৬. উপসীৱমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা
৩৮. ছট্ঠে উপসীৱসুত্তে – মহন্তমোঘন্তি মহন্তং ওঘং. অনিস্সিতোতি পুগ্গলং ৱা ধম্মং ৱা অনল্লীনো. নো ৱিসহামীতি ন সক্কোমি. আৰম্মণন্তি নিস্সযং. যং নিস্সিতোতি যং ধম্মং ৱা পুগ্গলং ৱা নিস্সিতো.
নিদ্দেসে কামোঘন্তি অনাগামিমগ্গেন কামোঘং. অৰহত্তমগ্গেন ভৱোঘং. সোতাপত্তিমগ্গেন দিট্ঠোঘং. অৰহত্তমগ্গেন অৱিজ্জোঘং তৰেয্যং. সক্যকুলা পব্বজিতোতি ভগৱতো উচ্চাকুলপৰিদীপনৱসেন ৱুত্তং. আলম্বণন্তি অৱত্থৰিত্ৱা ঠানং. নিস্সযন্তি অল্লীযনং. উপনিস্সযন্তি অপস্সযনং.
৩৯. ইদানি যস্মা ব্ৰাহ্মণো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনলাভী তঞ্চ সন্তম্পি নিস্সযং ন জানাতি. তেনস্স ভগৱা তঞ্চ নিস্সযং উত্তৰিঞ্চ নিয্যানপথং দস্সেন্তো ‘‘আকিঞ্চঞ্ঞ’’ন্তি গাথমাহ. তত্থ পেক্খমানোতি তং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং সতো সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠহিত্ৱা চ অনিচ্চাদিৱসেন পস্সমানো. নত্থীতি নিস্সাযাতি তং ‘‘নত্থি কিঞ্চী’’তি পৱত্তং সমাপত্তিং আৰম্মণং কত্ৱা. তৰস্সু ওঘন্তি ততো পভুতি পৱত্তায ৱিপস্সনায যথানুৰূপং চতুব্বিধম্পি ওঘং তৰস্সু. কথাহীতি কথংকথাহি. তণ্হক্খযং নত্তমহাভিপস্সাতি ৰত্তিন্দিৱং নিব্বানং ৱিভূতং কত্ৱা পস্স. এতেনস্স দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰং কথেসি.
নিদ্দেসে তঞ্ঞেৱ ৱিঞ্ঞাণং অভাৱেতীতি আকাসালম্বণং কত্ৱা পৱত্তমহগ্গতৱিঞ্ঞাণং অভাৱেতি অভাৱং গমেতি. ৱিভাৱেতীতি ৱিৱিধা অভাৱং গমেতি. অন্তৰধাপেতীতি অদস্সনং গমেতি. নত্থি কিঞ্চীতি পস্সতীতি অন্তমসো ভঙ্গমত্তম্পিস্স নত্থীতি পস্সতি.
৪০. ইদানি ‘‘কামে পহাযা’’তি সুত্ৱা ৱিক্খম্ভনৱসেন অত্তনা পহীনে কামে সম্পস্সমানো ‘‘সব্বেসূ’’তি গাথমাহ. তত্থ হিত্ৱা মঞ্ঞন্তি অঞ্ঞং ততো হেট্ঠা ছব্বিধম্পি সমাপত্তিং হিত্ৱা. সঞ্ঞাৱিমোক্খে পৰমেতি সত্তসু সঞ্ঞাৱিমোক্খেসু উত্তমে আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে. তিট্ঠে নু সো তত্থ অনানুযাযীতি সো পুগ্গলো তত্থ আকিঞ্চঞ্ঞাযতনব্ৰহ্মলোকে অৱিগচ্ছমানো তিট্ঠেয্য নূতি পুচ্ছতি.
নিদ্দেসে অৱিচ্চমানোতি অৱিযুজ্জমানো. অৱিগচ্ছমানোতি ৱিযোগং অনাপজ্জমানো. অনন্তৰধাযমানোতি অন্তৰধানং অনাপজ্জমানো. অপৰিহাযমানোতি অনন্তৰা পৰিহানং অনাপজ্জমানো.
৪১-২. অথস্স ভগৱা সট্ঠিকপ্পসহস্সমত্তকংযেৱ ঠানং অনুজানন্তো চতুত্থং গাথমাহ. এৱং তস্স তত্থ ঠানং সুত্ৱা ইদানিস্স সস্সতুচ্ছেদভাৱং পুচ্ছন্তো ‘‘তিট্ঠে চে’’তি গাথমাহ. তত্থ পূগম্পি ৱস্সানন্তি অনেকসঙ্খ্যম্পি ৱস্সানং, গণনৰাসিন্তি অত্থো. ‘‘পূগম্পি ৱস্সানী’’তিপি পাঠো. তত্থ ৱিভত্তিব্যত্তযেন সামিৱচনস্স পচ্চত্তৱচনং কাতব্বং, পূগন্তি ৱা এতস্স বহূনীতি অত্থো ৱত্তব্বো. ‘‘পূগানী’’তি ৱাপি পঠন্তি, পুৰিমপাঠোযেৱ সব্বসুন্দৰো. তত্থেৱ সো সীতি সিযা ৱিমুত্তোতি সো পুগ্গলো তত্থেৱাকিঞ্চঞ্ঞাযতনে নানাদুক্খেহি ৱিমুত্তো সীতিভাৱপ্পত্তো ভৱেয্য, নিব্বানপ্পত্তো সস্সতো হুত্ৱা তিট্ঠেয্যাতি অধিপ্পাযো. চৱেথ ৱিঞ্ঞাণং তথাৱিধস্সাতি ‘‘উদাহু তথাৱিধস্স ৱিঞ্ঞাণং অনুপাদায পৰিনিব্বাযেয্যা’’তি উচ্ছেদং পুচ্ছতি, ‘‘পটিসন্ধিগ্গহণত্থং ৱাপি ভৱেয্যা’’তি পটিসন্ধিম্পি তস্স পুচ্ছতি.
তস্স ৱিঞ্ঞাণং চৱেয্যাতি তস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনে উপ্পন্নস্স ৱিঞ্ঞাণং চুতিং পাপুণেয্য. উচ্ছিজ্জেয্যাতি উচ্ছেদং ভৱেয্য. ৱিনস্সেয্যাতি ৱিনাসং পাপুণেয্য. ন ভৱেয্যাতি অভাৱং গমেয্য. উপপন্নস্সাতি পটিসন্ধিৱসেন উপপন্নস্স.
৪৩. অথস্স ভগৱা উচ্ছেদসস্সতং অনুপগম্ম তত্থুপপন্নস্স অৰিযসাৱকস্স অনুপাদায পৰিনিব্বানং দস্সেন্তো ‘‘অচ্চী যথা’’তি গাথমাহ. তত্থ অত্থং পলেতীতি অত্থং গচ্ছতি. ন উপেতি সঙ্খন্তি ‘‘অসুকং নাম দিসং গতো’’তি ৱোহাৰং ন গচ্ছতি. এৱং মুনী নামকাযা ৱিমুত্তোতি এৱং তত্থ উপ্পন্নো সেক্খমুনি পকতিযা পুব্বেৱ ৰূপকাযা ৱিমুত্তো, তত্থ চতুত্থমগ্গং নিব্বত্তেত্ৱা ধম্মকাযস্স পৰিঞ্ঞাতত্তা পুন নামকাযাপি ৱিমুত্তো উভতোভাগৱিমুত্তো খীণাসৱো হুত্ৱা অনুপাদানিব্বানসঙ্খাতং অত্থং পলেতি ন উপেতি সঙ্খং ‘‘খত্তিযো ৱা ব্ৰাহ্মণো ৱা’’তি এৱমাদিকং.
নিদ্দেসে খিত্তাতি চলিতা. উক্খিত্তাতি অতিচলিতা. নুন্নাতি পপ্ফোটিযা. পণুন্নাতি দূৰীকতা. খম্ভিতাতি পটিক্কমাপিতা. ৱিক্খম্ভিতাতি ন সন্তিকে কতা.
৪৪. ইদানি ‘‘অত্থং পলেতী’’তি সুত্ৱা তস্স যোনিসো অত্থমসল্লক্খেন্তো ‘‘অত্থঙ্গতো সো’’তি গাথমাহ. তস্সত্থো – সো অত্থঙ্গতো উদাহু নত্থি, উদাহু ৱে সস্সতিযা সস্সতভাৱেন অৰোগো অৱিপৰিণামধম্মো সোতি এৱং তং মে মুনী সাধু ব্যাকৰোহি. কিংকাৰণা? তথা হি তে ৱিদিতো এস ধম্মোতি.
নিদ্দেসে নিৰুদ্ধোতি নিৰোধং পত্তো. উচ্ছিন্নোতি উচ্ছিন্নসন্তানো. ৱিনট্ঠোতি ৱিনাসং পত্তো.
৪৫. অথস্স ভগৱা তথা অৱত্তব্বতং দস্সেন্তো ‘‘অত্থঙ্গতস্সা’’তি গাথমাহ. তত্থ অত্থঙ্গতস্সাতি অনুপাদাপৰিনিব্বুতস্স. ন পমাণমত্থীতি ৰূপাদিপমাণং নত্থি. যেন নং ৱজ্জুন্তি যেন ৰাগাদিনা নং ৱদেয্যুং. সব্বেসু ধম্মেসূতি সব্বেসু খন্ধাদিধম্মেসু.
নিদ্দেসে অধিৱচনানি চাতি সিৰিৱড্ঢকো ধনৱড্ঢকোতিআদযো হি ৱচনমত্তংযেৱ অধিকাৰং কত্ৱা পৱত্তা অধিৱচনা নাম. অধিৱচনানং পথা অধিৱচনপথা নাম. ‘‘অভিসঙ্খৰোন্তীতি খো, ভিক্খৱে, তস্মা সঙ্খাৰা’’তি (সং. নি. ৩.৭৯) এৱং নিদ্ধাৰিত্ৱা সহেতুকং কত্ৱা ৱুচ্চমানা অভিলাপা নিৰুত্তি নাম. নিৰুত্তীনং পথা নিৰুত্তিপথা নাম. ‘‘তক্কো ৱিতক্কো সঙ্কপ্পো’’তি (ধ. স. ৭) এৱং তেন তেন পকাৰেন পঞ্ঞাপনতো পঞ্ঞত্তি নাম. পঞ্ঞত্তীনং পথা পঞ্ঞত্তিপথা (ধ. স. অট্ঠ. ১০১-১০৮) নাম. সেসং সব্বত্থ পাকটমেৱ.
এৱং ভগৱা ইদম্পি সুত্তং অৰহত্তনিকূটেনেৱ দেসেসি, দেসনাপৰিযোসানে চ ৱুত্তসদিসোৱ ধম্মাভিসমযো অহোসীতি.
সদ্ধম্মপ্পজ্জোতিকায চূড়নিদ্দেস-অট্ঠকথায
উপসীৱমাণৱসুত্তনিদ্দেসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.