১. অভিৰূপনন্দাথেৰীগাথাৱণ্ণনা
দুকনিপাতে আতুৰং অসুচিং পূতিন্তিআদিকা অভিৰূপনন্দায সিক্খমানায গাথা. অযং কিৰ ৱিপস্সিস্স ভগৱতো কালে বন্ধুমতীনগৰে গহপতিমহাসালস্স ধীতা হুত্ৱা সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠিতা সত্থৰি পৰিনিব্বুতে ধাতুচেতিযং ৰতনপটিমণ্ডিতেন সুৱণ্ণচ্ছত্তেন পূজং কত্ৱা, কালঙ্কত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তিত্ৱা অপৰাপৰং সুগতীসুযেৱ সংসৰন্তী ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে কপিলৱত্থুনগৰে খেমকস্স সক্কস্স অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং নিব্বত্তি. নন্দাতিস্সা নামং অহোসি. সা অত্তভাৱস্স অতিৱিয ৰূপসোভগ্গপ্পত্তিযা অভিৰূপা দস্সনীযা পাসাদিকা অভিৰূপনন্দাত্ৱেৱ পঞ্ঞাযিত্থ. তস্সা ৱযপ্পত্তায ৱাৰেয্যদিৱসেযেৱ ৱৰভূতো সক্যকুমাৰো কালমকাসি. অথ নং মাতাপিতৰো অকামং পব্বাজেসুং.
সা পব্বজিত্ৱাপি ৰূপং নিস্সায উপ্পন্নমদা ‘‘সত্থা ৰূপং ৱিৱণ্ণেতি গৰহতি অনেকপৰিযাযেন ৰূপে আদীনৱং দস্সেতী’’তি বুদ্ধুপট্ঠানং ন গচ্ছতি. ভগৱা তস্সা ঞাণপৰিপাকং ঞত্ৱা মহাপজাপতিং আণাপেসি ‘‘সব্বাপি ভিক্খুনিযো পটিপাটিযা ওৱাদং আগচ্ছন্তূ’’তি. সা অত্তনো ৱাৰে সম্পত্তে অঞ্ঞং পেসেসি. ভগৱা ‘‘ৱাৰে সম্পত্তে অত্তনাৱ আগন্তব্বং, ন অঞ্ঞা পেসেতব্বা’’তি আহ. সা সত্থু আণং লঙ্ঘিতুং অসক্কোন্তী ভিক্খুনীহি সদ্ধিং বুদ্ধুপট্ঠানং অগমাসি. ভগৱা ইদ্ধিযা একং অভিৰূপং ইত্থিৰূপং মাপেত্ৱা পুন জৰাজিণ্ণং দস্সেত্ৱা সংৱেগং উপ্পাদেত্ৱা –
১৯. ‘‘আতুৰং অসুচিং পূতিং, পস্স নন্দে সমুস্সযং;
অসুভায চিত্তং ভাৱেহি, একগ্গং সুসমাহিতং.
২০. ‘‘অনিমিত্তঞ্চ ভাৱেহি, মানানুসযমুজ্জহ;
ততো মানাভিসমযা, উপসন্তা চৰিস্সসী’’তি. –
ইমা দ্ৱে গাথা অভাসি. তাসং অত্থো হেট্ঠা ৱুত্তনযো এৱ. গাথাপৰিযোসানে অভিৰূপনন্দা অৰহত্তং পাপুণি. তেন ৱুত্তং অপদানে –
‘‘নগৰে বন্ধুমতিযা, বন্ধুমা নাম খত্তিযো;
তস্স ৰঞ্ঞো অহুং ভৰিযা, একজ্ঝং চাৰযামহং.
‘‘ৰহোগতা নিসীদিত্ৱা, এৱং চিন্তেসহং তদা;
আদায গমনীযঞ্হি, কুসলং নত্থি মে কতং.
‘‘মহাভিতাপং কটুকং, ঘোৰৰূপং সুদাৰুণং;
নিৰযং নূন গচ্ছামি, এত্থ মে নত্থি সংসযো.
‘‘এৱাহং চিন্তযিত্ৱান, পহংসেত্ৱান মানসং;
ৰাজানং উপগন্ত্ৱান, ইদং ৱচনমব্ৰৱিং.
‘‘ইত্থী নাম মযং দেৱ, পুৰিসানুগতা সদা;
একং মে সমণং দেহি, ভোজযিস্সামি খত্তিয.
‘‘অদাসি মে মহাৰাজা, সমণং ভাৱিতিন্দ্ৰিযং;
তস্স পত্তং গহেত্ৱান, পৰমন্নেন পূৰযিং.
‘‘পূৰযিত্ৱা পৰমন্নং, সহস্সগ্ঘনকেনহং;
ৱত্থযুগেন ছাদেত্ৱা, অদাসিং তুট্ঠমানসা.
‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
‘‘সহস্সং দেৱৰাজূনং, মহেসিত্তমকাৰযিং;
সহস্সং চক্কৱত্তীনং, মহেসিত্তমকাৰযিং.
‘‘পদেসৰজ্জং ৱিপুলং, গণনাতো অসঙ্খিযং;
নানাৱিধং বহুং পুঞ্ঞং, তস্স কম্মফলা ততো.
‘‘উপ্পলস্সেৱ মে ৱণ্ণা, অভিৰূপা সুদস্সনা;
ইত্থী সব্বঙ্গসম্পন্না, অভিজাতা জুতিন্ধৰা.
‘‘পচ্ছিমে ভৱসম্পত্তে, অজাযিং সাকিযে কুলে;
নাৰীসহস্সপামোক্খা, সুদ্ধোদনসুতস্সহং.
‘‘নিব্বিন্দিত্ৱা অগাৰেহং, পব্বজিং অনগাৰিযং;
সত্তমিং ৰত্তিং সম্পত্ৱা, চতুসচ্চং অপাপুণিং.
‘‘চীৱৰপিণ্ডপাতঞ্চ, পচ্চযঞ্চ সেনাসনং;
পৰিমেতুং ন সক্কোমি, পিণ্ডপাতস্সিদং ফলং.
‘‘যং ময্হং পুৰিমং কম্মং, কুসলং জনিতং মুনি;
তুয্হত্থায মহাৱীৰ, পৰিচিণ্ণং বহুং মযা.
‘‘একতিংসে ইতো কপ্পে, যং দানমদদিং তদা;
দুগ্গতিং নাভিজানামি, পিণ্ডপাতস্সিদং ফলং.
‘‘দুৱে গতী পজানামি, দেৱত্তং অথ মানুসং;
অঞ্ঞং গতিং ন জানামি, পিণ্ডপাতস্সিদং ফলং.
‘‘উচ্চে কুলে পজানামি, তযো সালে মহাধনে;
অঞ্ঞং কুলং ন জানামি, পিণ্ডপাতস্সিদং ফলং.
‘‘ভৱাভৱে সংসৰিত্ৱা, সুক্কমূলেন চোদিতা;
অমনাপং ন পস্সামি, সোমনস্সকতং ফলং.
‘‘ইদ্ধীসু চ ৱসী হোমি, দিব্বায সোতধাতুযা;
চেতোপৰিযঞাণস্স, ৱসী হোমি মহামুনে.
‘‘পুব্বেনিৱাসং জানামি, দিব্বচক্খু ৱিসোধিতং;
সব্বাসৱপৰিক্খীণা, নত্থি দানি পুনব্ভৱো.
‘‘অত্থধম্মনিৰুত্তীসু, পটিভানে তথেৱ চ;
ঞাণং মম মহাৱীৰ, উপ্পন্নং তৱ সন্তিকে.
‘‘কিলেসা ঝাপিতা ময্হং…পে… কতং বুদ্ধস্স সাসন’’ন্তি.
অৰহত্তং পত্ৱা পন সা সযম্পি উদানৱসেন তাযেৱ গাথা অভাসি, ইদমেৱ চস্সা অঞ্ঞাব্যাকৰণং অহোসীতি.
অভিৰূপনন্দাথেৰীগাথাৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.