৬. ততিযনানাতিত্থিযসুত্তৱণ্ণনা
৫৬. ছট্ঠে সব্বং হেট্ঠা ৱুত্তনযমেৱ. ইমং উদানন্তি এত্থ পন দিট্ঠিতণ্হামানেসু দোসং দিস্ৱা তে দূৰতো ৱজ্জেত্ৱা সঙ্খাৰে যথাভূতং পস্সতো চ তত্থ অনাদীনৱদস্সিতায মিচ্ছাভিনিৱিট্ঠস্স যথাভূতং অপস্সতো চ যথাক্কমং সংসাৰতো অতিৱত্তনানতিৱত্তনদীপকং ইমং উদানং উদানেসীতি অত্থো যোজেতব্বো.
তত্থ অহঙ্কাৰপসুতাযং পজাতি ‘‘সযংকতো অত্তা চ লোকো চা’’তি এৱং ৱুত্তসযংকাৰসঙ্খাতং অহঙ্কাৰং তথাপৱত্তং দিট্ঠিং পসুতা অনুযুত্তা অযং পজা মিচ্ছাভিনিৱিট্ঠো সত্তকাযো. পৰংকাৰূপসংহিতাতি পৰো অঞ্ঞো ইস্সৰাদিকো সব্বং কৰোতীতি এৱং পৱত্তপৰংকাৰদিট্ঠিসন্নিস্সিতা তায উপসংহিতাতি পৰংকাৰূপসংহিতা. এতদেকে নাব্ভঞ্ঞংসূতি এতং দিট্ঠিদ্ৱযং একে সমণব্ৰাহ্মণা তত্থ দোসদস্সিনো হুত্ৱা নানুজানিংসু. কথং? সতি হি সযংকাৰে কামকাৰতো সত্তানং ইট্ঠেনেৱ ভৱিতব্বং, ন অনিট্ঠেন. ন হি কোচি অত্তনো দুক্খং ইচ্ছতি, ভৱতি চ অনিট্ঠং, তস্মা ন সযংকাৰো. পৰংকাৰোপি যদি ইস্সৰহেতুকো, স্ৱাযং ইস্সৰো অত্তত্থং ৱা কৰেয্য পৰত্থং ৱা. তত্থ যদি অত্তত্থং, অত্তনা অকতকিচ্চো সিযা অসিদ্ধস্স সাধনতো. অথ ৱা পৰত্থং সব্বেসং হিতসুখমেৱ নিপ্ফজ্জেয্য, ন অহিতং দুক্খং নিপ্ফজ্জতি, তস্মা ইস্সৰৱসেন ন পৰংকাৰো সিজ্ঝতি. যদি চ ইস্সৰসঙ্খাতং অঞ্ঞনিৰপেক্খং নিচ্চমেককাৰণং পৱত্তিযা সিযা, কম্মেন উপ্পত্তি ন সিযা, সব্বেহেৱ একজ্ঝং উপ্পজ্জিতব্বং কাৰণস্স সন্নিহিতত্তা. অথস্স অঞ্ঞম্পি সহকাৰীকাৰণং ইচ্ছিতং, তঞ্ঞেৱ হেতু, কিং ইস্সৰেন অপৰিনিট্ঠিতসামত্থিযেন পৰিকপ্পিতেন. যথা চ ইস্সৰহেতুকো পৰংকাৰো ন সিজ্ঝতি, এৱং পজাপতিপুৰিসপকতিব্ৰহ্মকালাদিহেতুতোপি ন সিজ্ঝতেৱ তেসম্পি অসিদ্ধত্তা ৱুত্তদোসানতিৱত্তনতো চ. তেন ৱুত্তং ‘‘এতদেকে নাব্ভঞ্ঞংসূ’’তি. যে পন যথাৱুত্তে সযংকাৰপৰংকাৰে নানুজানন্তাপি অধিচ্চসমুপ্পন্নং অত্তানঞ্চ লোকঞ্চ পঞ্ঞপেন্তি, তেপি ন নং সল্লন্তি অদ্দসুং অধিচ্চসমুপ্পন্নন্তিৱাদিনোপি মিচ্ছাভিনিৱেসং অনতিক্কমনতো যথাভূতং অজানন্তানং দিট্ঠিগতং তত্থ তত্থ দুক্খুপ্পাদনতো ৱিজ্ঝনট্ঠেন ‘‘সল্ল’’ন্তি ন পস্সিংসু.
এতঞ্চ সল্লং পটিকচ্চ পস্সতোতি যো পন আৰদ্ধৱিপস্সকো পঞ্চপি উপাদানক্খন্ধে অনিচ্চতো দুক্খতো অনত্ততো সমনুপস্সতি, সো এতঞ্চ তিৱিধং ৱিপৰীতদস্সনং অঞ্ঞঞ্চ সকলং মিচ্ছাভিনিৱেসং তেসঞ্চ নিস্সযভূতে পঞ্চুপাদানক্খন্ধেপি তুজ্জনতো দুৰুদ্ধাৰতো চ ‘‘সল্ল’’ন্তি পটিকচ্চ পুব্বেযেৱ ৱিপস্সনাপঞ্ঞায পস্সতি. এৱং পস্সতো অৰিযমগ্গক্খণে একন্তেনেৱ অহং কৰোমীতি ন তস্স হোতি. যথা চ অত্তনো কাৰকভাৱো তস্স ন উপট্ঠাতি, এৱং পৰো কৰোতীতি ন তস্স হোতি, কেৱলং পন অনিচ্চসঙ্খাতং পটিচ্চসমুপ্পন্নধম্মমত্তমেৱ হোতি. এত্তাৱতা সম্মাপটিপন্নস্স সব্বথাপি দিট্ঠিমানাভাৱোৱ দস্সিতো. তেন চ অৰহত্তপ্পত্তিযা সংসাৰসমতিক্কমো পকাসিতো হোতি.
ইদানি যো দিট্ঠিগতে অল্লীনো, ন সো সংসাৰতো সীসং উক্খিপিতুং সক্কোতি, তং দস্সেতুং ‘‘মানুপেতা’’তি গাথমাহ. তত্থ মানুপেতা অযং পজাতি অযং সব্বাপি দিট্ঠিগতিকসঙ্খাতা পজা সত্তকাযো ‘‘ময্হং দিট্ঠি সুন্দৰা, ময্হং আদানো সুন্দৰো’’তি অত্তনো গাহস্স সংপগ্গহলক্খণেন মানেন উপেতা সমন্নাগতা. মানগন্থা মানৱিনিবদ্ধাতি ততো এৱ তেন অপৰাপৰং উপ্পজ্জমানেন যথা তং দিট্ঠিং ন পটিনিস্সজ্জতি, এৱং অত্তনো সন্তানস্স গন্থিতত্তা ৱিনিবদ্ধত্তা চ মানগন্থা মানৱিনিবদ্ধা. দিট্ঠীসু সাৰম্ভকথা, সংসাৰং নাতিৱত্ততীতি ‘‘ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি অত্তুক্কংসনপৰৱম্ভনৱসেন অত্তনো দিট্ঠাভিনিৱেসেন পৰেসং দিট্ঠীসু সাৰম্ভকথা ৱিৰোধকথা সংসাৰনাযিকানং অৱিজ্জাতণ্হানং অপ্পহানতো সংসাৰং নাতিৱত্ততি, ন অতিক্কমতীতি অত্থো.
ছট্ঠসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.