৱ মঙ্গলত্থম্ভং নিস্সায মহাৰহং বুদ্ধাসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা তত্থ যং যং মুদুকঞ্চ মনোৰমঞ্চ পচ্চত্থৰণং, তং তং পচ্চত্থৰিত্ৱা ভগৱতো লোহিতকং মনুঞ্ঞদস্সনং উপধানং উপদহিত্ৱা উপৰি সুৱণ্ণৰজততাৰকৱিচিত্তং ৱিতানং বন্ধিত্ৱা গন্ধদামপুপ্ফদামপত্তদামাদীহি পচ্চত্থৰণেহি অলঙ্কৰিত্ৱা সমন্তা দ্ৱাদসহত্থট্ঠানে পুপ্ফজালং কৰিত্ৱা তিংসহত্থমত্তং ঠানং পটসাণিযা পৰিক্খিপাপেত্ৱা পচ্ছিমভিত্তিং নিস্সায ভিক্খুসঙ্ঘস্স পল্লঙ্কপীঠ-অপস্সযপীঠ-মুণ্ডপীঠানি পঞ্ঞাপেত্ৱা উপৰি সেতপচ্চত্থৰণেহি পচ্চত্থৰাপেত্ৱা পাচীনভিত্তিং নিস্সায অত্তনো অত্তনো মহাপিট্ঠিককোজৱকে পঞ্ঞাপেত্ৱা হংসলোমাদিপূৰিতানি উপধানানি ঠপাপেসুং ‘‘এৱং অকিলমমানা সব্বৰত্তিং ধম্মং সুণিস্সামা’’তি. ইদং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘আসনানি পঞ্ঞাপেত্ৱা’’তি.
উদকমণিকন্তি মহাকুচ্ছিকং উদকচাটিং. উপট্ঠপেত্ৱাতি এৱং ভগৱা চ ভিক্খুসঙ্ঘো চ যথাৰুচিযা হত্থে ৱা ধোৱিস্সন্তি পাদে ৱা, মুখং ৱা ৱিক্খালেস্সন্তীতি তেসু তেসু ঠানেসু মণিৱণ্ণস্স উদকস্স পূৰাপেত্ৱা ৱাসত্থায নানাপুপ্ফানি চেৱ উদকৱাসচুণ্ণানি চ পক্খিপিত্ৱা কদলিপণ্ণেহি পিদহিত্ৱা পতিট্ঠাপেসুং. ইদং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘উপট্ঠপেত্ৱা’’তি.
তেলপ্পদীপং আৰোপেত্ৱাতি ৰজতসুৱণ্ণাদিমযদণ্ডাসু দীপিকাসু যোনকৰূপকিৰাতৰূপকাদীনং হত্থে ঠপিতসুৱণ্ণৰজতাদিমযকপল্লকাদীসু চ তেলপ্পদীপং জলযিত্ৱাতি অত্থো. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসূতি এত্থ পন তে সক্যৰাজানো ন কেৱলং সন্থাগাৰমেৱ, অথ খো যোজনাৱট্টে কপিলৱত্থুস্মিং নগৰৱীথিযোপি সম্মজ্জাপেত্ৱা ধজে উস্সাপেত্ৱা গেহদ্ৱাৰেসু পুণ্ণঘটে চ কদলিযো চ ঠপাপেত্ৱা সকলনগৰং দীপমালাদীহি ৱিপ্পকিণ্ণতাৰকং ৱিয কত্ৱা ‘‘খীৰপাযকে দাৰকে খীৰং পাযেথ, দহৰে কুমাৰে লহুং লহুং ভোজেত্ৱা সযাপেথ, উচ্চাসদ্দং মা কৰিত্থ, অজ্জ একৰত্তিং সত্থা অন্তোগামে ৱসিস্সতি, বুদ্ধা নাম অপ্পসদ্দকামা হোন্তী’’তি ভেৰিং চৰাপেত্ৱা সযং দণ্ডদীপিকা আদায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু.
অথ খো ভগৱা নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন নৱং সন্থাগাৰং তেনুপসঙ্কমীতি. ‘‘যস্স দানি, ভন্তে, ভগৱা কালং মঞ্ঞতী’’তি এৱং কিৰ কালে আৰোচিতে ভগৱা লাখাৰসেন তিন্তৰত্তকোৱিড়াৰপুপ্ফৱণ্ণং ৰত্তদুপট্টং কত্তৰিযা পদুমং কন্তন্তো ৱিয সংৱিধায তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তো নিৱাসেত্ৱা সুৱণ্ণপামঙ্গেন পদুমকলাপং পৰিক্খিপন্তো ৱিয ৱিজ্জুল্লতাসস্সিৰিকং কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা ৰত্তকম্বলেন গজকুম্ভং পৰিযোনদ্ধন্তো ৱিয ৰতনসতুব্বেধে সুৱণ্ণগ্ঘিকে পৱাড়জালং খিপমানো ৱিয সুৱণ্ণচেতিযে ৰত্তকম্বলকঞ্চুকং পটিমুঞ্চন্তো ৱিয গচ্ছন্তং পুণ্ণচন্দং ৰত্তৱণ্ণৱলাহকেন পটিচ্ছাদযমানো ৱিয কঞ্চনপব্বতমত্থকে সুপক্কলাখাৰসং পৰিসিঞ্চন্তো ৱিয চিত্তকূটপব্বতমত্থকং ৱিজ্জুল্লতায পৰিক্খিপন্তো ৱিয চ সচক্কৱাড়সিনেৰুযুগন্ধৰং মহাপথৱিং চালেত্ৱা গহিতং নিগ্ৰোধপল্লৱসমানৱণ্ণং ৰত্তৱৰপংসুকূলং পাৰুপিত্ৱা গন্ধকুটিদ্ৱাৰতো নিক্খমি কঞ্চনগুহতো সীহো ৱিয উদযপব্বতকূটতো পুণ্ণচন্দো ৱিয চ. নিক্খমিত্ৱা পন গন্ধকুটিপমুখে অট্ঠাসি.
অথস্স কাযতো মেঘমুখেহি ৱিজ্জুকলাপা ৱিয ৰস্মিযো নিক্খমিত্ৱা সুৱণ্ণৰসধাৰাপৰিসেকমঞ্জৰিপত্তপুপ্ফফলৱিটপে ৱিয আৰামৰুক্খে কৰিংসু. তাৱদেৱ চ অত্তনো অত্তনো পত্তচীৱৰমাদায মহাভিক্খুসঙ্ঘো ভগৱন্তং পৰিৱাৰেসি. তে পন পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতা ভিক্খূ এৱৰূপা অহেসুং অপ্পিচ্ছা সন্তুট্ঠা পৱিৱিত্তা অসংসট্ঠা আৰদ্ধৱীৰিযা ৱত্তাৰো ৱচনক্খমা চোদকা পাপগৰহী সীলসম্পন্না সমাধিসম্পন্না পঞ্ঞাৱিমুত্তিৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নাতি. তেহি পৰিৱাৰিতো ভগৱা ৰত্তকম্বলপৰিক্খিত্তো ৱিয সুৱণ্ণক্খন্ধো ৰত্তপদুমসণ্ডমজ্ঝগতা ৱিয সুৱণ্ণনাৱা পৱাড়ৱেদিকাপৰিক্খিত্তো ৱিয সুৱণ্ণপাসাদো ৱিৰোচিত্থ. সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো মহাথেৰাপি নং মেঘৱণ্ণং পংসুকূলং পাৰুপিত্ৱা মণিৱম্মৱম্মিকা ৱিয মহানাগা পৰিৱাৰযিংসু ৱন্তৰাগা ভিন্নকিলেসা ৱিজটিতজটা ছিন্নবন্ধনা কুলে ৱা গণে ৱা অলগ্গা.
ইতি ভগৱা সযং ৱীতৰাগো ৱীতৰাগেহি, ৱীতদোসো ৱীতদোসেহি, ৱীতমোহো ৱীতমোহেহি, নিত্তণ্হো নিত্তণ্হেহি, নিক্কিলেসো নিক্কিলেসেহি, সযং বুদ্ধো বহুস্সুতবুদ্ধেহি পৰিৱাৰিতো, পত্তপৰিৱাৰিতং ৱিয কেসৰং, কেসৰপৰিৱাৰিতা ৱিয কণ্ণিকা, অট্ঠনাগসহস্সপৰিৱাৰিতো ৱিয ছদ্দন্তো নাগৰাজা, নৱুতিহংসসহস্সপৰিৱাৰিতো ৱিয ধতৰট্ঠো হংসৰাজা, সেনঙ্গপৰিৱাৰিতো ৱিয চক্কৱত্তি, মৰুগণপৰিৱাৰিতো ৱিয সক্কো দেৱৰাজা, ব্ৰহ্মগণপৰিৱাৰিতো ৱিয হাৰিতমহাব্ৰহ্মা, তাৰাগণপৰিৱাৰিতো ৱিয পুণ্ণচন্দো, অসমেন বুদ্ধৱেসেন অপৰিমাণেন বুদ্ধৱিলাসেন কপিলৱত্থুগমনমগ্গং পটিপজ্জি.
অথস্স পুৰত্থিমকাযতো সুৱণ্ণৱণ্ণা ৰস্মী উট্ঠহিত্ৱা অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসি. পচ্ছিমকাযতো দক্খিণহত্থতো, ৱামহত্থতো সুৱণ্ণৱণ্ণা ৰস্মী উট্ঠহিত্ৱা অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসি. উপৰি কেসন্ততো পট্ঠায সব্বকেসাৱত্তেহি মোৰগীৱৱণ্ণা ৰস্মী উট্ঠহিত্ৱা গগনতলে অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসি. হেট্ঠা পাদতলেহি পৱাড়ৱণ্ণা ৰস্মী উট্ঠহিত্ৱা ঘনপথৱিযং অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসি. এৱং সমন্তা অসীতিহত্থমত্তং ঠানং ছব্বণ্ণা বুদ্ধৰস্মিযো ৱিজ্জোতমানা ৱিপ্ফন্দমানা কঞ্চনদণ্ডদীপিকাহি নিচ্ছৰিত্ৱা আকাসং পক্খন্দজালা ৱিয চাতুদ্দীপিকমহামেঘতো নিক্খন্তৱিজ্জুল্লতা ৱিয ৱিধাৱিংসু. সব্বদিসাভাগা সুৱণ্ণচম্পকপুপ্ফেহি ৱিকিৰিযমানা ৱিয, সুৱণ্ণঘটা নিক্খন্তসুৱণ্ণৰসধাৰাহি সিঞ্চমানা ৱিয, পসাৰিতসুৱণ্ণপটপৰিক্খিত্তা ৱিয, ৱেৰম্ভৱাতসমুট্ঠিতকিংসুককণিকাৰপুপ্ফচুণ্ণসমোকিণ্ণা ৱিয ৱিপ্পকিৰিংসু.
ভগৱতোপি অসীতিঅনুব্যঞ্জনব্যামপ্পভাদ্ৱত্তিংসৱৰলক্খণসমুজ্জলং সৰীৰং সমুগ্গততাৰকং ৱিয গগনতলং, ৱিকসিতমিৱ পদুমৱনং, সব্বপালিফুল্লো ৱিয যোজনসতিকো পাৰিচ্ছত্তকো, পটিপাটিযা ঠপিতানং দ্ৱত্তিংসূচন্দানং দ্ৱত্তিংসসূৰিযানং দ্ৱত্তিংসচক্কৱত্তীনং দ্ৱত্তিংসদেৱৰাজানং দ্ৱত্তিংসমহাব্ৰহ্মানং সিৰিযা সিৰিং অভিভৱমানং ৱিয ৱিৰোচিত্থ, যথা তং দসহি পাৰমীহি দসহি উপপাৰমীহি দসহি পৰমত্থপাৰমীহি সুপূৰিতাহি সমতিংসপাৰমিতাহি অলঙ্কতং. কপ্পসতসহসাধিকানি চত্তাৰি অসঙ্খ্যেয্যানি দিন্নদানং ৰক্খিতসীলং কতকল্যাণকম্মং একস্মিং অত্তভাৱে ওসৰিত্ৱা ৱিপাকং দাতুং ঠানং অলভমানং সম্বাধপত্তং ৱিয অহোসি. নাৱাসহস্সভণ্ডং একনাৱং আৰোপনকালো ৱিয, সকটসহস্সভণ্ডং একসকটং আৰোপনকালো ৱিয, পঞ্চৱীসতিযা নদীনং ওঘস্স সম্ভিজ্জ মুখদ্ৱাৰে একতো ৰাসীভূতকালো ৱিয চ অহোসি.
ইমায বুদ্ধসিৰিযা ওভাসমানস্সাপি চ ভগৱতো পুৰতো অনেকানি দণ্ডদীপিকসহস্সানি উক্খিপিংসু. তথা পচ্ছতো. ৱামপস্সে দক্খিণপস্সে. জাতিকুসুমচম্পকৱনমল্লিকৰত্তুপ্পলনীলুপ্পলমকুলসিন্দুৱাৰপুপ্ফানি চেৱ নীলপীতাদিৱণ্ণসুগন্ধগন্ধচুণ্ণানি চ চাতুদ্দীপিকমেঘৱিস্সট্ঠোদকৱুট্ঠিযো ৱিয ৱিপ্পকিৰিংসু. পঞ্চঙ্গিকতূৰিযনিগ্ঘোসা চেৱ বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণপ্পটিসংযুত্তা থুতিঘোসা চ সব্বদিসা পূৰযিংসু. দেৱমনুস্সনাগসুপণ্ণগন্ধব্বযক্খাদীনং অক্খীনি অমতপানং ৱিয লভিংসু. ইমস্মিং পন ঠানে ঠত্ৱা পদসহস্সেন গমনৱণ্ণং ৱত্তুং ৱট্টতি. তত্ৰিদং মুখমত্তং –
‘‘এৱং সব্বঙ্গসম্পন্নো, কম্পযন্তো ৱসুন্ধৰং;
অহেঠযন্তো পাণানি, যাতি লোকৱিনাযকো.
দক্খিণং পঠমং পাদং, উদ্ধৰন্তো নৰাসভো;
গচ্ছন্তো সিৰিসম্পন্নো, সোভতে দ্ৱিপদুত্তমো.
গচ্ছতো বুদ্ধসেট্ঠস্স, হেট্ঠা পাদতলং মুদু;
সমং সম্ফুসতে ভূমিং, ৰজসা নুপলিপ্পতি.
নিন্নট্ঠানং উন্নমতি, গচ্ছন্তে লোকনাযকে;
উন্নতঞ্চ সমং হোতি, পথৱী চ অচেতনা.
পাসাণা সক্খৰা চেৱ, কথলা খাণুকণ্টকা;
সব্বে মগ্গা ৱিৱজ্জন্তি, গচ্ছন্তে লোকনাযকে.
নাতিদূৰে উদ্ধৰতি, নচ্চাসন্নে চ নিক্খিপং;
অঘট্টযন্তো নিয্যাতি, উভো জাণূ চ গোপ্ফকে.
নাতিসীঘং পক্কমতি, সম্পন্নচৰণো মুনি;
ন চাতিসণিকং যাতি, গচ্ছমানো সমাহিতো.
উদ্ধং অধো চ তিৰিযং, দিসঞ্চ ৱিদিসং তথা;
ন পেক্খমানো সো যাতি, যুগমত্তম্হি পেক্খতি.
নাগৱিক্কন্তচাৰো সো, গমনে সোভতে জিনো;
চাৰুং গচ্ছতি লোকগ্গো, হাসযন্তো সদেৱকে.
উড়ুৰাজাৱ সোভন্তো, চতুচাৰীৱ কেসৰী;
তোসযন্তো বহূ সত্তে, পুৰং সেট্ঠং উপাগমী’’তি.
ৱণ্ণকালো নাম কিৰেস, এৱংৱিধেসু কালেসু বুদ্ধস্স সৰীৰৱণ্ণে ৱা গুণৱণ্ণে ৱা ধম্মকথিকস্স থামোযেৱ পমাণং চুণ্ণিযপদেহি ৱা গাথাবন্ধেন ৱা যত্তকং সক্কোতি, তত্তকং ৱত্তব্বং. দুক্কথিতন্তি ন ৱত্তব্বং. অপ্পমাণৱণ্ণা হি বুদ্ধা, তেসং বুদ্ধাপি অনৱসেসতো ৱণ্ণং ৱত্তুং অসমত্থা, পগেৱ ইতৰা পজাতি. ইমিনা সিৰিৱিলাসেন অলঙ্কতপ্পটিযত্তং সক্যৰাজপুৰং পৱিসিত্ৱা ভগৱা পসন্নচিত্তেন জনেন গন্ধধূমৱাসচুণ্ণাদীহি পূজযমানো সন্থাগাৰং পাৱিসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো ভগৱা নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন এৱং সন্থাগাৰং তেনুপসঙ্কমী’’তি.
ভগৱন্তংযেৱ পুৰক্খত্ৱাতি ভগৱন্তং পুৰতো কত্ৱা. তত্থ ভগৱা ভিক্খূনঞ্চেৱ উপাসকানঞ্চ মজ্ঝে নিসিন্নো গন্ধোদকেন ন্হাপেত্ৱা দুকূলচুম্বটকেন ৱোদকং কত্ৱা জাতিহিঙ্গুলকেন মজ্জিত্ৱা ৰত্তকম্বলপলিৱেঠিতে পীঠে ঠপিতৰত্তসুৱণ্ণঘনপটিমা ৱিয অতিৱিৰোচিত্থ. অযং পনেত্থ পোৰাণানং ৱণ্ণভণনমগ্গো –
‘‘গন্ত্ৱান মণ্ডলমাড়ং, নাগৱিক্কন্তচৰণো;
ওভাসযন্তো লোকগ্গো, নিসীদি ৱৰমাসনে.
তস্মিং নিসিন্নো নৰদম্মসাৰথি,
দেৱাতিদেৱো সতপুঞ্ঞলক্খণো;
বুদ্ধাসনে মজ্ঝগতো ৱিৰোচতি,
সুৱণ্ণনেক্খং ৱিয পণ্ডুকম্বলে.
নেক্খং জম্বোনদস্সেৱ, নিক্খিত্তং পণ্ডুকম্বলে;
ৱিৰোচতি ৱীতমলো, মণিৱেৰোচনো যথা.
মহাসালোৱ সম্ফুল্লো, নেৰুৰাজাৱলঙ্কতো;
সুৱণ্ণযূপসঙ্কাসো, পদুমো কোকনদো যথা.
জলন্তো দীপৰুক্খোৱ, পব্বতগ্গে যথা সিখী;
দেৱানং পাৰিচ্ছত্তোৱ, সব্বফুল্লো ৱিৰোচথা’’তি.
কাপিলৱত্থৱে সক্যে বহুদেৱ ৰত্তিং ধম্মিযা কথাযাতি এত্থ ধম্মী কথা নাম সন্থাগাৰঅনুমোদনপ্পটিসংযুত্তা পকিণ্ণককথা ৱেদিতব্বা. তদা হি ভগৱা আকাসগঙ্গং ওতাৰেন্তো ৱিয পথৱোজং আকড্ঢন্তো ৱিয মহাজম্বুং খন্ধে গহেত্ৱা চালেন্তো ৱিয যোজনিকং মধুভণ্ডং চক্কযন্তেন পীড়েত্ৱা মধুপানং পাযমানো ৱিয কাপিলৱত্থৱানং সক্যানং হিতসুখাৱহং পকিণ্ণককথং কথেসি. ‘‘আৱাসদানং নামেতং মহাৰাজ মহন্তং, তুম্হাকং আৱাসো মযা পৰিভুত্তো ভিক্খুসঙ্ঘেন পৰিভুত্তো মযা চ ভিক্খুসঙ্ঘেন চ পৰিভুত্তো পন ধম্মৰতনেন পৰিভুত্তো যেৱাতি তীহি ৰতনেহি পৰিভুত্তো নাম হোতি. আৱাসদানস্মিঞ্হি দিন্নে সব্বদানং দিন্নমেৱ হোতি. ভূমট্ঠকপণ্ণসালায ৱা সাখামণ্ডপস্স ৱাপি আনিসংসো নাম পৰিচ্ছিন্দিতুং ন সক্কা’’তি নানানযৱিচিত্তং বহুং ধম্মকথং কথেত্ৱা –
‘‘সীতং উণ্হং পটিহন্তি, ততো ৱাড়মিগানি চ;
সৰীসপে চ মকসে, সিসিৰে চাপি ৱুট্ঠিযো.
ততো ৱাতাতপো ঘোৰো, সঞ্জাতো পটিহঞ্ঞতি;
লেণত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চ, ঝাযিতুঞ্চ ৱিপস্সিতুং.
ৱিহাৰদানং সঙ্ঘস্স, অগ্গং বুদ্ধেন ৱণ্ণিতং;
তস্মা হি পণ্ডিতো পোসো, সম্পস্সং অত্থমত্তনো.
ৱিহাৰে কাৰযে ৰম্মে, ৱাসযেত্থ বহুস্সুতে;
তেসং অন্নঞ্চ পানঞ্চ, ৱত্থসেনাসনানি চ.
দদেয্য উজুভূতেসু, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;
তে তস্স ধম্মং দেসেন্তি, সব্বদুক্খাপনূদনং;
যং সো ধম্মং ইধঞ্ঞায, পৰিনিব্বাতি অনাসৱো’’তি. (চূড়ৱ. ২৯৫) –
এৱং অযম্পি আৱাসে আনিসংসো, অযম্পি আনিসংসোতি বহুদেৱৰত্তিং অতিৰেকতৰং দিযড্ঢযামং আৱাসানিসংসকথং কথেসি. তত্থ ইমা গাথাৱ সঙ্গহং আৰুড়্হা, পকিণ্ণকধম্মদেসনা পন সঙ্গহং ন আৰোহতি. সন্দস্সেসীতিআদীনি ৱুত্তত্থানেৱ.
আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসীতি ধম্মকথং কথাপেতুকামো জানাপেসি. অথ কস্মা সাৰিপুত্তমহামোগ্গল্লানমহাকস্সপাদীসু অসীতিমহাথেৰেসু ৱিজ্জমানেসু ভগৱা আনন্দত্থেৰস্স ভাৰমকাসীতি. পৰিসজ্ঝাসযৱসেন. আযস্মা হি আনন্দো বহুস্সুতানং অগ্গো, পহোসি পৰিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি মধুৰধম্মকথং কথেতুন্তি সাকিযমণ্ডলে পাকটো পঞ্ঞাতো. তস্স সক্যৰাজূহি ৱিহাৰং গন্ত্ৱাপি ধম্মকথা সুতপুব্বা, ওৰোধা পন নেসং ন যথাৰুচিযা ৱিহাৰং গন্তুং লভন্তি, তেসং এতদহোসি – ‘‘অহো ৱত ভগৱা অপ্পংযেৱ ধম্মকথং কথেত্ৱা অম্হাকং ঞাতিসেট্ঠস্স আনন্দস্স ভাৰং কৰেয্যা’’তি. তেসং অজ্ঝাসযৱসেন ভগৱা তস্সেৱ ভাৰমকাসি.
সেখো পাটিপদোতি পটিপন্নকো সেখসমণো. সো তুয্হং পটিভাতু উপট্ঠাতু, তস্স পটিপদং দেসেহীতি পটিপদায পুগ্গলং নিযমেত্ৱা দস্সেতি. কস্মা পন ভগৱা ইমং পটিপদং নিযমেসি? বহূহি কাৰণেহি. ইমে তাৱ সক্যা মঙ্গলসালায মঙ্গলং পচ্চাসীসন্তি ৱড্ঢিং ইচ্ছন্তি, অযঞ্চ সেখপটিপদা ময্হং সাসনে মঙ্গলপটিপদা ৱড্ঢমানকপটিপদাতিপি ইমং পটিপদং নিযমেসি. তস্সঞ্চ পৰিসতি সেখাৱ বহূ নিসিন্না, তে অত্তনা পটিৱিদ্ধট্ঠানে কথীযমানে অকিলমন্তাৱ সল্লক্খেস্সন্তীতিপি ইমং পটিপদং নিযমেসি. আযস্মা চ আনন্দো সেখপটিসম্ভিদাপত্তোৱ, সো অত্তনা পটিৱিদ্ধে পচ্চক্খট্ঠানে কথেন্তো অকিলমন্তো ৱিঞ্ঞাপেতুং সক্খিস্সতীতিপি ইমং পটিপদং নিযমেসি. সেখপটিপদায চ তিস্সোপি সিক্খা ওসটা, তত্থ অধিসীলসিক্খায কথিতায সকলং ৱিনযপিটকং কথিতমেৱ হোতি, অধিচিত্তসিক্খায কথিতায সকলং সুত্তন্তপিটকং কথিতং হোতি, অধিপঞ্ঞাসিক্খায কথিতায সকলং অভিধম্মপিটকং কথিতং হোতি, আনন্দো চ বহুস্সুতো তিপিটকধৰো, সো পহোতি তীহি পিটকেহি তিস্সো সিক্খা কথেতুং, এৱং কথিতে সক্যানং মঙ্গলমেৱ ৱড্ঢিযেৱ ভৱিস্সতীতিপি ইমং পটিপদং নিযমেসি.
পিট্ঠি মে আগিলাযতীতি কস্মা আগিলাযতি? ভগৱতো হি ছব্বস্সানি পধানং পদহন্তস্স মহন্তং কাযদুক্খং অহোসি, অথস্স অপৰভাগে মহল্লককালে পিট্ঠিৱাতো উপ্পজ্জি. অকাৰণং ৱা এতং. পহোতি হি ভগৱা উপ্পন্নং ৱেদনং ৱিক্খম্ভেত্ৱা একম্পি দ্ৱেপি সত্তাহে একপল্লঙ্কেন নিসীদিতুং. সন্থাগাৰসালং পন চতূহি ইৰিযাপথেহি পৰিভুঞ্জিতুকামো অহোসি, তত্থ পাদধোৱনট্ঠানতো যাৱ ধম্মাসনা অগমাসি, এত্তকে ঠানে গমনং নিপ্ফন্নং. ধম্মাসনং পত্তো থোকং ঠত্ৱা নিসীদি, এত্তকে ঠানং. দিযড্ঢযামং ধম্মাসনে নিসীদি, এত্তকে ঠানে নিসজ্জা নিপ্ফন্না. ইদানি দক্খিণেন পস্সেন থোকং নিপন্নে সযনং নিপ্ফজ্জিস্সতীতি এৱং চতূহি ইৰিযাপথেহি পৰিভুঞ্জিতুকামো অহোসি. উপাদিন্নকসৰীৰঞ্চ নাম ‘‘নো আগিলাযতী’’তি ন ৱত্তব্বং, তস্মা চিৰং নিসজ্জায সঞ্জাতং অপ্পকম্পি আগিলাযনং গহেত্ৱা এৱমাহ.
সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেত্ৱাতি সন্থাগাৰস্স কিৰ একপস্সে তে ৰাজানো পট্টসাণিং পৰিক্খিপাপেত্ৱা কপ্পিযমঞ্চকং পঞ্ঞপেত্ৱা কপ্পিযপচ্চত্থৰণেন অত্থৰিত্ৱা উপৰি সুৱণ্ণ-তাৰক-গন্ধমালা-দামপটিমণ্ডিতং ৱিতানং বন্ধিত্ৱা গন্ধতেলপ্পদীপং আৰোপযিংসু ‘‘অপ্পেৱ নাম সত্থা ধম্মাসনতো ৱুট্ঠায থোকং ৱিস্সমন্তো ইধ নিপজ্জেয্য, এৱং নো ইমং সন্থাগাৰং ভগৱতা চতূহি ইৰিযাপথেহি পৰিভুত্তং দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতী’’তি. সত্থাপি তদেৱ সন্ধায তত্থ সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞপেত্ৱা নিপজ্জি. উট্ঠানসঞ্ঞং মনসি কৰিত্ৱাতি এত্তকং কালং অতিক্কমিত্ৱা ৱুট্ঠহিস্সামীতি ৱুট্ঠানসঞ্ঞং চিত্তে ঠপেত্ৱা.
২৩. মহানামং সক্কং আমন্তেসীতি সো কিৰ তস্মিং কালে তস্সং পৰিসতি জেট্ঠকো পামোক্খো, তস্মিং সঙ্গহিতে সেসপৰিসা সঙ্গহিতাৱ হোতীতি থেৰো তমেৱ আমন্তেসি. সীলসম্পন্নোতি সীলেন সম্পন্নো, সম্পন্নসীলো পৰিপুণ্ণসীলোতি অত্থো. সদ্ধম্মেহীতি সুন্দৰধম্মেহি, সতং ৱা সপ্পুৰিসানং ধম্মেহি.
২৪. কথঞ্চ মহানামাতি ইমিনা এত্তকেন ঠানেন সেখপটিপদায মাতিকং ঠপেত্ৱা পটিপাটিযা ৱিত্থাৰেতুকামো এৱমাহ. তত্থ সীলসম্পন্নোতিআদীনি ‘‘সম্পন্নসীলা, ভিক্খৱে, ৱিহৰথা’’তি আকঙ্খেয্যসুত্তাদীসু ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বানি.
২৫. কাযদুচ্চৰিতেনাতিআদীসু উপযোগত্থে কৰণৱচনং, হিৰিযিতব্বানি কাযদুচ্চৰিতাদীনি হিৰিযতি জিগুচ্ছতীতি অত্থো. ওত্তপ্পনিদ্দেসে হেত্ৱত্থে কৰণৱচনং, কাযদুচ্চৰিতাদীহি ওত্তপ্পস্স হেতুভূতেহি ওত্তপ্পতি ভাযতীতি অত্থো. আৰদ্ধৱীৰিযোতি পগ্গহিতৱীৰিযো অনোসক্কিতমানসো. পহানাযাতি পহানত্থায. উপসম্পদাযাতি পটিলাভত্থায. থামৱাতি ৱীৰিযথামেন সমন্নাগতো. দড়্হপৰক্কমোতি থিৰপৰক্কমো. অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসূতি কুসলেসু ধম্মেসু অনোৰোপিতধুৰো অনোসক্কিতৱীৰিযো. পৰমেনাতি উত্তমেন. সতিনেপক্কেনাতি সতিযা চ নিপকভাৱেন চ. কস্মা পন সতিভাজনিযে পঞ্ঞা আগতাতি? সতিযা বলৱভাৱদীপনত্থং. পঞ্ঞাৱিপ্পযুত্তা হি সতি দুব্বলা হোতি, সম্পযুত্তা বলৱতীতি.
চিৰকতম্পীতি অত্তনা ৱা পৰেন ৱা কাযেন চিৰকতং চেতিযঙ্গণৱত্তাদি অসীতি মহাৱত্তপটিপত্তিপূৰণং. চিৰভাসিতম্পীতি অত্তনা ৱা পৰেন ৱা ৱাচায চিৰভাসিতং সক্কচ্চং উদ্দিসন-উদ্দিসাপন-ধম্মোসাৰণ-ধম্মদেসনা-উপনিসিন্নকথা-অনুমোদনিযাদিৱসেন পৱত্তিতং ৱচীকম্মং. সৰিতা অনুস্সৰিতাতি তস্মিং কাযেন চিৰকতে ‘‘কাযো নাম কাযৱিঞ্ঞত্তি, চিৰভাসিতে ৱাচা নাম ৱচীৱিঞ্ঞত্তি. তদুভযম্পি ৰূপং, তংসমুট্ঠাপিকা চিত্তচেতসিকা অৰূপং. ইতি ইমে ৰূপাৰূপধম্মা এৱং উপ্পজ্জিত্ৱা এৱং নিৰুদ্ধা’’তি সৰতি চেৱ অনুস্সৰতি চ, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং সমুট্ঠাপেতীতি অত্থো. বোজ্ঝঙ্গসমুট্ঠাপিকা হি সতি ইধ অধিপ্পেতা. তায সতিযা এস সকিম্পি সৰণেন সৰিতা, পুনপ্পুনং সৰণেন অনুস্সৰিতাতি ৱেদিতব্বা.
উদযত্থগামিনিযাতি পঞ্চন্নং খন্ধানং উদযৱযগামিনিযা উদযঞ্চ ৱযঞ্চ পটিৱিজ্ঝিতুং সমত্থায. অৰিযাযাতি ৱিক্খম্ভনৱসেন চ সমুচ্ছেদৱসেন চ কিলেসেহি আৰকা ঠিতায পৰিসুদ্ধায. পঞ্ঞায সমন্নাগতোতি ৱিপস্সনাপঞ্ঞায চেৱ মগ্গপঞ্ঞায চ সমঙ্গীভূতো. নিব্বেধিকাযাতি সাযেৱ নিব্বিজ্ঝনতো নিব্বেধিকাতি ৱুচ্চতি, তায সমন্নাগতোতি অত্থো. তত্থ মগ্গপঞ্ঞায সমুচ্ছেদৱসেন অনিব্বিদ্ধপুব্বং অপদালিতপুব্বং লোভক্খন্ধং দোসক্খন্ধং মোহক্খন্ধং নিব্বিজ্ঝতি পদালেতীতি নিব্বেধিকা. ৱিপস্সনাপঞ্ঞায তদঙ্গৱসেন নিব্বেধিকায মগ্গপঞ্ঞায পটিলাভসংৱত্তনতো চাতি ৱিপস্সনা ‘‘নিব্বেধিকা’’তি ৱত্তুং ৱট্টতি. সম্মা দুক্খক্খযগামিনিযাতি ইধাপি মগ্গপঞ্ঞা ‘‘সম্মা হেতুনা নযেন ৱট্টদুক্খং খেপযমানা গচ্ছতীতি সম্মা দুক্খক্খযগামিনী নাম. ৱিপস্সনা তদঙ্গৱসেন ৱট্টদুক্খঞ্চ কিলেসদুক্খঞ্চ খেপযমানা গচ্ছতীতি দুক্খক্খযগামিনী. দুক্খক্খযগামিনিযা ৱা মগ্গপঞ্ঞায পটিলাভসংৱত্তনতো এসা দুক্খক্খযগামিনী’’তি ৱেদিতব্বা.
২৬. অভিচেতসিকানন্তি অভিচিত্তং সেট্ঠচিত্তং সিতানং নিস্সিতানং. দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানন্তি অপ্পিতপ্পিতক্খণে সুখপটিলাভহেতূনং. নিকামলাভীতি ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে সমাপজ্জিতা. অকিচ্ছলাভীতি নিদুক্খলাভী. অকসিৰলাভীতি ৱিপুললাভী. পগুণভাৱেন একো ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে সমাপজ্জিতুং সক্কোতি, সমাধিপাৰিপন্থিকধম্মে পন অকিলমন্তো ৱিক্খম্ভেতুং ন সক্কোতি, সো অত্তনো অনিচ্ছায খিপ্পমেৱ ৱুট্ঠাতি, যথাপৰিচ্ছেদৱসেন সমাপত্তিং ঠপেতুং ন সক্কোতি অযং কিচ্ছলাভী কসিৰলাভী নাম. একো ইচ্ছিতিচ্ছিতক্খণে চ সমাপজ্জিতুং সক্কোতি, সমাধিপাৰিপন্থিকধম্মে চ অকিলমন্তো ৱিক্খম্ভেতি, সো যথাপৰিচ্ছেদৱসেনেৱ ৱুট্ঠাতুং সক্কোতি, অযং অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী নাম.
২৭. অযং ৱুচ্চতি মহানাম অৰিযসাৱকো সেখো পাটিপদোতি মহানাম অৰিযসাৱকো সেখো পাটিপদো ৱিপস্সনাগব্ভায ৱড্ঢমানকপটিপদায সমন্নাগতোতি ৱুচ্চতীতি দস্সেতি. অপুচ্চণ্ডতাযাতি অপূতিঅণ্ডতায. ভব্বো অভিনিব্ভিদাযাতি ৱিপস্সনাদিঞাণপ্পভেদায ভব্বো. সম্বোধাযাতি অৰিযমগ্গায. অনুত্তৰস্স যোগক্খেমস্সাতি অৰহত্তং অনুত্তৰো যোগক্খেমো নাম, তদভিগমায ভব্বোতি দস্সেতি. যা পনাযমেত্থ অত্থদীপনত্থং উপমা আহটা, সা চেতোখিলসুত্তে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বা. কেৱলঞ্হি তত্থ ‘‘তস্সা কুক্কুটিযা অণ্ডেসু তিৱিধকিৰিযকৰণং ৱিয হি ইমস্স ভিক্খুনো উস্সোড়্হিপন্নৰসেহি অঙ্গেহি সমন্নাগতভাৱো’’তি যং এৱং ওপম্মসংসন্দনং আগতং, তং ইধ এৱং সীলসম্পন্নো হোতীতিআদিৱচনতো ‘‘তস্সা কুক্কুটিযা অণ্ডেসু তিৱিধকিৰিযকৰণং ৱিয ইমস্স ভিক্খুনো সীলসম্পন্নতাদীহি পন্নৰসেহি ধম্মেহি সমঙ্গিভাৱো’’তি. এৱং যোজেত্ৱা ৱেদিতব্বং. সেসং সব্বত্থ ৱুত্তসদিসমেৱ.
২৮. ইমংযেৱ অনুত্তৰং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিন্তি ইমং পঠমাদিজ্ঝানেহি অসদিসং উত্তমং চতুত্থজ্ঝানিকং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং. পঠমাভিনিব্ভিদাতি পঠমো ঞাণভেদো. দুতিযাদীসুপি এসেৱ নযো. কুক্কুটচ্ছাপকো পন একৱাৰং মাতুকুচ্ছিতো একৱাৰং অণ্ডকোসতোতি দ্ৱে ৱাৰে জাযতি. অৰিযসাৱকো তীহি ৱিজ্জাহি তাযো ৱাৰে জাযতি. পুব্বেনিৱাসচ্ছাদকং তমং ৱিনোদেত্ৱা পুব্বেনিৱাসঞাণেন পঠমং জাযতি, সত্তানং চুতিপটিসন্ধিচ্ছাদকং তমং ৱিনোদেত্ৱা দিব্বচক্খুঞাণেন দুতিযং জাযতি, চতুসচ্চপটিচ্ছাদকং তমং ৱিনোদেত্ৱা আসৱক্খযঞাণেন ততিযং জাযতি.
২৯. ইদম্পিস্স হোতি চৰণস্মিন্তি ইদম্পি সীলং অস্স ভিক্খুনো চৰণং নাম হোতীতি অত্থো. চৰণং নাম বহু অনেকৱিধং, সীলাদযো পন্নৰসধম্মা, তত্থ ইদম্পি একং চৰণন্তি অত্থো. পদত্থো পন চৰতি তেন অগতপুব্বং দিসং গচ্ছতীতি চৰণং. এস নযো সব্বত্থ.
ইদম্পিস্স হোতি ৱিজ্জাযাতি ইদং পুব্বেনিৱাসঞাণং তস্স ৱিজ্জা নাম হোতীতি অত্থো. ৱিজ্জা নাম বহু অনেকৱিধা, ৱিপস্সনঞাণাদীনি অট্ঠ ঞাণানি, তত্থ ইদম্পি ঞাণং একা ৱিজ্জাতিপি অত্থো. পদত্থো পন ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা এতায জানাতীতি ৱিজ্জা. এস নযো সব্বত্থ. ৱিজ্জাসম্পন্নো ইতিপীতি তীহি ৱিজ্জাহি ৱিজ্জাসম্পন্নো ইতিপি. চৰণসম্পন্নো ইতিপীতি পঞ্চদসহি ধম্মেহি চৰণসম্পন্নো ইতিপি. তদুভযেন পন ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো ইতিপীতি.
৩০. সনঙ্কুমাৰেনাতি পোৰাণককুমাৰেন, চিৰকালতো পট্ঠায কুমাৰোতি পঞ্ঞাতেন. সো কিৰ মনুস্সপথে পঞ্চচূড়ককুমাৰককালে ঝানং নিব্বত্তেত্ৱা অপৰিহীনজ্ঝানো ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তি, তস্স সো অত্তভাৱো পিযো অহোসি মনাপো, তস্মা তাদিসেনেৱ অত্তভাৱেন চৰতি, তেন নং সনঙ্কুমাৰোতি সঞ্জানন্তি. জনেতস্মিন্তি জনিতস্মিং, পজাযাতি অত্থো. যে গোত্তপটিসাৰিনোতি যে জনেতস্মিং গোত্তং পটিসৰন্তি ‘‘অহং গোতমো, অহং কস্সপো’’তি, তেসু লোকে গোত্তপটিসাৰীসু খত্তিযো সেট্ঠো. অনুমতা ভগৱতাতি মম পঞ্হব্যাকৰণেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৱা দেসিতাতি অম্বট্ঠসুত্তে বুদ্ধেন ভগৱতা ‘‘অহম্পি, অম্বট্ঠ, এৱং ৱদামি –
‘খত্তিযো সেট্ঠো জনেতস্মিং, যে গোত্তপটিসাৰিনো;
ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো, সো সেট্ঠো দেৱমানুসে’তি’’. (দী. নি. ১.২৭৭) –
এৱং ভাসন্তেন অনুঞ্ঞাতা অনুমোদিতা. সাধু সাধু আনন্দাতি, ভগৱা কিৰ আদিতো পট্ঠায নিদ্দং অনোক্কমন্তোৱ ইমং সুত্তং সুত্ৱা আনন্দেন সেখপটিপদায কূটং গহিতন্তি ঞত্ৱা উট্ঠায পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা নিসিন্নো সাধুকাৰং অদাসি. এত্তাৱতা চ পন ইদং সুত্তং জিনভাসিতং নাম জাতং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায
সেখসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.