১. তালপুটত্থেৰগাথাৱণ্ণনা

পঞ্ঞাসনিপাতে কদা নুহন্তিআদিকা আযস্মতো তালপুটত্থেৰস্স গাথা. কা উপ্পত্তি? অযম্পি পুৰিমবুদ্ধেসু কতাধিকাৰো তত্থ তত্থ ভৱে ৱিৱট্টূপনিস্সযং কুসলং উপচিনিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহে অঞ্ঞতৰস্মিং নটকুলে নিব্বত্তিত্ৱা ৱিঞ্ঞুতং পত্তো কুলানুৰূপেসু নচ্চট্ঠানেসু নিপ্ফত্তিং গন্ত্ৱা সকলজম্বুদীপে পাকটো নটগামণি অহোসি. সো পঞ্চসতমাতুগামপৰিৱাৰো মহতা নটৱিভৱেন গামনিগমৰাজধানীসু সমজ্জং দস্সেত্ৱা, মহন্তং পূজাসক্কাৰং লভিত্ৱা, ৱিচৰন্তো ৰাজগহং আগন্ত্ৱা, নগৰৱাসীনং সমজ্জং দস্সেত্ৱা, লদ্ধসম্মানসক্কাৰো ঞাণস্স পৰিপাকং গতত্তা সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা, ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসিন্নো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সুতমেতং, ভন্তে, পুব্বকানং আচৰিযপাচৰিযানং নটানং ভাসমানানং ‘যো সো নটো ৰঙ্গমজ্ঝে সমজ্জমজ্ঝে সচ্চালিকেন জনং হাসেতি ৰমেতি, সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা পহাসানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতী’তি, ইধ ভগৱা কিমাহা’’তি. অথ নং ভগৱা তিক্খত্তুং পটিক্খিপি ‘‘মা মং এতং পুচ্ছী’’তি. চতুত্থৱাৰং পুট্ঠো আহ – ‘‘গামণি, ইমে সত্তা পকতিযাপি ৰাগবন্ধনবদ্ধা দোসবন্ধনবদ্ধা মোহবন্ধনবদ্ধা তেসং ভিয্যোপি ৰজনীযে দোসনীযে মোহনীযে ধম্মে উপসংহৰন্তো পমাদেত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা নিৰযে উপপজ্জতি. সচে পনস্স এৱংদিট্ঠি হোতি ‘যো সো নটো ৰঙ্গমজ্ঝে সমজ্জমজ্ঝে সচ্চালিকেন জনং হাসেতি ৰমেতি, সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা পহাসানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতী’’’তি সাস্স হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি. মিচ্ছাদিট্ঠিস্স চ দ্ৱিন্নং গতীনং অঞ্ঞতৰা গতি ইচ্ছিতব্বা, নিৰযস্স ৱা তিৰচ্ছানযোনিযা ৱাতি. তং সুত্ৱা তালপুটো গামণি পৰোদি. ননু গামণি পগেৱ মযা পটিক্খিত্তো ‘‘মা মং এতং পুচ্ছী’’তি (সং. নি. ৪.৩৫৪)? ‘‘নাহং, ভন্তে, এতং ৰোদামি, যং মং ভগৱা নটানং অভিসম্পৰাযং এৱমাহা’’তি. অপি চাহং, ভন্তে, পুব্বকেহি আচৰিযপাচৰিযেহি নটেহি ৱঞ্চিতো ‘‘নটো মহাজনস্স নটসমজ্জং দস্সেত্ৱা সুগতিং উপপজ্জতী’’তি. সো সত্থু সন্তিকে ধম্মং সুত্ৱা পটিলদ্ধসদ্ধো পব্বজিত্ৱা লদ্ধূপসম্পন্নো ৱিপস্সনায কম্মং কৰোন্তো নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি, অধিগতাৰহত্তো পন অৰহত্তপ্পত্তিতো পুব্বে যেনাকাৰেন অত্তনো চিত্তং নিগ্গণ্হনৱসেন যোনিসোমনসিকাৰো উদপাদি, তং অনেকধা ৱিভজিত্ৱা দস্সেতুং –

১০৯৪. ‘‘কদা নুহং পব্বতকন্দৰাসু, একাকিযো অদ্দুতিযো ৱিহস্সং;

অনিচ্চতো সব্বভৱং ৱিপস্সং, তং মে ইদং তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১০৯৫. ‘‘কদা নুহং ভিন্নপটন্ধৰো মুনি, কাসাৱৱত্থো অমমো নিৰাসো;

ৰাগঞ্চ দোসঞ্চ তথেৱ মোহং, হন্ত্ৱা সুখী পৱনগতো ৱিহস্সং.

১০৯৬. ‘‘কদা অনিচ্চং ৱধৰোগনীড়ং, কাযং ইমং মচ্চুজৰাযুপদ্দুতং;

ৱিপস্সমানো ৱীতভযো ৱিহস্সং, একো ৱনে তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১০৯৭. ‘‘কদা নুহং ভযজননিং দুখাৱহং, তণ্হালতং বহুৱিধানুৱত্তনিং;

পঞ্ঞামযং তিখিণমসিং গহেত্ৱা, ছেত্ৱা ৱসে তম্পি কদা ভৱিস্সতি.

১০৯৮. ‘‘কদা নু পঞ্ঞামযমুগ্গতেজং, সত্থং ইসীনং সহসাদিযিত্ৱা;

মাৰং সসেনং সহসা ভঞ্জিস্সং, সীহাসনে তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১০৯৯. ‘‘কদা নুহং সব্ভি সমাগমেসু, দিট্ঠো ভৱে ধম্মগৰূহি তাদিভি;

যাথাৱদস্সীহি জিতিন্দ্ৰিযেহি, পধানিযো তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১১০০. ‘‘কদা নু মং তন্দি খুদা পিপাসা, ৱাতাতপা কীটসৰীসপা ৱা;

ন বাধযিস্সন্তি ন তং গিৰিব্বজে, অত্থত্থিযং তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১১০১. ‘‘কদা নু খো যং ৱিদিতং মহেসিনা, চত্তাৰি সচ্চানি সুদুদ্দসানি;

সমাহিতত্তো সতিমা অগচ্ছং, পঞ্ঞায তং তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১১০২. ‘‘কদা নু ৰূপে অমিতে চ সদ্দে, গন্ধে ৰসে ফুসিতব্বে চ ধম্মে;

আদিত্ততোহং সমথেহি যুত্তো, পঞ্ঞায দচ্ছং তদিদং কদা মে.

১১০৩. ‘‘কদা নুহং দুব্বচনেন ৱুত্তো, ততো নিমিত্তং ৱিমনো ন হেস্সং;

অথো পসত্থোপি ততো নিমিত্তং, তুট্ঠো ন হেস্সং তদিদং কদা মে.

১১০৪. ‘‘কদা নু কট্ঠে চ তিণে লতা চ, খন্ধে ইমেহং অমিতে চ ধম্মে;

অজ্ঝত্তিকানেৱ চ বাহিৰানি চ, সমং তুলেয্যং তদিদং কদা মে.

১১০৫. ‘‘কদা নু মং পাৱুসকালমেঘো, নৱেন তোযেন সচীৱৰং ৱনে;

ইসিপ্পযাতম্হি পথে ৱজন্তং, ওৱস্সতে তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১১০৬. ‘‘কদা মযূৰস্স সিখণ্ডিনো ৱনে, দিজস্স সুত্ৱা গিৰিগব্ভৰে ৰুতং;

পচ্চুট্ঠহিত্ৱা অমতস্স পত্তিযা, সংচিন্তযে তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১১০৭. ‘‘কদা নু গঙ্গং যমুনং সৰস্সতিং, পাতালখিত্তং ৱড়ৱামুখঞ্চ;

অসজ্জমানো পতৰেয্যমিদ্ধিযা, ৱিভিংসনং তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১১০৮. ‘‘কদা নু নাগোৱ অসঙ্গচাৰী, পদালযে কামগুণেসু ছন্দং;

নিব্বজ্জযং সব্বসুভং নিমিত্তং, ঝানে যুতো তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১১০৯. ‘‘কদা ইণট্টোৱ দলিদ্দকো নিধিং, আৰাধযিত্ৱা ধনিকেহি পীড়িতো;

তুট্ঠো ভৱিস্সং অধিগম্ম সাসনং, মহেসিনো তং নু কদা ভৱিস্সতি.

১১১০. ‘‘বহূনি ৱস্সানি তযাম্হি যাচিতো, অগাৰৱাসেন অলং নু তে ইদং;

তং দানি মং পব্বজিতং সমানং, কিংকাৰণা চিত্ত তুৱং ন যুঞ্জসি.

১১১১. ‘‘ননু অহং চিত্ত তযাম্হি যাচিতো, গিৰিব্বজে চিত্ৰছদা ৱিহঙ্গমা;

মহিন্দঘোসত্থনিতাভিগজ্জিনো, তে তং ৰমেস্সন্তি ৱনম্হি ঝাযিনং.

১১১২. ‘‘কুলম্হি মিত্তে চ পিযে চ ঞাতকে, খিড্ডাৰতিং কামগুণঞ্চ লোকে;

সব্বং পহায ইমমজ্ঝুপাগতো, অথোপি ত্ৱং চিত্ত ন ময্হ তুস্সসি.

১১১৩. ‘‘মমেৱ এতং ন হি ত্ৱং পৰেসং, সন্নাহকালে পৰিদেৱিতেন কিং;

সব্বং ইদং চলমিতি পেক্খমানো, অভিনিক্খমিং অমতপদং জিগীসং.

১১১৪. ‘‘সুযুত্তৱাদী দ্ৱিপদানমুত্তমো, মহাভিসক্কো নৰদম্মসাৰথি;

চিত্তং চলং মক্কটসন্নিভং ইতি, অৱীতৰাগেন সুদুন্নিৱাৰযং.

১১১৫. ‘‘কামা হি চিত্ৰা মধুৰা মনোৰমা, অৱিদ্দসূ যত্থ সিতা পুথুজ্জনা;

তে দুক্খমিচ্ছন্তি পুনব্ভৱেসিনো, চিত্তেন নীতা নিৰযে নিৰাকতা.

১১১৬. ‘‘মযূৰকোঞ্চাভিৰুতম্হি কাননে, দীপীহি ব্যগ্ঘেহি পুৰক্খতো ৱসং;

কাযে অপেক্খং জহ মা ৱিৰাধয, ইতিস্সু মং চিত্ত পুৰে নিযুঞ্জসি.

১১১৭. ‘‘ভাৱেহি ঝানানি চ ইন্দ্ৰিযানি চ, বলানি বোজ্ঝঙ্গসমাধিভাৱনা;

তিস্সো চ ৱিজ্জা ফুস বুদ্ধসাসনে, ইতিস্সু মং চিত্ত পুৰে নিযুঞ্জসি.

১১১৮. ‘‘ভাৱেহি মগ্গং অমতস্স পত্তিযা, নিয্যানিকং সব্বদুখক্খযোগধং;

অট্ঠঙ্গিকং সব্বকিলেসসোধনং, ইতিস্সু মং চিত্ত পুৰে নিযুঞ্জসি.

১১১৯. ‘‘দুক্খন্তি খন্ধে পটিপস্স যোনিসো, যতো চ দুক্খং সমুদেতি তং জহ;

ইধেৱ দুক্খস্স কৰোহি অন্তং, ইতিস্সু মং চিত্ত পুৰে নিযুঞ্জসি.

১১২০. ‘‘অনিচ্চং দুক্খন্তি ৱিপস্স যোনিসো, সুঞ্ঞং অনত্তাতি অঘং ৱধন্তি চ;

মনোৱিচাৰে উপৰুন্ধ চেতসো, ইতিস্সু মং চিত্ত পুৰে নিযুঞ্জসি.

১১২১. ‘‘মুণ্ডো ৱিৰূপো অভিসাপমাগতো, কপালহত্থোৱ কুলেসু ভিক্খসু;

যুঞ্জস্সু সত্থুৱচনে মহেসিনো, ইতিস্সু মং চিত্ত পুৰে নিযুঞ্জসি.

১১২২. ‘‘সুসংৱুতত্তো ৱিসিখন্তৰে চৰং, কুলেসু কামেসু অসঙ্গমানসো;

চন্দো যথা দোসিনপুণ্ণমাসিযা, ইতিস্সু মং চিত্ত পুৰে নিযুঞ্জসি.

১১২৩. ‘‘আৰঞ্ঞিকো হোহি চ পিণ্ডপাতিকো, সোসানিকো হোহি চ পংসুকূলিকো;

নেসজ্জিকো হোহি সদা ধুতে ৰতো, ইতিস্সু মং চিত্ত পুৰে নিযুঞ্জসি.

১১২৪. ‘‘ৰোপেত্ৱ ৰুক্খানি যথা ফলেসী, মূলে তৰুং ছেত্তু তমেৱ ইচ্ছসি;

তথূপমং চিত্তমিদং কৰোসি, যং মং অনিচ্চম্হি চলে নিযুঞ্জসি.

১১২৫. ‘‘অৰূপ দূৰঙ্গম একচাৰি, ন তে কৰিস্সং ৱচনং ইদানিহং;

দুক্খা হি কামা কটুকা মহব্ভযা, নিব্বানমেৱাভিমনো চৰিস্সং.

১১২৬. ‘‘নাহং অলক্খ্যা অহিৰিক্কতায ৱা,

ন চিত্তহেতূ ন চ দূৰকন্তনা;

আজীৱহেতূ চ অহং ন নিক্খমিং,

কতো চ তে চিত্ত পটিস্সৱো মযা.

১১২৭. ‘‘অপ্পিচ্ছতা সপ্পুৰিসেহি ৱণ্ণিতা, মক্খপ্পহানং ৱূপসমো দুখস্স;

ইতিস্সু মং চিত্ত তদা নিযুঞ্জসি, ইদানি ত্ৱং গচ্ছসি পুব্বচিণ্ণং.

১১২৮. ‘‘তণ্হা অৱিজ্জা চ পিযাপিযঞ্চ, সুভানি ৰূপানি সুখা চ ৱেদনা;

মনাপিযা কামগুণা চ ৱন্তা, ৱন্তে অহং আৱমিতুং ন উস্সহে.

১১২৯. ‘‘সব্বত্থ তে চিত্ত ৱচো কতং মযা, বহূসু জাতীসু নমেসি কোপিতো;

অজ্ঝত্তসম্ভৱো কতঞ্ঞুতায তে, দুক্খে চিৰং সংসৰিতং তযা কতে.

১১৩০. ‘‘ত্ৱঞ্ঞেৱ নো চিত্ত কৰোসি ব্ৰাহ্মণো, ত্ৱং খত্তিযো ৰাজদসী কৰোসি;

ৱেস্সা চ সুদ্দা চ ভৱাম একদা, দেৱত্তনং ৱাপি তৱেৱ ৱাহসা.

১১৩১. ‘‘তৱেৱ হেতূ অসুৰা ভৱামসে, ত্ৱংমূলকং নেৰযিকা ভৱামসে;

অথো তিৰচ্ছানগতাপি একদা, পেতত্তনং ৱাপি তৱেৱ ৱাহসা.

১১৩২. ‘‘ননু দুব্ভিস্সসি মং পুনপ্পুনং, মুহুং মুহুং চাৰণিকংৱ দস্সযং;

উম্মত্তকেনেৱ মযা পলোভসি, কিঞ্চাপি তে চিত্ত ৱিৰাধিতং মযা.

১১৩৩. ‘‘ইদং পুৰে চিত্তমচাৰি চাৰিকং, যেনিচ্ছকং যত্থকামং যথাসুখং;

তদজ্জহং নিগ্গহেস্সামি যোনিসো, হত্থিপ্পভিন্নং ৱিয অঙ্গুসগ্গহো.

১১৩৪. ‘‘সত্থা চ মে লোকমিমং অধিট্ঠহি, অনিচ্চতো অদ্ধুৱতো অসাৰতো;

পক্খন্দ মং চিত্ত জিনস্স সাসনে, তাৰেহি ওঘা মহতা সুদুত্তৰা.

১১৩৫. ‘‘ন তে ইদং চিত্ত যথা পুৰাণকং, নাহং অলং তুয্হ ৱসে নিৱত্তিতুং;

মহেসিনো পব্বজিতোম্হি সাসনে, ন মাদিসা হোন্তি ৱিনাসধাৰিনো.

১১৩৬. ‘‘নগা সমুদ্দা সৰিতা ৱসুন্ধৰা, দিসা চতস্সো ৱিদিসা অধো দিৱা;

সব্বে অনিচ্চা তিভৱা উপদ্দুতা, কুহিং গতো চিত্ত সুখং ৰমিস্সসি.

১১৩৭. ‘‘ধিতিপ্পৰং কিং মম চিত্ত কাহিসি, ন তে অলং চিত্ত ৱসানুৱত্তকো;

ন জাতু ভস্তং উভতোমুখং ছুপে, ধিৰত্থু পূৰং নৱসোতসন্দনিং.

১১৩৮. ‘‘ৱৰাহএণেয্যৱিগাড়্হসেৱিতে, পব্ভাৰকুট্টে পকতেৱ সুন্দৰে;

নৱম্বুনা পাৱুসসিত্তকাননে, তহিং গুহাগেহগতো ৰমিস্সসি.

১১৩৯. ‘‘সুনীলগীৱা সুসিখা সুপেখুনা, সুচিত্তপত্তচ্ছদনা ৱিহঙ্গমা;

সুমঞ্জুঘোসত্থনিতাভিগজ্জিনো, তে তং ৰমেস্সন্তি ৱনম্হি ঝাযিনং.

১১৪০. ‘‘ৱুট্ঠম্হি দেৱে চতুৰঙ্গুলে তিণে, সংপুপ্ফিতে মেঘনিভম্হি কাননে;

নগন্তৰে ৱিটপিসমো সযিস্সং, তং মে মুদূ হেহিতি তূলসন্নিভং.

১১৪১. ‘‘তথা তু কস্সামি যথাপি ইস্সৰো, যং লব্ভতি তেনপি হোতু মে অলং;

ন তাহং কস্সামি যথা অতন্দিতো, বিড়াৰভস্তংৱ যথা সুমদ্দিতং.

১১৪২. ‘‘তথা তু কস্সামি যথাপি ইস্সৰো, যং লব্ভতি তেনপি হোতু মে অলং;

ৱিৰিযেন তং ময্হ ৱসানযিস্সং, গজংৱ মত্তং কুসলঙ্কুসগ্গহো.

১১৪৩. ‘‘তযা সুদন্তেন অৱট্ঠিতেন হি, হযেন যোগ্গাচৰিযোৱ উজ্জুনা;

পহোমি মগ্গং পটিপজ্জিতুং সিৱং, চিত্তানুৰক্খীহি সদা নিসেৱিতং.

১১৪৪. ‘‘আৰম্মণে তং বলসা নিবন্ধিসং, নাগংৱ থম্ভম্হি দড়্হায ৰজ্জুযা;

তং মে সুগুত্তং সতিযা সুভাৱিতং, অনিস্সিতং সব্বভৱেসু হেহিসি.

১১৪৫. ‘‘পঞ্ঞায ছেত্ৱা ৱিপথানুসাৰিনং, যোগেন নিগ্গয্হ পথে নিৱেসিয;

দিস্ৱা সমুদযং ৱিভৱঞ্চ সম্ভৱং, দাযাদকো হেহিসি অগ্গৱাদিনো.

১১৪৬. ‘‘চতুব্বিপল্লাসৱসং অধিট্ঠিতং, গামণ্ডলংৱ পৰিনেসি চিত্ত মং;

ননু সংযোজনবন্ধনচ্ছিদং, সংসেৱসে কাৰুণিকং মহামুনিং.

১১৪৭. ‘‘মিগো যথা সেৰি সুচিত্তকাননে, ৰম্মং গিৰিং পাৱুসঅব্ভমালিনিং;

অনাকুলে তত্থ নগে ৰমিস্সং, অসংসযং চিত্ত পৰা ভৱিস্সসি.

১১৪৮. ‘‘যে তুয্হ ছন্দেন ৱসেন ৱত্তিনো,

নৰা চ নাৰী চ অনুভোন্তি যং সুখং;

অৱিদ্দসূ মাৰৱসানুৱত্তিনো,

ভৱাভিনন্দী তৱ চিত্ত সাৱকা’’তি.

তত্থ কদা নুহন্তি কদা নু অহং. পব্বতকন্দৰাসূতি পব্বতেসু চ কন্দৰেসু চ, পব্বতস্স ৱা কন্দৰাসু. একাকিযোতি এককো. অদ্দুতিযোতি নিত্তণ্হো. তণ্হা হি পুৰিসস্স দুতিযা নাম. ৱিহস্সন্তি ৱিহৰিস্সামি. অনিচ্চতো সব্বভৱং ৱিপস্সন্তি কামভৱাদিভেদং সব্বম্পি ভৱং ‘‘হুত্ৱা অভাৱট্ঠেন অনিচ্চ’’ন্তি ৱিপস্সন্তো কদা নু ৱিহৰিস্সন্তি যোজনা. নিদস্সনমত্তঞ্চেতং, ‘‘যদনিচ্চং তং দুক্খং, যং দুক্খং তদনত্তা’’তি ৱচনতো (সং. নি. ৩.১৫) ইতৰম্পি লক্খণদ্ৱযং ৱুত্তমেৱাতি দট্ঠব্বং. তং মে ইদং তং নু কদা ভৱিস্সতীতি তং ইদং মে পৰিৱিতক্কিতং কদা নু ভৱিস্সতি, কদা নু খো মত্থকং পাপুণিস্সতীতি অত্থো. তং নূতি চেত্থ তন্তি নিপাতমত্তং. অযঞ্হেত্থ সঙ্খেপত্থো – কদা নু খো অহং মহাগজো ৱিয সঙ্খলিকবন্ধনং, গিহিবন্ধনং ছিন্দিত্ৱা পব্বজিত্ৱা কাযৱিৱেকং পৰিব্ৰূহযন্তো একাকী পব্বতকন্দৰাসু অদুতিযো সব্বত্থ নিৰপেক্খো সব্বসঙ্খাৰগতং অনিচ্চাদিতো ৱিপস্সন্তো ৱিহৰিস্সামীতি.

ভিন্নপটন্ধৰোতি ভিন্নৱত্থধৰো, গাথাসুখত্থং নকাৰাগমং কত্ৱা ৱুত্তং. সত্থকচ্ছিন্নঅগ্ঘফস্সৱণ্ণভিন্নং পটচীৱৰং ধাৰেন্তোতি অত্থো. মুনীতি পব্বজিতো. অমমোতি কুলে ৱা গণে ৱা মমত্তাভাৱেন অমমো. কত্থচিপি আৰম্মণে আসীসনায অভাৱেন নিৰাসো. হন্ত্ৱা সুখী পৱনগতো ৱিহস্সন্তি ৰাগাদিকে কিলেসে অৰিযমগ্গেন সমুচ্ছিন্দিত্ৱা মগ্গসুখেন ফলসুখেন সুখী মহাৱনগতো কদা নু খো অহং ৱিহৰিস্সামি.

ৱধৰোগনীড়ন্তি মৰণস্স চ ৰোগস্স চ কুলাৱকভূতং. কাযং ইমন্তি ইমং খন্ধপঞ্চকসঙ্খাতং কাযং. খন্ধপঞ্চকোপি হি ‘‘অৱিজ্জাগতস্স, ভিক্খৱে, পুৰিসপুগ্গলস্স তণ্হানুগতস্স অযমেৱ কাযো বহিদ্ধা নামৰূপ’’ন্তিআদীসু কাযো ৱুচ্চতি. মচ্চুজৰাযুপদ্দুতন্তি মৰণেন চেৱ জৰায চ পীড়িতং, ৱিপস্সমানো অহং ভযহেতুপহানেন ৱীতভযো, তং নু কদা ভৱিস্সতীতি অত্থো.

ভযজননিন্তি পঞ্চৱীসতিযা মহাভযানং উপ্পাদকাৰণভূতং কাযিকস্স চ চেতসিকস্স চ সকলস্সপি ৱট্টদুক্খস্স আৱহনতো দুখাৱহং. তণ্হালতং বহুৱিধানুৱত্তনিন্তি বহুৱিধঞ্চ আৰম্মণং ভৱমেৱ ৱা অনুৱত্ততি সন্তনোতীতি বহুৱিধানুৱত্তনিং, তণ্হাসঙ্খাতলতং. পঞ্ঞামযন্তি মগ্গপঞ্ঞামযং সুনিসিতং অসিখগ্গং ৱীৰিযপগ্গহিতেন সদ্ধাহত্থেন গহেত্ৱা সমুচ্ছিন্দিত্ৱা ‘‘কদা নুহং ৱসে’’তি যং পৰিৱিতক্কিতং, তম্পি কদা ভৱিস্সতীতি যোজনা.

উগ্গতেজন্তি সমথৱিপস্সনাৱসেন নিসিততায তিক্খতেজং. সত্থং ইসীনন্তি বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধঅৰিযসাৱকইসীনং সত্থভূতং. মাৰং সসেনং সহসা ভঞ্জিস্সন্তি কিলেসসেনায সসেনং অভিসঙ্খাৰাদিমাৰং সহসা সীঘমেৱ ভঞ্জিস্সামি. সীহাসনেতি থিৰাসনে, অপৰাজিতপল্লঙ্কেতি অত্থো.

সব্ভি সমাগমেসু দিট্ঠো ভৱেতি ধম্মগাৰৱযুত্ততায ধম্মগৰূহি তাদিলক্খণপ্পত্তিযা তাদীহি অৱিপৰীতদস্সিতায যাথাৱদস্সীহি অৰিযমগ্গেনেৱ পাপজিতিন্দ্ৰিযতায জিতিন্দ্ৰিযেহি বুদ্ধাদীহি সাধূহি সমাগমেসু ‘‘কদা নু অহং পধানিযোতি দিট্ঠো ভৱেয্য’’ন্তি যং মে পৰিৱিতক্কিতং, তং নু কদা ভৱিস্সতীতি যোজনা. ইমিনা নযেন সব্বত্থ পদযোজনা ৱেদিতব্বা, পদত্থমত্তমেৱ ৱণ্ণযিস্সাম.

তন্দীতি আলসিযং. খুদাতি জিঘচ্ছা. কীটসৰীসপাতি কীটঞ্চেৱ সৰীসপা চ. ন বাধযিস্সন্তীতি মং ন ব্যাধযিস্সন্তি সুখদুক্খসোমনস্সদোমনস্সানং ঝানেহি পটিবাহিতত্তাতি অধিপ্পাযো. গিৰিব্বজেতি পব্বতকন্দৰায. অত্থত্থিযন্তি সদত্থসঙ্খাতেন অত্থেন অত্থিকং.

যং ৱিদিতং মহেসিনাতি যং চতুসচ্চং মহেসিনা সম্মাসম্বুদ্ধেন সযম্ভূঞাণেন ঞাতং পটিৱিদ্ধং, তানি চত্তাৰি সচ্চানি অনুপচিতকুসলসম্ভাৰেহি সুট্ঠু দুদ্দসানি মগ্গসমাধিনা সমাহিতত্তো, সম্মাসতিযা সতিমা, অৰিযমগ্গপঞ্ঞায অহং অগচ্ছং পটিৱিজ্ঝিস্সং অধিগমিস্সন্তি অত্থো.

ৰূপেতি চক্খুৱিঞ্ঞেয্যৰূপে. অমিতেতি ঞাণেন অমিতে, অপৰিচ্ছিন্নে অপৰিঞ্ঞাতেতি অত্থো. ফুসিতব্বেতি, ফোট্ঠব্বে. ধম্মেতি মনোৱিঞ্ঞেয্যধম্মে. অমিতেতি ৱা অপৰিমাণে নীলাদিৱসেন অনেকভেদভিন্নে ৰূপে ভেৰিসদ্দাদিৱসেন, মূলৰসাদিৱসেন, কক্খড়মুদুতাদিৱসেন, সুখদুক্খাদিৱসেন চ, অনেকভেদসদ্দাদিকে চাতি অত্থো. আদিত্ততোতি একাদসহি অগ্গীহি আদিত্তভাৱতো. সমথেহি যুত্তোতি ঝানৱিপস্সনামগ্গসমাধীহি সমন্নাগতো. পঞ্ঞায দচ্ছন্তি ৱিপস্সনাপঞ্ঞাসহিতায মগ্গপঞ্ঞায দক্খিস্সং.

দুব্বচনেন ৱুত্তোতি দুৰুত্তৱচনেন ঘট্টিতো. ততো নিমিত্তন্তি ফৰুসৱাচাহেতু. ৱিমনো ন হেস্সন্তি দোমনস্সিতো ন ভৱেয্যং. অথোতি অথ. পসত্থোতি কেনচি পসংসিতো.

কট্ঠেতি দাৰুক্খন্ধে. তিণেতি তিণানং খন্ধে. ইমেতি ইমে মম সন্ততিপৰিযাপন্নে পঞ্চ খন্ধে. অমিতে চ ধম্মেতি ততো অঞ্ঞেন ইন্দ্ৰিযক্খন্ধেন অমিতে ৰূপধম্মে. তেনাহ – ‘‘অজ্ঝত্তিকানেৱ চ বাহিৰানি চা’’তি. সমং তুলেয্যন্তি অনিচ্চাদিৱসেন চেৱ অসাৰাদিউপমাৱসেন চ সব্বং সমমেৱ কত্ৱা তীৰেয্যং.

ইসিপ্পযাতম্হি পথে ৱজন্তন্তি বুদ্ধাদীহি মহেসীহি সম্মদেৱ পযাতে সমথৱিপস্সনামগ্গে ৱজন্তং পটিপজ্জন্তং. পাৱুসসমযে কালমেঘো নৱেন তোযেন ৱস্সোদকেন সচীৱৰং পৱনে কদা নু ওৱস্সতি, তেমেতীতি অত্তনো অব্ভোকাসিকভাৱপৰিৱিতক্কিতং দস্সেতি.

মযূৰস্স সিখণ্ডিনো ৱনে দিজস্সাতি মাতুকুচ্ছিতো অণ্ডকোসতো চাতি দ্ৱিক্খত্তুং জাযনৱসেন দিজস্স, সিখাসম্ভৱেন সিখণ্ডিনো চ মযূৰস্স ৱনে কদা পন গিৰিগব্ভৰে ৰুতং কেকাৰৱং সুত্ৱা ৱেলং সল্লক্খিত্ৱা সযনতো ৱুট্ঠহিত্ৱা অমতস্স পত্তিযা নিব্বানাধিগমায. সংচিন্তযেতি ৱুচ্চমানে ভৱে অনিচ্চাদিতো মনসি কৰেয্যং ৱিপস্সেয্যন্তি অত্থো.

গঙ্গং যমুনং সৰস্সতিন্তি এতা মহানদিযো অসজ্জমানো ভাৱনামযায ইদ্ধিযা কদা নু পতৰেয্যন্তি যোজনা. পাতালখিত্তং বড়ৱামুখঞ্চাতি পাতায অলং পৰিযত্তন্তি পাতালং, তদেৱ খিত্তং, পথৱিযা সণ্ঠহনকালে তথা ঠিতন্তি পাতালখিত্তং. যোজনসতিকাদিভেদানি সমুদ্দস্স অন্তোপথৱিযা তীৰট্ঠানানি, যেসু কানিচি নাগাদীনং ৱসনট্ঠানানি হোন্তি, কানিচি সুঞ্ঞানিযেৱ হুত্ৱা তিট্ঠন্তি. বড়ৱামুখন্তি মহাসমুদ্দে মহন্তং আৱট্টমুখং. মহানিৰযদ্ৱাৰস্স হি ৱিৱটকালে মহাঅগ্গিক্খন্ধো ততো নিক্খন্তো তদভিমুখং অনেকযোজনসতাযামৱিত্থাৰং হেট্ঠা সমুদ্দপদেসং ডহতি, তস্মিং দড্ঢে উপৰি উদকং আৱট্টাকাৰেন পৰিব্ভমন্তং মহতা সদ্দেন হেট্ঠা নিপততি. তত্থ বড়ৱামুখসমঞ্ঞা, ইতি তঞ্চ পাতালখিত্তং বড়ৱামুখঞ্চ ৱিভিংসনং ভযানকং অসজ্জমানো ইদ্ধিযা কদা নু পতৰেয্যন্তি যং পৰিৱিতক্কিতং, তং কদা নু ভৱিস্সতি, ভাৱনামযং ইদ্ধিং নিব্বত্তেত্ৱা কদা নু এৱং ইদ্ধিং ৱড়ঞ্জিস্সামীতি অত্থো.

নাগোৱ অসঙ্গচাৰী পদালযেতি যথা মত্তৱাৰণো দড়্হথম্ভং ভিন্দিত্ৱা অযসঙ্খলিকং ৱিদ্ধংসেত্ৱা অসঙ্গচাৰী ৱনং পৱিসিত্ৱা একো অদুতিযো হুত্ৱা অত্তনো ৰুচিৱসেন চৰতি, এৱমহং কদা নু সব্বসুভং নিমিত্তং নিব্বজ্জযং নিৰৱসেসতো ৱজ্জযন্তো কামচ্ছন্দৱসো অহুত্ৱা ঝানে যুতো পযুত্তো কামগুণেসু ছন্দং সম্মদেৱ পদালেয্যং ছিন্দেয্যং পজহেয্যন্তি যং পৰিৱিতক্কিতং, তং নু কদা ভৱিস্সতি.

ইণট্টোৱ দলিদ্দকো নিধিং আৰাধযিত্ৱাতি যথা কোচি দলিদ্দো জীৱিকপকতো ইণং গহেত্ৱা তং সোধেতুং অসক্কোন্তো ইণট্টো ইণেন অট্টিতো ধনিকেহি পীড়িতো নিধিং আৰাধযিত্ৱা অধিগন্ত্ৱা ইণঞ্চ সোধেত্ৱা সুখেন চ জীৱন্তো তুট্ঠো ভৱেয্য, এৱং অহম্পি কদা নু ইণসদিসং কামচ্ছন্দং পহায মহেসিনো অৰিযধনসম্পুণ্ণতায মণিকনকাদিৰতনসম্পুণ্ণনিধিসদিসং বুদ্ধস্স সাসনং অধিগন্ত্ৱা তুট্ঠো ভৱেয্যন্তি যং পৰিৱিতক্কিতং, তং কদা নু ভৱিস্সতীতি.

এৱং পব্বজ্জতো পুব্বে নেক্খম্মৱিতক্কৱসেন পৱত্তং অত্তনো ৱিতক্কপৱত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি পব্বজিত্ৱা যেহাকাৰেহি অত্তানং ওৱদিত্ৱা অধিগচ্ছি, তে দস্সেন্তো ‘‘বহূনি ৱস্সানী’’তিআদিকা গাথা অভাসি. তত্থ বহূনি ৱস্সানি তযাম্হি যাচিতো, অগাৰৱাসেন অলং নু তে ইদন্তি অনেকসংৱচ্ছৰানি ৱিৱিধদুক্খানুবন্ধেন অগাৰমজ্ঝে ৱাসেন অলং পৰিযত্তমেৱ তেতি, অম্ভো চিত্ত, ইদং তযা অনেকানি সংৱচ্ছৰানি অহং অম্হি ননু যাচিতো. তং দানি মং পব্বজিতং সমানন্তি তং মং তযা তথা উস্সাহনেন পব্বজিতং সমানং কেন কাৰণেন চিত্ত তুৱং ন যুঞ্জসি, সমথৱিপস্সনং ছড্ডেত্ৱা নিহীনে আলসিযে নিযোজেসীতি অত্থো.

ননু অহং, চিত্ত, তযাম্হি যাচিতোতি, অম্ভো চিত্ত, অহং তযা ননু যাচিতো অম্হি আযাচিতো মঞ্ঞে. যদি যাচিতো, কস্মা ইদানি তদনুৰূপং ন পটিপজ্জসীতি অধিপ্পাযো. ‘‘গিৰিব্বজে’’তিআদিনা যাচিতাকাৰং দস্সেতি. চিত্ৰছদা ৱিহঙ্গমা ৱিচিত্ৰপেখুণপক্খিনো, মযূৰাতি অত্থো. মহিন্দঘোসত্থনিতাভিগজ্জিনোতি জলঘোসত্থনিতেন হেতুনা সুট্ঠু গজ্জনসীলা. তে তং ৰমেস্সন্তি ৱনম্হি ঝাযিনন্তি তে মযূৰা তং ৱনে ঝানপসুতং ৰমেস্সন্তীতি ননু তযা যাচিতোতি দস্সেতি.

কুলম্হীতি কুলপৰিৱট্টে. ইমমজ্ঝুপাগতোতি ইমং অৰঞ্ঞট্ঠানং পব্বজ্জং ৱা অজ্ঝুপাগতো. অথোপি ত্ৱং, চিত্ত, ন ময্হ তুস্সসীতি ত্ৱং অনুৱত্তিত্ৱা ঠিতম্পি মং নাৰাধেস্সসীতি অত্থো.

মমেৱ এতং ন হি ত্ৱং পৰেসন্তি এতং, চিত্ত, মমেৱ তস্মা ত্ৱং পৰেসং ন হোসি. ত্ৱং পন অঞ্ঞেসং ৱিয কত্ৱা সন্নাহকালে কিলেসমাৰে যুজ্ঝিতুং ভাৱনাসন্নাহকালে নতি ৱত্ৱা পৰিদেৱিতেন কিং পযোজনং, ইদানি তং অঞ্ঞথা ৱত্তিতুং ন দস্সামীতি অধিপ্পাযো. সব্বং ইদং চলমিতি পেক্খমানোতি যস্মা ‘‘ইদং চিত্তং অঞ্ঞঞ্চ সব্বং তেভূমকসঙ্খাৰং চলং অনৱট্ঠিত’’ন্তি পঞ্ঞাচক্খুনা ওলোকেন্তো গেহতো কামেহি চ অভিনিক্খমিং অমতপদং নিব্বানং জিগীসং পৰিযেসন্তো, তস্মা, চিত্ত, অননুৱত্তন্তো নিব্বানং পৰিযেসনমেৱ কৰোমীতি অধিপ্পাযো.

অৱীতৰাগেন সুদুন্নিৱাৰযং চিত্তং চলং মক্কটসন্নিভং ৱনমক্কটসদিসং ইতি সুযুত্তৱাদী সুভাসিতৱাদী দ্ৱিপদানমুত্তমো মহাভিসক্কো নৰদম্মসাৰথীতি যোজনা.

অৱিদ্দসূ যত্থ সিতা পুথুজ্জনাতি যত্থ যেসু ৱত্থুকামেসু কিলেসকামেসু চ সিতা পটিবদ্ধা তে অন্ধপুথুজ্জনা তেন কামৰাগেন পুনব্ভৱেসিনো একন্তেনেৱ দুক্খমিচ্ছন্তি. ইচ্ছন্তা চ চিত্তেন নীতা নিৰযে নিৰাকতাতি চিত্তৱসিকা নিৰযসংৱত্তনিকং কম্মং কৰোন্তা হিতসুখতো নিৰাকতা হুত্ৱা অত্তনো চিত্তেনেৱ নিৰযে নীতা ন অঞ্ঞথাতি চিত্তস্সেৱ নিগ্গহেতব্বতং দস্সেতি.

পুনপি চিত্তংযেৱ নিগ্গহেতুং মন্তেন্তো ‘‘মযূৰকোঞ্চাভিৰুতম্হী’’তিআদিমাহ. তত্থ মযূৰকোঞ্চাভিৰুতম্হীতি সিখীহি সাৰসেহি চ অভিকূজিতে. দীপীহি ব্যগ্ঘেহি পুৰক্খতো ৱসন্তি মেত্তাৱিহাৰিতায এৱৰূপেহি তিৰচ্ছানগতেহি পুৰক্খতো পৰিৱাৰিতো হুত্ৱা ৱনে ৱসন্তো, এতেন সুঞ্ঞভাৱপৰিব্ৰূহনমাহ. কাযে অপেক্খং জহাতি সব্বসো কাযে নিৰপেক্খো জহ, এতেন পহিতত্ততং ৱদতি. মা ৱিৰাধযাতি ইমং সুদুল্লভং নৱমং খণং মা ৱিৰাধেহি. ইতিস্সু মং, চিত্ত, পুৰে নিযুঞ্জসীতি এৱঞ্হি ত্ৱং, চিত্ত, মং পব্বজ্জতো পুব্বে সম্মাপটিপত্তিযং উয্যোজেসীতি অত্থো.

ভাৱেহীতি উপ্পাদেহি ৱড্ঢেহি চ. ঝানানীতি পঠমাদীনি চত্তাৰি ঝানানি. ইন্দ্ৰিযানীতি সদ্ধাদীনি পঞ্চিন্দ্ৰিযানি. বলানীতি তানিযেৱ পঞ্চ বলানি. বোজ্ঝঙ্গসমাধিভাৱনাতি সত্ত বোজ্ঝঙ্গে চতস্সো সমাধিভাৱনা চ. তিস্সো চ ৱিজ্জাতি পুব্বেনিৱাসঞাণাদিকা তিস্সো ৱিজ্জা চ. ফুস পাপুণাহি বুদ্ধসাসনে সম্মাসম্বুদ্ধওৱাদে ঠিতো.

নিয্যানিকন্তি ৱট্টদুক্খতো নিয্হানৱহং. সব্বদুক্খক্খযোগধন্তি অমতোগধং নিব্বানপতিট্ঠং নিব্বানাৰম্মণং. সব্বকিলেসসোধনন্তি অনৱসেসকিলেসমলৱিসোধনং.

খন্ধেতি উপাদানক্খন্ধে. পটিপস্স যোনিসোতি ৰোগতো গণ্ডতো সল্লতো অঘতো আবাধতোতি এৱমাদীহি ৱিৱিধেহি পকাৰেহি ৱিপস্সনাঞাণেন সম্মা উপাযেন নযেন পস্স. তং জহাতি তং দুক্খস্স সমুদযং তণ্হং পজহ, সমুচ্ছিন্দ. ইধেৱাতি ইমস্মিংযেৱ অত্তভাৱে.

অনিচ্চন্তিআদি অন্তৱন্ততো অনিচ্চন্তিকতো তাৱকালিকতো নিচ্চপটিক্খেপতো চ অনিচ্চন্তি ৱা পস্স. দুক্খন্তি তে উদযব্বযপটিপীড়নতো সপ্পটিভযতো দুক্খমতো সুখপটিক্খেপতো দুক্খন্তি ৱা পস্স. সুঞ্ঞন্তি অৱসৱত্তনতো অসামিকতো অসাৰতো অত্তপটিক্খেপতো চ সুঞ্ঞং, ততো এৱ অনত্তাতি. ৱিগৰহিতব্বতো অৱড্ঢিআবাধনতো চ অঘন্তি চ ৱধন্তি চ ৱিপস্স যোনিসোতি যোজনা. মনোৱিচাৰে উপৰুন্ধ চেতসোতি মনোৱিচাৰসঞ্ঞিনো গেহসিতসোমনস্সুপৱিচাৰাদিকে অট্ঠাৰস চেতসো উপৰুন্ধ ৱাৰেহি নিৰোধেহি.

মুণ্ডোতি মুণ্ডভাৱং উপগতো, ওহাৰিতকেসমস্সুকো. ৱিৰূপোতি তেন মুণ্ডভাৱেন পৰূড়্হলোমতায ছিন্নভিন্নকাসায ৱত্থতায ৱিৰূপো ৱেৱণ্ণিযং উপগতো. অভিসাপমাগতোতি ‘‘পিণ্ডোলো ৱিচৰতি পত্তপাণী’’তি অৰিযেহি কাতব্বং অভিসাপং উপগতো. ৱুত্তঞ্হেতং – ‘‘অভিসাপোযং, ভিক্খৱে, লোকস্মিং পিণ্ডোলো ৱিচৰসি পত্তপাণী’’তি (সং. নি. ৩.৮০). তেনাহ ‘‘কপালহত্থোৱ কুলেসু ভিক্খসূ’’তি. যুঞ্জস্সু সত্থুৱচনেতি সম্মাসম্বুদ্ধস্স ওৱাদে যোগং কৰোহি অনুযুঞ্জস্সু.

সুসংৱুতত্তোতি সুট্ঠু কাযৱাচাচিত্তেহি সম্মদেৱ সংৱুতো. ৱিসিখন্তৰে চৰন্তি ভিক্খাচৰিযায ইচ্ছাৱিসেসেসু চৰন্তো. চন্দো যথা দোসিনপুণ্ণমাসিযাতি ৱিগতদোসায পুণ্ণমায কুলেসু নিচ্চনৱসায পাসাদিকতায চন্দিমা ৱিয চৰাতি যোজনা.

সদা ধুতে ৰতোতি সব্বকালঞ্চ ধুতগুণে অভিৰতো. তথূপমং চিত্তমিদং কৰোসীতি যথা কোচি পুৰিসো ফলানি ইচ্ছন্তো ফলৰুক্খে ৰোপেত্ৱা ততো অলদ্ধফলোৱ তে মূলতো ছিন্দিতুং ইচ্ছতি, চিত্ত, ত্ৱং তথূপমং তপ্পটিভাগং ইদং কৰোসি. যং মং অনিচ্চম্হি চলে নিযুঞ্জসীতি যং মং পব্বজ্জায নিযোজেত্ৱা পব্বজিত্ৱা অদ্ধাগতং পব্বজ্জাফলং অনিচ্চম্হি চলে সংসাৰমুখে নিযুঞ্জসি নিযোজনৱসেন পৱত্তেসি.

ৰূপাভাৱতো অৰূপা. চিত্তস্স হি তাদিসং সণ্ঠানং নীলাদিৱণ্ণভেদো ৱা নত্থি, তস্মা ৱুত্তং অৰূপাতি. দূৰট্ঠানপ্পৱত্তিযা দূৰঙ্গম. যদিপি চিত্তস্স মক্কটসুত্তমত্তম্পি পুৰত্থিমাদিদিসাভাগেন গমনং নাম নত্থি, দূৰে সন্তং পন আৰম্মণং সম্পটিচ্ছতীতি দূৰঙ্গম. একোযেৱ হুত্ৱা চৰণৱসেন পৱত্তনতো একচাৰি, অন্তমসো দ্ৱে তীণিপি চিত্তানি একতো উপ্পজ্জিতুং সমত্থানি নাম নত্থি, একমেৱ পন চিত্তং একস্মিং সন্তানে উপ্পজ্জতি. তস্মিং নিৰুদ্ধে অপৰম্পি একমেৱ উপ্পজ্জতি, তস্মা একচাৰি. ন তে কৰিস্সং ৱচনং ইদানিহন্তি যদিপি পুব্বে তৱ ৱসে অনুৱত্তিং, ইদানি পন সত্থু ওৱাদং লদ্ধকালতো পট্ঠায চিত্তৱসিকো ন ভৱিস্সামি. কস্মাতি চে? দুক্খা হি কামা কটুকা মহব্ভযা কামা নামেতে অতীতেপি দুক্খা, আযতিম্পি কটুকফলা, অত্তানুৱাদাদিভেদেন মহতা ভযেন অনুবন্ধন্তা মহব্ভযা. নিব্বানমেৱাভিমনো চৰিস্সং তস্মা নিব্বানমেৱ উদ্দিস্স অভিমুখচিত্তো ৱিহৰিস্সং.

তমেৱ নিব্বানাভিমুখভাৱং দস্সেন্তো ‘‘নাহং অলক্খ্যা’’তিআদিমাহ. তত্থ নাহং অলক্খ্যাতি অলক্খিকতায নিস্সিৰীকতায নাহং গেহতো নিক্খমিন্তি যোজনা.

অহিৰিক্কতাযাতি যথাৱজ্জং কেড়িং কৰোন্তো ৱিয নিল্লজ্জতায. চিত্তহেতূতি একদা নিগণ্ঠো, একদা পৰিব্বাজকাদিকো হোন্তো অনৱট্ঠিতচিত্তো পুৰিসো ৱিয চিত্তৱসিকো হুত্ৱা. দূৰকন্তনাতি ৰাজাদীহি মেত্তং কত্ৱা তেসু দুব্ভিত্ৱা দুব্ভিভাৱেন. আজীৱহেতূতি আজীৱকাৰণা জীৱিকাপকতো হুত্ৱা আজীৱিকাভযেন অহং ন নিক্খমিং ন পব্বজিং. কতো চ তে, চিত্ত, পটিস্সৱো মযাতি, ‘‘পব্বজিতকালতো পট্ঠায ন তৱ ৱসে ৱত্তামি, মমেৱ পন ৱসে ৱত্তামী’’তি, চিত্ত, মযা ননু পটিঞ্ঞা কতাতি দস্সেতি.

অপ্পিচ্ছতা সপ্পুৰিসেহি ৱণ্ণিতাতি ‘‘পচ্চযেসু সব্বসো অপ্পিচ্ছা নাম সাধূ’’তি বুদ্ধাদীহি পসট্ঠা, তথা মক্খপ্পহানং পৰেসং গুণে মক্খনস্স পহানং ৱূপসমো সব্বস্স দুক্খস্স ৱূপসমো নিব্বাপনং সপ্পুৰিসেহি ৱণ্ণিতং. ইতিস্সু মং, চিত্ত, তদা নিযুঞ্জসি, ‘‘সম্ম, তযা তেসু গুণেসু পতিট্ঠাতব্ব’’ন্তি, চিত্ত, ত্ৱং এৱং তদা নিযুঞ্জসি. ইদানি ত্ৱং গচ্ছসি পুব্বচিণ্ণং ইদানি মং ত্ৱং পহায অত্তনো পুৰিমাচিণ্ণং মহিচ্ছতাদিং পটিপজ্জসি, কিং নামেতন্তি অধিপ্পাযো.