৫. কুমাৰপেতৱত্থুৱণ্ণনা
অচ্ছেৰৰূপং সুগতস্স ঞাণন্তি ইদং কুমাৰপেতৱত্থু. তস্স কা উপ্পত্তি? সাৱত্থিযং কিৰ বহূ উপাসকা ধম্মগণা হুত্ৱা নগৰে মহন্তং মণ্ডপং কাৰেত্ৱা তং নানাৱণ্ণেহি ৱত্থেহি অলঙ্কৰিত্ৱা কালস্সেৱ সত্থাৰং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ নিমন্তেত্ৱা মহাৰহৱৰপচ্চত্থৰণত্থতেসু আসনেসু বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং নিসীদাপেত্ৱা গন্ধপুপ্ফাদীহি পূজেত্ৱা মহাদানং পৱত্তেন্তি. তং দিস্ৱা অঞ্ঞতৰো মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতচিত্তো পুৰিসো তং সক্কাৰং অসহমানো এৱমাহ – ‘‘ৱৰমেতং সব্বং সঙ্কাৰকূটে ছড্ডিতং, ন ত্ৱেৱ ইমেসং মুণ্ডকানং দিন্ন’’ন্তি. তং সুত্ৱা উপাসকা সংৱিগ্গমানসা ‘‘ভাৰিযং ৱত ইমিনা পুৰিসেন পাপং পসুতং, যেন এৱং বুদ্ধপ্পমুখে ভিক্খুসঙ্ঘে অপৰদ্ধ’’ন্তি তমত্থং তস্স মাতুযা আৰোচেত্ৱা ‘‘গচ্ছ, ত্ৱং সসাৱকসঙ্ঘং ভগৱন্তং খমাপেহী’’তি আহংসু. সা ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৱা পুত্তং সন্তজ্জেন্তী সঞ্ঞাপেত্ৱা ভগৱন্তং ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ উপসঙ্কমিত্ৱা পুত্তেন কতঅচ্চযং দেসেন্তী খমাপেত্ৱা ভগৱতো ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ সত্তাহং যাগুদানেন পূজং অকাসি. তস্সা পুত্তো নচিৰস্সেৱ কালং কত্ৱা কিলিট্ঠকম্মূপজীৱিনিযা গণিকায কুচ্ছিযং নিব্বত্তি. সা চ নং জাতমত্তংযেৱ ‘‘দাৰকো’’তি ঞত্ৱা সুসানে ছড্ডাপেসি. সো তত্থ অত্তনো পুঞ্ঞবলেনেৱ গহিতাৰক্খো কেনচি অনুপদ্দুতো মাতু-অঙ্কে ৱিয সুখং সুপি. দেৱতা তস্স আৰক্খং গণ্হিংসূতি চ ৱদন্তি.
অথ ভগৱা পচ্চূসসমযে মহাকৰুণাসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায বুদ্ধচক্খুনা লোকং ৱোলোকেন্তো তং দাৰকং সিৱথিকায ছড্ডিতং দিস্ৱা সূৰিযুগ্গমনৱেলায সিৱথিকং অগমাসি. ‘‘সত্থা ইধাগতো, কাৰণেনেত্থ ভৱিতব্ব’’ন্তি মহাজনো সন্নিপতি. ভগৱা সন্নিপতিতপৰিসায ‘‘নাযং দাৰকো ওঞ্ঞাতব্বো, যদিপি ইদানি সুসানে ছড্ডিতো অনাথো ঠিতো, আযতিং পন দিট্ঠেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চ উড়াৰসম্পত্তিং পটিলভিস্সতী’’তি ৱত্ৱা তেহি মনুস্সেহি ‘‘কিং নু খো, ভন্তে, ইমিনা পুৰিমজাতিযং কতং কম্ম’’ন্তি পুট্ঠো –
‘‘বুদ্ধপমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স, পূজং অকাসি জনতা উড়াৰং;
তত্ৰস্স চিত্তস্সহু অঞ্ঞথত্তং, ৱাচং অভাসি ফৰুসং অসব্ভ’’ন্তি. –
আদিনা নযেন দাৰকেন কতকম্মং আযতিং পত্তব্বং সম্পত্তিঞ্চ পকাসেত্ৱা সন্নিপতিতায পৰিসায অজ্ঝাসযানুৰূপং ধম্মং কথেত্ৱা উপৰি সামুক্কংসিকং ধম্মদেসনং অকাসি. সচ্চপৰিযোসানে চতুৰাসীতিযা পাণসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি, তঞ্চ দাৰকং অসীতিকোটিৱিভৱো একো কুটুম্বিকো ভগৱতো সম্মুখাৱ ‘‘ময্হং পুত্তো’’তি অগ্গহেসি. ভগৱা ‘‘এত্তকেন অযং দাৰকো ৰক্খিতো, মহাজনস্স চ অনুগ্গহো কতো’’তি ৱিহাৰং অগমাসি.
সো অপৰেন সমযেন তস্মিং কুটুম্বিকে কালকতে তেন নিয্যাদিতং ধনং পটিপজ্জিত্ৱা কুটুম্বং সণ্ঠপেন্তো তস্মিং নগৰেযেৱ মহাৱিভৱো গহপতি হুত্ৱা দানাদিনিৰতো অহোসি. অথেকদিৱসং ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘অহো নূন সত্থা সত্তেসু অনুকম্পকো, সোপি নাম দাৰকো তদা অনাথো ঠিতো এতৰহি মহতিং সম্পত্তিং পচ্চনুভৱতি, উড়াৰানি চ পুঞ্ঞানি কৰোতী’’তি. তং সুত্ৱা সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৱে, তস্স এত্তকাৱ সম্পত্তি, অথ খো আযুপৰিযোসানে তাৱতিংসভৱনে সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো পুত্তো হুত্ৱা নিব্বত্তিস্সতি, মহতিং দিব্বসম্পত্তিঞ্চ পটিলভিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তং সুত্ৱা ভিক্খূ চ মহাজনো চ ‘‘ইদং কিৰ কাৰণং দিস্ৱা দীঘদস্সী ভগৱা জাতমত্তস্সেৱস্স আমকসুসানে ছড্ডিতস্স তত্থ গন্ত্ৱা সঙ্গহং অকাসী’’তি সত্থু ঞাণৱিসেসং থোমেত্ৱা তস্মিং অত্তভাৱে তস্স পৱত্তিং কথেসুং. তমত্থং দীপেন্তা সঙ্গীতিকাৰা –
৪৫৩. ‘‘অচ্ছেৰৰূপং সুগতস্স ঞাণং, সত্থা যথা পুগ্গলং ব্যাকাসি;
উস্সন্নপুঞ্ঞাপি ভৱন্তি হেকে, পৰিত্তপুঞ্ঞাপি ভৱন্তি হেকে.
৪৫৪. ‘‘অযং কুমাৰো সীৱথিকায ছড্ডিতো, অঙ্গুট্ঠস্নেহেন যাপেতি ৰত্তিং;
ন যক্খভূতা ন সৰীসপা ৱা, ৱিহেঠযেয্যুং কতপুঞ্ঞং কুমাৰং.
৪৫৫. ‘‘সুনখাপিমস্স পলিহিংসু পাদে, ধঙ্কা সিঙ্গালা পৰিৱত্তযন্তি;
গব্ভাসযং পক্খিগণা হৰন্তি, কাকা পন অক্খিমলং হৰন্তি.
৪৫৬. ‘‘নযিমস্স ৰক্খং ৱিদহিংসু কেচি, ন ওসধং সাসপধূপনং ৱা;
নক্খত্তযোগম্পি ন অগ্গহেসুং, ন সব্বধঞ্ঞানিপি আকিৰিংসু.
৪৫৭. ‘‘এতাদিসং উত্তমকিচ্ছপত্তং, ৰত্তাভতং সীৱথিকায ছড্ডিতং;
নোনীতপিণ্ডংৱ পৱেধমানং, সসংসযং জীৱিতসাৱসেসং.
৪৫৮. ‘‘তমদ্দসা দেৱমনুস্সপূজিতো, দিস্ৱা চ তং ব্যাকৰি ভূৰিপঞ্ঞো;
‘অযং কুমাৰো নগৰস্সিমস্স, অগ্গকুলিকো ভৱিস্সতি ভোগতো চ’.
৪৫৯. ‘‘কিস্স ৱতং কিং পন ব্ৰহ্মচৰিযং, কিস্স সুচিণ্ণস্স অযং ৱিপাকো;
এতাদিসং ব্যসনং পাপুণিত্ৱা, তং তাদিসং পচ্চনুভোস্সতিদ্ধি’’ন্তি. –
ছ গাথা অৱোচুং.
৪৫৩. তত্থ অচ্ছেৰৰূপন্তি অচ্ছৰিযসভাৱং. সুগতস্স ঞাণন্তি অঞ্ঞেহি অসাধাৰণং সম্মাসম্বুদ্ধস্স ঞাণং, আসযানুসযঞাণাদিসব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণমেৱ সন্ধায ৱুত্তং. তযিদং অঞ্ঞেসং অৱিসযভূতং কথং ঞাণন্তি আহ ‘‘সত্থা যথা পুগ্গলং ব্যাকাসী’’তি. তেন সত্থু দেসনায এৱ ঞাণস্স অচ্ছৰিযভাৱো ৱিঞ্ঞাযতীতি দস্সেতি.
ইদানি ব্যাকৰণং দস্সেন্তো ‘‘উস্সন্নপুঞ্ঞাপি ভৱন্তি হেকে, পৰিত্তপুঞ্ঞাপি ভৱন্তি হেকে’’তি আহ. তস্সত্থো – উস্সন্নকুসলধম্মাপি ইধেকচ্চে পুগ্গলা লদ্ধপচ্চযস্স অপুঞ্ঞস্স ৱসেন জাতিআদিনা নিহীনা ভৱন্তি, পৰিত্তপুঞ্ঞাপি অপ্পতৰপুঞ্ঞধম্মাপি একে সত্তা খেত্তসম্পত্তিআদিনা তস্স পুঞ্ঞস্স মহাজুতিকতায উড়াৰা ভৱন্তীতি.
৪৫৪. সীৱথিকাযাতি সুসানে. অঙ্গুট্ঠস্নেহেনাতি অঙ্গুট্ঠতো পৱত্তস্নেহেন, দেৱতায অঙ্গুট্ঠতো পগ্ঘৰিতখীৰেনাতি অত্থো. ন যক্খভূতা ন সৰীসপা ৱাতি পিসাচভূতা ৱা যক্খভূতা ৱা সৰীসপা ৱা যে কেচি সৰন্তা গচ্ছন্তা ৱা ন ৱিহেঠযেয্যুং ন বাধেয্যুং.
৪৫৫. পলিহিংসু পাদেতি অত্তনো জিৱ্হায পাদে লিহিসুং. ধঙ্কাতি কাকা. পৰিৱত্তযন্তীতি ‘‘মা নং কুমাৰং কেচি ৱিহেঠেয্যু’’ন্তি ৰক্খন্তা নিৰোগভাৱজাননত্থং অপৰাপৰং পৰিৱত্তন্তি. গব্ভাসযন্তি গব্ভমলং. পক্খিগণাতি গিজ্ঝকুললাদযো সকুণগণা. হৰন্তীতি অপনেন্তি. অক্খিমলন্তি অক্খিগূথং.
৪৫৬. কেচীতি কেচি মনুস্সা, অমনুস্সা পন ৰক্খং সংৱিদহিংসু. ওসধন্তি তদা আযতিঞ্চ আৰোগ্যাৱহং অগদং. সাসপধূপনং ৱাতি যং জাতস্স দাৰকস্স ৰক্খণত্থং সাসপেন ধূপনং কৰোন্তি, তম্পি তস্স কৰোন্তা নাহেসুন্তি দীপেন্তি. নক্খত্তযোগম্পি ন অগ্গহেসুন্তি নক্খত্তযুত্তম্পি ন গণ্হিংসু. ‘‘অসুকম্হি নক্খত্তে তিথিম্হি মুহুত্তে অযং জাতো’’তি এৱং জাতকম্মম্পিস্স ন কেচি অকংসূতি অত্থো. ন সব্বধঞ্ঞানিপি আকিৰিংসূতি মঙ্গলং কৰোন্তা অগদৱসেন যং সাসপতেলমিস্সিতং সালিআদিধঞ্ঞং আকিৰন্তি, তম্পিস্স নাকংসূতি অত্থো.
৪৫৭. এতাদিসন্তি এৱৰূপং. উত্তমকিচ্ছপত্তন্তি পৰমকিচ্ছং আপন্নং অতিৱিয দুক্খপ্পত্তং. ৰত্তাভতন্তি ৰত্তিযং আভতং. নোনীতপিণ্ডং ৱিযাতি নৱনীতপিণ্ডসদিসং, মংসপেসিমত্ততা এৱং ৱুত্তং. পৱেধমানন্তি দুব্বলভাৱেন পকম্পমানং. সসংসযন্তি ‘‘জীৱতি নু খো ন নু খো জীৱতী’’তি সংসযিততায সংসযৱন্তং. জীৱিতসাৱসেসন্তি জীৱিতট্ঠিতিযা হেতুভূতানং সাধনানং অভাৱেন কেৱলং জীৱিতমত্তাৱসেসকং.
৪৫৮. অগ্গকুলিকো ভৱিস্সতি ভোগতো চাতি ভোগনিমিত্তং ভোগস্স ৱসেন অগ্গকুলিকো সেট্ঠকুলিকো ভৱিস্সতীতি অত্থো.
৪৫৯. ‘‘কিস্স ৱত’’ন্তি অযং গাথা সত্থু সন্তিকে ঠিতেহি উপাসকেহি তেন কতকম্মস্স পুচ্ছাৱসেন ৱুত্তা. সা চ খো সিৱথিকায সন্নিপতিতেহীতি ৱেদিতব্বা. তত্থ কিস্সাতি কিং অস্স. ৱতন্তি ৱতসমাদানং. পুন কিস্সাতি কীদিসস্স সুচিণ্ণস্স ৱতস্স ব্ৰহ্মচৰিযস্স চাতি ৱিভত্তিং ৱিপৰিণামেত্ৱা যোজনা. এতাদিসন্তি গণিকায কুচ্ছিযা নিব্বত্তনং, সুসানে ছড্ডনন্তি এৱৰূপং. ব্যসনন্তি অনত্থং. তাদিসন্তি তথাৰূপং, ‘‘অঙ্গুট্ঠস্নেহেন যাপেতি ৰত্তি’’ন্তিআদিনা, ‘‘অযং কুমাৰো নগৰস্সিমস্স অগ্গকুলিকো ভৱিস্সতী’’তিআদিনা চ ৱুত্তপ্পকাৰন্তি অত্থো. ইদ্ধিন্তি দেৱিদ্ধিং, দিব্বসম্পত্তিন্তি ৱুত্তং হোতি.
ইদানি তেহি উপাসকেহি পুট্ঠো ভগৱা যথা তদা ব্যাকাসি, তং দস্সেন্তা সঙ্গীতিকাৰা –
৪৬০. ‘‘বুদ্ধপমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স, পূজং অকাসি জনতা উড়াৰং;
তত্ৰস্স চিত্তস্সহু অঞ্ঞথত্তং, ৱাচং অভাসি ফৰুসং অসব্ভং.
৪৬১. ‘‘সো তং ৱিতক্কং পৱিনোদযিত্ৱা, পীতিং পসাদং পটিলদ্ধা পচ্ছা;
তথাগতং জেতৱনে ৱসন্তং, যাগুযা উপট্ঠাসি সত্তৰত্তং.
৪৬২. ‘‘তস্স ৱতং তং পন ব্ৰহ্মচৰিযং, তস্স সুচিণ্ণস্স অযং ৱিপাকো;
এতাদিসং ব্যসনং পাপুণিত্ৱা, তং তাদিসং পচ্চনুভোস্সতিদ্ধিং.
৪৬৩. ‘‘ঠত্ৱান সো ৱস্সসতং ইধেৱ, সব্বেহি কামেহি সমঙ্গিভূতো;
কাযস্স ভেদা অভিসম্পৰাযং, সহব্যতং গচ্ছতি ৱাসৱস্সা’’তি. –
চতস্সো গাথা অৱোচুং.
৪৬০. তত্থ জনতাতি জনসমূহো, উপাসকগণোতি অধিপ্পাযো. তত্ৰাতি তস্সং পূজাযং. অস্সাতি তস্স দাৰকস্স. চিত্তস্সহু অঞ্ঞথত্তন্তি পুৰিমভৱস্মিং চিত্তস্স অঞ্ঞথাভাৱো অনাদৰো অগাৰৱো অপচ্চযো অহোসি. অসব্ভন্তি সাধুসভায সাৱেতুং অযুত্তং ফৰুসং ৱাচং অভাসি.
৪৬১. সোতি সো অযং. তং ৱিতক্কন্তি তং পাপকং ৱিতক্কং. পৱিনোদযিত্ৱাতি মাতৰা কতায সঞ্ঞত্তিযা ৱূপসমেত্ৱা. পীতিং পসাদং পটিলদ্ধাতি পীতিং পসাদঞ্চ পটিলভিত্ৱা উপ্পাদেত্ৱা. যাগুযা উপট্ঠাসীতি যাগুদানেন উপট্ঠহি. সত্তৰত্তন্তি সত্তদিৱসং.
৪৬২. তস্স ৱতং তং পন ব্ৰহ্মচৰিযন্তি তং মযা হেট্ঠা ৱুত্তপ্পকাৰং অত্তনো চিত্তস্স পসাদনং দানঞ্চ ইমস্স পুগ্গলস্স ৱতং তং ব্ৰহ্মচৰিযঞ্চ, অঞ্ঞং কিঞ্চি নত্থীতি অত্থো.
৪৬৩. ঠত্ৱানাতি যাৱ আযুপৰিযোসানা ইধেৱ মনুস্সলোকে ঠত্ৱা. অভিসম্পৰাযন্তি পুনব্ভৱে. সহব্যতং গচ্ছতি ৱাসৱস্সাতি সক্কস্স দেৱানমিন্দস্স পুত্তভাৱেন সহভাৱং গমিস্সতি. অনাগতত্থে হি ইদং পচ্চুপ্পন্নকালৱচনং. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.
কুমাৰপেতৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.