১. দড়্হৱগ্গো

[১৫১] ১. ৰাজোৱাদজাতকৱণ্ণনা

দড়্হং দড়্হস্স খিপতীতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো ৰাজোৱাদং আৰব্ভ কথেসি. সো তেসকুণজাতকে (জা. ২.১৭.১ আদযো) আৱি ভৱিস্সতি. একস্মিং পন দিৱসে কোসলৰাজা একং অগতিগতং দুব্বিনিচ্ছযং অড্ডং ৱিনিচ্ছিনিত্ৱা ভুত্তপাতৰাসো অল্লহত্থোৱ অলঙ্কতৰথং অভিৰুয্হ সত্থু সন্তিকং গন্ত্ৱা ফুল্লপদুমসস্সিৰিকেসু পাদেসু নিপতিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি. অথ নং সত্থা এতদৱোচ – ‘‘হন্দ কুতো নু ত্ৱং, মহাৰাজ, আগচ্ছসি দিৱা দিৱস্সা’’তি. ‘‘ভন্তে, অজ্জ একং অগতিগতং দুব্বিনিচ্ছযং অড্ডং ৱিনিচ্ছিনন্তো ওকাসং অলভিত্ৱা ইদানি তং তীৰেত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা অল্লহত্থোৱ তুম্হাকং উপট্ঠানং আগতোম্হী’’তি. সত্থা ‘‘মহাৰাজ, ধম্মেন সমেন অড্ডৱিনিচ্ছযং নাম কুসলং, সগ্গমগ্গো এস. অনচ্ছৰিযং খো পনেতং, যং তুম্হে মাদিসস্স সব্বঞ্ঞুবুদ্ধস্স সন্তিকা ওৱাদং লভমানা ধম্মেন সমেন অড্ডং ৱিনিচ্ছিনেয্যাথ. এতদেৱ অচ্ছৰিযং, যং পুব্বে ৰাজানো অসব্বঞ্ঞূনম্পি পণ্ডিতানং ৱচনং সুত্ৱা ধম্মেন সমেন অড্ডং ৱিনিচ্ছিনন্তা চত্তাৰি অগতিগমনানি ৱজ্জেত্ৱা দস ৰাজধম্মে অকোপেত্ৱা ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেত্ৱা সগ্গপুৰং পূৰযমানা অগমিংসূ’’তি ৱত্ৱা তেন যাচিতো অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো তস্স অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গহেত্ৱা লদ্ধগব্ভপৰিহাৰো সোত্থিনা মাতুকুচ্ছিম্হা নিক্খমি. নামগ্গহণদিৱসে পনস্স ‘‘ব্ৰহ্মদত্তকুমাৰো’’ত্ৱেৱ নামং অকংসু. সো অনুপুব্বেন ৱযপ্পত্তো সোড়সৱস্সকালে তক্কসিলং গন্ত্ৱা সব্বসিপ্পেসু নিপ্ফত্তিং পত্ৱা পিতু অচ্চযেন ৰজ্জে পতিট্ঠায ধম্মেন সমেন ৰজ্জং কাৰেসি, ছন্দাদিৱসেন অগন্ত্ৱা ৱিনিচ্ছযং অনুসাসি. তস্মিং এৱং ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেন্তে অমচ্চাপি ধম্মেনেৱ ৱোহাৰং ৱিনিচ্ছিনিংসু. ৱোহাৰেসু ধম্মেন ৱিনিচ্ছযমানেসু কূটড্ডকাৰকা নাম নাহেসুং, তেসং অভাৱা অড্ডত্থায ৰাজঙ্গণে উপৰৱো পচ্ছিজ্জি. অমচ্চা দিৱসম্পি ৱিনিচ্ছযট্ঠানে নিসীদিত্ৱা কঞ্চি ৱিনিচ্ছযত্থায আগচ্ছন্তং অদিস্ৱা উট্ঠায পক্কমন্তি, ৱিনিচ্ছযট্ঠানং ছড্ডেতব্বভাৱং পাপুণি.

বোধিসত্তো চিন্তেসি – ‘‘মযি ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেন্তে ৱিনিচ্ছযট্ঠানং আগচ্ছন্তা নাম নত্থি, উপৰৱো পচ্ছিজ্জি, ৱিনিচ্ছযট্ঠানং ছড্ডেতব্বভাৱং পত্তং, ইদানি মযা অত্তনো অগুণং পৰিযেসিতুং ৱট্টতি ‘অযং নাম মে অগুণো’তি সুত্ৱা তং পহায গুণেসুযেৱ ৱত্তিস্সামী’’তি. ততো পট্ঠায ‘‘অত্থি নু খো মে কোচি অগুণৱাদী’’তি পৰিগ্গণ্হন্তো অন্তোৱড়ঞ্জকানং অন্তৰে কঞ্চি অগুণৱাদিং অদিস্ৱা অত্তনো গুণকথমেৱ সুত্ৱা ‘‘এতে ময্হং ভযেনাপি অগুণং অৱত্ৱা গুণমেৱ ৱদেয্যু’’ন্তি বহিৱড়ঞ্জনকে পৰিগ্গণ্হন্তো তত্থাপি অদিস্ৱা অন্তোনগৰে পৰিগ্গণ্হি. বহিনগৰে চতূসু দ্ৱাৰেসু চতুগামকে পৰিগ্গণ্হি. তত্থাপি কঞ্চি অগুণৱাদিং অদিস্ৱা অত্তনো গুণকথমেৱ সুত্ৱা ‘‘জনপদং পৰিগ্গণ্হিস্সামী’’তি অমচ্চে ৰজ্জং পটিচ্ছাপেত্ৱা ৰথং আৰুয্হ সাৰথিমেৱ গহেত্ৱা অঞ্ঞাতকৱেসেন নগৰা নিক্খমিত্ৱা জনপদং পৰিগ্গণ্হমানো যাৱ পচ্চন্তভূমিং গন্ত্ৱা কঞ্চি অগুণৱাদিং অদিস্ৱা অত্তনো গুণকথমেৱ সুত্ৱা পচ্চন্তসীমতো মহামগ্গেন নগৰাভিমুখোযেৱ নিৱত্তি.

তস্মিং পন কালে বল্লিকো নাম কোসলৰাজাপি ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেন্তো অগুণকথং গৱেসন্তো হুত্ৱা অন্তোৱড়ঞ্জকাদীসু অগুণৱাদিং অদিস্ৱা অত্তনো গুণকথমেৱ সুত্ৱা জনপদং পৰিগ্গণ্হন্তো তং পদেসং অগমাসি. তে উভোপি একস্মিং নিন্নট্ঠানে সকটমগ্গে অভিমুখা অহেসুং, ৰথস্স উক্কমনট্ঠানং নত্থি. অথ বল্লিকৰঞ্ঞো সাৰথি বাৰাণসিৰঞ্ঞো সাৰথিং ‘‘তৱ ৰথং উক্কমাপেহী’’তি আহ. সোপি ‘‘অম্ভো সাৰথি, তৱ ৰথং উক্কমাপেহি, ইমস্মিং ৰথে বাৰাণসিৰজ্জসামিকো ব্ৰহ্মদত্তমহাৰাজা নিসিন্নো’’তি আহ. ইতৰোপি নং ‘‘অম্ভো সাৰথি, ইমস্মিং ৰথে কোসলৰজ্জসামিকো বল্লিকমহাৰাজা নিসিন্নো, তৱ ৰথং উক্কমাপেত্ৱা অম্হাকং ৰঞ্ঞো ৰথস্স ওকাসং দেহী’’তি আহ. বাৰাণসিৰঞ্ঞো সাৰথি ‘‘অযম্পি কিৰ ৰাজাযেৱ, কিং নু খো কাতব্ব’’ন্তি চিন্তেন্তো ‘‘অত্থেসো উপাযো’’তি ৱযং পুচ্ছিত্ৱা ‘‘দহৰস্স ৰথং উক্কমাপেত্ৱা মহল্লকস্স ওকাসং দাপেস্সামী’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা তং সাৰথিং কোসলৰঞ্ঞো ৱযং পুচ্ছিত্ৱা পৰিগ্গণ্হন্তো উভিন্নম্পি সমানৱযভাৱং ঞত্ৱা ৰজ্জপৰিমাণং বলং ধনং যসং জাতিং গোত্তং কুলপদেসন্তি সব্বং পুচ্ছিত্ৱা ‘‘উভোপি তিযোজনসতিকস্স ৰজ্জস্স সামিনো সমানবলধনযসজাতিগোত্তকুলপদেসা’’তি ঞত্ৱা ‘‘সীলৱন্তস্স ওকাসং দস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘ভো সাৰথি, তুম্হাকং ৰঞ্ঞো সীলাচাৰো কীদিসো’’তি পুচ্ছি. সো ‘‘অযঞ্চ অযঞ্চ অম্হাকং ৰঞ্ঞো সীলাচাৰো’’তি অত্তনো ৰঞ্ঞো অগুণমেৱ গুণতো পকাসেন্তো পঠমং গাথমাহ –

১. ‘‘দড়্হং দড়্হস্স খিপতি, বল্লিকো মুদুনা মুদুং;

সাধুম্পি সাধুনা জেতি, অসাধুম্পি অসাধুনা;

এতাদিসো অযং ৰাজা, মগ্গা উয্যাহি সাৰথী’’তি.

তত্থ দড়্হং দড়্হস্স খিপতীতি যো দড়্হো হোতি বলৱদড়্হেন পহাৰেন ৱা ৱচনেন ৱা জিনিতব্বো, তস্স দড়্হমেৱ পহাৰং ৱা ৱচনং ৱা খিপতি. এৱং দড়্হোৱ হুত্ৱা তং জিনাতীতি দস্সেতি. বল্লিকোতি তস্স ৰঞ্ঞো নামং. মুদুনা মুদুন্তি মুদুপুগ্গলং সযম্পি মুদু হুত্ৱা মুদুনাৱ উপাযেন জিনাতি. সাধুম্পি সাধুনা জেতীতি যে সাধূ সপ্পুৰিসা, তে সযম্পি সাধু হুত্ৱা সাধুনাৱ উপাযেন জিনাতি. অসাধুম্পি অসাধুনাতি যে পন অসাধূ, তে সযম্পি অসাধু হুত্ৱা অসাধুনাৱ উপাযেন জিনাতীতি দস্সেতি. এতাদিসো অযং ৰাজাতি অযং অম্হাকং কোসলৰাজা সীলাচাৰেন এৱৰূপো. মগ্গা উয্যাহি সাৰথীতি অত্তনো ৰথং মগ্গা উক্কমাপেত্ৱা উয্যাহি, উপ্পথেন যাহি, অম্হাকং ৰঞ্ঞো মগ্গং দেহীতি ৱদতি.

অথ নং বাৰাণসিৰঞ্ঞো সাৰথি ‘‘অম্ভো, কিং পন তযা অত্তনো ৰঞ্ঞো গুণকথা কথিতা’’তি ৱত্ৱা ‘‘আমা’’তি ৱুত্তে ‘‘যদি পন এতে গুণাতি ৱদসি, অগুণা পন কীদিসী’’তি ৱত্ৱা ‘‘এতে তাৱ অগুণা হোন্তু, তুম্হাকং পন ৰঞ্ঞো কীদিসো গুণো’’তি ৱুত্তে ‘‘তেন হি সুণাহী’’তি দুতিযং গাথমাহ –

২. ‘‘অক্কোধেন জিনে কোধং, অসাধুং সাধুনা জিনে;

জিনে কদৰিযং দানেন, সচ্চেনালিকৱাদিনং;

এতাদিসো অযং ৰাজা, মগ্গা উয্যাহি সাৰথী’’তি.

তত্থ এতাদিসোতি এতেহি ‘‘অক্কোধেন জিনে কোধ’’ন্তিআদিৱসেন ৱুত্তেহি গুণেহি সমন্নাগতো. অযঞ্হি কুদ্ধং পুগ্গলং সযং অক্কোধো হুত্ৱা অক্কোধেন জিনাতি, অসাধুং পন সযং সাধু হুত্ৱা সাধুনাৱ উপাযেন জিনাতি, কদৰিযং থদ্ধমচ্ছৰিং সযং দাযকো হুত্ৱা দানেন জিনাতি. সচ্চেনালিকৱাদিনন্তি মুসাৱাদিং সযং সচ্চৱাদী হুত্ৱা সচ্চেন জিনাতি. মগ্গা উয্যাহি সাৰথীতি, সম্ম সাৰথি, মগ্গতো অপগচ্ছ. এৱংৱিধসীলাচাৰগুণযুত্তস্স অম্হাকং ৰঞ্ঞো মগ্গং দেহি, অম্হাকং ৰাজা মগ্গস্স অনুচ্ছৱিকোতি.

এৱং ৱুত্তে বল্লিকৰাজা চ সাৰথি চ উভোপি ৰথা ওতৰিত্ৱা অস্সে মোচেত্ৱা ৰথং অপনেত্ৱা বাৰাণসিৰঞ্ঞো মগ্গং অদংসু. বাৰাণসিৰাজা বল্লিকৰঞ্ঞো ‘‘ৰঞ্ঞা নাম ইদঞ্চিদঞ্চ কাতুং ৱট্টতী’’তি ওৱাদং দত্ৱা বাৰাণসিং গন্ত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা জীৱিতপৰিযোসানে সগ্গপুৰং পূৰেসি. বল্লিকৰাজাপি তস্স ওৱাদং গহেত্ৱা জনপদং পৰিগ্গহেত্ৱা অত্তনো অগুণৱাদিং অদিস্ৱাৱ সকনগৰং গন্ত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা জীৱিতপৰিযোসানে সগ্গপুৰমেৱ পূৰেসি.

সত্থা কোসলৰাজস্স ওৱাদত্থায ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা বল্লিকৰঞ্ঞো সাৰথি মোগ্গল্লানো অহোসি, বল্লিকৰাজা আনন্দো, বাৰাণসিৰঞ্ঞো সাৰথি সাৰিপুত্তো, বাৰাণসিৰাজা পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

ৰাজোৱাদজাতকৱণ্ণনা পঠমা.

[১৫২] ২. সিঙ্গালজাতকৱণ্ণনা

অসমেক্খিতকম্মন্তন্তি ইদং সত্থা কূটাগাৰসালাযং ৱিহৰন্তো ৱেসালিৱাসিকং একং ন্হাপিতপুত্তং আৰব্ভ কথেসি. তস্স কিৰ পিতা ৰাজূনং ৰাজোৰোধানং ৰাজকুমাৰানং ৰাজকুমাৰিকানঞ্চ মস্সুকৰণকেসসণ্ঠপনঅট্ঠপদট্ঠপনাদীনি সব্বকিচ্চানি কৰোতি সদ্ধো পসন্নো তিসৰণগতো সমাদিন্নপঞ্চসীলো, অন্তৰন্তৰে সত্থু ধম্মং সুণন্তো কালং ৱীতিনামেতি. সো একস্মিং দিৱসে ৰাজনিৱেসনে কম্মং কাতুং গচ্ছন্তো অত্তনো পুত্তং গহেত্ৱা গতো. সো তত্থ একং দেৱচ্ছৰাপটিভাগং অলঙ্কতপটিযত্তং লিচ্ছৱিকুমাৰিকং দিস্ৱা কিলেসৱসেন পটিবদ্ধচিত্তো হুত্ৱা পিতৰা সদ্ধিং ৰাজনিৱেসনা নিক্খমিত্ৱা ‘‘এতং কুমাৰিকং লভমানো জীৱিস্সামি, অলভমানস্স মে এত্থেৱ মৰণ’’ন্তি আহাৰুপচ্ছেদং কত্ৱা মঞ্চকং পৰিস্সজিত্ৱা নিপজ্জি.

অথ নং পিতা উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘তাত, অৱত্থুম্হি ছন্দৰাগং মা কৰি, হীনজচ্চো ত্ৱং ন্হাপিতপুত্তো, লিচ্ছৱিকুমাৰিকা খত্তিযধীতা জাতিসম্পন্না, ন সা তুয্হং অনুচ্ছৱিকা, অঞ্ঞং তে জাতিগোত্তেহি সদিসং কুমাৰিকং আনেস্সামী’’তি আহ. সো পিতু কথং ন গণ্হি. অথ নং মাতা ভাতা ভগিনী চূড়পিতা চূড়মাতাতি সব্বেপি ঞাতকা চেৱ মিত্তসুহজ্জা চ সন্নিপতিত্ৱা সঞ্ঞাপেন্তাপি সঞ্ঞাপেতুং নাসক্খিংসু. সো তত্থেৱ সুস্সিত্ৱা পৰিসুস্সিত্ৱা জীৱিতক্খযং পাপুণি. অথস্স পিতা সৰীৰকিচ্চপেতকিচ্চানি কত্ৱা তনুসোকো ‘‘সত্থাৰং ৱন্দিস্সামী’’তি বহুং গন্ধমালাৱিলেপনং গহেত্ৱা মহাৱনং গন্ত্ৱা সত্থাৰং পূজেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসিন্নো ‘‘কিং নু খো, উপাসক, বহূনি দিৱসানি ন দিস্সসী’’তি ৱুত্তে তমত্থং আৰোচেসি. সত্থা ‘‘ন খো, উপাসক, ইদানেৱ তৱ পুত্তো অৱত্থুস্মিং ছন্দৰাগং উপ্পাদেত্ৱা ৱিনাসং পাপুণি, পুব্বেপি পত্তোযেৱা’’তি ৱত্ৱা তেন যাচিতো অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো হিমৱন্তপদেসে সীহযোনিযং নিব্বত্তি. তস্স ছ কনিট্ঠভাতৰো একা চ ভগিনী অহোসি, সব্বেপি কঞ্চনগুহাযং ৱসন্তি. তস্সা পন গুহায অৱিদূৰে ৰজতপব্বতে একা ফলিকগুহা অত্থি, তত্থেকো সিঙ্গালো ৱসতি. অপৰভাগে সীহানং মাতাপিতৰো কালমকংসু. তে ভগিনিং সীহপোতিকং কঞ্চনগুহাযং ঠপেত্ৱা গোচৰায পক্কমিত্ৱা মংসং আহৰিত্ৱা তস্সা দেন্তি. সো সিঙ্গালো তং সীহপোতিকং দিস্ৱা পটিবদ্ধচিত্তো অহোসি. তস্সা পন মাতাপিতূনং ধৰমানকালে ওকাসং নালত্থ, সো সত্তন্নম্পি তেসং গোচৰায পক্কন্তকালে ফলিকগুহায ওতৰিত্ৱা কঞ্চনগুহায দ্ৱাৰং গন্ত্ৱা সীহপোতিকায পুৰতো লোকামিসপটিসংযুত্তং এৱৰূপং ৰহস্সকথং কথেসি – ‘‘সীহপোতিকে, অহম্পি চতুপ্পদো, ত্ৱম্পি চতুপ্পদা, ত্ৱং মে পজাপতী হোহি, অহং তে পতি ভৱিস্সামি, তে মযং সমগ্গা সম্মোদমানা ৱসিস্সাম, ত্ৱং ইতো পট্ঠায মং কিলেসৱসেন সঙ্গণ্হাহী’’তি. সা তস্স ৱচনং সুত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অযং সিঙ্গালো চতুপ্পদানং অন্তৰে হীনো পটিকুট্ঠো চণ্ডালসদিসো, মযং উত্তমৰাজকুলসম্মতা, এস খো মযা সদ্ধিং অসব্ভিং অননুচ্ছৱিকং কথং কথেতি, অহং এৱৰূপং কথং সুত্ৱা জীৱিতেন কিং কৰিস্সামি, নাসাৱাতং সন্নিৰুজ্ঝিত্ৱা মৰিস্সামী’’তি. অথস্সা এতদহোসি – ‘‘ময্হং এৱমেৱ মৰণং অযুত্তং, ভাতিকা তাৱ মে আগচ্ছন্তু, তেসং কথেত্ৱা মৰিস্সামী’’তি. সিঙ্গালোপি তস্সা সন্তিকা পটিৱচনং অলভিত্ৱা ‘‘ইদানি এসা ময্হং কুজ্ঝতী’’তি দোমনস্সপ্পত্তো ফলিকগুহাযং পৱিসিত্ৱা নিপজ্জি.

অথেকো সীহপোতকো মহিংসৱাৰণাদীসু অঞ্ঞতৰং ৱধিত্ৱা মংসং খাদিত্ৱা ভগিনিযা ভাগং আহৰিত্ৱা ‘‘অম্ম, মংসং খাদস্সূ’’তি আহ. ‘‘ভাতিক, নাহং মংসং খাদামি, মৰিস্সামী’’তি. ‘‘কিং কাৰণা’’তি? সা তং পৱত্তিং আচিক্খি. ‘‘ইদানি কহং সো সিঙ্গালো’’তি চ ৱুত্তে ফলিকগুহাযং নিপন্নং সিঙ্গালং ‘‘আকাসে নিপন্নো’’তি মঞ্ঞমানা ‘‘ভাতিক, কিং ন পস্সসি, এসো ৰজতপব্বতে আকাসে নিপন্নো’’তি. সীহপোতকো তস্স ফলিকগুহাযং নিপন্নভাৱং অজানন্তো ‘‘আকাসে নিপন্নো’’তি সঞ্ঞী হুত্ৱা ‘‘মাৰেস্সামি ন’’ন্তি সীহৱেগেন পক্খন্দিত্ৱা ফলিকগুহং হদযেনেৱ পহৰি. সো হদযেন ফলিতেন তত্থেৱ জীৱিতক্খযং পত্ৱা পব্বতপাদে পতি. অথাপৰো আগচ্ছি, সা তস্সপি তথেৱ কথেসি. সোপি তথেৱ কত্ৱা জীৱিতক্খযং পত্ৱা পব্বতপাদে পতি.

এৱং ছসুপি ভাতিকেসু মতেসু সব্বপচ্ছা বোধিসত্তো আগচ্ছি. সা তস্সপি তং কাৰণং আৰোচেত্ৱা ‘‘ইদানি সো কুহি’’ন্তি ৱুত্তে ‘‘এসো ৰজতপব্বতমত্থকে আকাসে নিপন্নো’’তি আহ. বোধিসত্তো চিন্তেসি – ‘‘সিঙ্গালানং আকাসে পতিট্ঠা নাম নত্থি, ফলিকগুহাযং নিপন্নকো ভৱিস্সতী’’তি. সো পব্বতপাদং ওতৰিত্ৱা ছ ভাতিকে মতে দিস্ৱা ‘‘ইমে অত্তনো বালতায পৰিগ্গণ্হনপঞ্ঞায অভাৱেন ফলিকগুহভাৱং অজানিত্ৱা হদযেন পহৰিত্ৱা মতা ভৱিস্সন্তি, অসমেক্খিত্ৱা অতিতুৰিতং কৰোন্তানং কম্মং নাম এৱৰূপং হোতী’’তি ৱত্ৱা পঠমং গাথমাহ –

৩. ‘‘অসমেক্খিতকম্মন্তং, তুৰিতাভিনিপাতিনং;

সানি কম্মানি তপ্পেন্তি, উণ্হংৱজ্ঝোহিতং মুখে’’তি.

তত্থ অসমেক্খিতকম্মন্তং, তুৰিতাভিনিপাতিনন্তি যো পুগ্গলো যং কম্মং কত্তুকামো হোতি, তত্থ দোসং অসমেক্খিত্ৱা অনুপধাৰেত্ৱা তুৰিতো হুত্ৱা ৱেগেনেৱ তং কম্মং কাতুং অভিনিপততি পক্খন্দতি পটিপজ্জতি, তং অসমেক্খিতকম্মন্তং তুৰিতাভিনিপাতিনং এৱং সানি কম্মানি তপ্পেন্তি, সোচেন্তি কিলমেন্তি. যথা কিং? উণ্হংৱজ্ঝোহিতং মুখেতি, যথা ভুঞ্জন্তেন ‘‘ইদং সীতলং ইদং উণ্হ’’ন্তি অনুপধাৰেত্ৱা উণ্হং অজ্ঝোহৰণীযং মুখে অজ্ঝোহৰিতং ঠপিতং মুখম্পি কণ্ঠম্পি কুচ্ছিম্পি দহতি সোচেতি কিলমেতি, এৱং তথাৰূপং পুগ্গলং সানি কম্মানি তপ্পেন্তি.

ইতি সো সীহো ইমং গাথং ৱত্ৱা ‘‘মম ভাতিকা অনুপাযকুসলতায ‘সিঙ্গালং মাৰেস্সামা’তি অতিৱেগেন পক্খন্দিত্ৱা সযং মতা, অহং পন এৱৰূপং অকত্ৱা সিঙ্গালস্স ফলিকগুহাযং নিপন্নস্সেৱ হদযং ফালেস্সামী’’তি সিঙ্গালস্স আৰোহনওৰোহনমগ্গং সল্লক্খেত্ৱা তদভিমুখো হুত্ৱা তিক্খত্তুং সীহনাদং নদি, পথৱিযা সদ্ধিং আকাসং একনিন্নাদং অহোসি. সিঙ্গালস্স ফলিকগুহাযং নিপন্নস্সেৱ সীততসিতস্স হদযং ফলি, সো তত্থেৱ জীৱিতক্খযং পাপুণি.

সত্থা ‘‘এৱং সো সিঙ্গালো সীহনাদং সুত্ৱা জীৱিতক্খযং পত্তো’’তি ৱত্ৱা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা দুতিযং গাথমাহ –

৪. ‘‘সীহো চ সীহনাদেন, দদ্দৰং অভিনাদযি;

সুত্ৱা সীহস্স নিগ্ঘোসং, সিঙ্গালো দদ্দৰে ৱসং;

ভীতো সন্তাসমাপাদি, হদযঞ্চস্স অপ্ফলী’’তি.

তত্থ সীহোতি চত্তাৰো সীহা – তিণসীহো, পণ্ডুসীহো, কাড়সীহো, সুৰত্তহত্থপাদো কেসৰসীহোতি. তেসু কেসৰসীহো ইধ অধিপ্পেতো. দদ্দৰং অভিনাদযীতি তেন অসনিপাতসদ্দসদিসেন ভেৰৱতৰেন সীহনাদেন তং ৰজতপব্বতং অভিনাদযি একনিন্নাদং অকাসি. দদ্দৰে ৱসন্তি ফলিকমিস্সকে ৰজতপব্বতে ৱসন্তো. ভীতো সন্তাসমাপাদীতি মৰণভযেন ভীতো চিত্তুত্ৰাসং আপাদি. হদযঞ্চস্স অপ্ফলীতি তেন চস্স ভযেন হদযং ফলীতি.

এৱং সীহো সিঙ্গালং জীৱিতক্খযং পাপেত্ৱা ভাতৰো একস্মিং ঠানে পটিচ্ছাদেত্ৱা তেসং মতভাৱং ভগিনিযা আচিক্খিত্ৱা তং সমস্সাসেত্ৱা যাৱজীৱং কঞ্চনগুহাযং ৱসিত্ৱা যথাকম্মং গতো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে উপাসকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ‘‘তদা সিঙ্গালো ন্হাপিতপুত্তো অহোসি, সীহপোতিকা লিচ্ছৱিকুমাৰিকা, ছ কনিট্ঠভাতৰো অঞ্ঞতৰথেৰা অহেসুং, জেট্ঠভাতিকসীহো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

সিঙ্গালজাতকৱণ্ণনা দুতিযা.

[১৫৩] ৩. সূকৰজাতকৱণ্ণনা

চতুপ্পদো অহং, সম্মাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো অঞ্ঞতৰং মহল্লকত্থেৰং আৰব্ভ কথেসি. একস্মিঞ্হি দিৱসে ৰত্তিং ধম্মস্সৱনে ৱত্তমানে সত্থৰি গন্ধকুটিদ্ৱাৰে ৰমণীযে সোপানফলকে ঠত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘস্স সুগতোৱাদং দত্ৱা গন্ধকুটিং পৱিট্ঠে ধম্মসেনাপতি সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা অত্তনো পৰিৱেণং অগমাসি. মহামোগ্গল্লানোপি পৰিৱেণমেৱ গন্ত্ৱা মুহুত্তং ৱিস্সমিত্ৱা থেৰস্স সন্তিকং আগন্ত্ৱা পঞ্হং পুচ্ছি, পুচ্ছিতপুচ্ছিতং ধম্মসেনাপতি গগনতলে পুণ্ণচন্দং উট্ঠাপেন্তো ৱিয ৱিস্সজ্জেত্ৱা পাকটমকাসি. চতস্সোপি পৰিসা ধম্মং সুণমানা নিসীদিংসু. তত্থেকো মহল্লকত্থেৰো চিন্তেসি – ‘‘সচাহং ইমিস্সা পৰিসায মজ্ঝে সাৰিপুত্তং আলুড়েন্তো পঞ্হং পুচ্ছিস্সামি, অযং মে পৰিসা ‘বহুস্সুতো অয’ন্তি ঞত্ৱা সক্কাৰসম্মানং কৰিস্সতী’’তি পৰিসন্তৰা উট্ঠায থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং ঠত্ৱা ‘‘আৱুসো সাৰিপুত্ত, মযম্পি তং একং পঞ্হং পুচ্ছাম, অম্হাকম্পি ওকাসং কৰোহি, দেহি মে ৱিনিচ্ছযং আৱেধিকায ৱা নিৱেধিকায ৱা নিগ্গহে ৱা পগ্গহে ৱা ৱিসেসে ৱা পটিৱিসেসে ৱা’’তি আহ. থেৰো তং ওলোকেত্ৱা ‘‘অযং মহল্লকো ইচ্ছাচাৰে ঠিতো তুচ্ছো ন কিঞ্চি জানাতী’’তি তেন সদ্ধিং অকথেত্ৱাৱ লজ্জমানো বীজনিং ঠপেত্ৱা আসনা ওতৰিত্ৱা পৰিৱেণং পাৱিসি, মোগ্গল্লানত্থেৰোপি অত্তনো পৰিৱেণমেৱ অগমাসি.

মনুস্সা উট্ঠায ‘‘গণ্হথেতং তুচ্ছমহল্লকং, মধুৰধম্মস্সৱনং নো সোতুং ন অদাসী’’তি অনুবন্ধিংসু. সো পলাযন্তো ৱিহাৰপচ্চন্তে ভিন্নপদৰায ৱচ্চকুটিযা পতিত্ৱা গূথমক্খিতো অট্ঠাসি. মনুস্সা তং দিস্ৱা ৱিপ্পটিসাৰিনো হুত্ৱা সত্থু সন্তিকং অগমংসু. সত্থা তে দিস্ৱা ‘‘কিং উপাসকা অৱেলায আগতত্থা’’তি পুচ্ছি, মনুস্সা তমত্থং আৰোচেসুং. সত্থা ‘‘ন খো উপাসকা ইদানেৱেস মহল্লকো উপ্পিলাৱিতো হুত্ৱা অত্তনো বলং অজানিত্ৱা মহাবলেহি সদ্ধিং পযোজেত্ৱা গূথমক্খিতো জাতো, পুব্বেপেস উপ্পিলাৱিতো হুত্ৱা অত্তনো বলং অজানিত্ৱা মহাবলেহি সদ্ধিং পযোজেত্ৱা গূথমক্খিতো অহোসী’’তি ৱত্ৱা তেহি যাচিতো অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো সীহো হুত্ৱা হিমৱন্তপদেসে পব্বতগুহায ৱাসং কপ্পেসি. তস্সা অৱিদূৰে একং সৰং নিস্সায বহূ সূকৰা নিৱাসং কপ্পেসুং. তমেৱ সৰং নিস্সায তাপসাপি পণ্ণসালাসু ৱাসং কপ্পেসুং. অথেকদিৱসং সীহো মহিংসৱাৰণাদীসু অঞ্ঞতৰং ৱধিত্ৱা যাৱদত্থং মংসং খাদিত্ৱা তং সৰং ওতৰিত্ৱা পানীযং পিৱিত্ৱা উত্তৰি. তস্মিং খণে একো থূলসূকৰো তং সৰং নিস্সায গোচৰং গণ্হাতি. সীহো তং দিস্ৱা ‘‘অঞ্ঞং একদিৱসং ইমং খাদিস্সামি, মং খো পন দিস্ৱা পুন ন আগচ্ছেয্যা’’তি তস্স অনাগমনভযেন সৰতো উত্তৰিত্ৱা একেন পস্সেন গন্তুং আৰভি. সূকৰো ওলোকেত্ৱা ‘‘এস মং দিস্ৱা মম ভযেন উপগন্তুং অসক্কোন্তো ভযেন পলাযতি, অজ্জ মযা ইমিনা সীহেন সদ্ধিং পযোজেতুং ৱট্টতী’’তি সীসং উক্খিপিত্ৱা তং যুদ্ধত্থায অৱ্হযন্তো পঠমং গাথমাহ –

৫. ‘‘চতুপ্পদো অহং সম্ম, ত্ৱম্পি সম্ম চতুপ্পদো;

এহি সম্ম নিৱত্তস্সু, কিং নু ভীতো পলাযসী’’তি.

সীহো তস্স কথং সুত্ৱা ‘‘সম্ম সূকৰ, অজ্জ অম্হাকং তযা সদ্ধিং সঙ্গামো নত্থি, ইতো পন সত্তমে দিৱসে ইমস্মিংযেৱ ঠানে সঙ্গামো হোতূ’’তি ৱত্ৱা পক্কামি. সূকৰো ‘‘সীহেন সদ্ধিং সঙ্গামেস্সামী’’তি হট্ঠপহট্ঠো তং পৱত্তিং ঞাতকানং আৰোচেসি. তে তস্স কথং সুত্ৱা ভীততসিতা ‘‘ইদানি ত্ৱং সব্বেপি অম্হে নাসেস্সসি, অত্তনো বলং অজানিত্ৱা সীহেন সদ্ধিং সঙ্গামং কত্তুকামোতি, সীহো আগন্ত্ৱা সব্বেপি অম্হে জীৱিতক্খযং পাপেস্সতি, সাহসিককম্মং মা কৰী’’তি আহংসু. সোপি ভীততসিতো ‘‘ইদানি কিং কৰোমী’’তি পুচ্ছি. সূকৰা ‘‘সম্ম, ত্ৱং এতেসং তাপসানং উচ্চাৰভূমিং গন্ত্ৱা পূতিগূথে সত্ত দিৱসানি সৰীৰং পৰিৱট্টেত্ৱা সুক্খাপেত্ৱা সত্তমে দিৱসে সৰীৰং উস্সাৱবিন্দূহি তেমেত্ৱা সীহস্স আগমনতো পুৰিমতৰং গন্ত্ৱা ৱাতযোগং ঞত্ৱা উপৰিৱাতে তিট্ঠ, সুচিজাতিকো সীহো তৱ সৰীৰগন্ধং ঘাযিত্ৱা তুয্হং জযং দত্ৱা গমিস্সতী’’তি আহংসু. সো তথা কত্ৱা সত্তমে দিৱসে তত্থ অট্ঠাসি. সীহো তস্স সৰীৰগন্ধং ঘাযিত্ৱা গূথমক্খিতভাৱং ঞত্ৱা ‘‘সম্ম সূকৰ, সুন্দৰো তে লেসো চিন্তিতো, সচে ত্ৱং গূথমক্খিতো নাভৱিস্স, ইধেৱ তং জীৱিতক্খযং অপাপেস্সং, ইদানি পন তে সৰীৰং নেৱ মুখেন ডংসিতুং, ন পাদেন পহৰিতুং সক্কা, জযং তে দম্মী’’তি ৱত্ৱা দুতিযং গাথমাহ –

৬. ‘‘অসুচি পূতিলোমোসি, দুগ্গন্ধো ৱাসি সূকৰ;

সচে যুজ্জিতুকামোসি, জযং সম্ম দদামি তে’’তি.

তত্থ পূতিলোমোতি মীড়্হমক্খিতত্তা দুগ্গন্ধলোমো. দুগ্গন্ধো ৱাসীতি অনিট্ঠজেগুচ্ছপটিকূলগন্ধো হুত্ৱা ৱাযসি. জযং, সম্ম, দদামি তেতি ‘‘তুয্হং জযং দেমি, অহং পৰাজিতো, গচ্ছ ত্ৱ’’ন্তি ৱত্ৱা সীহো ততোৱ নিৱত্তিত্ৱা গোচৰং গহেত্ৱা সৰে পানীযং পিৱিত্ৱা পব্বতগুহমেৱ গতো. সূকৰোপি ‘‘সীহো মে জিতো’’তি ঞাতকানং আৰোচেসি. তে ভীততসিতা ‘‘পুন একদিৱসং আগচ্ছন্তো সীহো সব্বেৱ অম্হে জীৱিতক্খযং পাপেস্সতী’’তি পলাযিত্ৱা অঞ্ঞত্থ অগমংসু.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা সূকৰো মহল্লকো অহোসি, সীহো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

সূকৰজাতকৱণ্ণনা ততিযা.

[১৫৪] ৪. উৰগজাতকৱণ্ণনা

ইধূৰগানং পৱৰো পৱিট্ঠোতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সেণিভণ্ডনং আৰব্ভ কথেসি. কোসলৰঞ্ঞো কিৰ সেৱকা সেণিপমুখা দ্ৱে মহামত্তা অঞ্ঞমঞ্ঞং দিট্ঠট্ঠানে কলহং কৰোন্তি, তেসং ৱেৰিভাৱো সকলনগৰে পাকটো জাতো. তে নেৱ ৰাজা, ন ঞাতিমিত্তা সমগ্গে কাতুং সক্খিংসু. অথেকদিৱসং সত্থা পচ্চূসসমযে বোধনেয্যবন্ধৱে ওলোকেন্তো তেসং উভিন্নম্পি সোতাপত্তিমগ্গস্স উপনিস্সযং দিস্ৱা পুনদিৱসে এককোৱ সাৱত্থিযং পিণ্ডায পৱিসিত্ৱা তেসু একস্স গেহদ্ৱাৰে অট্ঠাসি. সো নিক্খমিত্ৱা পত্তং গহেত্ৱা সত্থাৰং অন্তোনিৱেসনং পৱেসেত্ৱা আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা নিসীদাপেসি. সত্থা নিসীদিত্ৱা তস্স মেত্তাভাৱনায আনিসংসং কথেত্ৱা কল্লচিত্ততং ঞত্ৱা সচ্চানি পকাসেসি, সো সচ্চপৰিযোসানে সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি.

সত্থা তস্স সোতাপন্নভাৱং ঞত্ৱা তমেৱ পত্তং গাহাপেত্ৱা উট্ঠায ইতৰস্স গেহদ্ৱাৰং অগমাসি. সোপি নিক্খমিত্ৱা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা ‘‘পৱিসথ, ভন্তে’’তি ঘৰং পৱেসেত্ৱা নিসীদাপেসি. ইতৰোপি পত্তং গহেত্ৱা সত্থাৰা সদ্ধিংযেৱ পাৱিসি. সত্থা তস্স একাদস মেত্তানিসংসে ৱণ্ণেত্ৱা কল্লচিত্ততং ঞত্ৱা সচ্চানি পকাসেসি, সচ্চপৰিযোসানে সোপি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি. ইতি তে উভোপি সোতাপন্না হুত্ৱা অঞ্ঞমঞ্ঞং অচ্চযং দস্সেত্ৱা খমাপেত্ৱা সমগ্গা সম্মোদমানা একজ্ঝাসযা অহেসুং. তং দিৱসঞ্ঞেৱ চ ভগৱতো সম্মুখাৱ একতো ভুঞ্জিংসু. সত্থা ভত্তকিচ্চং নিট্ঠাপেত্ৱা ৱিহাৰং অগমাসি. তে বহূনি মালাগন্ধৱিলেপনানি চেৱ সপ্পিমধুফাণিতাদীনি চ আদায সত্থাৰা সদ্ধিংযেৱ নিক্খমিংসু. সত্থা ভিক্খুসঙ্ঘেন ৱত্তে দস্সিতে সুগতোৱাদং দত্ৱা গন্ধকুটিং পাৱিসি.

ভিক্খূ সাযন্হসমযে ধম্মসভাযং সত্থু গুণকথং সমুট্ঠাপেসুং ‘‘আৱুসো, সত্থা অদন্তদমকো, যে নাম দ্ৱে মহামত্তে চিৰং ৱাযমমানোপি নেৱ ৰাজা সমগ্গে কাতুং সক্খি, ন ঞাতিমিত্তাদযো সক্খিংসু, তে একদিৱসেনেৱ তথাগতেন দমিতা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱাহং ইমে দ্ৱে জনে সমগ্গে অকাসিং, পুব্বেপেতে মযা সমগ্গা কতাযেৱা’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বাৰাণসিযং উস্সৱে ঘোসিতে মহাসমজ্জং অহোসি. বহূ মনুস্সা চেৱ দেৱনাগসুপণ্ণাদযো চ সমজ্জদস্সনত্থং সন্নিপতিংসু. তত্ৰেকস্মিং ঠানে একো নাগো চ সুপণ্ণো চ সমজ্জং পস্সমানা একতো অট্ঠংসু. নাগো সুপণ্ণস্স সুপণ্ণভাৱং অজানন্তো অংসে হত্থং ঠপেসি. সুপণ্ণো ‘‘কেন মে অংসে হত্থো ঠপিতো’’তি নিৱত্তিত্ৱা ওলোকেন্তো নাগং সঞ্জানি. নাগোপি ওলোকেন্তো সুপণ্ণং সঞ্জানিত্ৱা মৰণভযতজ্জিতো নগৰা নিক্খমিত্ৱা নদীপিট্ঠেন পলাযি. সুপণ্ণোপি ‘‘তং গহেস্সামী’’তি অনুবন্ধি. তস্মিং সমযে বোধিসত্তো তাপসো হুত্ৱা তস্সা নদিযা তীৰে পণ্ণসালায ৱসমানো দিৱা দৰথপটিপ্পস্সম্ভনত্থং উদকসাটিকং নিৱাসেত্ৱা ৱক্কলং বহি ঠপেত্ৱা নদিং ওতৰিত্ৱা ন্হাযতি. নাগো ‘‘ইমং পব্বজিতং নিস্সায জীৱিতং লভিস্সামী’’তি পকতিৱণ্ণং ৱিজহিত্ৱা মণিক্খন্ধৱণ্ণং মাপেত্ৱা ৱক্কলন্তৰং পাৱিসি. সুপণ্ণো অনুবন্ধমানো তং তত্থ পৱিট্ঠং দিস্ৱা ৱক্কলে গৰুভাৱেন অগ্গহেত্ৱা বোধিসত্তং আমন্তেত্ৱা ‘‘ভন্তে, অহং ছাতো, তুম্হাকং ৱক্কলং গণ্হথ, ইমং নাগং খাদিস্সামী’’তি ইমমত্থং পকাসেতুং পঠমং গাথমাহ –

৭. ‘‘ইধূৰগানং পৱৰো পৱিট্ঠো, সেলস্স ৱণ্ণেন পমোক্খমিচ্ছং;

ব্ৰহ্মঞ্চ ৱণ্ণং অপচাযমানো, বুভুক্খিতো নো ৱিতৰামি ভোত্তু’’ন্তি.

তত্থ ইধূৰগানং পৱৰো পৱিট্ঠোতি ইমস্মিং ৱক্কলে উৰগানং পৱৰো নাগৰাজা পৱিট্ঠো. সেলস্স ৱণ্ণেনাতি মণিৱণ্ণেন, মণিক্খন্ধো হুত্ৱা পৱিট্ঠোতি অত্থো. পমোক্খমিচ্ছন্তি মম সন্তিকা মোক্খং ইচ্ছমানো. ব্ৰহ্মঞ্চ ৱণ্ণং অপচাযমানোতি অহং পন তুম্হাকং ব্ৰহ্মৱণ্ণং সেট্ঠৱণ্ণং পূজেন্তো গৰুং কৰোন্তো. বুভুক্খিতো নো ৱিতৰামি ভোত্তুন্তি এতং নাগং ৱক্কলন্তৰং পৱিট্ঠং ছাতোপি সমানো ভক্খিতুং ন সক্কোমীতি.

বোধিসত্তো উদকে ঠিতোযেৱ সুপণ্ণৰাজস্স থুতিং কত্ৱা দুতিযং গাথমাহ –

৮. ‘‘সো ব্ৰহ্মগুত্তো চিৰমেৱ জীৱ, দিব্যা চ তে পাতুভৱন্তু ভক্খা;

যো ব্ৰহ্মৱণ্ণং অপচাযমানো, বুভুক্খিতো নো ৱিতৰাসি ভোত্তু’’ন্তি.

তত্থ সো ব্ৰহ্মগুত্তোতি সো ত্ৱং ব্ৰহ্মগোপিতো ব্ৰহ্মৰক্খিতো হুত্ৱা. দিব্যা চ তে পাতুভৱন্তু ভক্খাতি দেৱতানং পৰিভোগাৰহা ভক্খা চ তৱ পাতুভৱন্তু, মা পাণাতিপাতং কত্ৱা নাগমংসখাদকো অহোসি.

ইতি বোধিসত্তো উদকে ঠিতোৱ অনুমোদনং কত্ৱা উত্তৰিত্ৱা ৱক্কলং নিৱাসেত্ৱা তে উভোপি গহেত্ৱা অস্সমপদং গন্ত্ৱা মেত্তাভাৱনায ৱণ্ণং কথেত্ৱা দ্ৱেপি জনে সমগ্গে অকাসি. তে ততো পট্ঠায সমগ্গা সম্মোদমানা সুখং ৱসিংসু.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা নাগো চ সুপণ্ণো চ ইমে দ্ৱে মহামত্তা অহেসুং, তাপসো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

উৰগজাতকৱণ্ণনা চতুত্থা.

[১৫৫] ৫. ভগ্গজাতকৱণ্ণনা

জীৱ ৱস্সসতং ভগ্গাতি ইদং সত্থা জেতৱনসমীপে পসেনদিকোসলেন ৰঞ্ঞা কাৰিতে ৰাজকাৰামে ৱিহৰন্তো অত্তনো খিপিতকং আৰব্ভ কথেসি. একস্মিঞ্হি দিৱসে সত্থা ৰাজকাৰামে চতুপৰিসমজ্ঝে নিসীদিত্ৱা ধম্মং দেসেন্তো খিপি. ভিক্খূ ‘‘জীৱতু, ভন্তে ভগৱা, জীৱতু, সুগতো’’তি উচ্চাসদ্দং মহাসদ্দং অকংসু, তেন সদ্দেন ধম্মকথায অন্তৰাযো অহোসি. অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অপি নু খো, ভিক্খৱে, খিপিতে ‘জীৱা’তি ৱুত্তো তপ্পচ্চযা জীৱেয্য ৱা মৰেয্য ৱা’’তি? ‘‘নো হেতং ভন্তে’’তি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, খিপিতে ‘জীৱা’তি ৱত্তব্বো, যো ৱদেয্য আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি (চূড়ৱ. ২৮৮). তেন খো পন সমযেন মনুস্সা ভিক্খূনং খিপিতে ‘‘জীৱথ, ভন্তে’’তি ৱদন্তি, ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা নালপন্তি. মনুস্সা উজ্ঝাযন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম সমণা সক্যপুত্তিযা ‘জীৱথ, ভন্তে’তি ৱুচ্চমানা নালপিস্সন্তী’’তি. ভগৱতো এতমত্থং আৰোচেসুং. গিহী, ভিক্খৱে, মঙ্গলিকা, অনুজানামি, ভিক্খৱে, গিহীনং ‘‘জীৱথ, ভন্তে’’তি ৱুচ্চমানেন ‘‘চিৰং জীৱা’’তি ৱত্তুন্তি. ভিক্খূ ভগৱন্তং পুচ্ছিংসু – ‘‘ভন্তে, জীৱপটিজীৱং নাম কদা উপ্পন্ন’’ন্তি? সত্থা ‘‘ভিক্খৱে, জীৱপটিজীৱং নাম পোৰাণকালে উপ্পন্ন’’ন্তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো কাসিৰট্ঠে একস্মিং ব্ৰাহ্মণকুলে নিব্বত্তি. তস্স পিতা ৱোহাৰং কত্ৱা জীৱিকং কপ্পেতি, সো সোড়সৱস্সুদ্দেসিকং বোধিসত্তং মণিকভণ্ডং উক্খিপাপেত্ৱা গামনিগমাদীসু চৰন্তো বাৰাণসিং পত্ৱা দোৱাৰিকস্স ঘৰে ভত্তং পচাপেত্ৱা ভুঞ্জিত্ৱা নিৱাসট্ঠানং অলভন্তো ‘‘অৱেলায আগতা আগন্তুকা কত্থ ৱসন্তী’’তি পুচ্ছি. অথ নং মনুস্সা ‘‘বহিনগৰে একা সালা অত্থি, সা পন অমনুস্সপৰিগ্গহিতা. সচে ইচ্ছথ, তত্থ ৱসথা’’তি আহংসু. বোধিসত্তো ‘‘এথ, তাত, গচ্ছাম, মা যক্খস্স ভাযিত্থ, অহং তং দমেত্ৱা তুম্হাকং পাদেসু পাতেস্সামী’’তি পিতৰং গহেত্ৱা তত্থ গতো. অথস্স পিতা ফলকে নিপজ্জি, সযং পিতু পাদে সম্বাহন্তো নিসীদি. তত্থ অধিৱত্থো যক্খো দ্ৱাদস ৱস্সানি ৱেস্সৱণং উপট্ঠহিত্ৱা তং সালং লভন্তো ‘‘ইমং সালং পৱিট্ঠমনুস্সেসু যো খিপিতে ‘জীৱা’তি ৱদতি, যো চ ‘জীৱা’তি ৱুত্তে ‘পটিজীৱা’তি ৱদতি, তে জীৱপটিজীৱভাণিনো ঠপেত্ৱা অৱসেসে খাদেয্যাসী’’তি লভি. সো পিট্ঠিৱংসথূণায ৱসতি. সো ‘‘বোধিসত্তস্স পিতৰং খিপাপেস্সামী’’তি অত্তনো আনুভাৱেন সুখুমচুণ্ণং ৱিস্সজ্জেসি, চুণ্ণো আগন্ত্ৱা তস্স নাসপুটে পাৱিসি. সো ফলকে নিপন্নকোৱ খিপি, বোধিসত্তো ন ‘‘জীৱা’’তি আহ. যক্খো তং খাদিতুং থূণায ওতৰতি. বোধিসত্তো তং ওতৰন্তং দিস্ৱা ‘‘ইমিনা মে পিতা খিপাপিতো ভৱিস্সতি, অযং সো খিপিতে ‘জীৱা’তি অৱদন্তং খাদকযক্খো ভৱিস্সতী’’তি পিতৰং আৰব্ভ পঠমং গাথমাহ –

৯. ‘‘জীৱ ৱস্সসতং ভগ্গ, অপৰানি চ ৱীসতিং;

মা মং পিসাচা খাদন্তু, জীৱ ত্ৱং সৰদোসত’’ন্তি.

তত্থ ভগ্গাতি পিতৰং নামেনালপতি. অপৰানি চ ৱীসতিন্তি অপৰানি চ ৱীসতি ৱস্সানি জীৱ. মা মং পিসাচা খাদন্তূতি মং পিসাচা মা খাদন্তু. জীৱ ত্ৱং সৰদোসতন্তি ত্ৱং পন ৱীসুত্তৰং ৱস্সসতং জীৱাতি. সৰদোসতঞ্হি গণিযমানং ৱস্সসতমেৱ হোতি, তং পুৰিমেহি ৱীসায সদ্ধিং ৱীসুত্তৰং ইধ অধিপ্পেতং.

যক্খো বোধিসত্তস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘ইমং তাৱ মাণৱং ‘জীৱা’তি ৱুত্তত্তা খাদিতুং ন সক্কা, পিতৰং পনস্স খাদিস্সামী’’তি পিতু সন্তিকং অগমাসি. সো তং আগচ্ছন্তং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘অযং সো ‘পটিজীৱা’তি অভণন্তানং খাদকযক্খো ভৱিস্সতি, পটিজীৱং কৰিস্সামী’’তি. সো পুত্তং আৰব্ভ দুতিযং গাথমাহ –

১০. ‘‘ত্ৱম্পি ৱস্সসতং জীৱং, অপৰানি চ ৱীসতিং;

ৱিসং পিসাচা খাদন্তু, জীৱ ত্ৱং সৰদোসত’’ন্তি.

তত্থ ৱিসং পিসাচা খাদন্তূতি পিসাচা হলাহলৱিসং খাদন্তু.

যক্খো তস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘উভোপি মে ন সক্কা খাদিতু’’ন্তি পটিনিৱত্তি. অথ নং বোধিসত্তো পুচ্ছি – ‘‘ভো যক্খ, কস্মা ত্ৱং ইমং সালং পৱিট্ঠমনুস্সে খাদসী’’তি? ‘‘দ্ৱাদস ৱস্সানি ৱেস্সৱণং উপট্ঠহিত্ৱা লদ্ধত্তা’’তি. ‘‘কিং পন সব্বেৱ খাদিতুং লভসী’’তি? ‘‘জীৱপটিজীৱভাণিনো ঠপেত্ৱা অৱসেসে খাদামী’’তি. ‘‘যক্খ, ত্ৱং পুব্বেপি অকুসলং কত্ৱা কক্খড়ো ফৰুসো পৰৱিহিংসকো হুত্ৱা নিব্বত্তো, ইদানিপি তাদিসং কম্মং কত্ৱা তমো তমপৰাযণো ভৱিস্সতি, তস্মা ইতো পট্ঠায পাণাতিপাতাদীহি ৱিৰমস্সূ’’তি তং যক্খং দমেত্ৱা নিৰযভযেন তজ্জেত্ৱা পঞ্চসু সীলেসু পতিট্ঠাপেত্ৱা যক্খং পেসনকাৰকং ৱিয অকাসি.

পুনদিৱসে সঞ্চৰন্তা মনুস্সা যক্খং দিস্ৱা বোধিসত্তেন চস্স দমিতভাৱং ঞত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং – ‘‘দেৱ, একো মাণৱো তং যক্খং দমেত্ৱা পেসনকাৰকং ৱিয কত্ৱা ঠিতো’’তি. ৰাজা বোধিসত্তং পক্কোসাপেত্ৱা সেনাপতিট্ঠানে ঠপেসি, পিতু চস্স মহন্তং যসং অদাসি. সো যক্খং বলিপটিগ্গাহকং কত্ৱা বোধিসত্তস্স ওৱাদে ঠত্ৱা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৱা সগ্গপুৰং পূৰেসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা ‘‘জীৱপটিজীৱং নাম তস্মিং কালে উপ্পন্ন’’ন্তি ৱত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা যক্খো অঙ্গুলিমালো অহোসি, ৰাজা আনন্দো, পিতা কস্সপো, পুত্তো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

ভগ্গজাতকৱণ্ণনা পঞ্চমা.

[১৫৬] ৬. অলীনচিত্তজাতকৱণ্ণনা

অলীনচিত্তং নিস্সাযাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং ওস্সট্ঠৱীৰিযং ভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. ৱত্থু একাদসনিপাতে সংৱৰজাতকে (জা. ১.১১.৯৭ আদযো) আৱিভৱিস্সতি. সো পন ভিক্খু সত্থাৰা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং, ভিক্খু, ৱীৰিযং ওস্সজী’’তি ৱুত্তে ‘‘সচ্চং, ভগৱা’’তি আহ. অথ নং সত্থা ‘‘ননু ত্ৱং, ভিক্খু, পুব্বে ৱীৰিযং অৱিস্সজ্জেত্ৱা মংসপেসিসদিসস্স দহৰকুমাৰস্স দ্ৱাদসযোজনিকে বাৰাণসিনগৰে ৰজ্জং গহেত্ৱা অদাসি, ইদানি কস্মা এৱৰূপে সাসনে পব্বজিত্ৱা ৱীৰিযং ওস্সজসী’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বাৰাণসিতো অৱিদূৰে ৱড্ঢকীগামো অহোসি, তত্থ পঞ্চসতা ৱড্ঢকী ৱসন্তি. তে নাৱায উপৰিসোতং গন্ত্ৱা অৰঞ্ঞে গেহসম্ভাৰদাৰূনি কোট্টেত্ৱা তত্থেৱ একভূমিকদ্ৱিভূমিকাদিভেদে গেহসম্ভাৰে সজ্জেত্ৱা থম্ভতো পট্ঠায সব্বদাৰূসু সঞ্ঞং কত্ৱা নদীতীৰং নেত্ৱা নাৱং আৰোপেত্ৱা অনুসোতেন নগৰং আগন্ত্ৱা যে যাদিসানি গেহানি আকঙ্খন্তি, তেসং তাদিসানি কত্ৱা কহাপণে গহেত্ৱা পুন তত্থেৱ গন্ত্ৱা গেহসম্ভাৰে আহৰন্তি. এৱং তেসং জীৱিকং কপ্পেন্তানং একস্মিং কালে খন্ধাৱাৰং বন্ধিত্ৱা দাৰূনি কোট্টেন্তানং অৱিদূৰে একো হত্থী খদিৰখাণুকং অক্কমি. তস্স সো খাণুকো পাদং ৱিজ্ঝি, বলৱৱেদনা ৱত্তন্তি, পাদো উদ্ধুমাযিত্ৱা পুব্বং গণ্হি. সো ৱেদনাপ্পত্তো তেসং দাৰুকোট্টনসদ্দং সুত্ৱা ‘‘ইমে ৱড্ঢকী নিস্সায ময্হং সোত্থি ভৱিস্সতী’’তি মঞ্ঞমানো তীহি পাদেহি তেসং সন্তিকং গন্ত্ৱা অৱিদূৰে নিপজ্জি, ৱড্ঢকী তং উদ্ধুমাতপাদং দিস্ৱা উপসঙ্কমিত্ৱা পাদে খাণুকং দিস্ৱা তিখিণৱাসিযা খাণুকস্স সমন্ততো ওধিং দত্ৱা ৰজ্জুযা বন্ধিত্ৱা আকড্ঢন্তা খাণুং নীহৰিত্ৱা পুব্বং মোচেত্ৱা উণ্হোদকেন ধোৱিত্ৱা তদনুৰূপেহি ভেসজ্জেহি মক্খেত্ৱা নচিৰস্সেৱ ৱণং ফাসুকং কৰিংসু.

হত্থী অৰোগো হুত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘মযা ইমে ৱড্ঢকী নিস্সায জীৱিতং লদ্ধং, ইদানি তেসং মযা উপকাৰং কাতুং ৱট্টতী’’তি. সো ততো পট্ঠায ৱড্ঢকীহি সদ্ধিং ৰুক্খে নীহৰতি, তচ্ছেন্তানং পৰিৱত্তেত্ৱা দেতি, ৱাসিআদীনি উপসংহৰতি, সোণ্ডায ৱেঠেত্ৱা কাড়সুত্তকোটিযং গণ্হাতি. ৱড্ঢকীপিস্স ভোজনৱেলায একেকং পিণ্ডং দেন্তা পঞ্চ পিণ্ডসতানি দেন্তি. তস্স পন হত্থিস্স পুত্তো সব্বসেতো হত্থাজানীযপোতকো অত্থি, তেনস্স এতদহোসি – ‘‘অহং এতৰহি মহল্লকো. ইদানি মযা ইমেসং ৱড্ঢকীনং কম্মকৰণত্তায পুত্তং দত্ৱা গন্তুং ৱট্টতী’’তি. সো ৱড্ঢকীনং অনাচিক্খিত্ৱাৱ অৰঞ্ঞং পৱিসিত্ৱা পুত্তং আনেত্ৱা ‘‘অযং হত্থিপোতকো মম পুত্তো, তুম্হেহি ময্হং জীৱিতং দিন্নং, অহং ৱো ৱেজ্জৱেতনত্থায ইমং দম্মি, অযং তুম্হাকং ইতো পট্ঠায কম্মানি কৰিস্সতী’’তি ৱত্ৱা ‘‘ইতো পট্ঠায, পুত্তক, যং মযা কত্তব্বং কম্মং, তং ত্ৱং কৰোহী’’তি পুত্তং ওৱদিত্ৱা ৱড্ঢকীনং দত্ৱা সযং অৰঞ্ঞং পাৱিসি.

ততো পট্ঠায হত্থিপোতকো ৱড্ঢকীনং ৱচনকৰো ওৱাদক্খমো হুত্ৱা সব্বকিচ্চানি কৰোতি. তেপি তং পঞ্চহি পিণ্ডসতেহি পোসেন্তি, সো কম্মং কত্ৱা নদিং ওতৰিত্ৱা ন্হত্ৱা কীড়িত্ৱা আগচ্ছতি, ৱড্ঢকীদাৰকাপি তং সোণ্ডাদীসু গহেত্ৱা উদকেপি থলেপি তেন সদ্ধিং কীড়ন্তি. আজানীযা পন হত্থিনোপি অস্সাপি পুৰিসাপি উদকে উচ্চাৰং ৱা পস্সাৱং ৱা ন কৰোন্তি, তস্মা সোপি উদকে উচ্চাৰপস্সাৱং অকত্ৱা বহিনদীতীৰেযেৱ কৰোতি. অথেকস্মিং দিৱসে উপৰিনদিযা দেৱো ৱস্সি, অথ সুক্খং হত্থিলণ্ডং উদকেন নদিং ওতৰিত্ৱা গচ্ছন্তং বাৰাণসীনগৰতিত্থে একস্মিং গুম্বে লগ্গেত্ৱা অট্ঠাসি. অথ ৰঞ্ঞো হত্থিগোপকা ‘‘হত্থী ন্হাপেস্সামা’’তি পঞ্চ হত্থিসতানি নযিংসু. আজানীযলণ্ডস্স গন্ধং ঘাযিত্ৱা একোপি হত্থী নদিং ওতৰিতুং ন উস্সহি. সব্বেপি নঙ্গুট্ঠং উক্খিপিত্ৱা পলাযিতুং আৰভিংসু, হত্থিগোপকা হত্থাচৰিযানং আৰোচেসুং. তে ‘‘উদকে পৰিপন্থেন ভৱিতব্ব’’ন্তি উদকং সোধাপেত্ৱা তস্মিং গুম্বে তং আজানীযলণ্ডং দিস্ৱা ‘‘ইদমেত্থ কাৰণ’’ন্তি ঞত্ৱা চাটিং আহৰাপেত্ৱা উদকস্স পূৰেত্ৱা তং তত্থ মদ্দিত্ৱা হত্থীনং সৰীৰে সিঞ্চাপেসুং, সৰীৰানি সুগন্ধানি অহেসুং. তস্মিং কালে তে নদিং ওতৰিত্ৱা ন্হাযিংসু.

হত্থাচৰিযা ৰঞ্ঞো তং পৱত্তিং আৰোচেত্ৱা ‘‘তং হত্থাজানীযং পৰিযেসিত্ৱা আনেতুং ৱট্টতি, দেৱা’’তি আহংসু. ৰাজা নাৱাসঙ্ঘাটেহি নদিং পক্খন্দিত্ৱা উদ্ধংগামীহি নাৱাসঙ্ঘাটেহি ৱড্ঢকীনং ৱসনট্ঠানং সম্পাপুণি. হত্থিপোতকো নদিযং কীড়ন্তো ভেৰিসদ্দং সুত্ৱা গন্ত্ৱা ৱড্ঢকীনং সন্তিকে অট্ঠাসি. ৱড্ঢকী ৰঞ্ঞো পচ্চুগ্গমনং কত্ৱা ‘‘দেৱ, সচে দাৰূহি অত্থো, কিং কাৰণা আগতত্থ, কিং পেসেত্ৱা আহৰাপেতুং ন ৱট্টতী’’তি আহংসু. ‘‘নাহং, ভণে, দাৰূনং অত্থায আগতো, ইমস্স পন হত্থিস্স অত্থায আগতোম্হী’’তি. ‘‘গাহাপেত্ৱা গচ্ছথ, দেৱা’’তি. হত্থিপোতকো গন্তুং ন ইচ্ছি. ‘‘কিং কাৰাপেতি, ভণে, হত্থী’’তি? ‘‘ৱড্ঢকীনং পোসাৱনিকং আহৰাপেতি, দেৱা’’তি. ‘‘সাধু, ভণে’’তি ৰাজা হত্থিস্স চতুন্নং পাদানং সোণ্ডায নঙ্গুট্ঠস্স চ সন্তিকে সতসহস্সসতসহস্সকহাপণে ঠপাপেসি. হত্থী এত্তকেনাপি অগন্ত্ৱা সব্বৱড্ঢকীনং দুস্সযুগেসু ৱড্ঢকীভৰিযানং নিৱাসনসাটকেসু দিন্নেসু সদ্ধিংকীড়িতানং দাৰকানঞ্চ দাৰকপৰিহাৰে কতে নিৱত্তিত্ৱা ৱড্ঢকী চ ইত্থিযো চ দাৰকে চ ওলোকেত্ৱা ৰঞ্ঞা সদ্ধিং অগমাসি.

ৰাজা তং আদায নগৰং গন্ত্ৱা নগৰঞ্চ হত্থিসালঞ্চ অলঙ্কাৰাপেত্ৱা হত্থিং নগৰং পদক্খিণং কাৰেত্ৱা হত্থিসালং পৱেসেত্ৱা সব্বালঙ্কাৰেহি অলঙ্কৰিত্ৱা অভিসেকং দত্ৱা ওপৱয্হং কত্ৱা অত্তনো সহাযট্ঠানে ঠপেত্ৱা উপড্ঢৰজ্জং হত্থিস্স দত্ৱা অত্তনা সমানপৰিহাৰং অকাসি. হত্থিস্স আগতকালতো পট্ঠায ৰঞ্ঞো সকলজম্বুদীপে ৰজ্জং হত্থগতমেৱ অহোসি. এৱং কালে গচ্ছন্তে বোধিসত্তো তস্স ৰঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিম্হি পটিসন্ধিং গণ্হি. তস্সা গব্ভপৰিপাককালে ৰাজা কালমকাসি. হত্থী পন সচে ৰঞ্ঞো কালকতভাৱং জানেয্য, তত্থেৱস্স হদযং ফলেয্য, তস্মা হত্থিং ৰঞ্ঞো কালকতভাৱং অজানাপেত্ৱাৱ উপট্ঠহিংসু. ৰঞ্ঞো পন কালকতভাৱং সুত্ৱা ‘‘তুচ্ছং কিৰ ৰজ্জ’’ন্তি অনন্তৰসামন্তকোসলৰাজা মহতিযা সেনায আগন্ত্ৱা নগৰং পৰিৱাৰেসি. নগৰৱাসিনো দ্ৱাৰানি পিদহিত্ৱা কোসলৰঞ্ঞো সাসনং পহিণিংসু – ‘‘অম্হাকং ৰঞ্ঞো অগ্গমহেসী পৰিপুণ্ণগব্ভা ‘ইতো কিৰ সত্তমে দিৱসে পুত্তং ৱিজাযিস্সতী’তি অঙ্গৱিজ্জাপাঠকা আহংসু. সচে সা পুত্তং ৱিজাযিস্সতি, মযং সত্তমে দিৱসে যুদ্ধং দস্সাম, ন ৰজ্জং, এত্তকং কালং আগমেথা’’তি. ৰাজা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছি.

দেৱী সত্তমে দিৱসে পুত্তং ৱিজাযি. তস্স নামগ্গহণদিৱসে পন মহাজনস্স অলীনচিত্তং পগ্গণ্হন্তো জাতোতি ‘‘অলীনচিত্তকুমাৰো’’ত্ৱেৱস্স নামং অকংসু. জাতদিৱসতোযেৱ পনস্স পট্ঠায নাগৰা কোসলৰঞ্ঞা সদ্ধিং যুজ্ঝিংসু. নিন্নাযকত্তা সঙ্গামস্স মহন্তম্পি বলং যুজ্ঝমানং থোকং থোকং ওসক্কতি. অমচ্চা দেৱিযা তমত্থং আৰোচেত্ৱা ‘‘মযং এৱং ওসক্কমানে বলে পৰাজযভাৱস্স ভাযাম, অম্হাকং পন ৰঞ্ঞো কালকতভাৱং, পুত্তস্স জাতভাৱং, কোসলৰঞ্ঞো আগন্ত্ৱা যুজ্ঝানভাৱঞ্চ ৰঞ্ঞো সহাযকো মঙ্গলহত্থী ন জানাতি, জানাপেম ন’’ন্তি পুচ্ছিংসু. সা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা পুত্তং অলঙ্কৰিত্ৱা দুকূলচুম্বটকে নিপজ্জাপেত্ৱা পাসাদা ওৰুয্হ অমচ্চগণপৰিৱুতা হত্থিসালং গন্ত্ৱা বোধিসত্তং হত্থিস্স পাদমূলে নিপজ্জাপেত্ৱা ‘‘সামি, সহাযো তে কালকতো, মযং তুয্হং হদযফালনভযেন নাৰোচযিম্হ, অযং তে সহাযস্স পুত্তো, কোসলৰাজা আগন্ত্ৱা নগৰং পৰিৱাৰেত্ৱা তৱ পুত্তেন সদ্ধিং যুজ্ঝতি, বলং ওসক্কতি, তৱ পুত্তং ত্ৱঞ্ঞেৱ ৱা মাৰেহি, ৰজ্জং ৱাস্স গণ্হিত্ৱা দেহী’’তি আহ.

তস্মিং কালে হত্থী বোধিসত্তং সোণ্ডায পৰামসিত্ৱা উক্খিপিত্ৱা কুম্ভে ঠপেত্ৱা ৰোদিত্ৱা বোধিসত্তং ওতাৰেত্ৱা দেৱিযা হত্থে নিপজ্জাপেত্ৱা ‘‘কোসলৰাজং গণ্হিস্সামী’’তি হত্থিসালতো নিক্খমি. অথস্স অমচ্চা ৱম্মং পটিমুঞ্চিত্ৱা অলঙ্কৰিত্ৱা নগৰদ্ৱাৰং অৱাপুৰিত্ৱা তং পৰিৱাৰেত্ৱা নিক্খমিংসু. হত্থী নগৰা নিক্খমিত্ৱা কোঞ্চনাদং কত্ৱা মহাজনং সন্তাসেত্ৱা পলাপেত্ৱা বলকোট্ঠকং ভিন্দিত্ৱা কোসলৰাজানং চূড়ায গহেত্ৱা আনেত্ৱা বোধিসত্তস্স পাদমূলে নিপজ্জাপেত্ৱা মাৰণত্থাযস্স উট্ঠিতে ৱাৰেত্ৱা ‘‘ইতো পট্ঠায অপ্পমত্তো হোহি, ‘কুমাৰো দহৰো’তি সঞ্ঞং মা কৰী’’তি ওৱদিত্ৱা উয্যোজেসি. ততো পট্ঠায সকলজম্বুদীপে ৰজ্জং বোধিসত্তস্স হত্থগতমেৱ জাতং, অঞ্ঞো পটিসত্তু নাম উট্ঠহিতুং সমত্থো নাহোসি. বোধিসত্তো সত্তৱস্সিককালে অভিসেকং কত্ৱা অলীনচিত্তৰাজা নাম হুত্ৱা ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেত্ৱা জীৱিতপৰিযোসানে সগ্গপুৰং পূৰেসি.

সত্থা ইমং অতীতং আহৰিত্ৱা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা ইমং গাথাদ্ৱযমাহ –

১১. ‘‘অলীনচিত্তং নিস্সায, পহট্ঠা মহতী চমূ;

কোসলং সেনাসন্তুট্ঠং, জীৱগ্গাহং অগাহযি.

১২. ‘‘এৱং নিস্সযসম্পন্নো, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো;

ভাৱযং কুসলং ধম্মং, যোগক্খেমস্স পত্তিযা;

পাপুণে অনুপুব্বেন, সব্বসংযোজনক্খয’’ন্তি.

তত্থ অলীনচিত্তং নিস্সাযাতি অলীনচিত্তং ৰাজকুমাৰং নিস্সায. পহট্ঠা মহতী চমূতি ‘‘পৱেণীৰজ্জং নো দিট্ঠ’’ন্তি হট্ঠতুট্ঠা হুত্ৱা মহতী সেনা. কোসলং সেনাসন্তুট্ঠন্তি কোসলৰাজানং সেন ৰজ্জেন অসন্তুট্ঠং পৰৰজ্জলোভেন আগতং. জীৱগ্গাহং অগাহযীতি অমাৰেত্ৱাৱ সা চমূ তং ৰাজানং হত্থিনা জীৱগ্গাহং গণ্হাপেসি. এৱং নিস্সযসম্পন্নোতি যথা সা চমূ, এৱং অঞ্ঞোপি কুলপুত্তো নিস্সযসম্পন্নো কল্যাণমিত্তং বুদ্ধং ৱা বুদ্ধসাৱকং ৱা নিস্সযং লভিত্ৱা. ভিক্খূতি পৰিসুদ্ধাধিৱচনমেতং. আৰদ্ধৱীৰিযোতি পগ্গহিতৱীৰিযো চতুদোসাপগতেন ৱীৰিযেন সমন্নাগতো. ভাৱযং কুসলং ধম্মন্তি কুসলং নিৰৱজ্জং সত্ততিংসবোধিপক্খিযসঙ্খাতং ধম্মং ভাৱেন্তো. যোগক্খেমস্স পত্তিযাতি চতূহি যোগেহি খেমস্স নিব্বানস্স পাপুণনত্থায তং ধম্মং ভাৱেন্তো. পাপুণে অনুপুব্বেন, সব্বসংযোজনক্খযন্তি এৱং ৱিপস্সনতো পট্ঠায ইমং কুসলং ধম্মং ভাৱেন্তো সো কল্যাণমিত্তুপনিস্সযসম্পন্নো ভিক্খু অনুপুব্বেন ৱিপস্সনাঞাণানি চ হেট্ঠিমমগ্গফলানি চ পাপুণন্তো পৰিযোসানে দসন্নম্পি সংযোজনানং খযন্তে উপ্পন্নত্তা সব্বসংযোজনক্খযসঙ্খাতং অৰহত্তং পাপুণাতি. যস্মা ৱা নিব্বানং আগম্ম সব্বসংযোজনানি খীযন্তি, তস্মা তম্পি সব্বসংযোজনক্খযমেৱ, এৱং অনুপুব্বেন নিব্বানসঙ্খাতং সব্বসংযোজনক্খযং পাপুণাতীতি অত্থো.

ইতি ভগৱা অমতমহানিব্বানেন ধম্মদেসনায কূটং গহেত্ৱা উত্তৰিপি সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে ওস্সট্ঠৱীৰিযো ভিক্খু অৰহত্তে পতিট্ঠহি. ‘‘তদা মাতা মহামাযা, পিতা সুদ্ধোদনমহাৰাজা অহোসি, ৰজ্জং গহেত্ৱা দিন্নহত্থী অযং ওস্সট্ঠৱীৰিযো ভিক্খু, হত্থিস্স পিতা সাৰিপুত্তো, সামন্তকোসলৰাজা মোগ্গল্লানো, অলীনচিত্তকুমাৰো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

অলীনচিত্তজাতকৱণ্ণনা ছট্ঠা.

[১৫৭] ৭. গুণজাতকৱণ্ণনা

যেন কামং পণামেতীতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো আনন্দত্থেৰস্স সাটকসহস্সলাভং আৰব্ভ কথেসি. থেৰস্স কোসলৰঞ্ঞো অন্তেপুৰে ধম্মৱাচনৱত্থু হেট্ঠা মহাসাৰজাতকে (জা. ১.১.৯২) আগতমেৱ. ইতি থেৰে ৰঞ্ঞো অন্তেপুৰে ধম্মং ৱাচেন্তে ৰঞ্ঞো সহস্সগ্ঘনিকানং সাটকানং সহস্সং আহৰিযিত্থ. ৰাজা ততো পঞ্চ সাটকসতানি পঞ্চন্নং দেৱীসতানং অদাসি. তা সব্বাপি তে সাটকে ঠপেত্ৱা পুনদিৱসে আনন্দত্থেৰস্স দত্ৱা সযং পুৰাণসাটকেযেৱ পাৰুপিত্ৱা ৰঞ্ঞো পাতৰাসট্ঠানং অগমংসু.

ৰাজা ‘‘মযা তুম্হাকং সহস্সগ্ঘনিকা সাটকা দাপিতা, কস্মা তুম্হে তে অপাৰুপিত্ৱাৱ আগতা’’তি পুচ্ছি. ‘‘দেৱ, অম্হেহি তে আনন্দত্থেৰস্স দিন্না’’তি. ‘‘আনন্দত্থেৰেন সব্বে গহিতা’’তি? ‘‘আম, দেৱা’’তি. ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধেন তিচীৱৰং অনুঞ্ঞাতং, আনন্দত্থেৰো দুস্সৱণিজ্জং মঞ্ঞে কৰিস্সতি, অতিবহূ তেন সাটকা গহিতা’’তি থেৰস্স কুজ্ঝিত্ৱা ভুত্তপাতৰাসো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা থেৰস্স পৰিৱেণং পৱিসিত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা নিসিন্নো পুচ্ছি – ‘‘অপি, ভন্তে, অম্হাকং ঘৰে ইত্থিযো তুম্হাকং সন্তিকে ধম্মং উগ্গণ্হন্তি ৱা সুণন্তি ৱা’’তি? ‘‘আম, মহাৰাজ, গহেতব্বযুত্তকং গণ্হন্তি, সোতব্বযুত্তকং সুণন্তী’’তি. ‘‘কিং তা সুণন্তিযেৱ, উদাহু তুম্হাকং নিৱাসনং ৱা পাৰুপনং ৱা দদন্তী’’তি? ‘‘তা অজ্জ, মহাৰাজ, সহস্সগ্ঘনিকানি পঞ্চ সাটকসতানি অদংসূ’’তি. ‘‘তুম্হেহি গহিতানি তানি, ভন্তে’’তি? ‘‘আম, মহাৰাজা’’তি. ‘‘ননু, ভন্তে, সত্থাৰা তিচীৱৰমেৱ অনুঞ্ঞাত’’ন্তি? ‘‘আম, মহাৰাজ, ভগৱতা একস্স ভিক্খুনো তিচীৱৰমেৱ পৰিভোগসীসেন অনুঞ্ঞাতং, পটিগ্গহণং পন অৱাৰিতং, তস্মা মযাপি অঞ্ঞেসং জিণ্ণচীৱৰিকানং দাতুং তে সাটকা পটিগ্গহিতা’’তি. ‘‘তে পন ভিক্খূ তুম্হাকং সন্তিকা সাটকে লভিত্ৱা পোৰাণচীৱৰানি কিং কৰিস্সন্তী’’তি? ‘‘পোৰাণসঙ্ঘাটিং উত্তৰাসঙ্গং কৰিস্সন্তী’’তি? ‘‘পোৰাণউত্তৰাসঙ্গং কিং কৰিস্সন্তী’’তি? ‘‘অন্তৰৱাসকং কৰিস্সন্তী’’তি. ‘‘পোৰাণঅন্তৰৱাসকং কিং কৰিস্সন্তী’’তি? ‘‘পচ্চত্থৰণং কৰিস্সন্তী’’তি. ‘‘পোৰাণপচ্চত্থৰণং কিং কৰিস্সন্তী’’তি? ‘‘ভুম্মত্থৰণং কৰিস্সন্তী’’তি. ‘‘পোৰাণভুম্মত্থৰণং কিং কৰিস্সন্তী’’তি? ‘‘পাদপুঞ্ছনং কৰিস্সন্তী’’তি. ‘‘পোৰাণপাদপুঞ্ছনং কিং কৰিস্সন্তী’’তি? ‘‘মহাৰাজ, সদ্ধাদেয্যং নাম ৱিনিপাতেতুং ন লব্ভতি, তস্মা পোৰাণপাদপুঞ্ছনং ৱাসিযা কোট্টেত্ৱা মত্তিকায মক্খেত্ৱা সেনাসনেসু মত্তিকালেপনং কৰিস্সন্তী’’তি. ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং দিন্নং যাৱ পাদপুঞ্ছনাপি নস্সিতুং ন লব্ভতী’’তি? ‘‘আম, মহাৰাজ, অম্হাকং দিন্নং নস্সিতুং ন লব্ভতি, পৰিভোগমেৱ হোতী’’তি.

ৰাজা তুট্ঠো সোমনস্সপ্পত্তো হুত্ৱা ইতৰানিপি গেহে ঠপিতানি পঞ্চ সাটকসতানি আহৰাপেত্ৱা থেৰস্স দত্ৱা অনুমোদনং সুত্ৱা থেৰং ৱন্দিত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. থেৰো পঠমলদ্ধানি পঞ্চ সাটকসতানি জিণ্ণচীৱৰিকানং ভিক্খূনং অদাসি. থেৰস্স পন পঞ্চমত্তানি সদ্ধিৱিহাৰিকসতানি, তেসু একো দহৰভিক্খু থেৰস্স বহূপকাৰো পৰিৱেণং সম্মজ্জতি, পানীযপৰিভোজনীযং উপট্ঠপেতি, দন্তকট্ঠং মুখোদকং ন্হানোদকং দেতি, ৱচ্চকুটিজন্তাঘৰসেনাসনানি পটিজগ্গতি, হত্থপৰিকম্মপাদপৰিকম্মপিট্ঠিপৰিকম্মাদীনি কৰোতি. থেৰো পচ্ছা লদ্ধানি পঞ্চ সাটকসতানি ‘‘অযং মে বহূপকাৰো’’তি যুত্তৱসেন সব্বানি তস্সেৱ অদাসি. সোপি সব্বে তে সাটকে ভাজেত্ৱা অত্তনো সমানুপজ্ঝাযানং অদাসি.

এৱং সব্বেপি তে লদ্ধসাটকা ভিক্খূ সাটকে ছিন্দিত্ৱা ৰজিত্ৱা কণিকাৰপুপ্ফৱণ্ণানি কাসাযানি নিৱাসেত্ৱা চ পাৰুপিত্ৱা চ সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদিত্ৱা এৱমাহংসু – ‘‘ভন্তে, সোতাপন্নস্স অৰিযসাৱকস্স মুখোলোকনদানং নাম অত্থী’’তি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকানং মুখোলোকনদানং নাম অত্থী’’তি. ‘‘ভন্তে, অম্হাকং উপজ্ঝাযেন ধম্মভণ্ডাগাৰিকত্থেৰেন সহস্সগ্ঘনিকানং সাটকানং পঞ্চ সতানি একস্সেৱ দহৰভিক্খুনো দিন্নানি, সো পন অত্তনা লদ্ধে ভাজেত্ৱা অম্হাকং অদাসী’’তি. ‘‘ন, ভিক্খৱে, আনন্দো মুখোলোকনভিক্খং দেতি, সো পনস্স ভিক্খু বহূপকাৰো, তস্মা অত্তনো উপকাৰস্স উপকাৰৱসেন গুণৱসেন যুত্তৱসেন ‘উপকাৰস্স নাম পচ্চুপকাৰো কাতুং ৱট্টতী’তি কতঞ্ঞুকতৱেদিভাৱেন অদাসি. পোৰাণকপণ্ডিতাপি হি অত্তনো উপকাৰানঞ্ঞেৱ পচ্চুপকাৰং কৰিংসূ’’তি ৱত্ৱা তেহি যাচিতো অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো সীহো হুত্ৱা পব্বতগুহাযং ৱসতি. সো একদিৱসং গুহায নিক্খমিত্ৱা পব্বতপাদং ওলোকেসি, তং পন পব্বতপাদং পৰিক্খিপিত্ৱা মহাসৰো অহোসি. তস্স একস্মিং উন্নতট্ঠানে উপৰিথদ্ধকদ্দমপিট্ঠে মুদূনি হৰিততিণানি জাযিংসু. সসকা চেৱ হৰিণাদযো চ সল্লহুকমিগা কদ্দমমত্থকে ৱিচৰন্তা তানি খাদন্তি. তং দিৱসম্পি একো মিগো তানি খাদন্তো ৱিচৰতি. সীহো ‘‘তং মিগং গণ্হিস্সামী’’তি পব্বতমত্থকা উপ্পতিত্ৱা সীহৱেগেন পক্খন্দি, মিগো মৰণভযতজ্জিতো ৱিৰৱন্তো পলাযি. সীহো ৱেগং সন্ধাৰেতুং অসক্কোন্তো কললপিট্ঠে নিপতিত্ৱা ওসীদিত্ৱা উগ্গন্তুং অসক্কোন্তো চত্তাৰো পাদা থম্ভা ৱিয ওসীদিত্ৱা সত্তাহং নিৰাহাৰো অট্ঠাসি.

অথ নং একো সিঙ্গালো গোচৰপ্পসুতো তং দিস্ৱা ভযেন পলাযি. সীহো তং পক্কোসিত্ৱা ‘‘ভো সিঙ্গাল, মা পলাযি, অহং কললে লগ্গো, জীৱিতং মে দেহী’’তি আহ. সিঙ্গালো তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘অহং তং উদ্ধৰেয্যং, উদ্ধটো পন মং খাদেয্যাসীতি ভাযামী’’তি আহ. ‘‘মা ভাযি, নাহং তং খাদিস্সামি, মহন্তং পন তে গুণং কৰিস্সামি, একেনুপাযেন মং উদ্ধৰাহী’’তি. সিঙ্গালো তস্স পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা চতুন্নং পাদানং সমন্তা কললে অপনেত্ৱা চতুন্নম্পি পাদানং চতস্সো মাতিকা খণিত্ৱা উদকাভিমুখং অকাসি, উদকং পৱিসিত্ৱা কললং মুদুং অকাসি. তস্মিং খণে সিঙ্গালো সীহস্স উদৰন্তৰং অত্তনো সীসং পৱেসেত্ৱা ‘‘ৱাযামং কৰোহি, সামী’’তি উচ্চাসদ্দং কৰোন্তো সীসেন উদৰং পহৰি. সীহো ৱেগং জনেত্ৱা কললা উগ্গন্ত্ৱা পক্খন্দিত্ৱা থলে অট্ঠাসি. সো মুহুত্তং ৱিস্সমিত্ৱা সৰং ওৰুয্হ কদ্দমং ধোৱিত্ৱা ন্হাযিত্ৱা দৰথং পটিপ্পস্সম্ভেত্ৱা একং মহিংসং ৱধিত্ৱা দাঠাহি ওৱিজ্ঝিত্ৱা মংসং উব্বত্তেত্ৱা ‘‘খাদ, সম্মা’’তি সিঙ্গালস্স পুৰতো ঠপেত্ৱা তেন খাদিতে পচ্ছা অত্তনা খাদি. পুন সিঙ্গালো একং মংসপেসিং ডংসিত্ৱা গণ্হি. ‘‘ইদং কিমত্থায, সম্মা’’তি চ ৱুত্তে ‘‘তুম্হাকং দাসী অত্থি, তস্সা ভাগো ভৱিস্সতী’’তি আহ. সীহো ‘‘গণ্হাহী’’তি ৱত্ৱা সযম্পি সীহিযা অত্থায মংসং গণ্হিত্ৱা ‘‘এহি, সম্ম, অম্হাকং পব্বতমুদ্ধনি ঠত্ৱা সখিযা ৱসনট্ঠানং গমিস্সামা’’তি ৱত্ৱা তত্থ গন্ত্ৱা মংসং খাদাপেত্ৱা সিঙ্গালঞ্চ সিঙ্গালিঞ্চ অস্সাসেত্ৱা ‘‘ইতো পট্ঠায ইদানি অহং তুম্হে পটিজগ্গিস্সামী’’তি অত্তনো ৱসনট্ঠানং নেত্ৱা গুহায দ্ৱাৰে অঞ্ঞিস্সা গুহায ৱসাপেসি. তে ততো পট্ঠায গোচৰায গচ্ছন্তা সীহিঞ্চ সিঙ্গালিঞ্চ ঠপেত্ৱা সিঙ্গালেন সদ্ধিং গন্ত্ৱা নানামিগে ৱধিত্ৱা উভোপি তত্থেৱ মংসং খাদিত্ৱা ইতৰাসম্পি দ্ৱিন্নং আহৰিত্ৱা দেন্তি.

এৱং কালে গচ্ছন্তে সীহী দ্ৱে পুত্তে ৱিজাযি, সিঙ্গালীপি দ্ৱে পুত্তে ৱিজাযি. তে সব্বেপি সমগ্গৱাসং ৱসিংসু. অথেকদিৱসং সীহিযা এতদহোসি – ‘‘অযং সীহো সিঙ্গালঞ্চ সিঙ্গালিঞ্চ সিঙ্গালপোতকে চ অতিৱিয পিযাযতি, নূনমস্স সিঙ্গালিযা সদ্ধিং সন্থৱো অত্থি, তস্মা এৱং সিনেহং কৰোতি, যংনূনাহং ইমং পীড়েত্ৱা তজ্জেত্ৱা ইতো পলাপেয্য’’ন্তি. সা সীহস্স সিঙ্গালং গহেত্ৱা গোচৰায গতকালে সিঙ্গালিং পীড়েসি তজ্জেসি ‘‘কিংকাৰণা ইমস্মিং ঠানে ৱসতি, ন পলাযসী’’তি? পুত্তাপিস্সা সিঙ্গালিপুত্তে তথেৱ তজ্জযিংসু. সিঙ্গালী তমত্থং সিঙ্গালস্স কথেত্ৱা ‘‘সীহস্স ৱচনেন এতায এৱং কতভাৱম্পি ন জানাম, চিৰং ৱসিম্হা, নাসাপেয্যাপি নো, অম্হাকং ৱসনট্ঠানমেৱ গচ্ছামা’’তি আহ. সিঙ্গালো তস্সা ৱচনং সুত্ৱা সীহং উপসঙ্কমিত্ৱা আহ – ‘‘সামি, চিৰং অম্হেহি তুম্হাকং সন্তিকে নিৱুত্থং, অতিচিৰং ৱসন্তা নাম অপ্পিযা হোন্তি, অম্হাকং গোচৰায পক্কন্তকালে সীহী সিঙ্গালিং ৱিহেঠেতি ‘ইমস্মিং ঠানে কস্মা ৱসথ, পলাযথা’তি তজ্জেতি, সীহপোতকাপি সিঙ্গালপোতকে তজ্জেন্তি. যো নাম যস্স অত্তনো সন্তিকে ৱাসং ন ৰোচেতি, তেন সো ‘যাহী’তি নীহৰিতব্বোৱ, ৱিহেঠনং নাম কিমত্থিয’’ন্তি ৱত্ৱা পঠমং গাথমাহ –

১৩. ‘‘যেন কামং পণামেতি, ধম্মো বলৱতং মিগী;

উন্নদন্তী ৱিজানাহি, জাতং সৰণতো ভয’’ন্তি.

তত্থ যেন কামং পণামেতি, ধম্মো বলৱতন্তি বলৱা নাম ইস্সৰো অত্তনো সেৱকং যেন দিসাভাগেন ইচ্ছতি, তেন দিসাভাগেন সো পণামেতি নীহৰতি. এস ধম্মো বলৱতং অযং ইস্সৰানং সভাৱো পৱেণিধম্মোৱ, তস্মা সচে অম্হাকং ৱাসং ন ৰোচেথ, উজুকমেৱ নো নীহৰথ, ৱিহেঠনেন কো অত্থোতি দীপেন্তো এৱমাহ. মিগীতি সীহং আলপতি. সো হি মিগৰাজতায মিগা অস্স অত্থীতি মিগী. উন্নদন্তীতিপি তমেৱ আলপতি. সো হি উন্নতানং দন্তানং অত্থিতায উন্নতা দন্তা অস্স অত্থীতি উন্নদন্তী. ‘‘উন্নতদন্তী’’তিপি পাঠোযেৱ. ৱিজানাহীতি ‘‘এস ইস্সৰানং ধম্মো’’তি এৱং জানাহি. জাতং সৰণতো ভযন্তি অম্হাকং তুম্হে পতিট্ঠানট্ঠেন সৰণং, তুম্হাকঞ্ঞেৱ সন্তিকা ভযং জাতং, তস্মা অত্তনো ৱসনট্ঠানমেৱ গমিস্সামাতি দীপেতি.

অপৰো নযো – তৱ মিগী সীহী উন্নদন্তীমম পুত্তদাৰং তজ্জেন্তী যেন কামং পণামেতি, যেন যেনাকাৰেন ইচ্ছতি, তেন পণামেতি পৱত্ততি, ৱিহেঠেতিপি পলাপেতিপি, এৱং ত্ৱং ৱিজানাহি, তত্থ কিং সক্কা অম্হেহি কাতুং. ধম্মো বলৱতং এস বলৱন্তানং সভাৱো, ইদানি মযং গমিস্সাম. কস্মা? জাতং সৰণতো ভযন্তি.

তস্স ৱচনং সুত্ৱা সীহো সীহিং আহ – ‘‘ভদ্দে, অসুকস্মিং নাম কালে মম গোচৰত্থায গন্ত্ৱা সত্তমে দিৱসে ইমিনা সিঙ্গালেন ইমায চ সিঙ্গালিযা সদ্ধিং আগতভাৱং সৰসী’’তি. ‘‘আম, সৰামী’’তি. ‘‘জানাসি পন ময্হং সত্তাহং অনাগমনস্স কাৰণ’’ন্তি? ‘‘ন জানামি, সামী’’তি. ‘‘ভদ্দে, অহং ‘একং মিগং গণ্হিস্সামী’তি ৱিৰজ্ঝিত্ৱা কললে লগ্গো, ততো নিক্খমিতুং অসক্কোন্তো সত্তাহং নিৰাহাৰো অট্ঠাসিং, স্ৱাহং ইমং সিঙ্গালং নিস্সায জীৱিতং লভিং, অযং মে জীৱিতদাযকো সহাযো. মিত্তধম্মে ঠাতুং সমত্থো হি মিত্তো দুব্বলো নাম নত্থি, ইতো পট্ঠায ময্হং সহাযস্স চ সহাযিকায চ পুত্তকানঞ্চ এৱৰূপং অৱমানং মা অকাসী’’তি ৱত্ৱা সীহো দুতিযং গাথমাহ –

১৪. ‘‘অপি চেপি দুব্বলো মিত্তো, মিত্তধম্মেসু তিট্ঠতি;

সো ঞাতকো চ বন্ধু চ, সো মিত্তো সো চ মে সখা;

দাঠিনি মাতিমঞ্ঞিত্থো, সিঙ্গালো মম পাণদো’’তি.

তত্থ অপি চেপীতি একো অপিসদ্দো অনুগ্গহত্থো, একো সম্ভাৱনত্থো. তত্ৰাযং যোজনা – দুব্বলোপি চে মিত্তো মিত্তধম্মেসু অপি তিট্ঠতি, সচে ঠাতুং সক্কোতি, সো ঞাতকো চ বন্ধু চ, সো মেত্তচিত্ততায মিত্তো, সো চ মে সহাযট্ঠেন সখা. দাঠিনি মাতিমঞ্ঞিত্থোতি, ভদ্দে, দাঠাসম্পন্নে সীহি মা ময্হং সহাযং ৱা সহাযিং ৱা অতিমঞ্ঞি, অযঞ্হি সিঙ্গালো মম পাণদোতি.

সা তস্স ৱচনং সুত্ৱা সিঙ্গালিং খমাপেত্ৱা ততো পট্ঠায সপুত্তায তায সদ্ধিং সমগ্গৱাসং ৱসি. সীহপোতকাপি সিঙ্গালপোতকেহি সদ্ধিং কীড়মানা সম্মোদমানা মাতাপিতূনং অতিক্কন্তকালেপি মিত্তভাৱং অভিন্দিত্ৱা সম্মোদমানা ৱসিংসু. তেসং কিৰ সত্তকুলপৰিৱট্টে অভিজ্জমানা মেত্তি অগমাসি.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – সচ্চপৰিযোসানে কেচি সোতাপন্না, কেচি সকদাগামিনো, কেচি অনাগামিনো, কেচি অৰহন্তো অহেসুং. ‘‘তদা সিঙ্গালো আনন্দো অহোসি, সীহো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

গুণজাতকৱণ্ণনা সত্তমা.

[১৫৮] ৮. সুহনুজাতকৱণ্ণনা

নযিদং ৱিসমসীলেনাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো দ্ৱে চণ্ডভিক্খূ আৰব্ভ কথেসি. তস্মিঞ্হি সমযে জেতৱনেপি একো ভিক্খু চণ্ডো অহোসি ফৰুসো সাহসিকো জনপদেপি. অথেকদিৱসং জানপদো ভিক্খু কেনচিদেৱ কৰণীযেন জেতৱনং অগমাসি, সামণেৰা চেৱ দহৰভিক্খূ চ তস্স চণ্ডভাৱং জানন্তি. ‘‘তেসং দ্ৱিন্নং চণ্ডানং কলহং পস্সিস্সামা’’তি কুতূহলেন তং ভিক্খুং জেতৱনৱাসিকস্স পৰিৱেণং পহিণিংসু. তে উভোপি চণ্ডা অঞ্ঞমঞ্ঞং দিস্ৱাৱ পিযসংৱাসং সংসন্দিংসু সমিংসু, হত্থপাদপিট্ঠিসম্বাহনাদীনি অকংসু. ধম্মসভাযং ভিক্খূ কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘আৱুসো, চণ্ডা ভিক্খূ অঞ্ঞেসং উপৰি চণ্ডা ফৰুসা সাহসিকা, অঞ্ঞমঞ্ঞং পন উভোপি সমগ্গা সম্মোদমানা পিযসংৱাসা জাতা’’তি. সত্থা আগন্ত্ৱা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৱে, এতৰহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘ইমায নামা’’তি ৱুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৱে, ইদানেৱ, পুব্বেপেতে অঞ্ঞেসং চণ্ডা ফৰুসা সাহসিকা, অঞ্ঞমঞ্ঞং পন সমগ্গা সম্মোদমানা পিযসংৱাসা চ অহেসু’’ন্তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো তস্স সব্বত্থসাধকো অত্থধম্মানুসাসকো অমচ্চো অহোসি. সো পন ৰাজা থোকং ধনলোভপকতিকো, তস্স মহাসোণো নাম কূটঅস্সো অত্থি. অথ উত্তৰাপথকা অস্সৱাণিজা পঞ্চ অস্সসতানি আনেসুং, অস্সানং আগতভাৱং ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ততো পুব্বে পন বোধিসত্তো অস্সে অগ্ঘাপেত্ৱা মূলং অপৰিহাপেত্ৱা দাপেসি. ৰাজা তং পৰিহাযমানো অঞ্ঞং অমচ্চং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘তাত, অস্সে অগ্ঘাপেহি, অগ্ঘাপেন্তো চ পঠমং মহাসোণং যথা তেসং অস্সানং অন্তৰং পৱিসতি, তথা ৱিস্সজ্জেত্ৱা অস্সে ডংসাপেত্ৱা ৱণিতে কাৰাপেত্ৱা দুব্বলকালে মূলং হাপেত্ৱা অস্সে অগ্ঘাপেয্যাসী’’তি আহ. সো ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা তথা অকাসি.

অস্সৱাণিজা অনত্তমনা হুত্ৱা তেন কতকিৰিযং বোধিসত্তস্স আৰোচেসুং. বোধিসত্তো ‘‘কিং পন তুম্হাকং নগৰে কূটঅস্সো নত্থী’’তি পুচ্ছি. ‘‘অত্থি সামি, সুহনু নাম কূটঅস্সো চণ্ডো ফৰুসো’’তি. ‘‘তেন হি পুন আগচ্ছন্তা তং অস্সং আনেয্যাথা’’তি. তে ‘‘সাধূ’’তি পটিস্সুণিত্ৱা পুন আগচ্ছন্তা তং কূটস্সং গাহাপেত্ৱা আগচ্ছিংসু. ৰাজা ‘‘অস্সৱাণিজা আগতা’’তি সুত্ৱা সীহপঞ্জৰং উগ্ঘাটেত্ৱা অস্সে ওলোকেত্ৱা মহাসোণং ৱিস্সজ্জাপেসি. অস্সৱাণিজাপি মহাসোণং আগচ্ছন্তং দিস্ৱা সুহনুং ৱিস্সজ্জাপেসুং. তে অঞ্ঞমঞ্ঞং পত্ৱা সৰীৰানি লেহন্তা সম্মোদমানা অট্ঠংসু. ৰাজা বোধিসত্তং পুচ্ছি – ‘‘পস্সসি ইমে দ্ৱে কূটস্সা অঞ্ঞেসং চণ্ডা ফৰুসা সাহসিকা, অঞ্ঞে অস্সে ডংসিত্ৱা গেলঞ্ঞং পাপেন্তি, ইদানি অঞ্ঞমঞ্ঞং পন সৰীৰং লেহন্তা সম্মোদমানা অট্ঠংসু, কিং নামেত’’ন্তি? বোধিসত্তো ‘‘নযিমে, মহাৰাজ, ৱিসমসীলা, সমসীলা সমধাতুকা চ এতে’’তি ৱত্ৱা ইমং গাথাদ্ৱযমাহ –

১৫. ‘‘নযিদং ৱিসমসীলেন, সোণেন সুহনূ সহ;

সুহনূপি তাদিসোযেৱ, যো সোণস্স সগোচৰো.

১৬. ‘‘পক্খন্দিনা পগব্ভেন, নিচ্চং সন্দানখাদিনা;

সমেতি পাপং পাপেন, সমেতি অসতা অস’’ন্তি.

তত্থ নযিদং ৱিসমসীলেন, সোণেন সুহনূ সহাতি যং ইদং সুহনু কূটস্সো সোণেন সদ্ধিং পেমং কৰোতি, ইদং ন অত্তনো ৱিসমসীলেন, অথ খো অত্তনো সমসীলেনেৱ সদ্ধিং কৰোতি. উভোপি হেতে অত্তনো অনাচাৰতায দুস্সীলতায সমসীলা সমধাতুকা. সুহনূপি তাদিসোযেৱ, যো সোণস্স সগোচৰোতি যাদিসো সোণো, সুহনুপি তাদিসোযেৱ, যো সোণস্স সগোচৰো যংগোচৰো সোণো, সোপি তংগোচৰোযেৱ. যথেৱ হি সোণো অস্সগোচৰো অস্সে ডংসেন্তোৱ চৰতি, তথা সুহনুপি. ইমিনা নেসং সমানগোচৰতং দস্সেতি.

তে পন আচাৰগোচৰে একতো কত্ৱা দস্সেতুং ‘‘পক্খন্দিনা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ পক্খন্দিনাতি অস্সানং উপৰি পক্খন্দনসীলেন পক্খন্দনগোচৰেন. পগব্ভেনাতি কাযপাগব্ভিযাদিসমন্নাগতেন দুস্সীলেন. নিচ্চং সন্দানখাদিনাতি সদা অত্তনো বন্ধনযোত্তং খাদনসীলেন খাদনগোচৰেন চ. সমেতি পাপং পাপেনাতি এতেসু অঞ্ঞতৰেন পাপেন সদ্ধিং অঞ্ঞতৰস্স পাপং দুস্সীল্যং সমেতি. অসতা অসন্তি এতেসু অঞ্ঞতৰেন অসতা অনাচাৰগোচৰসম্পন্নেন সহ ইতৰস্স অসং অসাধুকম্মং সমেতি, গূথাদীনি ৱিয গূথাদীহি একতো সংসন্দতি সদিসং নিব্বিসেসমেৱ হোতীতি.

এৱং ৱত্ৱা চ পন বোধিসত্তো ‘‘মহাৰাজ, ৰঞ্ঞা নাম অতিলুদ্ধেন ন ভৱিতব্বং, পৰস্স সন্তকং নাম নাসেতুং ন ৱট্টতী’’তি ৰাজানং ওৱদিত্ৱা অস্সে অগ্ঘাপেত্ৱা ভূতমেৱ মূলং দাপেসি. অস্সৱাণিজা যথাসভাৱমেৱ মূলং লভিত্ৱা হট্ঠতুট্ঠা অগমংসু. ৰাজাপি বোধিসত্তস্স ওৱাদে ঠত্ৱা যথাকম্মং গতো.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা দ্ৱে অস্সা ইমে দ্ৱে দুট্ঠভিক্খূ অহেসুং, ৰাজা আনন্দো, পণ্ডিতামচ্চো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.

সুহনুজাতকৱণ্ণনা অট্ঠমা.

[১৫৯] ৯. মোৰজাতকৱণ্ণনা

উদেতযং চক্খুমা একৰাজাতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং উক্কণ্ঠিতভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. সো হি ভিক্খু ভিক্খূহি সত্থু সন্তিকং নীতো ‘‘সচ্চং কিৰ, ত্ৱং ভিক্খু, উক্কণ্ঠিতো’’তি ৱুত্তে ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৱত্ৱা ‘‘কিং দিস্ৱা’’তি ৱুত্তে ‘‘একং অলঙ্কতপটিযত্তসৰীৰং মাতুগামং ওলোকেত্ৱা’’তি আহ. অথ নং সত্থা ‘‘ভিক্খু মাতুগামো নাম কস্মা তুম্হাদিসানং চিত্তং নালুড়েস্সতি, পোৰাণকপণ্ডিতানম্পি হি মাতুগামস্স সদ্দং সুত্ৱা সত্ত ৱস্সসতানি অসমুদাচিণ্ণকিলেসা ওকাসং লভিত্ৱা খণেনেৱ সমুদাচৰিংসু. ৱিসুদ্ধাপি সত্তা সংকিলিস্সন্তি, উত্তমযসসমঙ্গিনোপি আযসক্যং পাপুণন্তি, পগেৱ অপৰিসুদ্ধা’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.

অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বোধিসত্তো মোৰযোনিযং পটিসন্ধিং গহেত্ৱা অণ্ডকালেপি কণিকাৰমকুড়ৱণ্ণঅণ্ডকোসো হুত্ৱা অণ্ডং ভিন্দিত্ৱা নিক্খন্তো সুৱণ্ণৱণ্ণো অহোসি দস্সনীযো পাসাদিকো পক্খানং অন্তৰে সুৰত্তৰাজিৱিৰাজিতো, সো অত্তনো জীৱিতং ৰক্খন্তো তিস্সো পব্বতৰাজিযো অতিক্কম্ম চতুত্থায পব্বতৰাজিযা একস্মিং দণ্ডকহিৰঞ্ঞপব্বততলে ৱাসং কপ্পেসি. সো পভাতায ৰত্তিযা পব্বতমত্থকে নিসিন্নো সূৰিযং উগ্গচ্ছন্তং ওলোকেত্ৱা অত্তনো গোচৰভূমিযং ৰক্খাৱৰণত্থায ব্ৰহ্মমন্তং বন্ধন্তো ‘‘উদেতয’’ন্তিআদিমাহ.

১৭. ‘‘উদেতযং চক্খুমা একৰাজা,

হৰিস্সৱণ্ণো পথৱিপ্পভাসো;

তং তং নমস্সামি হৰিস্সৱণ্ণং পথৱিপ্পভাসং,

তযাজ্জ গুত্তা ৱিহৰেমু দিৱস’’ন্তি.

তত্থ উদেতীতি পাচীনলোকধাতুতো উগ্গচ্ছতি. চক্খুমাতি সকলচক্কৱাড়ৱাসীনং অন্ধকাৰং ৱিধমিত্ৱা চক্খুপটিলাভকৰণেন যং তেন তেসং দিন্নং চক্খু, তেন চক্খুনা চক্খুমা. একৰাজাতি সকলচক্কৱাড়ে আলোককৰানং অন্তৰে সেট্ঠৱিসিট্ঠট্ঠেন একৰাজা. হৰিস্সৱণ্ণোতি হৰিসমানৱণ্ণো, সুৱণ্ণৱণ্ণোতি অত্থো. পথৱিপ্পভাসোতি পথৱিযা পভাসো. তং তং নমস্সামীতি তস্মা তং এৱৰূপং ভৱন্তং নমস্সামি ৱন্দামি. তযাজ্জ গুত্তা ৱিহৰেমু দিৱসন্তি তযা অজ্জ ৰক্খিতা গোপিতা হুত্ৱা ইমং দিৱসং চতুইৰিযাপথৱিহাৰেন সুখং ৱিহৰেয্যাম.

এৱং বোধিসত্তো ইমায গাথায সূৰিযং নমস্সিত্ৱা দুতিযগাথায অতীতে পৰিনিব্বুতে বুদ্ধে চেৱ বুদ্ধগুণে চ নমস্সতি.

‘‘যে ব্ৰাহ্মণা ৱেদগূ সব্বধম্মে, তে মে নমো তে চ মং পালযন্তু;

নমত্থু বুদ্ধানং নমত্থু বোধিযা, নমো ৱিমুত্তানং নমো ৱিমুত্তিযা;

ইমং সো পৰিত্তং কত্ৱা, মোৰো চৰতি এসনা’’তি.

তত্থ যে ব্ৰাহ্মণাতি যে বাহিতপাপা ৱিসুদ্ধিব্ৰাহ্মণা. ৱেদগূতি ৱেদানং পাৰং গতাতিপি ৱেদগূ, ৱেদেহি পাৰং গতাতিপি ৱেদগূ. ইধ পন সব্বে সঙ্খতাসঙ্খতধম্মে ৱিদিতে পাকটে কত্ৱা গতাতি ৱেদগূ. তেনেৱাহ ‘‘সব্বধম্মে’’তি. সব্বে খন্ধাযতনধাতুধম্মে সলক্খণসামঞ্ঞলক্খণৱসেন অত্তনো ঞাণস্স ৱিদিতে পাকটে কত্ৱা গতা, তিণ্ণং মাৰানং মত্থকং মদ্দিত্ৱা দসসহস্সিলোকধাতুং উন্নাদেত্ৱা বোধিতলে সম্মাসম্বোধিং পত্ৱা সংসাৰং ৱা অতিক্কন্তাতি অত্থো. তে মে নমোতি তে মম ইমং নমক্কাৰং পটিচ্ছন্তু. তে চ মং পালযন্তূতি এৱং মযা নমস্সিতা চ তে ভগৱন্তো মং পালেন্তু ৰক্খন্তু গোপেন্তু. নমত্থু বুদ্ধানং নমত্থু বোধিযা, নমো ৱিমুত্তানং নমো ৱিমুত্তিযাতি অযং মম নমক্কাৰো অতীতানং পৰিনিব্বুতানং বুদ্ধানং অত্থু, তেসঞ্ঞেৱ চতূসু চ মগ্গেসু চতূসু ফলেসু ঞাণসঙ্খাতায বোধিযা অত্থু, তথা তেসঞ্ঞেৱ অৰহত্তফলৱিমুত্তিযা ৱিমুত্তানং অত্থু, যা চ নেসং তদঙ্গৱিমুত্তি ৱিক্খম্ভনৱিমুত্তি সমুচ্ছেদৱিমুত্তি পটিপ্পস্সদ্ধিৱিমুত্তি নিস্সৰণৱিমুত্তীতি পঞ্চৱিধা ৱিমুত্তি, তস্সা নেসং ৱিমুত্তিযাপি অযং ময্হং নমক্কাৰো অত্থূতি. ‘‘ইমং সো পৰিত্তং কত্ৱা, মোৰো চৰতি এসনা’’তি ইদং পন পদদ্ৱযং সত্থা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা আহ. তস্সত্থো – ভিক্খৱে, সো মোৰো ইমং পৰিত্তং ইমং ৰক্খং কত্ৱা অত্তনো গোচৰভূমিযং পুপ্ফফলাদীনং অত্থায নানপ্পকাৰায এসনায চৰতি.

এৱং দিৱসং চৰিত্ৱা সাযং পব্বতমত্থকে নিসীদিত্ৱা অত্থঙ্গতং সূৰিযং ওলোকেন্তো বুদ্ধগুণে আৱজ্জেত্ৱা নিৱাসট্ঠানে ৰক্খাৱৰণত্থায পুন ব্ৰহ্মমন্তং বন্ধন্তো ‘‘অপেতয’’ন্তিআদিমাহ.

১৮. ‘‘অপেতযং চক্খুমা একৰাজা, হৰিস্সৱণ্ণো পথৱিপ্পভাসো;

তং তং নমস্সামি হৰিস্সৱণ্ণং পথৱিপ্পভাসং, তযাজ্জ গুত্তা ৱিহৰেমু ৰত্তিং.

‘‘যে ব্ৰাহ্মণা ৱেদগূ সব্বধম্মে, তে মে নমো তে চ মং পালযন্তু;

নমত্থু বুদ্ধানং নমত্থু বোধিযা, নমো ৱিমুত্তানং নমো ৱিমুত্তিযা;

ইমং সো পৰিত্তং কত্ৱা, মোৰো ৱাসমকপ্পযী’’তি.

তত্থ অপেতীতি অপযাতি অত্থং গচ্ছতি. ইমং সো পৰিত্তং কত্ৱা, মোৰো ৱাসমকপ্পযীতি ইদম্পি অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা আহ. তস্সত্থো – ভিক্খৱে, সো মোৰো ইমং পৰিত্তং ইমং ৰক্খং কত্ৱা অত্তনো নিৱাসট্ঠানে ৱাসং কপ্পযিত্থ, তস্স ৰত্তিং ৱা দিৱা ৱা ইমস্স পৰিত্তস্সানুভাৱেন নেৱ ভযং, ন লোমহংসো অহোসি.

অথেকো বাৰাণসিযা অৱিদূৰে নেসাদগামৱাসী নেসাদো হিমৱন্তপদেসে ৱিচৰন্তো তস্মিং দণ্ডকহিৰঞ্ঞপব্বতমত্থকে নিসিন্নং বোধিসত্তং দিস্ৱা আগন্ত্ৱা পুত্তস্স আৰোচেসি. অথেকদিৱসং খেমা নাম বাৰাণসিৰঞ্ঞো দেৱী সুপিনেন সুৱণ্ণৱণ্ণং মোৰং ধম্মং দেসেন্তং দিস্ৱা পবুদ্ধকালে ৰঞ্ঞো আৰোচেসি – ‘‘অহং, দেৱ, সুৱণ্ণৱণ্ণস্স মোৰস্স ধম্মং সোতুকামা’’তি. ৰাজা অমচ্চে পুচ্ছি. অমচ্চা ‘‘ব্ৰাহ্মণা জানিস্সন্তী’’তি আহংসু. ব্ৰাহ্মণা তং সুত্ৱা ‘‘সুৱণ্ণৱণ্ণা মোৰা নাম হোন্তী’’তি ৱত্ৱা ‘‘কত্থ হোন্তী’’তি ৱুত্তে ‘‘নেসাদা জানিস্সন্তী’’তি আহংসু. ৰাজা নেসাদে সন্নিপাতেত্ৱা পুচ্ছি. অথ সো নেসাদপুত্তো ‘‘আম, মহাৰাজ, দণ্ডকহিৰঞ্ঞপব্বতো নাম অত্থি, তত্থ সুৱণ্ণৱণ্ণো মোৰো ৱসতী’’তি আহ. ‘‘তেন হি তং মোৰং অমাৰেত্ৱা বন্ধিত্ৱাৱ আনেহী’’তি. নেসাদো গন্ত্ৱা তস্স গোচৰভূমিযং পাসে ওড্ডেসি. মোৰেন অক্কন্তট্ঠানেপি পাসো ন সঞ্চৰতি. নেসাদো গণ্হিতুং অসক্কোন্তো সত্ত ৱস্সানি ৱিচৰিত্ৱা তত্থেৱ কালমকাসি. খেমাপি দেৱী পত্থিতং অলভমানা কালমকাসি.

ৰাজা ‘‘মোৰং মে নিস্সায দেৱী কালকতা’’তি কুজ্ঝিত্ৱা ‘‘হিমৱন্তপদেসে দণ্ডকহিৰঞ্ঞপব্বতো নাম অত্থি, তত্থ সুৱণ্ণৱণ্ণো মোৰো ৱসতি, যে তস্স মংসং খাদন্তি, তে অজৰা অমৰা হোন্তী’’তি অক্খৰং সুৱণ্ণপট্টে লিখাপেত্ৱা সুৱণ্ণপট্টং মঞ্জূসায নিক্খিপাপেসি. তস্মিং কালকতে অঞ্ঞো ৰাজা ৰজ্জং পত্ৱা সুৱণ্ণপট্টং ৱাচেত্ৱা ‘‘অজৰো অমৰো ভৱিস্সামী’’তি অঞ্ঞং নেসাদং পেসেসি. সোপি গন্ত্ৱা বোধিসত্তং গহেতুং অসক্কোন্তো তত্থেৱ কালমকাসি. এতেনেৱ নিযামেন ছ ৰাজপৰিৱট্টা গতা. অথ সত্তমো ৰাজা ৰজ্জং পত্ৱা একং নেসাদং পহিণি. সো গন্ত্ৱা বোধিসত্তেন অক্কন্তট্ঠানেপি পাসস্স অসঞ্চৰণভাৱং, অত্তনো পৰিত্তং কত্ৱা গোচৰভূমিগমনভাৱঞ্চস্স ঞত্ৱা পচ্চন্তং ওতৰিত্ৱা একং মোৰিং গহেত্ৱা যথা হত্থতাড়সদ্দেন নচ্চতি, অচ্ছৰাসদ্দেন চ ৱস্সতি, এৱং সিক্খাপেত্ৱা তং আদায গন্ত্ৱা মোৰেন পৰিত্তে অকতে পাতোযেৱ পাসযট্ঠিযো ৰোপেত্ৱা পাসে ওড্ডেত্ৱা মোৰিং ৱস্সাপেসি. মোৰো ৱিসভাগং মাতুগামসদ্দং সুত্ৱা কিলেসাতুৰো হুত্ৱা পৰিত্তং কাতুং অসক্কুণিত্ৱা গন্ত্ৱা পাসে বজ্ঝি. অথ নং নেসাদো গহেত্ৱা গন্ত্ৱা বাৰাণসিৰঞ্ঞো অদাসি.