৩. যসোজসুত্তৱণ্ণনা

২৩. ততিযে যসোজপ্পমুখানীতি এত্থ যসোজোতি তস্স থেৰস্স নামং, তং পুব্বঙ্গমং কত্ৱা পব্বজিতত্তা ৱিচৰণতো চ তানি পঞ্চ ভিক্খুসতানি ‘‘যসোজপ্পমুখানী’’তি ৱুত্তানি.

তেসং অযং পুব্বযোগো – অতীতে কিৰ কস্সপদসবলস্স সাসনে অঞ্ঞতৰো ভিক্খু আৰঞ্ঞকো অৰঞ্ঞে পিট্ঠিপাসাণে কতপণ্ণকুটিযং ৱিহৰতি. তস্মিঞ্চ সমযে পঞ্চসতা চোৰা গামঘাতকাদীনি কত্ৱা চোৰিকায জীৱন্তা চোৰকম্মং কত্ৱা জনপদমনুস্সেহি অনুবদ্ধা পলাযমানা অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা তত্থ কিঞ্চি গহণং ৱা পটিসৰণং ৱা অপস্সন্তা অৱিদূৰে তং ভিক্খুং পাসাণে নিসিন্নং দিস্ৱা ৱন্দিত্ৱা তং পৱত্তিং আচিক্খিত্ৱা ‘‘অম্হাকং, ভন্তে, পটিসৰণং হোথা’’তি যাচিংসু. থেৰো ‘‘তুম্হাকং সীলসদিসং পটিসৰণং নত্থি, সব্বে পঞ্চ সীলানি সমাদিযথা’’তি আহ. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা সীলানি সমাদিযিংসু. থেৰো ‘‘তুম্হে ইদানি সীলেসু পতিট্ঠিতা, অত্তনো জীৱিতং ৱিনাসযন্তেসুপি মা মনং পদোসযিত্থা’’তি ককচূপমৱিধিং (ম. নি. ১.২২২ আদযো) আচিক্খি. তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিংসু. অথ তে জানপদা তং সম্পত্তা ইতো চিতো চ গৱেসন্তা তে চোৰে দিস্ৱা সব্বেৱ জীৱিতা ৱোৰোপেসুং. তে তেসু মনোপদোসমত্তম্পি অকত্ৱা অক্খণ্ডসীলা কালং কত্ৱা কামাৱচৰদেৱেসু নিব্বত্তিংসু. তেসু জেট্ঠচোৰো জেট্ঠদেৱপুত্তো অহোসি, ইতৰে তস্সেৱ পৰিৱাৰা.

তে অপৰাপৰং সংসৰন্তা একং বুদ্ধন্তৰং দেৱলোকে খেপেত্ৱা অম্হাকং ভগৱতো কালে দেৱলোকতো চৱিত্ৱা জেট্ঠদেৱপুত্তো সাৱত্থিনগৰদ্ৱাৰে কেৱট্টগামে পঞ্চসতকুলগামজেট্ঠকস্স কেৱট্টস্স পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তি, যসোজোতিস্স নামং অকংসু. ইতৰেপি অৱসেসকেৱট্টানং পুত্তা হুত্ৱা নিব্বত্তিংসু. তে পুব্বসন্নিৱাসেন সব্বেপি সহাযকা হুত্ৱা সহপংসুকীড়িতং কীড়ন্তা অনুপুব্বেন ৱযপ্পত্তা অহেসুং, যসোজো তেসং অগ্গো অহোসি. তে সব্বেৱ একতো হুত্ৱা জালানি গহেত্ৱা নদিতড়াকাদীসু মচ্ছে বন্ধন্তা ৱিচৰন্তি.

অথেকদিৱসং অচিৰৱতিযা নদিযা জালে খিত্তে সুৱণ্ণৱণ্ণো মচ্ছো অন্তোজালে পাৱিসি. তং দিস্ৱা সব্বেপি কেৱট্টা ‘‘অম্হাকং পুত্তা মচ্ছে বন্ধন্তা সুৱণ্ণৱণ্ণং মচ্ছং বন্ধিংসূ’’তি হট্ঠতুট্ঠা অহেসুং. অথ তে পঞ্চসতাপি সহাযকা মচ্ছং নাৱায পক্খিপিত্ৱা নাৱং উক্খিপিত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেসুং. ৰাজা তং দিস্ৱা ‘‘ভগৱা এতস্স সুৱণ্ণৱণ্ণকাৰণং জানিস্সতী’’তি মচ্ছং গাহাপেত্ৱা ভগৱতো দস্সেসি. সত্থা ‘‘অযং কস্সপসম্মাসম্বুদ্ধস্স সাসনে ওসক্কমানে পব্বজিত্ৱা মিচ্ছা পটিপজ্জন্তো সাসনং ওসক্কাপেত্ৱা নিৰযে নিব্বত্তো একং বুদ্ধন্তৰং নিৰযে পচ্চিত্ৱা ততো চুতো অচিৰৱতিযং মচ্ছো হুত্ৱা নিব্বত্তো’’তি ৱত্ৱা তস্স মাতুভগিনীনঞ্চ নিৰযে নিব্বত্তভাৱং, তস্স ভাতিকত্থেৰস্স পৰিনিব্বুতভাৱঞ্চ তেনেৱ কথাপেত্ৱা ইমিস্সা অট্ঠুপ্পত্তিযা কপিলসুত্তং দেসেসি.

সত্থু দেসনং সুত্ৱা তে পঞ্চসতা কেৱট্টপুত্তা সংৱেগজাতা হুত্ৱা ভগৱতো সন্তিকে পব্বজিত্ৱা, উপসম্পন্না হুত্ৱা ৱিৱেকৱাসং ৱসন্তা ভগৱন্তং দস্সনায আগমংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘তেন খো পন সমযেন যসোজপ্পমুখানি পঞ্চমত্তানি ভিক্খুসতানী’’তিআদি.

তত্থ তেধাতি তে ইধ. নেৱাসিকেহীতি নিবদ্ধৱাসং ৱসমানেহি. পটিসম্মোদমানাতি নেৱাসিকভিক্খূহি ‘‘কচ্চাৱুসো, খমনীয’’ন্তিআদিনা পটিসন্থাৰৱসেন সম্মোদনায কতায ‘‘আমাৱুসো, খমনীয’’ন্তিআদিনা, পুন সম্মোদমানা তেহি সদ্ধিং সমপ্পৱত্তমোদা. সেনাসনানি পঞ্ঞাপযমানাতি আচৰিযুপজ্ঝাযানং অত্তনো চ পাপুণকানি সেনাসনানি পুচ্ছিত্ৱা তেহি নেৱাসিকেহি তেসং ‘‘ইদং তুম্হাকং আচৰিযানং, ইদং তুম্হাকং উপজ্ঝাযানং, ইদং তুম্হাকং পাপুণাতী’’তি সেনাসনানি সংৱিধাপেত্ৱা অত্তনা চ তত্থ গন্ত্ৱা, দ্ৱাৰকৱাটানি ৱিৱৰিত্ৱা, মঞ্চপীঠকটসাৰকাদীনি নীহৰিত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা যথাঠানং ঠপনাদিৱসেন পঞ্ঞাপেন্তা চ.

পত্তচীৱৰানি পটিসামযমানাতি, ‘‘ভন্তে, ইমং মে পত্তং ঠপেথ, ইদং চীৱৰং, ইদং থালকং, ইদং উদকতুম্বং, ইদং মে কত্তৰযট্ঠি’’ন্তি এৱং সমণপৰিক্খাৰং সংগোপযমানা. উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দাতি উদ্ধং গতট্ঠেন উচ্চো সদ্দো যেসন্তে উচ্চাসদ্দা অকাৰস্স আকাৰং কত্ৱা. সমন্ততো পত্থটট্ঠেন মহন্তো সদ্দো যেসন্তে মহাসদ্দা. কেৱট্টা মঞ্ঞে মচ্ছৱিলোপেতি কেৱট্টা ৱিয মচ্ছৱিলুম্পনে. যথা নাম কেৱট্টা উদকে ৱট্টনতো মচ্ছগ্গহণত্থং পৱত্তনতো ‘‘কেৱট্টা’’তি লদ্ধনামা মচ্ছবন্ধা মচ্ছগ্গহণত্থং জলে জালং পক্খিপিত্ৱা ‘‘পৱিট্ঠো ন পৱিট্ঠো, গহিতো ন গহিতো’’তিআদিনা উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা হোন্তি. যথা চ তে মচ্ছপচ্ছিআদীনি ঠপিতট্ঠানে মহাজনে গন্ত্ৱা ‘‘ময্হং একং মচ্ছং দেথ, ময্হং একং মচ্ছফালং দেথ, অমুকস্স দিন্নো মহন্তো, ময্হং খুদ্দকো’’তিআদীনি ৱত্ৱা ৱিলুম্পমানে তেসং পটিসেধনাদিৱসেন উচ্চাসদ্দমহাসদ্দা চ হোন্তি, এৱমেতে ভিক্খূতি দস্সেতি. তেতেতি তে এতে. কিংনূতি কিস্স নু, কিমত্থং নূতি অত্থো. তেমেতি তে ইমে. পণামেমীতি নীহৰামি. ৱোতি তুম্হে. ন ৱো মম সন্তিকে ৱত্থব্বন্তি তুম্হেহি ময্হং সন্তিকে ন ৱসিতব্বং. যে তুম্হে মাদিসস্স বুদ্ধস্স ৱসনট্ঠানং আগন্ত্ৱা এৱং মহাসদ্দং কৰোথ, অত্তনো ধম্মতায ৱসন্তা কিং নাম সাৰুপ্পং কৰিস্সথ, তুম্হাদিসানং মম সন্তিকে ৱসনকিচ্চং নত্থীতি দীপেতি. এৱং পণামিতেসু চ ভগৱতা তেসু একভিক্খুপি ‘‘ভগৱা তুম্হে মহাসদ্দমত্তকেন অম্হে পণামেথা’’তি ৱা অঞ্ঞং ৱা কিঞ্চি পটিৱচনং অৱত্ৱা বুদ্ধগাৰৱেন সব্বে ভগৱতো ৱচনং সম্পটিচ্ছন্তা ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা নিক্খমিংসু. এৱং পন তেসং অহোসি ‘‘মযং সত্থাৰং পস্সিস্সাম, ধম্মং সোস্সাম, সত্থু সন্তিকে ৱসিস্সামাতি আগতা, এৱৰূপস্স পন গৰুনো সত্থু সন্তিকং আগন্ত্ৱা মহাসদ্দং কৰিম্হা, অম্হাকমেৱ দোসোযং, পণামিতম্হা ততো, ন লদ্ধং সত্থু সন্তিকে ৱত্থুং, সমন্তপাসাদিকং সুৱণ্ণৱণ্ণং সৰীৰং ওলোকেতুং, মধুৰস্সৰেন দেসিতং ধম্মং সোতু’’ন্তি. তে বলৱদোমনস্সজাতা হুত্ৱা পক্কমিংসু.

সংসামেত্ৱাতি সুগুত্তং কত্ৱা. ৱজ্জীতি এৱংনামকো জনপদো, ৱজ্জী নাম জানপদিনো ৰাজকুমাৰা, তেসং নিৱাসো একোপি জনপদো ৰুড়্হীৱসেন ‘‘ৱজ্জী’’ত্ৱেৱ ৱুচ্চতি. তেন ৱুত্তং ‘‘ৱজ্জীসূ’’তি. ৱগ্গুমুদাতি এৱংনাম লোকস্স পুঞ্ঞসম্মতা একা নদী. ‘‘ৱগ্গমুদা’’তিপি পাঠো. অত্থকামেনাতি কিঞ্চি পযোজনং অনপেক্খিত্ৱা অত্থমেৱ ইচ্ছন্তেন. হিতেসিনাতি অত্থং ইচ্ছন্তেন, ‘‘কিন্তি মে সাৱকা ৱট্টদুক্খা পৰিমুচ্চেয্যু’’ন্তি তস্স অত্থসঙ্খাতস্স অত্থস্স ৱা হেতুভূতস্স হিতস্স এসনসীলেন. ততো এৱ অত্তনো সৰীৰখেদং অগণেত্ৱা দূৰেপি ৱেনেয্যসন্তিকং গন্ত্ৱা অনুকম্পনতো অনুকম্পকেন. তমেৱ অনুকম্পং উপাদায মযং পণামিতা, ন অত্তনো ৱেয্যাৱচ্চাদিপচ্চাসীসায. যস্মা ধম্মগৰুনো বুদ্ধা ভগৱন্তো সম্মাপটিপত্তিযাৱ পূজেতব্বা, যে উচ্চাসদ্দকৰণমত্তেপি পণামেন্তি, তস্মা হন্দ মযং, আৱুসো, তথা ৱিহাৰং কপ্পেম সব্বত্থ সতিসম্পজঞ্ঞযোগেন অপণ্ণকপ্পটিপদং পূৰেন্তা যথাগহিতকম্মট্ঠানং মত্থকং পাপেন্তা চতুইৰিযাপথৱিহাৰং কপ্পেম ৱিহৰাম. যথা নো ৱিহৰতন্তি যথা অম্হেসু ৱিহৰন্তেসু, ভগৱা অত্তমনো অস্স, সম্মাপটিপত্তিযা পূজায আৰাধিতো ভৱেয্যাতি অত্থো.

তেনেৱন্তৰৱস্সেনাতি তস্মিংযেৱ অন্তৰৱস্সে মহাপৱাৰণং অনতিক্কমিত্ৱাৱ. সব্বেৱ তিস্সো ৱিজ্জা সচ্ছাকংসূতি সব্বেযেৱ তে পঞ্চসতা ভিক্খূ পুব্বেনিৱাসানুস্সতিঞাণং দিব্বচক্খুঞাণং আসৱক্খযঞাণন্তি ইমা তিস্সো পুব্বেনিৱুত্থক্খন্ধপ্পটিচ্ছাদকমোহক্খন্ধাদীনং ৱিনিৱিজ্ঝনট্ঠেন ৱিজ্জা অত্তপচ্চক্খা অকংসু. লোকিযাভিঞ্ঞাসু ইমাযেৱ দ্ৱে অভিঞ্ঞা আসৱক্খযঞাণস্স বহূপকাৰা, ন তথা দিব্বসোতচেতোপৰিযইদ্ধিৱিধঞাণানীতি দস্সনত্থং ৱিজ্জত্তযমেৱেত্থ তেসং ভিক্খূনং অধিগমদস্সনৱসেন উদ্ধটং. তথা হি ৱেৰঞ্জসুত্তে (অ. নি. ৮.১১) ভগৱা ৱেৰঞ্জব্ৰাহ্মণস্স অত্তনো অধিগমং দস্সেন্তো ৱিজ্জত্তযমেৱ দেসেসি, ন দিব্বসোতঞাণাদীনং অভাৱতো. এৱং তেসম্পি ভিক্খূনং ৱিজ্জমানানিপি দিব্বসোতঞাণাদীনি ন উদ্ধটানি. ছড়ভিঞ্ঞা হি তে ভিক্খূ. এৱঞ্চ কত্ৱা ‘‘ৱগ্গুমুদায নদিযা তীৰে অন্তৰহিতা মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং ভগৱতো সম্মুখে পাতুৰহেসু’’ন্তি তেসং ভিক্খূনং ইদ্ধিৱড়ঞ্জনং ৱক্খতি.

যথাভিৰন্তন্তি যথাভিৰতিং যথাজ্ঝাসযং. বুদ্ধানঞ্হি একস্মিং ঠানে ৱসন্তানং ছাযূদকৱিপত্তিং ৱা অফাসুকসেনাসনং ৱা মনুস্সানং অস্সদ্ধাদিভাৱং ৱা আগম্ম অনভিৰতি নাম নত্থি, তেসং সম্পত্তিযা ‘‘ফাসুং ৱিহৰামা’’তি চিৰৱিহাৰোপি নত্থি. যত্থ পন ভগৱতি ৱিহৰন্তে মনুস্সা সৰণেসু ৱা পতিট্ঠহন্তি, সীলানি ৱা সমাদিযন্তি পব্বজন্তি, সোতাপত্তিমগ্গাদীনি ৱা পাপুণন্তি, সত্থা তাসু সম্পত্তীসু তেসং পতিট্ঠাপনত্থং ৱসতি, তদভাৱে পক্কমতি. তদা হি সাৱত্থিযং কত্তব্ববুদ্ধকিচ্চং নাহোসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘অথ খো ভগৱা সাৱত্থিযং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন ৱেসালী তেন চাৰিকং পক্কামী’’তি.

চাৰিকং চৰমানোতি অদ্ধানগমনং গচ্ছন্তো. চাৰিকা চ নামেসা ভগৱতো দুৱিধা তুৰিতচাৰিকা অতুৰিতচাৰিকাতি. তত্থ দূৰেপি বোধনেয্যপুগ্গলং দিস্ৱা তস্স বোধনত্থং সহসা গমনং তুৰিতচাৰিকা নাম, সা মহাকস্সপপচ্চুগ্গমনাদীসু দট্ঠব্বা. যা পন গামনিগমৰাজধানীপটিপাটিযা দেৱসিকং যোজনদ্ধযোজনৱসেন পিণ্ডপাতচৰিযাদীহি লোকং অনুগ্গণ্হন্তো গচ্ছতি, অযং অতুৰিতচাৰিকা নাম, অযমেৱ ইধাধিপ্পেতা. তদৱসৰীতি তেন অৱসৰি, তং ৱা অৱসৰি, তত্থ অৱসৰি, পাৱিসীতি অত্থো.

তত্ৰাতি তস্সং. সুদন্তি নিপাতমত্তং. ৱেসালিযন্তি তিক্খত্তুং ৱিসালীভূতত্তা ‘‘ৱেসালী’’তি লদ্ধনামে লিচ্ছৱিৰাজূনং নগৰে. মহাৱনেতি মহাৱনং নাম সযংজাতং অৰোপিমং সপৰিচ্ছেদং মহন্তং ৱনং. কপিলৱত্থুসামন্তা পন মহাৱনং হিমৱন্তেন সহ একাবদ্ধং অপৰিচ্ছেদং হুত্ৱা মহাসমুদ্দং আহচ্চ ঠিতং. ইদং তাদিসং ন হোতি, সপৰিচ্ছেদং মহন্তং ৱনন্তি মহাৱনং. কূটাগাৰসালাযন্তি তস্মিং মহাৱনে ভগৱন্তং উদ্দিস্স কতে আৰামে কূটাগাৰং অন্তো কত্ৱা হংসৱট্টকচ্ছন্নেন কতা সব্বাকাৰসম্পন্না বুদ্ধস্স ভগৱতো গন্ধকুটি কূটাগাৰসালা নাম, তস্সং কূটাগাৰসালাযং. ৱগ্গুমুদাতীৰিযানন্তি ৱগ্গুমুদাতীৰৱাসীনং. চেতসা চেতো পৰিচ্চ মনসি কৰিত্ৱাতি অত্তনো চিত্তেন তেসং চিত্তং পৰিচ্ছিজ্জ মনসি কৰিত্ৱা, চেতোপৰিযঞাণেন ৱা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন ৱা তেহি অধিগতৱিসেসং জানিত্ৱাতি অত্থো.

আলোকজাতা ৱিযাতি সঞ্জাতালোকা ৱিয. ইতৰং তস্সেৱ ৱেৱচনং, চন্দসহস্সসূৰিযসহস্সেহি ওভাসিতা ৱিযাতি অত্থো. যস্মা তে যসোজপ্পমুখা পঞ্চসতা ভিক্খূ সব্বসো অৱিজ্জন্ধকাৰৱিধমনেন আলোকভূতা ওভাসভূতা হুত্ৱা ৱিহৰন্তি, তস্মা ভগৱা তেহি ঠিতদিসায ‘‘আলোকজাতা ৱিয মে, আনন্দ, এসা দিসা’’তিআদিনা ৱণ্ণভণনাপদেসেন তে ভিক্খূ পসংসতি. তেন ৱুত্তং – ‘‘যস্সং দিসাযং ৱগ্গুমুদাতীৰিযা ভিক্খূ ৱিহৰন্তী’’তি. অপ্পটিকূলাতি ন পটিকূলা, মনাপা মনোহৰাতি অত্থো. যস্মিঞ্হি পদেসে সীলাদিগুণসম্পন্না মহেসিনো ৱিহৰন্তি, তং কিঞ্চাপি উক্কূলৱিকূলৱিসমদুগ্গাকাৰং, অথ খো মনুঞ্ঞং ৰমণীযমেৱ. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘গামে ৱা যদি ৱাৰঞ্ঞে, নিন্নে ৱা যদি ৱা থলে;

যত্থ অৰহন্তো ৱিহৰন্তি, তং ভূমিৰামণেয্যক’’ন্তি. (ধ. প. ৯৮);

পহিণেয্যাসীতি পেসেয্যাসি. সত্থা আযস্মন্তানং দস্সনকামোতি তেসং ভিক্খূনং সন্তিকে পহেণাকাৰদস্সনং. ইতি ভগৱা যদত্থং তে ভিক্খূ পণামেসি, তমত্থং মত্থকপ্পত্তং দিস্ৱা আৰদ্ধচিত্তো তেসং দস্সনকামতং থেৰস্স আৰোচেসি. এৱং কিৰস্স অহোসি ‘‘অহং ইমে উচ্চাসদ্দমহাসদ্দকৰণে পণামেস্সামি, অথ তে ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৱিয কসাভিঘাতেন, তেন চোদিতা সংৱেগপ্পত্তা মমাৰাধনত্থং অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা ঘটেন্তা ৱাযমন্তা খিপ্পমেৱ অৰহত্তং সচ্ছিকৰিস্সন্তী’’তি. ইদানি তে অগ্গফলপ্পত্তে দিস্ৱা তায অৰহত্তপ্পত্তিযা আৰাধিতচিত্তো তেসং দস্সনকামো হুত্ৱা এৱং ধম্মভণ্ডাগাৰিকং আণাপেসি.

সো ভিক্খূতি আনন্দত্থেৰেন তথা আণত্তো ছড়ভিঞ্ঞো একো ভিক্খু. পমুখেতি সম্মুখে. আনেঞ্জসমাধিনাতি চতুত্থজ্ঝানপাদকেন অগ্গফলসমাধিনা, ‘‘অৰূপজ্ঝানপাদকেনা’’তিপি ৱদন্তি. ‘‘আনেঞ্জেন সমাধিনা’’তিপি পাঠো. কস্মা পন ভগৱা তেসং ভিক্খূনং আগমনং জানন্তো পটিসন্থাৰং অকত্ৱা সমাপত্তিংযেৱ সমাপজ্জি? তেসং অত্তনা সমাপন্নসমাপত্তিং জানিত্ৱা সমাপজ্জনত্থং, তেসং পুব্বে পণামিতানং ইদানি অত্তনা সমানসম্ভোগদস্সনত্থং, আনুভাৱদীপনত্থং, ৱিনা ৱচীভেদেন অঞ্ঞব্যাকৰণদীপনত্থঞ্চ. অপৰে পনাহু ‘‘পুব্বে পণামিতানং ইদানি অত্তনো সন্তিকং আগতানং অনুত্তৰসুখুপ্পাদনেন অনঞ্ঞসাধাৰণপটিসন্থাৰকৰণত্থ’’ন্তি. তেপি আযস্মন্তো ভগৱতো অজ্ঝাসযং ঞত্ৱা তংযেৱ সমাপত্তিং সমাপজ্জিংসু. তেন ৱুত্তং – ‘‘কতমেন নু খো ভগৱা ৱিহাৰেন এতৰহি ৱিহৰতী’’তিআদি.

এত্থ চ ৰূপাৱচৰচতুত্থজ্ঝানং কোসজ্জাদীনং পাৰিপন্তিকধম্মানং সুৱিদূৰভাৱতো ইদ্ধিযা মূলভূতেহি অনোণমনাদীহি সোড়সহি ৱোদানধম্মেহি সমন্নাগমনতো আনেঞ্জপ্পত্তং সযং অনিঞ্জনট্ঠেন আনেঞ্জন্তি ৱুচ্চতি. ৱুত্তঞ্হেতং –

‘‘অনোণতং চিত্তং কোসজ্জে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অনুণ্ণতং চিত্তং উদ্ধচ্চে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অনভিৰতং চিত্তং ৰাগে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অনপনতং চিত্তং ব্যাপাদে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অনিস্সিতং চিত্তং দিট্ঠিযা ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. অপ্পটিবদ্ধং চিত্তং ছন্দৰাগে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ৱিপ্পমুত্তং চিত্তং কামৰাগে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ৱিসংযুত্তং চিত্তং কিলেসে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ৱিমৰিযাদিকতং চিত্তং কিলেসমৰিযাদায ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. একত্তগতং চিত্তং নানত্তকিলেসে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. সদ্ধায পৰিগ্গহিতং চিত্তং অস্সদ্ধিযে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ৱীৰিযেন পৰিগ্গহিতং চিত্তং কোসজ্জে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. সতিযা পৰিগ্গহিতং চিত্তং পমাদে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. সমাধিনা পৰিগ্গহিতং চিত্তং উদ্ধচ্চে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. পঞ্ঞায পৰিগ্গহিতং চিত্তং অৱিজ্জায ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জং. ওভাসগতং চিত্তং অৱিজ্জন্ধকাৰে ন ইঞ্জতীতি আনেঞ্জ’’ন্তি.

ৰূপাৱচৰচতুত্থজ্ঝানমেৱ চ ৰূপৱিৰাগভাৱনাৱসেন পৱত্তিতং, আৰম্মণৱিভাগেন চতুব্বিধং অৰূপাৱচৰজ্ঝানন্তি এতেসং পঞ্চন্নং ঝানানং আনেঞ্জৱোহাৰো. তেসং যং কিঞ্চি পাদকং কত্ৱা সমাপন্না অৰহত্তফলসমাপত্তি আনেঞ্জসমাধীতি পোৰাণা.

অভিক্কন্তাযাতি অতীতায. নিক্খন্তেতি নিগ্গতে, অপগতেতি অত্থো. তুণ্হী অহোসীতি ভগৱা অৰিযেন তুণ্হীভাৱেন তুণ্হী অহোসি. উদ্ধস্তে অৰুণেতি উগ্গতে অৰুণে, অৰুণো নাম পুৰত্থিমদিসায সূৰিযোদযতো পুৰেতৰমেৱ উট্ঠিতোভাসো. নন্দিমুখিযাতি ৰত্তিযা অৰুণস্স উগ্গতত্তা এৱ অৰুণপ্পভায সূৰিযালোকূপজীৱিনো সত্তে নন্দাপনমুখিযা ৱিয ৰত্তিযা জাতায, ৱিভাযমানাযাতি অত্থো.

তম্হা সমাধিম্হা ৱুট্ঠহিত্ৱাতি যথাপৰিচ্ছেদং ততো আনেঞ্জসমাধিতো অৰহত্তফলসমাপত্তিতো উট্ঠায. সচে খো ত্ৱং, আনন্দ, জানেয্যাসীতি ভগৱা ‘‘ইমে চ ভিক্খূ এত্তকং কালং ইমিনা নাম সমাপত্তিসুখেন ৱীতিনামেন্তী’’তি, আনন্দ, যদি ত্ৱং জানেয্যাসি. এত্তকম্পি তে নপ্পটিভাসেয্যাতি লোকিযপটিসম্মোদনং সন্ধায যদিদং তে ‘‘অভিক্কন্তা, ভন্তে, ৰত্তী’’তিআদিনা তিক্খত্তুং পটিভানং উপট্ঠিতং, তযিদং এত্তকম্পি তে ন উপট্ঠহেয্য. যস্মা চ খো ত্ৱং, আনন্দ, সেক্খো অসেক্খং সমাপত্তিৱিহাৰং ন জানাসি, তস্মা মং ইমেসং ভিক্খূনং লোকিযপটিসম্মোদনং কাৰেতুং উস্সুক্কং আপজ্জি. অহং পন ইমেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং লোকুত্তৰপটিসম্মোদনেনেৱ তিযামৰত্তিং ৱীতিনামেসিন্তি দস্সেন্তো ভগৱা আহ – ‘‘অহঞ্চ, আনন্দ, ইমানি চ পঞ্চ ভিক্খুসতানি সব্বেৱ আনেঞ্জসমাধিনা নিসীদিম্হা’’তি.

এতমত্থং ৱিদিত্ৱাতি এতং তেসং ভিক্খূনং অত্তনা সমং আনেঞ্জসমাধিসমাপজ্জনসমত্থতাসঙ্খাতং ৱসীভাৱত্থং সব্বাকাৰতো ৱিদিত্ৱা. ইমং উদানন্তি ইমং তেসং ভিক্খূনং অনৱসেসৰাগাদিপ্পহানসংসিদ্ধিতাদিসভাৱদীপনং উদানং উদানেসি.

তত্থ যস্স জিতো কামকণ্ডকোতি কুসলপক্খৱিজ্ঝনট্ঠেন কণ্ডকভূতো কিলেসকামো যেন অৰিযপুগ্গলেন অনৱসেসং জিতো পহীনো, এতেনস্স অনুনযাভাৱং দস্সেতি. ‘‘গামকণ্টকো’’তিপি পাঠো. তস্সত্থো – গামে কণ্টকো কণ্টকট্ঠানিযো সকলো ৱত্থুকামো যস্স জিতোতি. জযো চস্স তপ্পটিবদ্ধছন্দৰাগপ্পহানেনেৱ ৱেদিতব্বো, তেন তেসং অনাগামিমগ্গো ৱুত্তো হোতি. অক্কোসো চ জিতোতি সম্বন্ধো. ৱধো চ বন্ধনঞ্চাতি এত্থাপি এসেৱ নযো. তেসু অক্কোসজযেন ৱচীদুচ্চৰিতাভাৱো, ইতৰেন কাযদুচ্চৰিতাভাৱো দস্সিতো. তেন তংনিমিত্তকস্স ব্যাপাদস্স অনৱসেসপ্পহানেন ততিযমগ্গো ৱুত্তো হোতি. অথ ৱা অক্কোসাদিজযৱচনেন ততিযমগ্গো ৱুত্তো হোতি, অক্কোসাদীনং অচ্চন্তখমনং তত্থ পকাসিতং হোতি, উভযথাপি নেসং ৱিৰোধাভাৱং দস্সেতি. পব্বতো ৱিয সো ঠিতো অনেজোতি এজা ৱুচ্চতি চলনকিলেসপৰিপন্থো, এজাহেতূনং অৱসেসকিলেসানং অভাৱেন অনেজো, অনেজত্তাযেৱ সব্বকিলেসেহি পৰৱাদৱাতেহি চ অকম্পনীযত্তা ঠিতো একগ্ঘনপব্বতসদিসো. সুখদুক্খেসু ন ৱেধতি স ভিক্খূতি সো ভিন্নকিলেসো ভিক্খু সুখদুক্খনিমিত্তং ন কম্পতীতি হেট্ঠা ৱুত্তনযেনেৱ অত্থো ৱেদিতব্বো. ইতি ভগৱা তেসং পঞ্চসতানং ভিক্খূনং অৰহত্তাধিগমেন তাদিভাৱপ্পত্তিং একজ্ঝং কত্ৱা একপুগ্গলাধিট্ঠানং উদানং উদানেসীতি.

ততিযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.