১৬. সট্ঠিকূটপেতৱত্থুৱণ্ণনা
কিং নু উম্মত্তৰূপোৱাতি ইদং সত্থৰি ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তে অঞ্ঞতৰং পেতং আৰব্ভ ৱুত্তং. অতীতে কিৰ বাৰাণসিনগৰে অঞ্ঞতৰো পীঠসপ্পী সালিত্তকপযোগে কুসলো, তহিং সক্খৰখিপনসিপ্পে নিপ্ফত্তিং গতো নগৰদ্ৱাৰে নিগ্ৰোধৰুক্খমূলে নিসীদিত্ৱা সক্খৰপহাৰেহি হত্থিঅস্সমনুস্সৰথকূটাগাৰধজপুণ্ণঘটাদিৰূপানি নিগ্ৰোধপত্তেসু দস্সেতি. নগৰদাৰকা অত্তনো কীড়নত্থায মাযকড্ঢমাসকাদীনি দত্ৱা যথাৰুচি তানি সিপ্পানি কাৰাপেন্তি.
অথেকদিৱসং বাৰাণসিৰাজা নগৰতো নিক্খমিত্ৱা তং নিগ্ৰোধমূলং উপগতো নিগ্ৰোধপত্তেসু হত্থিৰূপাদিৱসেন নানাৱিধৰূপৱিভত্তিযো অপ্পিতা দিস্ৱা মনুস্সে পুচ্ছি – ‘‘কেন নু খো ইমেসু নিগ্ৰোধপত্তেসু এৱং নানাৱিধৰূপৱিভত্তিযো কতা’’তি? মনুস্সা তং পীঠসপ্পিং দস্সেসুং ‘‘দেৱ, ইমিনা কতা’’তি. ৰাজা তং পক্কোসাপেত্ৱা এৱমাহ – ‘‘সক্কা নু খো, ভণে, মযা দস্সিতস্স একস্স পুৰিসস্স কথেন্তস্স অজানন্তস্সেৱ কুচ্ছিযং অজলণ্ডিকাহি পূৰেতু’’ন্তি? ‘‘সক্কা, দেৱা’’তি. ৰাজা তং অত্তনো ৰাজভৱনং নেত্ৱা বহুভাণিকে পুৰোহিতে নিব্বিন্নৰূপো পুৰোহিতং পক্কোসাপেত্ৱা তেন সহ ৱিৱিত্তে ওকাসে সাণিপাকাৰপৰিক্খিত্তে নিসীদিত্ৱা মন্তযমানো পীঠসপ্পিং পক্কোসাপেসি. পীঠসপ্পী নাড়িমত্তা অজলণ্ডিকা আদাযাগন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো আকাৰং ঞত্ৱা পুৰোহিতাভিমুখো নিসিন্নো তেন মুখে ৱিৱটে সাণিপাকাৰৱিৱৰেন একেকং অজলণ্ডিকং তস্স গলমূলে পতিট্ঠাপেসি. সো লজ্জায উগ্গিলিতুং অসক্কোন্তো সব্বা অজ্ঝোহৰি. অথ নং ৰাজা অজলণ্ডিকাহি পূৰিতোদৰং ৱিস্সজ্জি – ‘‘গচ্ছ, ব্ৰাহ্মণ, লদ্ধং তযা বহুভাণিতায ফলং, মদ্দনফলপিযঙ্গুতচাদীহি অভিসঙ্খতং পানকং পিৱিত্ৱা উচ্ছড্ডেহি, এৱং তে সোত্থি ভৱিস্সতী’’তি. তস্স চ পীঠসপ্পিস্স তেন কম্মেন অত্তমনো হুত্ৱা চুদ্দস গামে অদাসি. সো গামে লভিত্ৱা অত্তানং সুখেন্তো পীণেন্তো পৰিজনম্পি সুখেন্তো পীণেন্তো সমণব্ৰাহ্মণাদীনং যথাৰহং কিঞ্চি দেন্তো দিট্ঠধম্মিকং সম্পৰাযিকঞ্চ অত্থং অহাপেন্তো সুখেনেৱ জীৱতি, অত্তনো সন্তিকং উপগতানং সিপ্পং সিক্খন্তানং ভত্তৱেতনং দেতি.
অথেকো পুৰিসো তস্স সন্তিকং উপগন্ত্ৱা এৱমাহ – ‘‘সাধু, আচৰিয, মম্পি এতং সিপ্পং সিক্খাপেহি, ময্হং পন অলং ভত্তৱেতনেনা’’তি. সো তং পুৰিসং তং সিপ্পং সিক্খাপেসি. সো সিক্খিতসিপ্পো সিপ্পং ৱীমংসিতুকামো গন্ত্ৱা গঙ্গাতীৰে নিসিন্নস্স সুনেত্তস্স নাম পচ্চেকবুদ্ধস্স সক্খৰাভিঘাতেন সীসং ভিন্দি. পচ্চেকবুদ্ধো তত্থেৱ গঙ্গাতীৰে পৰিনিব্বাযি. মনুস্সা তং পৱত্তিং সুত্ৱা তং পুৰিসং তত্থেৱ লেড্ডুদণ্ডাদীহি পহৰিত্ৱা জীৱিতা ৱোৰোপেসুং. সো কালকতো অৱীচিমহানিৰযে নিব্বত্তিত্ৱা বহূনি ৱস্সসহস্সানি নিৰযে পচ্চিত্ৱা তস্সেৱ কম্মস্স ৱিপাকাৱসেসেন ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহনগৰস্স অৱিদূৰে পেতো হুত্ৱা নিব্বত্তি. তস্স কম্মস্স সৰিক্খকেন ৱিপাকেন ভৱিতব্বন্তি কম্মৱেগুক্খিত্তানি পুব্বণ্হসমযং মজ্ঝন্হিকসমযং সাযন্হসমযঞ্চ সট্ঠি অযোকূটসহস্সানি মত্থকে নিপতন্তি. সো ছিন্নভিন্নসীসো অধিমত্তৱেদনাপ্পত্তো ভূমিযং নিপততি, অযোকূটেসু পন অপগতমত্তেসু পটিপাকতিকসিৰো তিট্ঠতি.
অথেকদিৱসং আযস্মা মহামোগ্গল্লানো গিজ্ঝকূটপব্বতা ওতৰন্তো তং দিস্ৱা –
৮০৬. ‘‘কিং নু উম্মত্তৰূপোৱ, মিগো ভন্তোৱ ধাৱসি;
নিস্সংসযং পাপকম্মন্তো, কিং নু সদ্দাযসে তুৱ’’ন্তি. –
ইমায গাথায পটিপুচ্ছি. তত্থ উম্মত্তৰূপোৱাতি উম্মত্তকসভাৱো ৱিয উম্মাদপ্পত্তো ৱিয. মিগো ভন্তোৱ ধাৱসীতি ভন্তমিগো ৱিয ইতো চিতো চ ধাৱসি. সো হি তেসু অযোকূটেসু নিপতন্তেসু পৰিত্তাণং অপস্সন্তো ‘‘ন সিযা নু খো এৱং পহাৰো’’তি ইতোপি এত্তোপি পলাযতি. তে পন কম্মৱেগুক্খিত্তা যত্থ কত্থচি ঠিতস্স মত্থকেযেৱ নিপতন্তি. কিং নু সদ্দাযসে তুৱন্তি কিং নু খো তুৱং সদ্দং কৰোসি, অতিৱিয ৱিস্সৰং কৰোন্তো ৱিচৰসি.
তং সুত্ৱা পেতো –
৮০৭. ‘‘অহং ভদন্তে পেতোম্হি, দুগ্গতো যমলোকিকো;
পাপকম্মং কৰিত্ৱান, পেতলোকং ইতো গতো.
৮০৮. ‘‘সট্ঠি কূটসহস্সানি, পৰিপুণ্ণানি সব্বসো;
সীসে ময্হং নিপতন্তি, তে ভিন্দন্তি চ মত্থক’’ন্তি. –
দ্ৱীহি গাথাহি পটিৱচনং অদাসি. তত্থ সট্ঠি কূটসহস্সানীতি সট্ঠিমত্তানি অযোকূটসহস্সানি. পৰিপুণ্ণানীতি অনূনানি. সব্বসোতি সব্বভাগতো. তস্স কিৰ সট্ঠিযা অযোকূটসহস্সানং পতনপ্পহোনকং মহন্তং পব্বতকূটপ্পমাণং সীসং নিব্বত্তি. তং তস্স ৱালগ্গকোটিনিতুদনমত্তম্পি ঠানং অসেসেত্ৱা তানি কূটানি পতন্তানি মত্থকং ভিন্দন্তি, তেন সো অট্টস্সৰং কৰোতি. তেন ৱুত্তং ‘‘সব্বসো সীসে ময্হং নিপতন্তি, তে ভিন্দন্তি চ মত্থক’’ন্তি.
অথ নং থেৰো কতকম্মং পুচ্ছন্তো –
৮০৯. ‘‘কিং নু কাযেন ৱাচায, মনসা দুক্কটং কতং;
কিস্স কম্মৱিপাকেন, ইদং দুক্খং নিগচ্ছসি.
৮১০. ‘‘সট্ঠি কূটসহস্সানি, পৰিপুণ্ণানি সব্বসো;
সীসে তুয্হং নিপতন্তি, তে ভিন্দন্তি চ মত্থক’’ন্তি. –
দ্ৱে গাথা অভাসি.
তস্স পেতো অত্তনা কতকম্মং আচিক্খন্তো –
৮১১. ‘‘অথদ্দসাসিং সম্বুদ্ধং, সুনেত্তং ভাৱিতিন্দ্ৰিযং;
নিসিন্নং ৰুক্খমূলস্মিং, ঝাযন্তং অকুতোভযং.
৮১২. ‘‘সালিত্তকপ্পহাৰেন, ভিন্দিস্সং তস্স মত্থকং;
তস্সকম্মৱিপাকেন, ইদং দুক্খং নিগচ্ছিসং.
৮১৩. ‘‘সট্ঠি কূটসহস্সানি, পৰিপুণ্ণানি সব্বসো;
সীসে ময্হং নিপতন্তি, তে ভিন্দন্তি চ মত্থক’’ন্তি. –
তিস্সো গাথাযো অভাসি.
৮১১. তত্থ সম্বুদ্ধন্তি পচ্চেকসম্বুদ্ধং. সুনেত্তন্তি এৱংনামকং. ভাৱিতিন্দ্ৰিযন্তি অৰিযমগ্গভাৱনায ভাৱিতসদ্ধাদিইন্দ্ৰিযং.
৮১২-১৩. সালিত্তকপ্পহাৰেনাতি সালিত্তকং ৱুচ্চতি ধনুকেন, অঙ্গুলীহি এৱ ৱা সক্খৰখিপনপযোগো. তথা হি সক্খৰায পহাৰেনাতি ৱা পাঠো. ভিন্দিস্সন্তি ভিন্দিং.
তং সুত্ৱা থেৰো ‘‘অত্তনো কতকম্মানুৰূপমেৱ ইদানি পুৰাণকম্মস্স ইদং ফলং পটিলভতী’’তি দস্সেন্তো –
৮১৪. ‘‘ধম্মেন তে কাপুৰিস;
সট্ঠি কূটসহস্সানি, পৰিপুণ্ণানি সব্বসো;
সীসে তুয্হং নিপতন্তি, তে ভিন্দন্তি চ মত্থক’’ন্তি. –
ওসানগাথমাহ. তত্থ ধম্মেনাতি অনুৰূপকাৰণেন. তেতি তৱ, তস্মিং পচ্চেকবুদ্ধে অপৰজ্ঝন্তেন তযা কতস্স পাপকম্মস্স অনুচ্ছৱিকমেৱেতং ফলং তুয্হং উপনীতং. তস্মা কেনচি দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা ব্ৰহ্মুনা ৱা অপি সম্মাসম্বুদ্ধেনপি অপ্পটিবাহনীযমেতন্তি দস্সেতি.
এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ততো নগৰে পিণ্ডায চৰিত্ৱা কতভত্তকিচ্চো সাযন্হসমযে সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা তং পৱত্তিং ভগৱতো আৰোচেসি. ভগৱা তমত্থং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা সম্পত্তপৰিসায ধম্মং দেসেন্তো পচ্চেকবুদ্ধানং গুণানুভাৱং কম্মানঞ্চ অৱঞ্ঝতং পকাসেসি, মহাজনো সংৱেগজাতো হুত্ৱা পাপং পহায দানাদিপুঞ্ঞনিৰতো অহোসীতি.
সট্ঠিকূটপেতৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ইতি খুদ্দক-অট্ঠকথায পেতৱত্থুস্মিং
সোড়সৱত্থুপটিমণ্ডিতস্স
চতুত্থস্স মহাৱগ্গস্স অত্থসংৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিগমনকথা
এত্তাৱতা চ –
যে তে পেতেসু নিব্বত্তা, সত্তা দুক্কটকাৰিনো;
যেহি কম্মেহি তেসং তং, পাপকং কটুকপ্ফলং.
পচ্চক্খতো ৱিভাৱেন্তী, পুচ্ছাৱিস্সজ্জনেহি চ;
যা দেসনানিযামেন, সতং সংৱেগৱড্ঢনী.
যং কথাৱত্থুকুসলা, সুপৰিঞ্ঞাতৱত্থুকা;
পেতৱত্থূতি নামেন, সঙ্গাযিংসু মহেসযো.
তস্স অত্থং পকাসেতুং, পোৰাণট্ঠকথানযং;
নিস্সায যা সমাৰদ্ধা, অত্থসংৱণ্ণনা মযা.
যা তত্থ পৰমত্থানং, তত্থ তত্থ যথাৰহং;
পকাসনা পৰমত্থ-দীপনী নাম নামতো.
সম্পত্তা পৰিনিট্ঠানং, অনাকুলৱিনিচ্ছযা;
সা পন্নৰসমত্তায, পাড়িযা ভাণৱাৰতো.
ইতি তং সঙ্খৰোন্তেন, যং তং অধিগতং মযা;
পুঞ্ঞং তস্সানুভাৱেন, লোকনাথস্স সাসনং.
ওগাহেত্ৱা ৱিসুদ্ধায, সীলাদিপটিপত্তিযা;
সব্বেপি দেহিনো হোন্তু, ৱিমুত্তিৰসভাগিনো.
চিৰং তিট্ঠতু লোকস্মিং, সম্মাসম্বুদ্ধসাসনং;
তস্মিং সগাৰৱা নিচ্চং, হোন্তু সব্বেপি পাণিনো.
সম্মা ৱস্সতু কালেন, দেৱোপি জগতীপতি;
সদ্ধম্মনিৰতো লোকং, ধম্মেনেৱ পসাসতূতি.
ইতি বদৰতিত্থৱিহাৰৱাসিনা মুনিৱৰযতিনা
ভদন্তেন আচৰিযধম্মপালেন কতা পেতৱত্থুঅত্থসংৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পেতৱত্থু-অট্ঠকথা সমত্তা.