৩. পূতিমুখপেতৱত্থুৱণ্ণনা
দিব্বং সুভং ধাৰেসি ৱণ্ণধাতুন্তি ইদং সত্থৰি ৱেড়ুৱনে ৱিহৰন্তে কলন্দকনিৱাপে অঞ্ঞতৰং পূতিমুখপেতং আৰব্ভ ৱুত্তং. অতীতে কিৰ কস্সপস্স ভগৱতো কালে দ্ৱে কুলপুত্তা তস্স সাসনে পব্বজিত্ৱা সীলাচাৰসম্পন্না সল্লেখৱুত্তিনো অঞ্ঞতৰস্মিং গামকাৱাসে সমগ্গৱাসং ৱসিংসু. অথ অঞ্ঞতৰো পাপজ্ঝাসযো পেসুঞ্ঞাভিৰতো ভিক্খু তেসং ৱসনট্ঠানং উপগঞ্ছি. থেৰা তেন সদ্ধিং পটিসন্থাৰং কত্ৱা ৱসনট্ঠানং দত্ৱা দুতিযদিৱসে তং গহেত্ৱা গামং পিণ্ডায পৱিসিংসু. মনুস্সা তে দিস্ৱা তেসু থেৰেসু অতিৱিয পৰমনিপচ্চকাৰং কত্ৱা যাগুভত্তাদীহি পটিমানেসুং. সো ৱিহাৰং পৱিসিত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘সুন্দৰো ৱতাযং গোচৰগামো, মনুস্সা চ সদ্ধা পসন্না, পণীতপণীতং পিণ্ডপাতং দেন্তি, অযঞ্চ ৱিহাৰো ছাযূদকসম্পন্নো, সক্কা মে ইধ সুখেন ৱসিতুং. ইমেসু পন ভিক্খূসু ইধ ৱসন্তেসু ময্হং ফাসুৱিহাৰো ন ভৱিস্সতি, অন্তেৱাসিকৱাসো ৱিয ভৱিস্সতি. হন্দাহং ইমে অঞ্ঞমঞ্ঞং ভিন্দিত্ৱা যথা ন পুন ইধ ৱসিস্সন্তি, তথা কৰিস্সামী’’তি.
অথেকদিৱসং মহাথেৰে দ্ৱিন্নম্পি ওৱাদং দত্ৱা অত্তনো ৱসনট্ঠানং পৱিট্ঠে পেসুণিকো ভিক্খু থোকং কালং ৱীতিনামেত্ৱা মহাথেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা থেৰেন ‘‘কিং, আৱুসো, ৱিকালে আগতোসী’’তি চ ৱুত্তে, ‘‘আম, ভন্তে কিঞ্চি ৱত্তব্বং অত্থী’’তি ৱত্ৱা ‘‘কথেহি, আৱুসো’’তি থেৰেন অনুঞ্ঞাতো আহ – ‘‘এসো, ভন্তে, তুম্হাকং সহাযকত্থেৰো সম্মুখা মিত্তো ৱিয অত্তানং দস্সেত্ৱা পৰম্মুখা সপত্তো ৱিয উপৱদতী’’তি. ‘‘কিং কথেতী’’তি পুচ্ছিতো ‘‘সুণাথ, ভন্তে, ‘এসো মহাথেৰো সঠো মাযাৱী কুহকো মিচ্ছাজীৱেন জীৱিকং কপ্পেতী’তি তুম্হাকং অগুণং কথেতী’’তি আহ. ‘‘মা, আৱুসো, এৱং ভণি, ন সো ভিক্খু এৱং মং উপৱদিস্সতি, গিহিকালতো পট্ঠায মম সভাৱং জানাতি ‘পেসলো কল্যাণসীলো’’’তি. ‘‘সচে, ভন্তে, তুম্হে অত্তনো ৱিসুদ্ধচিত্ততায এৱং চিন্তেথ, তং তুম্হাকংযেৱ অনুচ্ছৱিকং, ময্হং পন তেন সদ্ধিং ৱেৰং নত্থি, কস্মা অহং তেন অৱুত্তং ‘ৱুত্ত’ন্তি ৱদামি. হোতু, কালন্তৰেন সযমেৱ জানিস্সথা’’তি আহ. থেৰোপি পুথুজ্জনভাৱদোসেন দ্ৱেড়্হকচিত্তো ‘‘এৱম্পি সিযা’’তি সাসঙ্কহদযো হুত্ৱা থোকং সিথিলৱিস্সাসো অহোসি. সো বালো পঠমং মহাথেৰং পৰিভিন্দিত্ৱা ইতৰম্পি থেনং ৱুত্তনযেনেৱ পৰিভিন্দি. অথ তে উভোপি থেৰা দুতিযদিৱসে অঞ্ঞমঞ্ঞং অনালপিত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা পিণ্ডপাতমাদায অত্তনো ৱসনট্ঠানেযেৱ পৰিভুঞ্জিত্ৱা সামীচিমত্তম্পি অকত্ৱা তং দিৱসং তত্থেৱ ৱসিত্ৱা ৱিভাতায চ ৰত্তিযা অঞ্ঞমঞ্ঞং অনাৰোচেত্ৱাৱ যথাফাসুকট্ঠানং অগমংসু.
পেসুণিকং পন ভিক্খুং পৰিপুণ্ণমনোৰথং গামং পিণ্ডায পৱিট্ঠং মনুস্সা দিস্ৱা আহংসু – ‘‘ভন্তে, থেৰা কুহিং গতা’’তি? সো আহ – ‘‘সব্বৰত্তিং অঞ্ঞমঞ্ঞং কলহং কত্ৱা মযা ‘মা কলহং কৰোথ, সমগ্গা হোথ, কলহো নাম অনত্থাৱহো আযতিদুক্খুপ্পাদকো অকুসলসংৱত্তনিকো, পুৰিমকাপি কলহেন মহতা হিতা পৰিভট্ঠা’তিআদীনি ৱুচ্চমানাপি মম ৱচনং অনাদিযিত্ৱা পক্কন্তা’’তি. ততো মনুস্সা ‘‘থেৰা তাৱ গচ্ছন্তু, তুম্হে পন অম্হাকং অনুকম্পায ইধেৱ অনুক্কণ্ঠিত্ৱা ৱসথা’’তি যাচিংসু. সো ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৱা তত্থেৱ ৱসন্তো কতিপাহেন চিন্তেসি – ‘‘মযা সীলৱন্তো কল্যাণধম্মা ভিক্খূ আৱাসলোভেন পৰিভিন্না, বহুং ৱত মযা পাপকম্মং পসুত’’ন্তি বলৱৱিপ্পটিসাৰাভিভূতো সোকৱেগেন গিলানো হুত্ৱা নচিৰেনেৱ কালং কত্ৱা অৱীচিম্হি নিব্বত্তি.
ইতৰে দ্ৱে সহাযকত্থেৰা জনপদচাৰিকং চৰন্তা অঞ্ঞতৰস্মিং আৱাসে সমাগন্ত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং সম্মোদিত্ৱা তেন ভিক্খুনা ৱুত্তং ভেদৱচনং অঞ্ঞমঞ্ঞস্স আৰোচেত্ৱা তস্স অভূতভাৱং ঞত্ৱা সমগ্গা হুত্ৱা অনুক্কমেন তমেৱ আৱাসং পচ্চাগমিংসু. মনুস্সা দ্ৱে থেৰে দিস্ৱা হট্ঠতুট্ঠা সঞ্জাতসোমনস্সা হুত্ৱা চতূহি পচ্চযেহি উপট্ঠহিংসু. থেৰা চ তত্থেৱ ৱসন্তা সপ্পাযআহাৰলাভেন সমাহিতচিত্তা ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা নচিৰেনেৱ অৰহত্তং পাপুণিংসু.
পেসুণিকো ভিক্খু একং বুদ্ধন্তৰং নিৰযে পচ্চিত্ৱা ইমস্মিং বুদ্ধুপ্পাদে ৰাজগহস্স অৱিদূৰে পূতিমুখপেতো হুত্ৱা নিব্বত্তি. তস্স কাযো সুৱণ্ণৱণ্ণো অহোসি, মুখতো পন পুড়ৱকা নিক্খমিত্ৱা ইতো চিতো চ মুখং খাদন্তি, তস্স দূৰম্পি ওকাসং ফৰিত্ৱা দুগ্গন্ধং ৱাযতি. অথাযস্মা নাৰদো গিজ্ঝকূটপব্বতা ওৰোহন্তো তং দিস্ৱা –
৭. ‘‘দিব্বং সুভং ধাৰেসি ৱণ্ণধাতুং, ৱেহাযসং তিট্ঠসি অন্তলিক্খে;
মুখঞ্চ তে কিমযো পূতিগন্ধং, খাদন্তি কিং কম্মমকাসি পুব্বে’’তি. –
ইমায গাথায কতকম্মং পুচ্ছি. তত্থ দিব্বন্তি দিৱি ভৱং দেৱত্তভাৱপৰিযাপন্নং. ইধ পন দিব্বং ৱিযাতি দিব্বং. সুভন্তি সোভনং, সুন্দৰভাৱং ৱা. ৱণ্ণধাতুন্তি ছৱিৱণ্ণং. ধাৰেসীতি ৱহসি. ৱেহাযসং তিট্ঠসি অন্তলিক্খেতি ৱেহাযসসঞ্ঞিতে অন্তলিক্খে তিট্ঠসি. কেচি পন ‘‘ৱিহাযসং তিট্ঠসি অন্তলিক্খে’’তি পাঠং ৱত্ৱা ৱিহাযসং ওভাসেন্তো অন্তলিক্খে তিট্ঠসীতি ৱচনসেসেন অত্থং ৱদন্তি. পূতিগন্ধন্তি কুণপগন্ধং, দুগ্গন্ধন্তি অত্থো. কিং কম্মমকাসি পুব্বেতি পৰমদুগ্গন্ধং তে মুখং কিমযো খাদন্তি, কাযো চ সুৱণ্ণৱণ্ণো, কীদিসং নাম কম্মং এৱৰূপস্স অত্তভাৱস্স কাৰণভূতং পুব্বে ত্ৱং অকাসীতি পুচ্ছি.
এৱং থেৰেন সো পেতো অত্তনা কতকম্মং পুট্ঠো তমত্থং ৱিস্সজ্জেন্তো –
৮. ‘‘সমণো অহং পাপোতিদুট্ঠৱাচো, তপস্সিৰূপো মুখসা অসঞ্ঞতো;
লদ্ধা চ মে তমসা ৱণ্ণধাতু, মুখঞ্চ মে পেসুণিযেন পূতী’’তি. –
গাথমাহ. তত্থ সমণো অহং পাপোতি অহং লামকো সমণো পাপভিক্খু অহোসিং. অতিদুট্ঠৱাচোতি অতিদুট্ঠৱচনো, পৰে অতিক্কমিত্ৱা লঙ্ঘিত্ৱা ৱত্তা, পৰেসং গুণপৰিধংসকৱচনোতি অত্থো. ‘‘অতিদুক্খৱাচো’’তি ৱা পাঠো, অতিৱিয ফৰুসৱচনো মুসাৱাদপেসুঞ্ঞাদিৱচীদুচ্চৰিতনিৰতো. তপস্সিৰূপোতি সমণপতিৰূপকো. মুখসাতি মুখেন. লদ্ধাতি পটিলদ্ধা. চ-কাৰো সম্পিণ্ডনত্থো. মেতি মযা. তপসাতি ব্ৰহ্মচৰিযেন. পেসুণিযেনাতি পিসুণৱাচায. পুতীতি পূতিগন্ধং.
এৱং সো পেতো অত্তনা কতকম্মং আচিক্খিত্ৱা ইদানি থেৰস্স ওৱাদং দেন্তো –
৯. ‘‘তযিদং তযা নাৰদ সামং দিট্ঠং,
অনুকম্পকা যে কুসলা ৱদেয্যুং;
মা পেসুণং মা চ মুসা অভাণি,
যক্খো তুৱং হোহিসি কামকামী’’তি. –
ওসানগাথমাহ. তত্থ তযিদন্তি তং ইদং মম ৰূপং. অনুকম্পকা যে কুসলা ৱদেয্যুন্তি যে অনুকম্পনসীলা কাৰুণিকা পৰহিতপটিপত্তিযং কুসলা নিপুণা বুদ্ধাদযো যং ৱদেয্যুং, তদেৱ ৱদামীতি অধিপ্পাযো. ইদানি তং ওৱাদং দস্সেন্তো ‘‘মা পেসুণং মা চ মুসা অভাণি, যক্খো তুৱং হোহিসি কামকামী’’তি আহ. তস্সত্থো – পেসুণং পিসুণৱচনং মুসা চ মা অভাণি মা কথেহি. যদি হি ত্ৱং মুসাৱাদং পিসুণৱাচঞ্চ পহায ৱাচায সঞ্ঞতো ভৱেয্যাসি, যক্খো ৱা দেৱো ৱা দেৱঞ্ঞতৰো ৱা ত্ৱং ভৱিস্সসি, কামং কামিতব্বং উড়াৰং দিব্বসম্পত্তিং পটিলভিত্ৱা তত্থ কামনসীলো যথাসুখং ইন্দ্ৰিযানং পৰিচৰণেন অভিৰমণসীলোতি.
তং সুত্ৱা থেৰো ততো ৰাজগহং গন্ত্ৱা পিণ্ডায চৰিত্ৱা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো সত্থু তমত্থং আৰোচেসি. সত্থা তং অট্ঠুপ্পত্তিং কত্ৱা ধম্মং দেসেসি. সা দেসনা সম্পত্তপৰিসায সাত্থিকা অহোসীতি.
পূতিমুখপেতৱত্থুৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.