১. কন্দৰকসুত্তৱণ্ণনা

১. এৱং মে সুতন্তি কন্দৰকসুত্তং. তত্থ চম্পাযন্তি এৱংনামকে নগৰে. তস্স হি নগৰস্স আৰামপোক্খৰণীআদীসু তেসু তেসু ঠানেসু চম্পকৰুক্খাৱ উস্সন্না অহেসুং, তস্মা চম্পাতি সঙ্খমগমাসি. গগ্গৰায পোক্খৰণিযা তীৰেতি তস্স চম্পানগৰস্স অৱিদূৰে গগ্গৰায নাম ৰাজমহেসিযা খণিতত্তা গগ্গৰাতি লদ্ধৱোহাৰা পোক্খৰণী অত্থি. তস্সা তীৰে সমন্ততো নীলাদিপঞ্চৱণ্ণকুসুমপটিমণ্ডিতং মহন্তং চম্পকৱনং. তস্মিং ভগৱা কুসুমগন্ধসুগন্ধে চম্পকৱনে ৱিহৰতি. তং সন্ধায ‘‘গগ্গৰায পোক্খৰণিযা তীৰে’’তি ৱুত্তং. মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিন্তি অদস্সিতপৰিচ্ছেদেন মহন্তেন ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং. পেস্সোতি তস্স নামং. হত্থাৰোহপুত্তোতি হত্থাচৰিযস্স পুত্তো. কন্দৰকো চ পৰিব্বাজকোতি কন্দৰকোতি এৱংনামো ছন্নপৰিব্বাজকো. অভিৱাদেত্ৱাতি ছব্বণ্ণানং ঘনবুদ্ধৰস্মীনং অন্তৰং পৱিসিত্ৱা পসন্নলাখাৰসে নিমুজ্জমানো ৱিয, সিঙ্গীসুৱণ্ণৱণ্ণং দুস্সৱৰং পসাৰেত্ৱা সসীসং পাৰুপমানো ৱিয, ৱণ্ণগন্ধসম্পন্নচম্পকপুপ্ফানি সিৰসা সম্পটিচ্ছন্তো ৱিয, সিনেৰুপাদং উপগচ্ছন্তো পুণ্ণচন্দো ৱিয ভগৱতো চক্কলক্খণপটিমণ্ডিতে অলত্তকৱণ্ণফুল্লপদুমসস্সিৰিকে পাদে ৱন্দিত্ৱাতি অত্থো. একমন্তং নিসীদীতি ছনিসজ্জদোসৱিৰহিতে একস্মিং ওকাসে নিসীদি.

তুণ্হীভূ তং তুণ্হীভূতন্তি যতো যতো অনুৱিলোকেতি, ততো ততো তুণ্হীভূতমেৱাতি অত্থো. তত্থ হি একভিক্খুস্সাপি হত্থকুক্কুচ্চং ৱা পাদকুক্কুচ্চং ৱা নত্থি, সব্বে ভগৱতো চেৱ গাৰৱেন অত্তনো চ সিক্খিতসিক্খতায অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিগতসল্লাপা অন্তমসো উক্কাসিতসদ্দম্পি অকৰোন্তা সুনিখাতইন্দখীলা ৱিয নিৱাতট্ঠানে সন্নিসিন্নং মহাসমুদ্দউদকং ৱিয কাযেনপি নিচ্চলা মনসাপি অৱিক্খিত্তা ৰত্তৱলাহকা ৱিয সিনেৰুকূটং ভগৱন্তং পৰিৱাৰেত্ৱা নিসীদিংসু. পৰিব্বাজকস্স এৱং সন্নিসিন্নং পৰিসং দিস্ৱা মহন্তং পীতিসোমনস্সং উপ্পজ্জি. উপ্পন্নং পন অন্তোহদযস্মিংযেৱ সন্নিদহিতুং অসক্কোন্তো পিযসমুদাহাৰং সমুট্ঠাপেসি. তস্মা অচ্ছৰিযং ভোতিআদিমাহ.

তত্থ অন্ধস্স পব্বতাৰোহনং ৱিয নিচ্চং ন হোতীতি অচ্ছৰিযং. অযং তাৱ সদ্দনযো. অযং পন অট্ঠকথানযো, অচ্ছৰাযোগ্গন্তি অচ্ছৰিযং. অচ্ছৰং পহৰিতুং যুত্তন্তি অত্থো. অভূতপুব্বং ভূতন্তি অব্ভুতং. উভযম্পেতং ৱিম্হযস্সেৱাধিৱচনং. তং পনেতং গৰহঅচ্ছৰিযং, পসংসাঅচ্ছৰিযন্তি দুৱিধং হোতি. তত্থ অচ্ছৰিযং মোগ্গল্লান অব্ভুতং মোগ্গল্লান, যাৱ বাহাগহণাপি নাম সো মোঘপুৰিসো আগমেস্সতীতি (চূড়ৱ. ৩৮৩; অ. নি. ৮.২০), ইদং গৰহঅচ্ছৰিযং নাম. ‘‘অচ্ছৰিযং নন্দমাতে অব্ভুতং নন্দমাতে, যত্ৰ হি নাম চিত্তুপ্পাদম্পি পৰিসোধেস্সসীতি (অ. নি. ৭.৫৩) ইদং পসংসাঅচ্ছৰিযং নাম. ইধাপি ইদমেৱ অধিপ্পেতং’’ অযঞ্হি তং পসংসন্তো এৱমাহ.

যাৱঞ্চিদন্তি এত্থ ইদন্তি নিপাতমত্তং. যাৱাতি পমাণপৰিচ্ছেদো, যাৱ সম্মা পটিপাদিতো, যত্তকেন পমাণেন সম্মা পটিপাদিতো, ন সক্কা তস্স ৱণ্ণে ৱত্তুং, অথ খো অচ্ছৰিযমেৱেতং অব্ভুতমেৱেতন্তি ৱুত্তং হোতি. এতপৰমংযেৱাতি এৱং সম্মা পটিপাদিতো এসো ভিক্খুসঙ্ঘো তস্সাপি ভিক্খুসঙ্ঘস্স পৰমোতি এতপৰমো, তং এতপৰমং যথা অযং পটিপাদিতো, এৱং পটিপাদিতং কত্ৱা পটিপাদেসুং, ন ইতো ভিয্যোতি অত্থো. দুতিযনযে এৱং পটিপাদেস্সন্তি, ন ইতো ভিয্যোতি যোজেতব্বং. তত্থ পটিপাদিতোতি আভিসমাচাৰিকৱত্তং আদিং কত্ৱা সম্মা অপচ্চনীকপটিপত্তিযং যোজিতো. অথ কস্মা অযং পৰিব্বাজকো অতীতানাগতে বুদ্ধে দস্সেতি, কিমস্স তিযদ্ধজাননঞাণং অত্থীতি. নত্থি, নযগ্গাহে পন ঠত্ৱা ‘‘যেনাকাৰেন অযং ভিক্খুসঙ্ঘো সন্নিসিন্নো দন্তো ৱিনীতো উপসন্তো, অতীতবুদ্ধাপি এতপৰমংযেৱ কত্ৱা পটিপজ্জাপেসুং, অনাগতবুদ্ধাপি পটিপজ্জাপেস্সন্তি, নত্থি ইতো উত্তৰি পটিপাদনা’’তি মঞ্ঞমানো অনুবুদ্ধিযা এৱমাহ.

২. এৱমেতং কন্দৰকাতি পাটিএক্কো অনুসন্ধি. ভগৱা কিৰ তং সুত্ৱা ‘‘কন্দৰক ত্ৱং ভিক্খুসঙ্ঘং উপসন্তোতি ৱদসি, ইমস্স পন ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপসন্তকাৰণং তুয্হং অপাকটং, ন হি ত্ৱং সমতিংস পাৰমিযা পূৰেত্ৱা কুসলমূলং পৰিপাচেত্ৱা বোধিপল্লঙ্কে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৱিজ্ঝি, মযা পন পাৰমিযো পূৰেত্ৱা ঞাতত্থচৰিযং লোকত্থচৰিযং বুদ্ধত্থচৰিযঞ্চ কোটিং পাপেত্ৱা বোধিপল্লঙ্কে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পটিৱিদ্ধং, ময্হং এতেসং উপসন্তকাৰণং পাকট’’ন্তি দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি.

সন্তি হি কন্দৰকাতি অযম্পি পাটিএক্কো অনুসন্ধি. ভগৱতো কিৰ এতদহোসি – ‘‘অযং পৰিব্বাজকো ইমং ভিক্খুসঙ্ঘং উপসন্তোতি ৱদতি, অযঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘো কপ্পেত্ৱা পকপ্পেত্ৱা কুহকভাৱেন ইৰিযাপথং সণ্ঠপেন্তো চিত্তেন অনুপসন্তো ন উপসন্তাকাৰং দস্সেতি. এত্থ পন ভিক্খুসঙ্ঘে পটিপদং পূৰযমানাপি পটিপদং পূৰেত্ৱা মত্থকং পত্ৱা ঠিতভিক্খূপি অত্থি, তত্থ পটিপদং পূৰেত্ৱা মত্থকং পত্তা অত্তনা পটিৱিদ্ধগুণেহেৱ উপসন্তা, পটিপদং পূৰযমানা উপৰিমগ্গস্স ৱিপস্সনায উপসন্তা, ইতো মুত্তা পন অৱসেসা চতূহি সতিপট্ঠানেহি উপসন্তা. তং নেসং উপসন্তকাৰণং দস্সেস্সামী’’তি ‘‘ইমিনা চ ইমিনা চ কাৰণেন অযং ভিক্খুসঙ্ঘো উপসন্তো’’তি দস্সেতুং ‘‘সন্তি হি কন্দৰকা’’তিআদিমাহ.

তত্থ অৰহন্তো খীণাসৱাতিআদীসু যং ৱত্তব্বং, তং মূলপৰিযাযসুত্তৱণ্ণনাযমেৱ ৱুত্তং. সেখপটিপদম্পি তত্থেৱ ৱিত্থাৰিতং. সন্ততসীলাতি সততসীলা নিৰন্তৰসীলা. সন্ততৱুত্তিনোতি তস্সেৱ ৱেৱচনং, সন্ততজীৱিকা ৱাতিপি অত্থো. তস্মিং সন্ততসীলে ঠত্ৱাৱ জীৱিকং কপ্পেন্তি, ন দুস্সীল্যং মৰণং পাপুণন্তীতি অত্থো.

নিপকাতি নেপক্কেন সমন্নাগতা পঞ্ঞৱন্তো. নিপকৱুত্তিনোতি পঞ্ঞায ৱুত্তিনো, পঞ্ঞায ঠত্ৱা জীৱিকং কপ্পেন্তি. যথা একচ্চো সাসনে পব্বজিত্ৱাপি জীৱিতকাৰণা ছসু অগোচৰেসু চৰতি, ৱেসিযাগোচৰো হোতি, ৱিধৱথুল্লকুমাৰিকপণ্ডকপানাগাৰভিক্খুনিগোচৰো হোতি. সংসট্ঠো ৱিহৰতি ৰাজূহি ৰাজমহামত্তেহি তিত্থিযেহি তিত্থিযসাৱকেহি অননুলোমিকেন গিহিসংসগ্গেন (ৱিভ. ৫১৪), ৱেজ্জকম্মং কৰোতি, দূতকম্মং কৰোতি, পহিণকম্মং কৰোতি, গণ্ডং ফালেতি, অৰুমক্খনং দেতি, উদ্ধংৱিৰেচনং দেতি, অধোৱিৰেচনং দেতি, নত্থুতেলং পচতি, পিৱনতেলং পচতি, ৱেড়ুদানং, পত্তদানং, পুপ্ফদানং, ফলদানং, সিনানদানং, দন্তকট্ঠদানং, মুখোদকদানং, চুণ্ণমত্তিকদানং দেতি, চাটুকম্যং কৰোতি, মুগ্গসূপিযং, পাৰিভটুং, জঙ্ঘপেসনিযং কৰোতীতি একৱীসতিৱিধায অনেসনায জীৱিকং কপ্পেন্তো অনিপকৱুত্তি নাম হোতি, ন পঞ্ঞায ঠত্ৱা জীৱিকং কপ্পেতি, ততো কালকিৰিযং কত্ৱা সমণযক্খো নাম হুত্ৱা ‘‘তস্স সঙ্ঘাটিপি আদিত্তা হোতি সম্পজ্জলিতা’’তি ৱুত্তনযেন মহাদুক্খং অনুভোতি. এৱংৱিধা অহুত্ৱা জীৱিতহেতুপি সিক্খাপদং অনতিক্কমন্তো চতুপাৰিসুদ্ধিসীলে পতিট্ঠায যথাবলং বুদ্ধৱচনং উগ্গণ্হিত্ৱা ৰথৱিনীতপটিপদং, মহাগোসিঙ্গপটিপদং, মহাসুঞ্ঞতপটিপদং, অনঙ্গণপটিপদং, ধম্মদাযাদপটিপদং, নালকপটিপদং, তুৱট্টকপটিপদং, চন্দোপমপটিপদন্তি ইমানি অৰিযপটিপদানি পূৰেন্তো চতুপচ্চয-সন্তোস-ভাৱনাৰাম-অৰিযৱংসপটিপত্তিযং কাযসক্খিনো হুত্ৱা অনীকা নিক্খন্তহত্থী ৱিয যূথা ৱিস্সট্ঠসীহো ৱিয নিপচ্ছাবন্ধমহানাৱা ৱিয চ গমনাদীসু একৱিহাৰিনো ৱিপস্সনং পট্ঠপেত্ৱা অজ্জঅজ্জেৱ অৰহত্তন্তি পৱত্তউস্সাহা ৱিহৰন্তীতি অত্থো.

সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তাতি চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুট্ঠপিতচিত্তা হুত্ৱা. সেসা সতিপট্ঠানকথা হেট্ঠা ৱিত্থাৰিতাৱ. ইধ পন লোকিযলোকুত্তৰমিস্সকা সতিপট্ঠানা কথিতা, এত্তকেন ভিক্খুসঙ্ঘস্স উপসন্তকাৰণং কথিতং হোতি.

৩. যাৱ সুপঞ্ঞত্তাতি যাৱ সুট্ঠপিতা সুদেসিতা. মযম্পি হি, ভন্তেতি ইমিনা এস অত্তনো কাৰকভাৱং দস্সেতি, ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ উক্খিপতি. অযঞ্হেত্থ অধিপ্পাযো, মযম্পি হি, ভন্তে, গিহি…পে… সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তা ৱিহৰাম, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পন অযমেৱ কসি চ বীজঞ্চ যুগনঙ্গলঞ্চ ফালপাচনঞ্চ, তস্মা ভিক্খুসঙ্ঘো সব্বকালং সতিপট্ঠানপৰাযণো, মযং পন কালেন কালং ওকাসং লভিত্ৱা এতং মনসিকাৰং কৰোম, মযম্পি কাৰকা, ন সব্বসো ৱিস্সট্ঠকম্মট্ঠানাযেৱাতি. মনুস্সগহনেতি মনুস্সানং অজ্ঝাসযগহনেন গহনতা, অজ্ঝাসযস্সাপি নেসং কিলেসগহনেন গহনতা ৱেদিতব্বা. কসটসাঠেয্যেসুপি এসেৱ নযো. তত্থ অপৰিসুদ্ধট্ঠেন কসটতা, কেৰাটিযট্ঠেন সাঠেয্যতা ৱেদিতব্বা. সত্তানং হিতাহিতং জানাতীতি এৱং গহনকসটকেৰাটিযানং মনুস্সানং হিতাহিতপটিপদং যাৱ সুট্ঠু ভগৱা জানাতি. যদিদং পসৱোতি এত্থ সব্বাপি চতুপ্পদজাতি পসৱোতি অধিপ্পেতা. পহোমীতি সক্কোমি. যাৱতকেন অন্তৰেনাতি যত্তকেন খণেন. চম্পং গতাগতং কৰিস্সতীতি অস্সমণ্ডলতো যাৱ চম্পানগৰদ্ৱাৰা গমনঞ্চ আগমনঞ্চ কৰিস্সতি. সাঠেয্যানীতি সঠত্তানি. কূটেয্যানীতি কূটত্তানি. ৱঙ্কেয্যানীতি ৱঙ্কত্তানি. জিম্হেয্যানীতি জিম্হত্তানি. পাতুকৰিস্সতীতি পকাসেস্সতি দস্সেস্সতি. ন হি সক্কা তেন তানি এত্তকেন অন্তৰেন দস্সেতুং.

তত্থ যস্স কিস্মিঞ্চিদেৱ ঠানে ঠাতুকামস্স সতো যং ঠানং মনুস্সানং সপ্পটিভযং, পুৰতো গন্ত্ৱা ৱঞ্চেত্ৱা ঠস্সামীতি ন হোতি, তস্মিং ঠাতুকামট্ঠানেযেৱ নিখাতত্থম্ভো ৱিয চত্তাৰো পাদে নিচ্চলে কত্ৱা তিট্ঠতি, অযং সঠো নাম. যস্স পন কিস্মিঞ্চিদেৱ ঠানে অৱচ্ছিন্দিত্ৱা খন্ধগতং পাতেতুকামস্স সতো যং ঠানং মনুস্সানং সপ্পটিভযং, পুৰতো গন্ত্ৱা ৱঞ্চেত্ৱা পাতেস্সামীতি ন হোতি, তত্থেৱ অৱচ্ছিন্দিত্ৱা পাতেতি, অযং কূটো নাম. যস্স কিস্মিঞ্চিদেৱ ঠানে মগ্গা উক্কম্ম নিৱত্তিত্ৱা পটিমগ্গং আৰোহিতুকামস্স সতো যং ঠানং মনুস্সানং সপ্পটিভযং, পুৰতো গন্ত্ৱা ৱঞ্চেত্ৱা এৱং কৰিস্সামীতি ন হোতি, তত্থেৱ মগ্গা উক্কম্ম নিৱত্তিত্ৱা পটিমগ্গং আৰোহতি, অযং ৱঙ্কো নাম. যস্স পন কালেন ৱামতো কালেন দক্খিণতো কালেন উজুমগ্গেনেৱ গন্তুকামস্স সতো যং ঠানং মনুস্সানং সপ্পটিভযং, পুৰতো গন্ত্ৱা ৱঞ্চেত্ৱা এৱং কৰিস্সামীতি ন হোতি, তত্থেৱ কালেন ৱামতো কালেন দক্খিণতো কালেন উজুমগ্গং গচ্ছতি, তথা লণ্ডং ৱা পস্সাৱং ৱা ৱিস্সজ্জেতুকামস্স সতো ইদং ঠানং সুসম্মট্ঠং আকিণ্ণমনুস্সং ৰমণীযং, ইমস্মিং ঠানে এৱৰূপং কাতুং ন যুত্তং, পুৰতো গন্ত্ৱা পটিচ্ছন্নঠানে কৰিস্সামীতি ন হোতি, তত্থেৱ কৰোতি, অযং জিম্হো নাম. ইতি ইমং চতুব্বিধম্পি কিৰিযং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. সব্বানি তানি সাঠেয্যানি কূটেয্যানি ৱঙ্কেয্যানি জিম্হেয্যানি পাতুকৰিস্সতীতি এৱং কৰোন্তাপি তে সঠাদযো তানি সাঠেয্যাদীনি পাতুকৰোন্তি নাম.

এৱং পসূনং উত্তানভাৱং দস্সেত্ৱা ইদানি মনুস্সানং গহনভাৱং দস্সেন্তো অম্হাকং পন, ভন্তেতিআদিমাহ. তত্থ দাসাতি অন্তোজাতকা ৱা ধনক্কীতা ৱা কৰমৰানীতা ৱা সযং ৱা দাসব্যং উপগতা. পেস্সাতি পেসনকাৰকা. কম্মকৰাতি ভত্তৱেতনভতা. অঞ্ঞথাৱ কাযেনাতি অঞ্ঞেনেৱাকাৰেন কাযেন সমুদাচৰন্তি, অঞ্ঞেনেৱাকাৰেন ৱাচায, অঞ্ঞেন চ নেসং আকাৰেন চিত্তং ঠিতং হোতীতি দস্সেতি. তত্থ যে সম্মুখা সামিকে দিস্ৱা পচ্চুগ্গমনং কৰোন্তি, হত্থতো ভণ্ডকং গণ্হন্তি, ইমং ৱিস্সজ্জেত্ৱা ইমং গণ্হন্তা সেসানিপি আসন-পঞ্ঞাপন-তালৱণ্টবীজন-পাদধোৱনাদীনি সব্বানি কিচ্চানি কৰোন্তি, পৰম্মুখকালে পন তেলম্পি উত্তৰন্তং ন ওলোকেন্তি, সতগ্ঘনকেপি সহস্সগ্ঘনকেপি কম্মে পৰিহাযন্তে নিৱত্তিত্ৱা ওলোকেতুম্পি ন ইচ্ছন্তি, ইমে অঞ্ঞথা কাযেন সমুদাচৰন্তি নাম. যে পন সম্মুখা ‘‘অম্হাকং সামি অম্হাকং অয্যো’’তিআদীনি ৱত্ৱা পসংসন্তি, পৰম্মুখা অৱত্তব্বং নাম নত্থি, যং ইচ্ছন্তি, তং ৱদন্তি, ইমে অঞ্ঞথা ৱাচায সমুদাচৰন্তি নাম.

৪. চত্তাৰোমে পেস্সপুগ্গলাতি অযম্পি পাটিএক্কো অনুসন্ধি. অযঞ্হি পেস্সো ‘‘যাৱঞ্চিদং, ভন্তে, ভগৱা এৱং মনুস্সগহণে এৱং মনুস্সকসটে এৱং মনুস্সসাঠেয্যে ৱত্তমানে সত্তানং হিতাহিতং জানাতী’’তি আহ. পুৰিমে চ তযো পুগ্গলা অহিতপটিপদং পটিপন্না, উপৰি চতুত্থো হিতপটিপদং, এৱমহং সত্তানং হিতাহিতং জানামীতি দস্সেতুং ইমং দেসনং আৰভি. হেট্ঠা কন্দৰকস্স কথায সদ্ধিং যোজেতুম্পি ৱট্টতি. তেন ৱুত্তং ‘‘যাৱঞ্চিদং ভোতা গোতমেন সম্মা ভিক্খুসঙ্ঘো পটিপাদিতো’’তি. অথস্স ভগৱা ‘‘পুৰিমে তযো পুগ্গলে পহায উপৰি চতুত্থপুগ্গলস্স হিতপটিপত্তিযংযেৱ পটিপাদেমী’’তি দস্সেন্তোপি ইমং দেসনং আৰভি. সন্তোতি ইদং সংৱিজ্জমানাতি পদস্সেৱ ৱেৱচনং. ‘‘সন্তা হোন্তি সমিতা ৱূপসন্তা’’তি (ৱিভ. ৫৪২) এত্থ হি নিৰুদ্ধা সন্তাতি ৱুত্তা. ‘‘সন্তা এতে ৱিহাৰা অৰিযস্স ৱিনযে ৱুচ্চন্তী’’তি এত্থ (ম. নি. ১.৮২) নিব্বুতা. ‘‘সন্তো হৱে সব্ভি পৱেদযন্তী’’তি এত্থ (জা. ২.২১.৪১৩) পণ্ডিতা. ইধ পন ৱিজ্জমানা উপলব্ভমানাতি অত্থো.

অত্তন্তপাদীসু অত্তানং তপতি দুক্খাপেতীতি অত্তন্তপো. অত্তনো পৰিতাপনানুযোগং অত্তপৰিতাপনানুযোগং. পৰং তপতি দুক্খাপেতীতি পৰন্তপো. পৰেসং পৰিতাপনানুযোগং পৰপৰিতাপনানুযোগং. দিট্ঠেৱ ধম্মেতি ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে. নিচ্ছাতোতি ছাতং ৱুচ্চতি তণ্হা, সা অস্স নত্থীতি নিচ্ছাতো. সব্বকিলেসানং নিব্বুতত্তা নিব্বুতো. অন্তো তাপনকিলেসানং অভাৱা সীতলো জাতোতি সীতিভূতো. ঝানমগ্গফলনিব্বানসুখানি পটিসংৱেদেতীতি সুখপটিসংৱেদী. ব্ৰহ্মভূতেন অত্তনাতি সেট্ঠভূতেন অত্তনা. চিত্তং আৰাধেতীতি চিত্তং সম্পাদেতি, পৰিপূৰেতি গণ্হাতি পসাদেতীতি অত্থো.

৫. দুক্খপটিক্কূলন্তি দুক্খস্স পটিকূলং, পচ্চনীকসণ্ঠিতং দুক্খং অপত্থযমানন্তি অত্থো.

৬. পণ্ডিতোতি ইধ চতূহি কাৰণেহি পণ্ডিতোতি ন ৱত্তব্বো, সতিপট্ঠানেসু পন কম্মং কৰোতীতি পণ্ডিতোতি ৱত্তুং ৱট্টতি. মহাপঞ্ঞোতি ইদম্পি মহন্তে অত্থে পৰিগ্গণ্হাতীতিআদিনা মহাপঞ্ঞলক্খণেন ন ৱত্তব্বং, সতিপট্ঠানপৰিগ্গাহিকায পন পঞ্ঞায সমন্নাগতত্তা মহাপঞ্ঞোতি ৱত্তুং ৱট্টতি. মহতা অত্থেন সংযুত্তো অগমিস্সাতি মহতা অত্থেন সংযুত্তো হুত্ৱা গতো ভৱেয্য, সোতাপত্তিফলং পাপুণেয্যাতি অত্থো. কিং পন যেসং মগ্গফলানং উপনিস্সযো অত্থি, বুদ্ধানং সম্মুখীভাৱে ঠিতেপি তেসং অন্তৰাযো হোতীতি. আম হোতি, ন পন বুদ্ধে পটিচ্চ, অথ খো কিৰিযপৰিহানিযা ৱা পাপমিত্ততায ৱা হোতি. তত্থ কিৰিযপৰিহানিযা হোতি নাম – সচে হি ধম্মসেনাপতি ধনঞ্জানিস্স ব্ৰাহ্মণস্স আসযং ঞত্ৱা ধম্মং অদেসযিস্সা, সো ব্ৰাহ্মণো সোতাপন্নো অভৱিস্সা, এৱং তাৱ কিৰিযপৰিহানিযা হোতি. পাপমিত্ততায হোতি নাম – সচে হি অজাতসত্তু দেৱদত্তস্স ৱচনং গহেত্ৱা পিতুঘাতকম্মং নাকৰিস্সা, সামঞ্ঞফলসুত্তকথিতদিৱসেৱ সোতাপন্নো অভৱিস্সা, তস্স ৱচনং গহেত্ৱা পিতুঘাতকম্মস্স কতত্তা পন ন হোতি, এৱং পাপমিত্ততায হোতি. ইমস্সাপি উপাসকস্স কিৰিযপৰিহানি জাতা, অপৰিনিট্ঠিতায দেসনায উট্ঠহিত্ৱা পক্কন্তো. অপিচ, ভিক্খৱে, এত্তাৱতাপি পেস্সোহত্থাৰোহপুত্তো মহতা অত্থেন সংযুত্তোতি কতৰেন মহন্তেন অত্থেন? দ্ৱীহি আনিসংসেহি. সো কিৰ উপাসকো সঙ্ঘে চ পসাদং পটিলভি, সতিপট্ঠানপৰিগ্গহণত্থায চস্স অভিনৱো নযো উদপাদি. তেন ৱুত্তং ‘‘মহতা অত্থেন সংযুত্তো’’তি. কন্দৰকো পন সঙ্ঘে পসাদমেৱ পটিলভি. এতস্স ভগৱা কালোতি এতস্স ধম্মক্খানস্স, চতুন্নং ৱা পুগ্গলানং ৱিভজনস্স কালো.

৮. ওৰব্ভিকাদীসু উৰব্ভা ৱুচ্চন্তি এড়কা, উৰব্ভে হনতীতি ওৰব্ভিকো. সূকৰিকাদীসুপি এসেৱ নযো. লুদ্দোতি দাৰুণো কক্খড়ো. মচ্ছঘাতকোতি মচ্ছবন্ধকেৱট্টো. বন্ধনাগাৰিকোতি বন্ধনাগাৰগোপকো. কুৰুৰকম্মন্তাতি দাৰুণকম্মন্তা.

৯. মুদ্ধাৱসিত্তোতি খত্তিযাভিসেকেন মুদ্ধনি অভিসিত্তো. পুৰত্থিমেন নগৰস্সাতি নগৰতো পুৰত্থিমদিসায. সন্থাগাৰন্তি যঞ্ঞসালং. খৰাজিনং নিৱাসেত্ৱাতি সখুৰং অজিনচম্মং নিৱাসেত্ৱা. সপ্পিতেলেনাতি সপ্পিনা চ তেলেন চ. ঠপেত্ৱা হি সপ্পিং অৱসেসো যো কোচি স্নেহো তেলন্তি ৱুচ্চতি. কণ্ডূৱমানোতি নখানং ছিন্নত্তা কণ্ডূৱিতব্বকালে তেন কণ্ডূৱমানো. অনন্তৰহিতাযাতি অসন্থতায. সৰূপৱচ্ছাযাতি সদিসৱচ্ছায. সচে গাৱী সেতা হোতি, ৱচ্ছোপি সেতকোৱ. সচে গাৱী কবৰা ৱা ৰত্তা ৱা, ৱচ্ছোপি তাদিসো ৱাতি এৱং সৰূপৱচ্ছায. সো এৱমাহাতি সো ৰাজা এৱং ৱদেতি. ৱচ্ছতৰাতি তৰুণৱচ্ছকভাৱং অতিক্কন্তা বলৱৱচ্ছা. ৱচ্ছতৰীসুপি এসেৱ নযো. বৰিহিসত্থাযাতি পৰিক্খেপকৰণত্থায চেৱ যঞ্ঞভূমিযং অত্থৰণত্থায চ. সেসং হেট্ঠা তত্থ তত্থ ৱিত্থাৰিতত্তা উত্তানমেৱাতি.

পপঞ্চসূদনিযা মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথায

কন্দৰকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.