৬. পাটলিগামিযসুত্তৱণ্ণনা

৭৬. ছট্ঠে মগধেসূতি মগধৰট্ঠে. মহতাতি ইধাপি গুণমহত্তেনপি অপৰিচ্ছিন্নসঙ্খ্যত্তা গণনমহত্তেনপি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন. পাটলিগামোতি এৱংনামকো মগধৰট্ঠে একো গামো. তস্স কিৰ গামস্স মাপনদিৱসে গামগ্গহণট্ঠানে দ্ৱে তযো পাটলঙ্কুৰা পথৱিতো উব্ভিজ্জিত্ৱা নিক্খমিংসু. তেন তং ‘‘পাটলিগামো’’ত্ৱেৱ ৱোহৰিংসু. তদৱসৰীতি তং পাটলিগামং অৱসৰি অনুপাপুণি. কদা পন ভগৱা পাটলিগামং অনুপাপুণি? হেট্ঠা ৱুত্তনযেন সাৱত্থিযং ধম্মসেনাপতিনো চেতিযং কাৰাপেত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা ৰাজগহে ৱসন্তো তত্থ আযস্মতো মহামোগ্গল্লানস্স চ চেতিযং কাৰাপেত্ৱা ততো নিক্খমিত্ৱা অম্বলট্ঠিকাযং ৱসিত্ৱা অতুৰিতচাৰিকাৱসেন জনপদচাৰিকং চৰন্তো তত্থ তত্থ একৰত্তিৱাসেন ৱসিত্ৱা লোকং অনুগ্গণ্হন্তো অনুক্কমেন পাটলিগামং অনুপাপুণি.

পাটলিগামিযাতি পাটলিগামৱাসিনো উপাসকা. তে কিৰ ভগৱতো পঠমদস্সনেন কেচি সৰণেসু, কেচি সীলেসু, কেচি সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠিতা. তেন ৱুত্তং ‘‘উপাসকা’’তি. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসূতি পাটলিগামে কিৰ অজাতসত্তুনো লিচ্ছৱিৰাজূনঞ্চ মনুস্সা কালেন কালং গন্ত্ৱা গেহসামিকে গেহতো নীহৰিত্ৱা মাসম্পি অড্ঢমাসম্পি ৱসন্তি. তেন পাটলিগামৱাসিনো মনুস্সা নিচ্চুপদ্দুতা ‘‘এতেসঞ্চেৱ আগতকালে ৱসনট্ঠানং ভৱিস্সতী’’তি একপস্সে ইস্সৰানং ভণ্ডপ্পটিসামনট্ঠানং, একপস্সে ৱসনট্ঠানং, একপস্সে আগন্তুকানং অদ্ধিকমনুস্সানং, একপস্সে দলিদ্দানং কপণমনুস্সানং, একপস্সে গিলানানং ৱসনট্ঠানং ভৱিস্সতীতি সব্বেসং অঞ্ঞমঞ্ঞং অঘট্টেত্ৱা ৱসনপ্পহোনকং নগৰমজ্ঝে মহাসালং কাৰেসুং, তস্সা নামং আৱসথাগাৰন্তি. তং দিৱসঞ্চ নিট্ঠানং অগমাসি. তে তত্থ গন্ত্ৱা হত্থকম্মসুধাকম্মচিত্তকম্মাদিৱসেন সুপৰিনিট্ঠিতং সুসজ্জিতং দেৱৱিমানসদিসং তং দ্ৱাৰকোট্ঠকতো পট্ঠায ওলোকেত্ৱা ‘‘ইদং আৱসথাগাৰং অতিৱিয মনোৰমং সস্সিৰিকং, কেন নু খো পঠমং পৰিভুত্তং অম্হাকং দীঘৰত্তং হিতায সুখায অস্সা’’তি চিন্তেসুং, তস্মিংযেৱ চ খণে ‘‘ভগৱা তং গামং অনুপ্পত্তো’’তি অস্সোসুং. তেন তে উপ্পন্নপীতিসোমনস্সা ‘‘অম্হেহি ভগৱা গন্ত্ৱাপি আনেতব্বো সিযা, সো পন সযমেৱ অম্হাকং ৱসনট্ঠানং সম্পত্তো, অজ্জ মযং ভগৱন্তং ইধ ৱসাপেত্ৱা পঠমং পৰিভুঞ্জাপেস্সাম তথা ভিক্খুসঙ্ঘং, ভিক্খুসঙ্ঘে আগতে তেপিটকং বুদ্ধৱচনং আগতমেৱ ভৱিস্সতি, সত্থাৰং মঙ্গলং ৱদাপেস্সাম, ধম্মং কথাপেস্সাম. ইতি তীহি ৰতনেহি পৰিভুত্তে পচ্ছা অম্হাকঞ্চ পৰেসঞ্চ পৰিভোগো ভৱিস্সতি, এৱং নো দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতী’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা এতদত্থমেৱ ভগৱন্তং উপসঙ্কমিংসু. তস্মা এৱমাহংসু – ‘‘অধিৱাসেতু নো, ভন্তে ভগৱা, আৱসথাগাৰ’’ন্তি.

যেন আৱসথাগাৰং তেনুপসঙ্কমিংসূতি কিঞ্চাপি তং তং দিৱসমেৱ পৰিনিট্ঠিতত্তা দেৱৱিমানং ৱিয সুসজ্জিতং সুপটিজগ্গিতং, বুদ্ধাৰহং পন কত্ৱা ন পঞ্ঞত্তং, ‘‘বুদ্ধা নাম অৰঞ্ঞজ্ঝাসযা অৰঞ্ঞাৰামা, অন্তোগামে ৱসেয্যুং ৱা নো ৱা, তস্মা ভগৱতো ৰুচিং জানিত্ৱাৱ পঞ্ঞাপেস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা তে ভগৱন্তং উপসঙ্কমিংসু, ইদানি ভগৱতো ৰুচিং জানিত্ৱা তথা পঞ্ঞাপেতুকামা যেন আৱসথাগাৰং তেনুপসঙ্কমিংসু. সব্বসন্থৰিং আৱসথাগাৰং সন্থৰিত্ৱাতি যথা সব্বমেৱ সন্থতং হোতি, এৱং তং সন্থৰিত্ৱা সব্বপঠমং তাৱ ‘‘গোমযং নাম সব্বমঙ্গলেসু ৱত্ততী’’তি সুধাপৰিকম্মকতম্পি ভূমিং অল্লগোমযেন ওপুঞ্জাপেত্ৱা পৰিসুক্খভাৱং ঞত্ৱা যথা অক্কন্তট্ঠানে পদং ন পঞ্ঞাযতি, এৱং চতুজ্জাতিযগন্ধেহি লিম্পেত্ৱা উপৰি নানাৱণ্ণকটসাৰকে সন্থৰিত্ৱা তেসং উপৰি মহাপিট্ঠিককোজৱাদিং কত্ৱা হত্থত্থৰণাদীহি নানাৱণ্ণেহি অত্থৰণেহি সন্থৰিতব্বযুত্তকং সব্বোকাসং সন্থৰাপেসুং. তেন ৱুত্তং – ‘‘সব্বসন্থৰিং আৱসথাগাৰং সন্থৰিত্ৱা’’তি.

আসনানঞ্হি মজ্ঝট্ঠানে তাৱ মঙ্গলথম্ভং নিস্সায মহাৰহং বুদ্ধাসনং পঞ্ঞাপেত্ৱা তত্থ যং যং মুদুকঞ্চ মনোৰমঞ্চ পচ্চত্থৰণং, তং তং পচ্চত্থৰিত্ৱা উভতোলোহিতকং মনুঞ্ঞদস্সনং উপধানং উপদহিত্ৱা উপৰি সুৱণ্ণৰজততাৰকাৱিচিত্তং ৱিতানং বন্ধিত্ৱা গন্ধদামপুপ্ফদামাদীহি অলঙ্কৰিত্ৱা সমন্তা দ্ৱাদসহত্থে ঠানে পুপ্ফজালং কাৰেত্ৱা তিংসহত্থমত্তট্ঠানং পটসাণিযা পৰিক্খিপাপেত্ৱা পচ্ছিমভিত্তিং নিস্সায ভিক্খুসঙ্ঘস্স পল্লঙ্কঅপস্সযমঞ্চপীঠাদীনি পঞ্ঞাপেত্ৱা উপৰি সেতপচ্চত্থৰণেহি পচ্চত্থৰাপেত্ৱা সালায পাচীনপস্সং অত্তনো নিসজ্জাযোগ্গং কাৰেসুং. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘আসনানি পঞ্ঞাপেত্ৱা’’তি.

উদকমণিকন্তি মহাকুচ্ছিকং উদকচাটিং. এৱং ভগৱা ভিক্খুসঙ্ঘো চ যথাৰুচিযা হত্থপাদে ধোৱিস্সন্তি, মুখং ৱিক্খালেস্সন্তীতি তেসু তেসু ঠানেসু মণিৱণ্ণস্স উদকস্স পূৰেত্ৱা ৱাসত্থায নানাপুপ্ফানি চেৱ উদকৱাসচুণ্ণানি চ পক্খিপিত্ৱা কদলিপণ্ণেহি পিদহিত্ৱা পতিট্ঠপেসুং. তেন ৱুত্তং ‘‘উদকমণিকং পতিট্ঠাপেত্ৱা’’তি.

তেলপ্পদীপং আৰোপেত্ৱাতি ৰজতসুৱণ্ণাদিমযদণ্ডদীপিকাসু যোধকৰূপৱিলাসখচিতৰূপকাদীনং হত্থে ঠপিতসুৱণ্ণৰজতাদিমযকপল্লিকাসু তেলপ্পদীপং জালযিত্ৱা. যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসূতি এত্থ পন তে পাটলিগামিযা উপাসকা ন কেৱলং আৱসথাগাৰমেৱ, অথ খো সকলস্মিম্পি গামে ৱীথিযো সজ্জাপেত্ৱা ধজে উস্সাপেত্ৱা গেহদ্ৱাৰেসু পুণ্ণঘটে কদলিযো চ ঠপাপেত্ৱা সকলগামং দীপমালাহি ৱিপ্পকিণ্ণতাৰকং ৱিয কত্ৱা ‘‘খীৰপকে দাৰকে খীৰং পাযেথ, দহৰকুমাৰে লহুং লহুং ভোজেত্ৱা সযাপেথ, উচ্চাসদ্দং মা কৰিত্থ, অজ্জ একৰত্তিং সত্থা অন্তোগামে ৱসিস্সতি, বুদ্ধা নাম অপ্পসদ্দকামা হোন্তী’’তি ভেৰিং চৰাপেত্ৱা সযং দণ্ডদীপিকা আদায যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু.

অথ খো ভগৱা নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন আৱসথাগাৰং তেনুপসঙ্কমীতি ‘‘যস্স দানি, ভন্তে, ভগৱা কালং মঞ্ঞতী’’তি এৱং কিৰ তেহি কালে আৰোচিতে ভগৱা লাখাৰসেন তিন্তৰত্তকোৱিড়াৰপুপ্ফৱণ্ণং ৰত্তদুপট্টং কত্তৰিযা পদুমং কন্তেন্তো ৱিয, সংৱিধায তিমণ্ডলং পটিচ্ছাদেন্তো নিৱাসেত্ৱা সুৱণ্ণপামঙ্গেন পদুমকলাপং পৰিক্খিপন্তো ৱিয, ৱিজ্জুলতাসস্সিৰিকং কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা ৰত্তকম্বলেন গজকুম্ভং পৰিযোনন্ধন্তো ৱিয, ৰতনসতুব্বেধে সুৱণ্ণগ্ঘিকে পৱাড়জালং খিপমানো ৱিয, মহতি সুৱণ্ণচেতিযে ৰত্তকম্বলকঞ্চুকং পটিমুঞ্চন্তো ৱিয, গচ্ছন্তং পুণ্ণচন্দং ৰত্তৱলাহকেন পটিচ্ছাদেন্তো ৱিয, কঞ্চনগিৰিমত্থকে সুপক্কলাখাৰসং পৰিসিঞ্চন্তো ৱিয, চিত্তকূটপব্বতমত্থকং ৱিজ্জুলতাজালেন পৰিক্খিপন্তো ৱিয, সকলচক্কৱাড়সিনেৰুযুগন্ধৰমহাপথৱিং চালেত্ৱা গহিতনিগ্ৰোধপল্লৱসমানৱণ্ণং সুৰত্তৱৰপংসুকূলং পাৰুপিত্ৱা ৱনগহনতো নিক্খন্তকেসৰসীহো ৱিয, সমন্ততো উদযপব্বতকূটতো পুণ্ণচন্দো ৱিয, বালসূৰিযো ৱিয চ অত্তনা নিসিন্নচাৰুমণ্ডপতো নিক্খমি.

অথস্স কাযতো মেঘমুখতো ৱিজ্জুকলাপা ৱিয ৰস্মিযো নিক্খমিত্ৱা সুৱণ্ণৰসধাৰাপৰিসেকপিঞ্জৰপত্তপুপ্ফফলসাখাৱিটপে ৱিয সমন্ততো ৰুক্খে কৰিংসু. তাৱদেৱ অত্তনো অত্তনো পত্তচীৱৰমাদায মহাভিক্খুসঙ্ঘো ভগৱন্তং পৰিৱাৰেসি. তে চ নং পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতা ভিক্খূ এৱৰূপা অহেসুং অপ্পিচ্ছা সন্তুট্ঠা পৱিৱিত্তা অসংসট্ঠা আৰদ্ধৱীৰিযা ৱত্তাৰো ৱচনক্খমা চোদকা পাপগৰহিনো সীলসম্পন্না সমাধিসম্পন্না পঞ্ঞাসম্পন্না ৱিমুত্তিসম্পন্না ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্না. তেহি পৰিৱুতো ভগৱা ৰত্তকম্বলপৰিক্খিত্তো ৱিয সুৱণ্ণক্খন্ধো, নক্খত্তপৰিৱাৰিতো ৱিয পুণ্ণচন্দো, ৰত্তপদুমৱনসণ্ডমজ্ঝগতা ৱিয সুৱণ্ণনাৱা, পৱাড়ৱেদিকপৰিক্খিত্তো ৱিয সুৱণ্ণপাসাদো ৱিৰোচিত্থ. মহাকস্সপপ্পমুখা পন মহাথেৰা মেঘৱণ্ণং পংসুকূলচীৱৰং পাৰুপিত্ৱা মণিৱম্মৱম্মিতা ৱিয মহানাগা পৰিৱাৰযিংসু ৱন্তৰাগা ভিন্নকিলেসা ৱিজটিতজটা ছিন্নবন্ধনা কুলে ৱা গণে ৱা অলগ্গা.

ইতি ভগৱা সযং ৱীতৰাগো ৱীতৰাগেহি, ৱীতদোসো ৱীতদোসেহি, ৱীতমোহো ৱীতমোহেহি, নিত্তণ্হো নিত্তণ্হেহি, নিক্কিলেসো নিক্কিলেসেহি, সযং বুদ্ধো অনুবুদ্ধেহি পৰিৱাৰিতো পত্তপৰিৱাৰিতং ৱিয কেসৰং, কেসৰপৰিৱাৰিতা ৱিয কণ্ণিকা, অট্ঠনাগসহস্সপৰিৱাৰিতো ৱিয ছদ্দন্তো নাগৰাজা, নৱুতিহংসসহস্সপৰিৱাৰিতো ৱিয ধতৰট্ঠো হংসৰাজা, সেনঙ্গপৰিৱাৰিতো ৱিয চক্কৱত্তিৰাজা, মৰুগণপৰিৱাৰিতো ৱিয সক্কো দেৱৰাজা, ব্ৰহ্মগণপৰিৱাৰিতো ৱিয হাৰিতমহাব্ৰহ্মা, তাৰাগণপৰিৱাৰিতো ৱিয পুণ্ণচন্দো, অনুপমেন বুদ্ধৱেসেন অপৰিমাণেন বুদ্ধৱিলাসেন পাটলিগামিনং মগ্গং পটিপজ্জি.

অথস্স পুৰত্থিমকাযতো সুৱণ্ণৱণ্ণা ঘনবুদ্ধৰস্মিযো উট্ঠহিত্ৱা অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসুং, তথা পচ্ছিমকাযতো দক্খিণপস্সতো ৱামপস্সতো সুৱণ্ণৱণ্ণা ঘনবুদ্ধৰস্মিযো উট্ঠহিত্ৱা অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসুং, উপৰিকেসন্ততো পট্ঠায সব্বকেসাৱট্টেহি মোৰগীৱৰাজৱণ্ণা অসিতা ঘনবুদ্ধৰস্মিযো উট্ঠহিত্ৱা গগনতলে অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসুং, হেট্ঠাপাদতলেহি পৱাড়ৱণ্ণা ৰস্মিযো উট্ঠহিত্ৱা ঘনপথৱিযং অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসুং, দন্ততো অক্খীনং সেতট্ঠানতো, নখানং মংসৱিমুত্তট্ঠানতো ওদাতা ঘনবুদ্ধৰস্মিযো উট্ঠহিত্ৱা অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসুং, ৰত্তপীতৱণ্ণানং সম্ভিন্নট্ঠানতো মঞ্জেট্ঠৱণ্ণা ৰস্মিযো উট্ঠহিত্ৱা অসীতিহত্থট্ঠানং অগ্গহেসুং, সব্বত্থকমেৱ পভস্সৰা ৰস্মিযো উট্ঠহিংসু. এৱং সমন্তা অসীতিহত্থট্ঠানং ছব্বণ্ণা বুদ্ধৰস্মিযো ৱিজ্জোতমানা ৱিপ্ফন্দমানা ৱিধাৱমানা কঞ্চনদণ্ডদীপিকাদীহি নিচ্ছৰিত্ৱা আকাসং পক্খন্দমানা মহাপদীপজালা ৱিয, চাতুদ্দীপিকমহামেঘতো নিক্খন্তৱিজ্জুলতা ৱিয চ দিসোদিসং পক্খন্দিংসু. যাহি সব্বে দিসাভাগা সুৱণ্ণচম্পকপুপ্ফেহি ৱিকিৰিযমানা ৱিয, সুৱণ্ণঘটতো সুৱণ্ণৰসধাৰাহি আসিঞ্চিযমানা ৱিয, পসাৰিতসুৱণ্ণপটপৰিক্খিত্তা ৱিয, ৱেৰম্ভৱাতেন সমুদ্ধতকিংসুককণিকাৰকোৱিড়াৰপুপ্ফচুণ্ণসমোকিণ্ণা ৱিয, চীনপিট্ঠচুণ্ণসম্পৰিৰঞ্জিতা ৱিয চ ৱিৰোচিংসু.

ভগৱতোপি অসীতিঅনুব্যঞ্জনব্যামপ্পভাপৰিক্খেপসমুজ্জলং দ্ৱত্তিংসমহাপুৰিসলক্খণপ্পটিমণ্ডিতং সৰীৰং অব্ভমহিকাদিউপক্কিলেসৱিমুত্তং সমুজ্জলন্ততাৰকাৱভাসিতং ৱিয, গগনতলং ৱিকসিতং ৱিয পদুমৱনং, সব্বপালিফুল্লো ৱিয যোজনসতিকো পাৰিচ্ছত্তকো, পটিপাটিযা ঠপিতানং দ্ৱত্তিংসসূৰিযানং দ্ৱত্তিংসচন্দিমানং দ্ৱত্তিংসচক্কৱত্তীনং দ্ৱত্তিংসদেৱৰাজানং দ্ৱত্তিংসমহাব্ৰহ্মানং সিৰিযা সিৰিং অভিভৱমানং ৱিয ৱিৰোচিত্থ, যথা তং দসহি পাৰমীহি দসহি উপপাৰমীহি দসহি পৰমত্থপাৰমীহীতি সম্মদেৱ পৰিপূৰিতাহি সমতিংসপাৰমিতাহি অলঙ্কতং কপ্পসতসহস্সাধিকানি চত্তাৰি অসঙ্খ্যেয্যানি দিন্নেন দানেন ৰক্খিতেন সীলেন কতেন কল্যাণকম্মেন একস্মিং অত্তভাৱে সমোসৰিত্ৱা ৱিপাকং দাতুং ওকাসং অলভমানেন সম্বাধপ্পত্তং ৱিয নিব্বত্তিতং নাৱাসহস্সভণ্ডং একং নাৱং আৰোপনকালো ৱিয, সকটসহস্সভণ্ডং একং সকটং আৰোপনকালো ৱিয, পঞ্চৱীসতিযা গঙ্গানং সম্ভিন্নমুখদ্ৱাৰে একতো ৰাসিভূতকালো ৱিয অহোসি.

ইমায বুদ্ধসিৰিযা ওভাসমানস্সপি ভগৱতো পুৰতো অনেকানি দণ্ডদীপিকাসহস্সানি উক্খিপিংসু. তথা পচ্ছতো ৱামপস্সে দক্খিণপস্সে জাতিকুসুমচম্পকৱনমালিকাৰত্তুপ্পলনীলুপ্পলবকুলসিন্দুৱাৰাদিপুপ্ফানি চেৱ নীলপীতাদিৱণ্ণসুগন্ধচুণ্ণানি চ চাতুদ্দীপিকমহামেঘৱিস্সট্ঠা সলিলৱুট্ঠিযো ৱিয ৱিপ্পকিৰিংসু. পঞ্চঙ্গিকতূৰিযনিগ্ঘোসা চ বুদ্ধধম্মসঙ্ঘগুণাসংযুত্তা থুতিঘোসা চ সব্বা দিসা পূৰযমানা মুখসম্ভাসা ৱিয অহেসুং. দেৱসুপণ্ণনাগযক্খগন্ধব্বমনুস্সানং অক্খীনি অমতপানং ৱিয লভিংসু. ইমস্মিং পন ঠানে ঠত্ৱা পদসহস্সেহি গমনৱণ্ণনং ৱত্তুং ৱট্টতি. তত্ৰিযং মুখমত্তং –

‘‘এৱং সব্বঙ্গসম্পন্নো, কম্পযন্তো ৱসুন্ধৰং;

অহেঠযন্তো পাণানি, যাতি লোকৱিনাযকো.

‘‘দক্খিণং পঠমং পাদং, উদ্ধৰন্তো নৰাসভো;

গচ্ছন্তো সিৰিসম্পন্নো, সোভতে দ্ৱিপদুত্তমো.

‘‘গচ্ছতো বুদ্ধসেট্ঠস্স, হেট্ঠা পাদতলং মুদু;

সমং সম্ফুসতে ভূমিং, ৰজসানুপলিম্পতি.

‘‘নিন্নং ঠানং উন্নমতি, গচ্ছন্তে লোকনাযকে;

উন্নতঞ্চ সমং হোতি, পথৱী চ অচেতনা.

‘‘পাসাণা সক্খৰা চেৱ, কথলা খাণুকণ্টকা;

সব্বে মগ্গা ৱিৱজ্জন্তি, গচ্ছন্তে লোকনাযকে.

‘‘নাতিদূৰে উদ্ধৰতি, নচ্চাসন্নে চ নিক্খিপং;

অঘট্টযন্তো নিয্যাতি, উভো জাণূ চ গোপ্ফকে.

‘‘নাতিসীঘং পক্কমতি, সম্পন্নচৰণো মুনি;

ন চাপি সণিকং যাতি, গচ্ছমানো সমাহিতো.

‘‘উদ্ধং অধো চ তিৰিযং, দিসঞ্চ ৱিদিসং তথা;

ন পেক্খমানো সো যাতি, যুগমত্তংৱপেক্খতি.

‘‘নাগৱিক্কন্তচাৰো সো, গমনে সোভতে জিনো;

চাৰুং গচ্ছতি লোকগ্গো, হাসযন্তো সদেৱকে.

‘‘উসভৰাজাৱ সোভন্তো, চাৰুচাৰীৱ কেসৰী;

তোসযন্তো বহূ সত্তে, গামং সেট্ঠো উপাগমী’’তি. –

ৱণ্ণকালো নাম কিৰেস. এৱংৱিধেসু কালেসু ভগৱতো সৰীৰৱণ্ণে ৱা গুণৱণ্ণে ৱা ধম্মকথিকস্স থামোযেৱ পমাণং, চুণ্ণিযপদেহি গাথাবন্ধেহি যত্তকং সক্কোতি, তত্তকং ৱত্তব্বং. ‘‘দুক্কথিত’’ন্তি ৱা ‘‘অতিত্থেন পক্খন্দো’’তি ৱা ন ৱত্তব্বো. অপৰিমাণৱণ্ণা হি বুদ্ধা ভগৱন্তো, তেসং বুদ্ধাপি অনৱসেসতো ৱণ্ণং ৱত্তুং অসমত্থা. সকলম্পি হি কপ্পং ৱণ্ণেন্তা পৰিযোসাপেতুং ন সক্কোন্তি, পগেৱ ইতৰা পজাতি. ইমিনা সিৰিৱিলাসেন অলঙ্কতপ্পটিযত্তং পাটলিগামং পাৱিসি, পৱিসিত্ৱা ভগৱা পসন্নচিত্তেন জনেন পুপ্ফগন্ধধূমৱাসচুণ্ণাদীহি পূজিযমানো আৱসথাগাৰং পাৱিসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো ভগৱা নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায সদ্ধিং ভিক্খুসঙ্ঘেন যেন আৱসথাগাৰং তেনুপসঙ্কমী’’তি.

পাদে পক্খালেত্ৱাতি যদিপি ভগৱতো পাদে ৰজোজল্লং ন উপলিম্পতি, তেসং পন উপাসকানং কুসলাভিৱুদ্ধিং আকঙ্খন্তো পৰেসং দিট্ঠানুগতিং আপজ্জনত্থঞ্চ ভগৱা পাদে পক্খালেতি. অপিচ উপাদিন্নকসৰীৰং নাম সীতং কাতব্বম্পি হোতীতি এতদত্থম্পি ভগৱা ন্হানপাদধোৱনাদীনি কৰোতিযেৱ. ভগৱন্তংযেৱ পুৰক্খত্ৱাতি ভগৱন্তং পুৰতো কত্ৱা. তত্থ ভগৱা ভিক্খূনঞ্চেৱ উপাসকানঞ্চ মজ্ঝে নিসিন্নো গন্ধোদকেন ন্হাপেত্ৱা দুকূলচুম্বটকেন ৱোদকং কত্ৱা জাতিহিঙ্গুলকেন মজ্জিত্ৱা ৰত্তকম্বলেন পলিৱেঠেত্ৱা পীঠে ঠপিতা ৰত্তসুৱণ্ণঘনপটিমা ৱিয অতিৱিৰোচিত্থ.

অযং পনেত্থ পোৰাণানং ৱণ্ণভণনমগ্গো –

‘‘গন্ত্ৱান মণ্ডলমাড়ং, নাগৱিক্কন্তচাৰণো;

ওভাসযন্তো লোকগ্গো, নিসীদি ৱৰমাসনে.

‘‘তহিং নিসিন্নো নৰদম্মসাৰথি,

দেৱাতিদেৱো সতপুঞ্ঞলক্খণো;

বুদ্ধাসনে মজ্ঝগতো ৱিৰোচতি,

সুৱণ্ণনিক্খং ৱিয পণ্ডুকম্বলে.

‘‘নেক্খং জম্বোনদস্সেৱ, নিক্খিত্তং পণ্ডুকম্বলে;

ৱিৰোচতি ৱীতমলো, মণিৱেৰোচনো যথা.

‘‘মহাসালোৱ সম্ফুল্লো, মেৰুৰাজাৱলঙ্কতো;

সুৱণ্ণযূপসঙ্কাসো, পদুমো কোকনদো যথা.

‘‘জলন্তো দীপৰুক্খোৱ, পব্বতগ্গে যথা সিখী;

দেৱানং পাৰিছত্তোৱ, সব্বফুল্লো ৱিৰোচতী’’তি.

পাটলিগামিযে উপাসকে আমন্তেসীতি যস্মা তেসু উপাসকেসু বহূ জনা সীলেসু পতিট্ঠিতা, তস্মা পঠমং তাৱ সীলৱিপত্তিযা আদীনৱং পকাসেত্ৱা পচ্ছা সীলসম্পদায আনিসংসং দস্সেতুং, ‘‘পঞ্চিমে গহপতযো’’তিআদিনা ধম্মদেসনত্থং আমন্তেসি.

তত্থ দুস্সীলোতি নিস্সীলো. সীলৱিপন্নোতি ৱিপন্নসীলো ভিন্নসংৱৰো. এত্থ চ ‘‘দুস্সীলো’’তি পদেন পুগ্গলস্স সীলাভাৱো ৱুত্তো. সো পনস্স সীলাভাৱো দুৱিধো অসমাদানেন ৱা সমাদিন্নস্স ভেদেন ৱাতি. তেসু পুৰিমো ন তথা সাৱজ্জো, যথা দুতিযো সাৱজ্জতৰো. যথাধিপ্পেতাদীনৱনিমিত্তং সীলাভাৱং পুগ্গলাধিট্ঠানায দেসনায দস্সেতুং, ‘‘সীলৱিপন্নো’’তি ৱুত্তং. তেন ‘‘দুস্সীলো’’তি পদস্স অত্থং দস্সেতি. পমাদাধিকৰণন্তি পমাদকাৰণা. ইদঞ্চ সুত্তং গহট্ঠানং ৱসেন আগতং, পব্বজিতানম্পি পন লব্ভতেৱ. গহট্ঠো হি যেন সিপ্পট্ঠানেন জীৱিকং কপ্পেতি যদি কসিযা যদি ৱাণিজ্জায যদি গোৰক্খেন, পাণাতিপাতাদিৱসেন পমত্তো তং তং যথাকালং সম্পাদেতুং ন সক্কোতি, অথস্স কম্মং ৱিনস্সতি. মাঘাতকালে পন পাণাতিপাতাদীনি কৰোন্তো দণ্ডৱসেন মহতিং ভোগজানিং নিগচ্ছতি. পব্বজিতো দুস্সীলো পমাদকাৰণা সীলতো বুদ্ধৱচনতো ঝানতো সত্তঅৰিযধনতো চ জানিং নিগচ্ছতি.

পাপকো কিত্তিসদ্দোতি গহট্ঠস্স ‘‘অসুকো অমুককুলে জাতো দুস্সীলো পাপধম্মো পৰিচ্চত্তইধলোকপৰলোকো সলাকভত্তমত্তম্পি ন দেতী’’তি পৰিসমজ্ঝে পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি. পব্বজিতস্স ‘‘অসুকো নাম থেৰো সত্থু সাসনে পব্বজিত্ৱা নাসক্খি সীলানি ৰক্খিতুং, ন বুদ্ধৱচনং গহেতুং, ৱেজ্জকম্মাদীহি জীৱতি, ছহি অগাৰৱেহি সমন্নাগতো’’তি এৱং পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি.

অৱিসাৰদোতি গহট্ঠো তাৱ অৱস্সং বহূনং সন্নিপাতট্ঠানে ‘‘কোচি মম কম্মং জানিস্সতি, অথ মং নিন্দিস্সতি, ৰাজকুলস্স ৱা দস্সেস্সতী’’তি সভযো উপসঙ্কমতি, মঙ্কুভূতো পত্তক্খন্ধো অধোমুখো নিসীদতি, ৱিসাৰদো হুত্ৱা কথেতুং ন সক্কোতি. পব্বজিতোপি বহুভিক্খুসঙ্ঘে সন্নিপতিতে ‘‘অৱস্সং কোচি মম কম্মং জানিস্সতি, অথ মে উপোসথম্পি পৱাৰণম্পি ঠপেত্ৱা সামঞ্ঞতো চাৱেত্ৱা নিক্কড্ঢিস্সতী’’তি সভযো উপসঙ্কমতি, ৱিসাৰদো হুত্ৱা কথেতুং ন সক্কোতি. একচ্চো পন দুস্সীলোপি সমানো সুসীলো ৱিয চৰতি, সোপি অজ্ঝাসযেন মঙ্কু হোতিযেৱ.

সম্মূড়্হো কালং কৰোতীতি দুস্সীলস্স হি মৰণমঞ্চে নিপন্নস্স দুস্সীলকম্মানি সমাদায পৱত্তিতট্ঠানানি আপাথং আগচ্ছন্তি. সো উম্মীলেত্ৱা ইধলোকং, নিমীলেত্ৱা পৰলোকং পস্সতি. তস্স চত্তাৰো অপাযা কম্মানুৰূপং উপট্ঠহন্তি, সত্তিসতেন পহৰিযমানো ৱিয অগ্গিজালাভিঘাতেন ঝাযমানো ৱিয চ হোতি. সো ‘‘ৱাৰেথ, ৱাৰেথা’’তি ৱিৰৱন্তোৱ মৰতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘সম্মূড়্হো কালং কৰোতী’’তি.

কাযস্স ভেদাতি উপাদিন্নক্খন্ধপৰিচ্চাগা. পৰং মৰণাতি তদনন্তৰং অভিনিব্বত্তক্খন্ধগ্গহণা. অথ ৱা কাযস্স ভেদাতি জীৱিতিন্দ্ৰিযস্স উপচ্ছেদা. পৰং মৰণাতি চুতিতো উদ্ধং. অপাযন্তিআদি সব্বং নিৰযৱেৱচনং. নিৰযো হি সগ্গমোক্খহেতুভূতা পুঞ্ঞসঙ্খাতা অযা অপেতত্তা, সুখানং ৱা অযস্স, আগমনস্স ৱা অভাৱা অপাযো. দুক্খস্স গতি পটিসৰণন্তি দুগ্গতি, দোসবহুলতায ৱা দুট্ঠেন কম্মুনা নিব্বত্তা গতীতি দুগ্গতি. ৱিৱসা নিপতন্তি এত্থ দুক্কতকাৰিনোতি ৱিনিপাতো, ৱিনস্সন্তা ৱা এত্থ নিপতন্তি সম্ভিজ্জমানঙ্গপচ্চঙ্গাতি ৱিনিপাতো. নত্থি এত্থ অস্সাদসঞ্ঞিতো অযোতি নিৰযো.

অথ ৱা অপাযগ্গহণেন তিৰচ্ছানযোনিং দীপেতি. তিৰচ্ছানযোনি হি অপাযো সুগতিতো অপেতত্তা, ন দুগ্গতি মহেসক্খানং নাগৰাজাদীনং সম্ভৱতো. দুগ্গতিগ্গহণেন পেত্তিৱিসযং দীপেতি. সো হি অপাযো চেৱ দুগ্গতি চ সুগতিতো অপেতত্তা, দুক্খস্স চ গতিভূতত্তা, ন তু ৱিনিপাতো অসুৰসদিসং অৱিনিপতিতত্তা পেতমহিদ্ধিকানম্পি ৱিজ্জমানত্তা. ৱিনিপাতগ্গহণেন অসুৰকাযং দীপেতি. সো হি যথাৱুত্তেনট্ঠেন ‘‘অপাযো’’ চেৱ ‘‘দুগ্গতি’’ চ সব্বসম্পত্তিসমুস্সযেহি ৱিনিপতিতত্তা ‘‘ৱিনিপাতো’’তি চ ৱুচ্চতি. নিৰযগ্গহণেন অৱীচিআদিকং অনেকপ্পকাৰং নিৰযমেৱ দীপেতি. উপপজ্জতীতি নিব্বত্ততি.

আনিসংসকথা ৱুত্তৱিপৰিযাযেন ৱেদিতব্বা. অযং পন ৱিসেসো – সীলৱাতি সমাদানৱসেন সীলৱা. সীলসম্পন্নোতি পৰিসুদ্ধং পৰিপুণ্ণঞ্চ কত্ৱা সীলস্স সমাদানেন সীলসম্পন্নো. ভোগক্খন্ধন্তি ভোগৰাসিং. সুগতিং সগ্গং লোকন্তি এত্থ সুগতিগ্গহণেন মনুস্সগতিপি সঙ্গয্হতি, সগ্গগ্গহণেন দেৱগতি এৱ. তত্থ সুন্দৰা গতি সুগতি, ৰূপাদীহি ৱিসযেহি সুট্ঠু অগ্গোতি সগ্গো, সো সব্বোপি লুজ্জনপলুজ্জনট্ঠেন লোকোতি.

পাটলিগামিযে উপাসকে বহুদেৱ ৰত্তিং ধম্মিযা কথাযাতি অঞ্ঞাযপি পাড়িমুত্তায ধম্মকথায চেৱ আৱসথানুমোদনকথায চ. তদা হি ভগৱা যস্মা অজাতসত্তুনা তত্থ পাটলিপুত্তনগৰং মাপেন্তেন অঞ্ঞেসু গামনিগমজনপদৰাজধানীসু যে সীলাচাৰসম্পন্না কুটুম্বিকা, তে আনেত্ৱা ধনধঞ্ঞঘৰৱত্থুখেত্তৱত্থাদীনি চেৱ পৰিহাৰঞ্চ দাপেত্ৱা নিৱেসিযন্তি. তস্মা পাটলিগামিযা উপাসকা আনিসংসদস্সাৱিতায ৱিসেসতো সীলগৰুকা সব্বগুণানঞ্চ সীলস্স অধিট্ঠানভাৱতো তেসং পঠমং সীলানিসংসে পকাসেত্ৱা ততো পৰং আকাসগঙ্গং ওতাৰেন্তো ৱিয, পথৱোজং আকড্ঢন্তো ৱিয, মহাজম্বুং মত্থকে গহেত্ৱা চালেন্তো ৱিয, যোজনিকমধুকণ্ডং চক্কযন্তেন পীড়েত্ৱা মধুৰসং পাযমানো ৱিয পাটলিগামিকানং উপাসকানং হিতসুখাৱহং পকিণ্ণককথং কথেন্তো ‘‘আৱাসদানং নামেতং গহপতযো মহন্তং পুঞ্ঞং, তুম্হাকং আৱাসো মযা পৰিভুত্তো, ভিক্খুসঙ্ঘেন চ পৰিভুত্তো, মযা চ ভিক্খুসঙ্ঘেন চ পৰিভুত্তে পন ধম্মৰতনেনপি পৰিভুত্তোযেৱ হোতি. এৱং তীহি ৰতনেহি পৰিভুত্তে অপৰিমেয্যো চ ৱিপাকো, অপিচ আৱাসদানস্মিং দিন্নে সব্বদানং দিন্নমেৱ হোতি, ভূমট্ঠকপণ্ণসালায ৱা সাখামণ্ডপস্স ৱা সঙ্ঘং উদ্দিস্স কতস্স আনিসংসো পৰিচ্ছিন্দিতুং ন সক্কা. আৱাসদানানুভাৱেন হি ভৱে নিব্বত্তমানস্সপি সম্পীড়িতগব্ভৱাসো নাম ন হোতি, দ্ৱাদসহত্থো ওৱৰকো ৱিযস্স মাতুকুচ্ছি অসম্বাধোৱ হোতী’’তি এৱং নানানযেহি ৱিচিত্তং বহুং ধম্মকথং কথেত্ৱা –

‘‘সীতং উণ্হং পটিহন্তি, ততো ৱাড়মিগানি চ;

সৰীসপে চ মকসে, সিসিৰে চাপি ৱুট্ঠিযো.

‘‘ততো ৱাতাতপো ঘোৰো, সঞ্জাতো পটিহঞ্ঞতি;

লেণত্থঞ্চ সুখত্থঞ্চ, ঝাযিতুঞ্চ ৱিপস্সিতুং.

‘‘ৱিহাৰদানং সঙ্ঘস্স, অগ্গং বুদ্ধেন ৱণ্ণিতং;

তস্মা হি পণ্ডিতো পোসো, সম্পস্সং অত্থমত্তনো.

‘‘ৱিহাৰে কাৰযে ৰম্মে, ৱাসযেত্থ বহুস্সুতে;

তেসং অন্নঞ্চ পানঞ্চ, ৱত্থসেনাসনানি চ.

‘‘দদেয্য উজুভূতেসু, ৱিপ্পসন্নেন চেতসা;

তে তস্স ধম্মং দেসেন্তি, সব্বদুক্খাপনূদনং;

যং সো ধম্মং ইধঞ্ঞায, পৰিনিব্বাতি অনাসৱো’’তি. (চূড়ৱ. ২৯৫) –

এৱং অযম্পি আৱাসদানে আনিসংসোতি বহুদেৱ ৰত্তিং অতিৰেকতৰং দিযড্ঢযামং আৱাসদানানিসংসকথং কথেসি. তত্থ ইমা গাথা তাৱ সঙ্গহং আৰুড়্হা, পকিণ্ণকধম্মদেসনা পন সঙ্গহং নাৰোহতি. সন্দস্সেত্ৱাতিআদীনি ৱুত্তত্থানেৱ.

অভিক্কন্তাতি অতিক্কন্তা দ্ৱে যামা গতা. যস্স দানি কালং মঞ্ঞথাতি যস্স গমনস্স তুম্হে কালং মঞ্ঞথ, গমনকালো তুম্হাকং, গচ্ছথাতি ৱুত্তং হোতি. কস্মা পন ভগৱা তে উয্যোজেসীতি? অনুকম্পায. তিযামৰত্তিঞ্হি তত্থ নিসীদিত্ৱা ৱীতিনামেন্তানং তেসং সৰীৰে আবাধো উপ্পজ্জেয্যাতি, ভিক্খুসঙ্ঘেপি চ ৱিপ্পভাতসযননিসজ্জায ওকাসো লদ্ধুং ৱট্টতি, ইতি উভযানুকম্পায উয্যোজেসীতি. সুঞ্ঞাগাৰন্তি পাটিযেক্কং সুঞ্ঞাগাৰং নাম তত্থ নত্থি. তেন কিৰ গহপতযো তস্সেৱ আৱসথাগাৰস্স একপস্সে পটসাণিযা পৰিক্খিপাপেত্ৱা কপ্পিযমঞ্চং পঞ্ঞাপেত্ৱা তত্থ কপ্পিযপচ্চত্থৰণং অত্থৰিত্ৱা উপৰি সুৱণ্ণৰজততাৰকাগন্ধমালাদিপটিমণ্ডিতং ৱিতানং বন্ধিত্ৱা তেলপ্পদীপং আৰোপেসুং ‘‘অপ্পেৱ নাম সত্থা ধম্মাসনতো ৱুট্ঠায থোকং ৱিস্সমিতুকামো ইধ নিপজ্জেয্য, এৱং নো ইদং আৱসথাগাৰং ভগৱতা চতূহি ইৰিযাপথেহি পৰিভুত্তং দীঘৰত্তং হিতায সুখায ভৱিস্সতী’’তি. সত্থাপি তদেৱ সন্ধায তত্থ সঙ্ঘাটিং পঞ্ঞাপেত্ৱা সীহসেয্যং কপ্পেসি. তং সন্ধায ৱুত্তং ‘‘সুঞ্ঞাগাৰং পাৱিসী’’তি. তত্থ পাদধোৱনট্ঠানতো পট্ঠায যাৱ ধম্মাসনা অগমাসি, এত্তকে ঠানে গমনং নিপ্ফন্নং. ধম্মাসনং পত্ৱা থোকং অট্ঠাসি, ইদং তত্থ ঠানং. ভগৱা দ্ৱে যামে ধম্মাসনে নিসীদি, এত্তকে ঠানে নিসজ্জা নিপ্ফন্না. উপাসকে উয্যোজেত্ৱা ধম্মাসনতো ওৰুয্হ যথাৱুত্তে ঠানে সীহসেয্যং কপ্পেসি. এৱং তং ঠানং ভগৱতা চতূহি ইৰিযাপথেহি পৰিভুত্তং অহোসীতি.

সুনিধৱস্সকাৰাতি সুনিধো চ ৱস্সকাৰো চ দ্ৱে ব্ৰাহ্মণা. মগধমহামত্তাতি মগধৰঞ্ঞো মহাঅমচ্চা, মগধৰট্ঠে ৱা মহামত্তা মহতিযা ইস্সৰিযমত্তায সমন্নাগতাতি মহামত্তা. পাটলিগামে নগৰং মাপেন্তীতি পাটলিগামসঙ্খাতে ভূমিপদেসে নগৰং মাপেন্তি. ৱজ্জীনং পটিবাহাযাতি লিচ্ছৱিৰাজূনং আযমুখপ্পচ্ছিন্দনত্থং. সহস্সসহস্সেৱাতি একেকৱগ্গৱসেন সহস্সং সহস্সং হুত্ৱা. ৱত্থূনীতি ঘৰৱত্থূনি. চিত্তানি নমন্তি নিৱেসনানি মাপেতুন্তি ৰঞ্ঞো ৰাজমহামত্তানঞ্চ নিৱেসনানি মাপেতুং ৱত্থুৱিজ্জাপাঠকানং চিত্তানি নমন্তি. তে কিৰ অত্তনো সিপ্পানুভাৱেন হেট্ঠাপথৱিযং তিংসহত্থমত্তে ঠানে ‘‘ইধ নাগগ্গাহো, ইধ যক্খগ্গাহো, ইধ ভূতগ্গাহো, ইধ পাসাণো ৱা খাণুকো ৱা অত্থী’’তি জানন্তি. তে তদা সিপ্পং জপ্পেত্ৱা দেৱতাহি সদ্ধিং সম্মন্তযমানা ৱিয মাপেন্তি.

অথ ৱা নেসং সৰীৰে দেৱতা অধিমুচ্চিত্ৱা তত্থ তত্থ নিৱেসনানি মাপেতুং চিত্তং নামেন্তি. তা চতূসু কোণেসু খাণুকে কোট্টেত্ৱা ৱত্থুম্হি গহিতমত্তে পটিৱিগচ্ছন্তি. সদ্ধকুলানং সদ্ধা দেৱতা তথা কৰোন্তি, অস্সদ্ধকুলানং অস্সদ্ধা দেৱতা. কিংকাৰণা? সদ্ধানঞ্হি এৱং হোতি ‘‘ইধ মনুস্সা নিৱেসনং মাপেন্তা পঠমং ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৱা মঙ্গলং ৱদাপেস্সন্তি, অথ মযং সীলৱন্তানং দস্সনং ধম্মকথং পঞ্হৱিস্সজ্জনং অনুমোদনং সোতুং লভিস্সাম, মনুস্সা চ দানং দত্ৱা অম্হাকং পত্তিং দস্সন্তী’’তি. অস্সদ্ধা দেৱতাপি ‘‘অত্তনো ইচ্ছানুৰূপং তেসং পটিপত্তিং পস্সিতুং, কথঞ্চ সোতুং লভিস্সামা’’তি তথা কৰোন্তি.

তাৱতিংসেহীতি যথা হি একস্মিং কুলে একং পণ্ডিতমনুস্সং, একস্মিঞ্চ ৱিহাৰে একং বহুস্সুতং ভিক্খুং উপাদায ‘‘অসুককুলে মনুস্সা পণ্ডিতা, অসুকৱিহাৰে ভিক্খূ বহুস্সুতা’’তি সদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, এৱমেৱ সক্কং দেৱৰাজানং, ৱিস্সকম্মঞ্চ দেৱপুত্তং উপাদায ‘‘তাৱতিংসা পণ্ডিতা’’তি সদ্দো অব্ভুগ্গতো. তেনাহ ‘‘তাৱতিংসেহী’’তি. সেয্যথাপীতিআদিনা দেৱেহি তাৱতিংসেহি সদ্ধিং মন্তেত্ৱা ৱিয সুনিধৱস্সকাৰা নগৰং মাপেন্তীতি দস্সেতি.

যাৱতা, আনন্দ, অৰিযং আযতনন্তি যত্তকং অৰিযমনুস্সানং ওসৰণট্ঠানং নাম অত্থি. যাৱতা ৱণিপ্পথোতি যত্তকং ৱাণিজানং আহটভণ্ডস্স ৰাসিৱসেন কযৱিক্কযট্ঠানং নাম, ৱাণিজানং ৱসনট্ঠানং ৱা অত্থি. ইদং অগ্গনগৰন্তি তেসং অৰিযাযতনৱণিপ্পথানং ইদং নগৰং অগ্গং ভৱিস্সতি জেট্ঠকং পামোক্খং. পুটভেদনন্তি ভণ্ডপুটভেদনট্ঠানং, ভণ্ডভণ্ডিকানং মোচনট্ঠানন্তি ৱুত্তং হোতি. সকলজম্বুদীপে অলদ্ধভণ্ডম্পি হি ইধেৱ লভিস্সন্তি, অঞ্ঞত্থ ৱিক্কযং অগচ্ছন্তাপি ইধেৱ ৱিক্কযং গচ্ছিস্সন্তি, তস্মা ইধেৱ পুটং ভিন্দিস্সন্তীতি অত্থো. আযানম্পি হি চতূসু দ্ৱাৰেসু চত্তাৰি, সভাযং একন্তি এৱং দিৱসে দিৱসে পঞ্চসতসহস্সানি তত্থ উট্ঠহিস্সন্তি. তানি সভাৱানি আযানীতি দস্সেতি.

অগ্গিতো ৱাতিআদীসু সমুচ্চযত্থো ৱাসদ্দো, অগ্গিনা চ উদকেন চ মিথুভেদেন চ নস্সিস্সতীতি অত্থো. তস্স হি একো কোট্ঠাসো অগ্গিনা নস্সিস্সতি, নিব্বাপেতুং ন সক্খিস্সন্তি, একং কোট্ঠাসং গঙ্গা গহেত্ৱা গমিস্সতি, একো ইমিনা অকথিতং অমুস্স, অমুনা অকথিতং ইমস্স ৱদন্তানং পিসুণৱাচানং ৱসেন ভিন্নানং মনুস্সানং অঞ্ঞমঞ্ঞভেদেন ৱিনস্সিস্সতি. এৱং ৱত্ৱা ভগৱা পচ্চূসকালে গঙ্গাতীৰং গন্ত্ৱা কতমুখধোৱনো ভিক্খাচাৰৱেলং আগমযমানো নিসীদি.

সুনিধৱস্সকাৰাপি ‘‘অম্হাকং ৰাজা সমণস্স গোতমস্স উপট্ঠাকো, সো অম্হে উপগতে পুচ্ছিস্সতি ‘সত্থা কিৰ পাটলিগামং অগমাসি, কিং তস্স সন্তিকং উপসঙ্কমিত্থ, ন উপসঙ্কমিত্থা’তি. ‘উপসঙ্কমিম্হা’তি চ ৱুত্তে ‘নিমন্তযিত্থ, ন নিমন্তযিত্থা’তি পুচ্ছিস্সতি. ‘ন নিমন্তযিম্হা’তি চ ৱুত্তে অম্হাকং দোসং আৰোপেত্ৱা নিগ্গণ্হিস্সতি, ইদঞ্চাপি মযং অকতট্ঠানে নগৰং মাপেম, সমণস্স খো পন গোতমস্স গতগতট্ঠানে কাড়কণ্ণিসত্তা পটিক্কমন্তি, তং মযং নগৰমঙ্গলং ৱাচাপেস্সামা’’তি চিন্তেত্ৱা সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা নিমন্তযিংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো সুনিধৱস্সকাৰা’’তিআদি.

পুব্বণ্হসমযন্তি পুব্বণ্হে কালে. নিৱাসেত্ৱাতি গামপৱেসননীহাৰেন নিৱাসনং নিৱাসেত্ৱা কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা. পত্তচীৱৰমাদাযাতি চীৱৰং পাৰুপিত্ৱা পত্তং হত্থেন গহেত্ৱা.

সীলৱন্তেত্থাতি সীলৱন্তো এত্থ অত্তনো ৱসনট্ঠানে. সঞ্ঞতেতি কাযৱাচাচিত্তেহি সঞ্ঞতে. তাসং দক্খিণমাদিসেতি সঙ্ঘস্স দিন্নে চত্তাৰো পচ্চযে তাসং ঘৰদেৱতানং আদিসেয্য পত্তিং দদেয্য. পূজিতা পূজযন্তীতি ‘‘ইমে মনুস্সা অম্হাকং ঞাতকাপি ন হোন্তি, এৱম্পি নো পত্তিং দেন্তী’’তি আৰক্খং সুসংৱিহিতং কৰোন্তি সুট্ঠু আৰক্খং কৰোন্তি. মানিতা মানযন্তীতি কালানুকালং বলিকম্মকৰণেন মানিতা ‘‘এতে মনুস্সা অম্হাকং ঞাতকাপি ন হোন্তি, তথাপি চতুপঞ্চছমাসন্তৰং নো বলিকম্মং কৰোন্তী’’তি মানেন্তি উপ্পন্নপৰিস্সযং হৰন্তি. ততো নন্তি ততো তং পণ্ডিতজাতিকং পুৰিসং. ওৰসন্তি উৰে ঠপেত্ৱা ৱড্ঢিতং, যথা মাতা ওৰসং পুত্তং অনুকম্পতি, উপ্পন্নপৰিস্সযহৰণত্থমেৱস্স যথা ৱাযমতি, এৱং অনুকম্পন্তীতি অত্থো. ভদ্ৰানি পস্সতীতি সুন্দৰানি পস্সতি.

অনুমোদিত্ৱাতি তেহি তদা পসুতপুঞ্ঞস্স অনুমোদনৱসেন তেসং ধম্মকথং কত্ৱা. সুনিধৱস্সকাৰাপি ‘‘যা তত্থ দেৱতা আসুং, তাসং দক্খিণমাদিসে’’তি ভগৱতো ৱচনং সুত্ৱা দেৱতানং পত্তিং অদংসু. তং গোতমদ্ৱাৰং নাম অহোসীতি তস্স নগৰস্স যেন দ্ৱাৰেন ভগৱা নিক্খমি, তং গোতমদ্ৱাৰং নাম অহোসি. গঙ্গায পন উত্তৰণত্থং অনোতিণ্ণত্তা গোতমতিত্থং নাম নাহোসি. পূৰাতি পুণ্ণা. সমতিত্তিকাতি তটসমং উদকস্স তিত্তা ভৰিতা. কাকপেয্যাতি তীৰে ঠিতকাকেহি পাতুং সক্কুণেয্যউদকা. দ্ৱীহিপি পদেহি উভতোকূলসমং পৰিপুণ্ণভাৱমেৱ দস্সেতি. উড়ুম্পন্তি পাৰগমনত্থায দাৰূনি সঙ্ঘাটেত্ৱা আণিযো কোট্টেত্ৱা কতং. কুল্লন্তি ৱেড়ুদণ্ডাদিকে ৱল্লিআদীহি বন্ধিত্ৱা কতং.

এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি এতং মহাজনস্স গঙ্গোদকমত্তস্সপি কেৱলং তৰিতুং অসমত্থতং, অত্তনো পন ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ অতিগম্ভীৰৱিত্থতং সংসাৰমহণ্ণৱং তৰিত্ৱা ঠিতভাৱঞ্চ সব্বাকাৰতো ৱিদিত্ৱা তদত্থপৰিদীপনং ইমং উদানং উদানেসি.

তত্থ অণ্ণৱন্তি সব্বন্তিমেন পৰিচ্ছেদেন যোজনমত্তং গম্ভীৰস্স চ ৱিত্থতস্স চ উদকট্ঠানস্সেতং অধিৱচনং. সৰন্তি সৰিত্ৱা গমনতো ইধ নদী অধিপ্পেতা. ইদং ৱুত্তং হোতি – যে গম্ভীৰৱিত্থতং সংসাৰণ্ণৱং তণ্হাসৰিতঞ্চ তৰন্তি, তে অৰিযমগ্গসঙ্খাতং সেতুং কত্ৱান ৱিসজ্জ পল্ললানি অনামসিত্ৱাৱ উদকভৰিতানি নিন্নট্ঠানানি, অযং পন ইদং অপ্পমত্তকং উদকং তৰিতুকামো কুল্লঞ্হি জনো পবন্ধতি কুল্লং বন্ধিতুং আযাসং আপজ্জতি. তিণ্ণা মেধাৱিনো জনাতি অৰিযমগ্গঞাণসঙ্খাতায মেধায সমন্নাগতত্তা মেধাৱিনো বুদ্ধা চ বুদ্ধসাৱকা চ ৱিনা এৱ কুল্লেন তিণ্ণা পৰতীৰে পতিট্ঠিতাতি.

ছট্ঠসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.