১৬. তিংসনিপাতো
[৫১১] ১. কিংছন্দজাতকৱণ্ণনা
কিংছন্দো কিমধিপ্পাযোতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো উপোসথকম্মং আৰব্ভ কথেসি. একদিৱসঞ্হি সত্থা বহূ উপাসকে চ উপাসিকাযো চ উপোসথিকে ধম্মস্সৱনত্থায আগন্ত্ৱা ধম্মসভাযং নিসিন্নে ‘‘উপোসথিকাত্থ উপাসকা’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘সাধু ৱো কতং উপোসথং কৰোন্তেহি, পোৰাণকা উপড্ঢূপোসথকম্মস্স নিস্সন্দেন মহন্তং যসং পটিলভিংসূ’’তি ৱত্ৱা তেহি যাচিতো অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তো ধম্মেন ৰজ্জং কাৰেন্তো সদ্ধো অহোসি দানসীলউপোসথকম্মেসু অপ্পমত্তো. সো সেসেপি অমচ্চাদযো দানাদীসু সমাদপেসি. পুৰোহিতো পনস্স পৰপিট্ঠিমংসিকো লঞ্জখাদকো কূটৱিনিচ্ছযিকো অহোসি. ৰাজা উপোসথদিৱসে অমচ্চাদযো পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘উপোসথিকা হোথা’’তি আহ. পুৰোহিতো উপোসথং ন সমাদিযি. অথ নং দিৱা লঞ্জং গহেত্ৱা কূটড্ডং কত্ৱা উপট্ঠানং আগতং ৰাজা ‘‘তুম্হে উপোসথিকা’’তি অমচ্চে পুচ্ছন্তো ‘‘ত্ৱম্পি আচৰিয উপোসথিকো’’তি পুচ্ছি. সো ‘‘আমা’’তি মুসাৱাদং কত্ৱা পাসাদা ওতৰি. অথ নং একো অমচ্চো ‘‘ননু তুম্হে ন উপোসথিকা’’তি চোদেসি. সো আহ – ‘‘অহং ৱেলাযমেৱ ভুঞ্জিং, গেহং পন গন্ত্ৱা মুখং ৱিক্খালেত্ৱা উপোসথং অধিট্ঠায সাযং ন ভুঞ্জিস্সামি, ৰত্তিং সীলং ৰক্খিস্সামি, এৱং মে উপড্ঢূপোসথকম্মং ভৱিস্সতী’’তি? ‘‘সাধু, আচৰিযা’’তি. সো গেহং গন্ত্ৱা তথা অকাসি. পুনেকদিৱসং তস্মিং ৱিনিচ্ছযে নিসিন্নে অঞ্ঞতৰা সীলৱতী ইত্থী অড্ডং কৰোন্তী ঘৰং গন্তুং অলভমানা ‘‘উপোসথকম্মং নাতিক্কমিস্সামী’’তি উপকট্ঠে কালে মুখং ৱিক্খালেতুং আৰভি. তস্মিং খণে ব্ৰাহ্মণস্স সুপক্কানং অম্বফলানং অম্বপিণ্ডি আহৰিযিত্থ. সো তস্সা উপোসথিকভাৱং ঞত্ৱা ‘‘ইমানি খাদিত্ৱা উপোসথিকা হোহী’’তি অদাসি. সা তথা অকাসি. এত্তকং ব্ৰাহ্মণস্স কম্মং.
সো অপৰভাগে কালং কত্ৱা হিমৱন্তপদেসে কোসিকিগঙ্গায তীৰে তিযোজনিকে অম্বৱনে ৰমণীযে ভূমিভাগে সোভগ্গপ্পত্তে কনকৱিমানে অলঙ্কতসিৰিসযনে সুত্তপ্পবুদ্ধো ৱিয নিব্বত্তি অলঙ্কতপটিযত্তো উত্তমৰূপধৰো সোড়সসহস্সদেৱকঞ্ঞাপৰিৱাৰো. সো ৰত্তিঞ্ঞেৱ তং সিৰিসম্পত্তিং অনুভোতি. ৱেমানিকপেতভাৱেন হিস্স কম্মসৰিক্খকো ৱিপাকো অহোসি, তস্মা অৰুণে উগ্গচ্ছন্তে অম্বৱনং পৱিসতি, পৱিট্ঠক্খণেযেৱস্স দিব্বত্তভাৱো অন্তৰধাযতি, অসীতিহত্থতালক্খন্ধপ্পমাণো অত্তভাৱো নিব্বত্ততি, সকলসৰীৰং ঝাযতি, সুপুপ্ফিতকিংসুকো ৱিয হোতি. দ্ৱীসু হত্থেসু একেকাৱ অঙ্গুলি, তত্থ মহাকুদ্দালপ্পমাণা নখা হোন্তি. তেহি নখেহি অত্তনো পিট্ঠিমংসং ফালেত্ৱা উপ্পাটেত্ৱা খাদন্তো ৱেদনাপ্পত্তো মহাৰৱং ৰৱন্তো দুক্খং অনুভোতি. সূৰিযে অত্থঙ্গতে তং সৰীৰং অন্তৰধাযতি, দিব্বসৰীৰং নিব্বত্ততি, অলঙ্কতপটিযত্তা দিব্বনাটকিত্থিযো নানাতূৰিযানি গহেত্ৱা পৰিৱাৰেন্তি. সো মহাসম্পত্তিং অনুভৱন্তো ৰমণীযে অম্বৱনে দিব্বপাসাদং অভিৰুহতি. ইতি সো উপোসথিকায ইত্থিযা অম্বফলদানস্স নিস্সন্দেন তিযোজনিকং অম্বৱনং পটিলভতি, লঞ্জং গহেত্ৱা কূটড্ডকৰণনিস্সন্দেন পন পিট্ঠিমংসং উপ্পাটেত্ৱা খাদতি, উপড্ঢূপোসথস্স নিস্সন্দেন ৰত্তিং সম্পত্তিং অনুভোতি, সোড়সসহস্সনাটকিত্থীহি পৰিৱুতো পৰিচাৰেসি.
তস্মিং কালে বাৰাণসিৰাজা কামেসু দোসং দিস্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অধোগঙ্গায ৰমণীযে ভূমিপদেসে পণ্ণসালং কাৰেত্ৱা উঞ্ছাচৰিযায যাপেন্তো ৱিহাসি. অথেকদিৱসং তম্হা অম্বৱনা মহাঘটপ্পমাণং অম্বপক্কং গঙ্গায পতিত্ৱা সোতেন ৱুয্হমানং তস্স তাপসস্স পৰিভোগতিত্থাভিমুখং অগমাসি. সো মুখং ধোৱন্তো তং মজ্ঝে নদিযা আগচ্ছন্তং দিস্ৱা উদকং তৰন্তো গন্ত্ৱা আদায অস্সমপদং আহৰিত্ৱা অগ্যাগাৰে ঠপেত্ৱা সত্থকেন ফালেত্ৱা যাপনমত্তং খাদিত্ৱা সেসং কদলিপণ্ণেহি পটিচ্ছাদেত্ৱা পুনপ্পুনং দিৱসে দিৱসে যাৱ পৰিক্খযা খাদি. তস্মিং পন খীণে অঞ্ঞং ফলাফলং খাদিতুং নাসক্খি, ৰসতণ্হায বজ্ঝিত্ৱা ‘‘তমেৱ অম্বপক্কং খাদিস্সামী’’তি নদীতীৰং গন্ত্ৱা নদিং ওলোকেন্তো ‘‘অম্বং অলভিত্ৱা ন উট্ঠহিস্সামী’’তি সন্নিট্ঠানং কত্ৱা নিসীদি. সো তত্থ নিৰাহাৰো একম্পি দিৱসং, দ্ৱেপি, তীণি, চতু, পঞ্চ, ছ দিৱসানি ৱাতাতপেন পৰিসুস্সন্তো অম্বং ওলোকেন্তো নিসীদি. অথ সত্তমে দিৱসে নদীদেৱতা আৱজ্জমানা তং কাৰণং ঞত্ৱা ‘‘অযং তাপসো তণ্হাৱসিকো হুত্ৱা সত্তাহং নিৰাহাৰো গঙ্গং ওলোকেন্তো নিসীদি, ইমস্স অম্বপক্কং অদাতুং ন যুত্তং, অলভন্তো মৰিস্সতি, দস্সামি তস্সা’’তি আগন্ত্ৱা গঙ্গায উপৰি আকাসে ঠত্ৱা তেন সদ্ধিং সল্লপন্তী পঠমং গাথমাহ –
১. ‘‘কিংছন্দো কিমধিপ্পাযো, একো সম্মসি ঘম্মনি;
কিংপত্থযানো কিং এসং, কেন অত্থেন ব্ৰাহ্মণা’’তি.
তত্থ ছন্দোতি অজ্ঝাসযো. অধিপ্পাযোতি চিত্তং. সম্মসীতি অচ্ছসি. ঘম্মনীতি গিম্হে. এসন্তি এসন্তো. ব্ৰাহ্মণাতি পব্বজিতত্তা তাপসং আলপতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – ব্ৰাহ্মণ, ত্ৱং কিং অধিপ্পাযো কিং চিন্তেন্তো কিং পত্থেন্তো কিং গৱেসন্তো কেনত্থেন ইমস্মিং গঙ্গাতীৰে গঙ্গং ওলোকেন্তো নিসিন্নোতি.
তং সুত্ৱা তাপসো নৱ গাথা অভাসি –
২. ‘‘যথা মহা ৱাৰিধৰো, কুম্ভো সুপৰিণাহৱা;
তথূপমং অম্বপক্কং, ৱণ্ণগন্ধৰসুত্তমং.
৩. ‘‘তং ৱুয্হমানং সোতেন, দিস্ৱানামলমজ্ঝিমে;
পাণীভি নং গহেত্ৱান, অগ্যাযতনমাহৰিং.
৪. ‘‘ততো কদলিপত্তেসু, নিক্খিপিত্ৱা সযং অহং;
সত্থেন নং ৱিকপ্পেত্ৱা, খুপ্পিপাসং অহাসি মে.
৫. ‘‘সোহং অপেতদৰথো, ব্যন্তীভূতো দুখক্খমো;
অস্সাদং নাধিগচ্ছামি, ফলেস্ৱঞ্ঞেসু কেসুচি.
৬. ‘‘সোসেত্ৱা নূন মৰণং, তং মমং আৱহিস্সতি;
অম্বং যস্স ফলং সাদু, মধুৰগ্গং মনোৰমং;
যমুদ্ধৰিং ৱুয্হমানং, উদধিস্মা মহণ্ণৱে.
৭. ‘‘অক্খাতং তে মযা সব্বং, যস্মা উপৱসামহং;
ৰম্মং পতি নিসিন্নোস্মি, পুথুলোমাযুতা পুথু.
৮. ‘‘ত্ৱঞ্চ খো মেৱ অক্খাহি, অত্তানমপলাযিনি;
কা ৱা ত্ৱমসি কল্যাণি, কিস্স ৱা ত্ৱং সুমজ্ঝিমে.
৯. ‘‘ৰুপ্পপট্টপলিমট্ঠীৱ, ব্যগ্ঘীৱ গিৰিসানুজা;
যা সন্তি নাৰিযো দেৱেসু, দেৱানং পৰিচাৰিকা.
১০. ‘‘যা চ মনুস্সলোকস্মিং, ৰূপেনান্ৱাগতিত্থিযো;
ৰূপেন তে সদিসী নত্থি, দেৱেসু গন্ধব্বমনুস্সলোকে;
পুট্ঠাসি মে চাৰুপুব্বঙ্গি, ব্ৰূহি নামঞ্চ বন্ধৱে’’তি.
তত্থ ৱাৰিধৰো কুম্ভোতি উদকঘটো. সুপৰিণাহৱাতি সুসণ্ঠানো. ৱণ্ণগন্ধৰসুত্তমন্তি ৱণ্ণগন্ধৰসেহি উত্তমং. দিস্ৱানাতি দিস্ৱা. অমলমজ্ঝিমেতি নিম্মলমজ্ঝে. দেৱতং আলপন্তো এৱমাহ. পাণীভীতি হত্থেহি. অগ্যাযতনমাহৰিন্তি অত্তনো অগ্গিহুতসালং আহৰিং. ৱিকপ্পেত্ৱাতি ৱিচ্ছিন্দিত্ৱা. ‘‘ৱিকন্তেত্ৱা’’তিপি পাঠো. ‘‘খাদি’’ন্তি পাঠসেসো. অহাসি মেতি তং জিৱ্হগ্গে ঠপিতমত্তমেৱ সত্ত ৰসহৰণিসহস্সানি ফৰিত্ৱা মম খুদঞ্চ পিপাসঞ্চ হৰি. অপেতদৰথোতি ৱিগতকাযচিত্তদৰথো. সুধাভোজনং ভুত্তস্স ৱিয হি তস্স সব্বদৰথং অপহৰি. ব্যন্তীভূতোতি তস্স অম্বপক্কস্স ৱিগতন্তো জাতো, পৰিক্খীণঅম্বপক্কো হুত্ৱাতি অত্থো. দুখক্খমোতি দুক্খেন অসাতেন কাযক্খমেন চেৱ চিত্তক্খমেন চ সমন্নাগতো. অঞ্ঞেসু পন কদলিপনসাদীসু ফলেসু পৰিত্তকম্পি অস্সাদং নাধিগচ্ছামি, সব্বানি মে জিৱ্হায ঠপিতমত্তানি তিত্তকানেৱ সম্পজ্জন্তীতি দীপেতি.
সোসেত্ৱাতি নিৰাহাৰতায সোসেত্ৱা সুক্খাপেত্ৱা. তং মমন্তি তং মম. যস্সাতি যং অস্স, অহোসীতি অত্থো. ইদং ৱুত্তং হোতি – যং ফলং মম সাদু অহোসি, যমহং গম্ভীৰে পুথুলউদকক্খন্ধসঙ্খাতে মহণ্ণৱে ৱুয্হমানং ততো উদধিস্মা উদ্ধৰিং, তং অম্বং মম মৰণং আৱহিস্সতীতি মঞ্ঞামি, ময্হং তং অলভন্তস্স জীৱিতং নপ্পৱত্তিস্সতীতি. উপৱসামীতি খুপ্পিপাসাহি উপগতো ৱসামি. ৰম্মং পতি নিসিন্নোস্মীতি ৰমণীযং নদিং পতি অহং নিসিন্নো. পুথুলোমাযুতা পুথূতি অযং নদী পুথুলোমেহি মচ্ছেহি আযুতা পুথু ৱিপুলা, অপি নাম মে ইতো সোত্থি ভৱেয্যাতি অধিপ্পাযো. অপলাযিনীতি অপলাযিত্ৱা মম সম্মুখে ঠিতেতি তং দেৱতং আলপতি. ‘‘অপলাসিনী’’তিপি পাঠো, পলাসৰহিতে অনৱজ্জসৰীৰেতি অত্থো. কিস্স ৱাতি কিস্স ৱা কাৰণা ইধাগতাসীতি পুচ্ছতি.
ৰূপপট্টপলিমট্ঠীৱাতি সুট্ঠু পৰিমজ্জিতকঞ্চনপট্টসদিসী. ব্যগ্ঘীৱাতি লীলাৱিলাসেন তৰুণব্যগ্ঘপোতিকা ৱিয. দেৱানন্তি ছন্নং কামাৱচৰদেৱানং. যা চ মনুস্সলোকস্মিন্তি যা চ মনুস্সলোকে. ৰূপেনান্ৱাগতিত্থিযোতি ৰূপেন অন্ৱাগতা ইত্থিযো নত্থীতি অত্তনো সম্ভাৱনায এৱমাহ. তৱ ৰূপসদিসায নাম ন ভৱিতব্বন্তি হিস্স অধিপ্পাযো. গন্ধব্বমনুস্সলোকেতি মূলগন্ধাদিনিস্সিতেসু গন্ধব্বেসু চ মনুস্সলোকে চ. চাৰুপুব্বঙ্গীতি চাৰুনা পুব্বঙ্গেন ঊৰুলক্খণেন সমন্নাগতে. নামঞ্চ বন্ধৱেতি অত্তনো নামগোত্তঞ্চ বন্ধৱে চ ময্হং অক্খাহীতি ৱদতি.
ততো দেৱধীতা অট্ঠ গাথা অভাসি –
১১. ‘‘যং ত্ৱং পতি নিসিন্নোসি, ৰম্মং ব্ৰাহ্মণ কোসিকিং;
সাহং ভুসালযাৱুত্থা, ৱৰৱাৰিৱহোঘসা.
১২. ‘‘নানাদুমগণাকিণ্ণা, বহুকা গিৰিকন্দৰা;
মমেৱ পমুখা হোন্তি, অভিসন্দন্তি পাৱুসে.
১৩. ‘‘অথো বহূ ৱনতোদা, নীলৱাৰিৱহিন্ধৰা;
বহুকা নাগৱিত্তোদা, অভিসন্দন্তি ৱাৰিনা.
১৪. ‘‘তা অম্বজম্বুলবুজা, নীপা তালা চুদুম্বৰা;
বহূনি ফলজাতানি, আৱহন্তি অভিণ্হসো.
১৫. ‘‘যং কিঞ্চি উভতো তীৰে, ফলং পততি অম্বুনি;
অসংসযং তং সোতস্স, ফলং হোতি ৱসানুগং.
১৬. ‘‘এতদঞ্ঞায মেধাৱি, পুথুপঞ্ঞ সুণোহি মে;
মা ৰোচয মভিসঙ্গং, পটিসেধ জনাধিপ.
১৭. ‘‘ন ৱাহং ৱড্ঢৱং মঞ্ঞে, যং ত্ৱং ৰট্ঠাভিৱড্ঢন;
আচেয্যমানো ৰাজিসি, মৰণং অভিকঙ্খসি.
১৮. ‘‘তস্স জানন্তি পিতৰো, গন্ধব্বা চ সদেৱকা;
যে চাপি ইসযো লোকে, সঞ্ঞতত্তা তপস্সিনো;
অসংসযং তেপি জানন্তি, পট্ঠভূতা যসস্সিনো’’তি.
তত্থ কোসিকিন্তি যং ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, ৰম্মং কোসিকিং গঙ্গং পতি নিসিন্নো. ভুসালযাৱুত্থাতি ভুসে চণ্ডসোতে আলযো যস্স ৱিমানস্স, তস্মিং অধিৱত্থা, গঙ্গট্ঠকৱিমানৱাসিনীতি অত্থো. ৱৰৱাৰিৱহোঘসাতি ৱৰৱাৰিৱহেন ওঘেন সমন্নাগতা. পমুখাতি তা ৱুত্তপ্পকাৰা গিৰিকন্দৰা মং পমুখং কৰোন্তি, অহং তাসং পামোক্খা হোমীতি দস্সেতি. অভিসন্দন্তীতি সন্দন্তি পৱত্তন্তি, ততো ততো আগন্ত্ৱা মং কোসিকিগঙ্গং পৱিসন্তীতি অত্থো. ৱনতোদাতি ন কেৱলং কন্দৰাৱ, অথ খো বহূ ৱনতোদা তম্হা তম্হা ৱনম্হা উদকানিপি মং বহূনি পৱিসন্তি. নীলৱাৰিৱহিন্ধৰাতি মণিৱণ্ণেন নীলৱাৰিনা যুত্তে উদকক্খন্ধসঙ্খাতে ৱহে ধাৰযন্তিযো. নাগৱিত্তোদাতি নাগানং ৱিত্তিকাৰেন ধনসঙ্খাতেন ৱা উদকেন সমন্নাগতা. ৱাৰিনাতি এৱৰূপা হি বহূ নদিযো মং ৱাৰিনাৱ অভিসন্দন্তি পূৰেন্তীতি দস্সেতি.
তাতি তা নদিযো. আৱহন্তীতি এতানি অম্বাদীনি আকড্ঢন্তি. সব্বানি হি এতানি উপযোগত্থে পচ্চত্তৱচনানি. অথ ৱা তাতি উপযোগবহুৱচনং. আৱহন্তীতি ইমানি অম্বাদীনি তা নদিযো আগচ্ছন্তি, উপগচ্ছন্তীতি অত্থো, এৱং উপগতানি পন মম সোতং পৱিসন্তীতি অধিপ্পাযো. সোতস্সাতি যং উভতো তীৰে জাতৰুক্খেহি ফলং মম অম্বুনি পততি, সব্বং তং মম সোতস্সেৱ ৱসানুগং হোতি. নত্থেত্থ সংসযোতি এৱং অম্বপক্কস্স নদীসোতেন আগমনকাৰণং কথেসি.
মেধাৱি পুথুপঞ্ঞাতি উভযং আলপনমেৱ. মা ৰোচযাতি এৱং তণ্হাভিসঙ্গং মা ৰোচয. পটিসেধাতি পটিসেধেহি নন্তি ৰাজানং ওৱদতি. ৱড্ঢৱন্তি পঞ্ঞাৱড্ঢভাৱং পণ্ডিতভাৱং. ৰট্ঠাভিৱড্ঢনাতি ৰট্ঠস্স অভিৱড্ঢন. আচেয্যমানোতি মংসলোহিতেহি আচিযন্তো ৱড্ঢন্তো, তৰুণোৱ হুত্ৱাতি অত্থো. ৰাজিসীতি তং আলপতি. ইদং ৱুত্তং হোতি – যং ত্ৱং নিৰাহাৰতায সুস্সমানো তৰুণোৱ সমানো অম্বলোভেন মৰণং অভিকঙ্খসি, ন ৱে অহং তৱ ইমং পণ্ডিতভাৱং মঞ্ঞামীতি.
তস্সাতি যো পুগ্গলো তণ্হাৱসিকো হোতি, তস্স তণ্হাৱসিকভাৱং ‘‘পিতৰো’’তি সঙ্খং গতা ব্ৰহ্মানো চ সদ্ধিং কামাৱচৰদেৱেহি গন্ধব্বা চ ৱুত্তপ্পকাৰা দিব্বচক্খুকা ইসযো চ অসংসযং জানন্তি. অনচ্ছৰিযঞ্চেতং, যং তে ইদ্ধিমন্তো জানেয্যুং, ‘‘অসুকো হি নাম তণ্হাৱসিকো হোতী’’তি. পুন তেসং ভাসমানানং ৱচনং সুত্ৱা যেপি তেসং পট্ঠভূতা যসস্সিনো পৰিচাৰকা, তেপি জানন্তি. পাপকম্মং কৰোন্তস্স হি ৰহো নাম নত্থীতি তাপসস্স সংৱেগং উপ্পাদেন্তী এৱমাহ.
ততো তাপসো চতস্সো গাথা অভাসি –
১৯. ‘‘এৱং ৱিদিত্ৱা ৱিদূ সব্বধম্মং, ৱিদ্ধংসনং চৱনং জীৱিতস্স;
ন চীযতী তস্স নৰস্স পাপং, সচে ন চেতেতি ৱধায তস্স.
২০. ‘‘ইসিপূগসমঞ্ঞাতে, এৱং লোক্যা ৱিদিতা সতি;
অনৰিযপৰিসম্ভাসে, পাপকম্মং জিগীসসি.
২১. ‘‘সচে অহং মৰিস্সামি, তীৰে তে পুথুসুস্সোণি;
অসংসযং তং অসিলোকো, মযি পেতে আগমিস্সতি.
২২. ‘‘তস্মা হি পাপকং কম্মং, ৰক্খস্সেৱ সুমজ্ঝিমে;
মা তং সব্বো জনো পচ্ছা, পকুট্ঠাযি মযি মতে’’তি.
তত্থ এৱং ৱিদিত্ৱাতি যথা অহং সীলঞ্চ অনিচ্চতঞ্চ জানামি, এৱং জানিত্ৱা ঠিতস্স. ৱিদূতি ৱিদুনো. সব্বধম্মন্তি সব্বং সুচৰিতধম্মং. তিৱিধঞ্হি সুচৰিতং ইধ সব্বধম্মোতি অধিপ্পেতং. ৱিদ্ধংসনন্তি ভঙ্গং. চৱনন্তি চুতিং. জীৱিতস্সাতি আযুনো. ইদং ৱুত্তং হোতি – এৱং ৱিদিত্ৱা ঠিতস্স পণ্ডিতস্স সব্বং সুচৰিতধম্মং জীৱিতস্স চ অনিচ্চতং জানন্তস্স এৱৰূপস্স নৰস্স পাপং ন চীযতি ন ৱড্ঢতি. সচে ন চেতেতি ৱধায তস্সাতি তস্স সঙ্খং গতস্স পৰপুগ্গলস্স ৱধায ন চেতেতি ন পকপ্পেতি, নেৱ পৰপুগ্গলং ৱধায চেতেতি, নাপি পৰসন্তকং ৱিনাসেতি, অহঞ্চ কস্সচি ৱধায অচেতেত্ৱা কেৱলং অম্বপক্কে আসঙ্গং কত্ৱা গঙ্গং ওলোকেন্তো নিসিন্নো, ত্ৱং ময্হং কিং নাম অকুসলং পস্সসীতি.
ইসিপূগসমঞ্ঞাতেতি ইসিগণেন সুট্ঠু অঞ্ঞাতে ইসীনং সম্মতে. এৱং লোক্যাতি ত্ৱং নাম পাপপৱাহনেন লোকস্স হিতাতি এৱং ৱিদিতা. সতীতি সতি সোভনে উত্তমেতি আলপনমেতং. অনৰিযপৰিসম্ভাসেতি ‘‘তস্স জানন্তি পিতৰো’’তিআদিকায অসুন্দৰায পৰিভাসায সমন্নাগতে. জিগীসসীতি মযি পাপে অসংৱিজ্জন্তেপি মং এৱং পৰিভাসন্তী চ পৰমৰণং অজ্ঝুপেক্খন্তী চ অত্তনো পাপকম্মং গৱেসসি উপ্পাদেসি. তীৰে তেতি তৱ গঙ্গাতীৰে. পুথুসুস্সোণীতি পুথুলায সুন্দৰায সোণিযা সমন্নাগতে. পেতেতি অম্বপক্কং অলভিত্ৱা পৰলোকং গতে, মতেতি অত্থো. পকুট্ঠাযীতি অক্কোসি গৰহি নিন্দি. ‘‘পক্ৱত্থাসী’’তিপি পাঠো.
তং সুত্ৱা দেৱধীতা পঞ্চ গাথা অভাসি –
২৩. ‘‘অঞ্ঞাতমেতং অৱিসয্হসাহি, অত্তানমম্বঞ্চ দদামি তে তং;
যো দুব্বজে কামগুণে পহায, সন্তিঞ্চ ধম্মঞ্চ অধিট্ঠিতোসি.
২৪. ‘‘যো হিত্ৱা পুব্বসঞ্ঞোগং, পচ্ছাসংযোজনে ঠিতো;
অধম্মঞ্চেৱ চৰতি, পাপঞ্চস্স পৱড্ঢতি.
২৫. ‘‘এহি তং পাপযিস্সামি, কামং অপ্পোস্সুকো ভৱ;
উপনযামি সীতস্মিং, ৱিহৰাহি অনুস্সুকো.
২৬. ‘‘তং পুপ্ফৰসমত্তেভি, ৱক্কঙ্গেহি অৰিন্দম;
কোঞ্চা মযূৰা দিৱিযা, কোলট্ঠিমধুসাড়িকা;
কূজিতা হংসপূগেহি, কোকিলেত্থ পবোধৰে.
২৭. ‘‘অম্বেত্থ ৱিপ্পসাখগ্গা, পলালখলসন্নিভা;
কোসম্বসলড়া নীপা, পক্কতালৱিলম্বিনো’’তি.
তত্থ অঞ্ঞাতমেতন্তি ‘‘গৰহা তে ভৱিস্সতীতি ৱদন্তো অম্বপক্কত্থায ৱদসী’’তি এতং কাৰণং মযা অঞ্ঞাতং. অৱিসয্হসাহীতি ৰাজানো নাম দুস্সহং সহন্তি, তেন নং আলপন্তী এৱমাহ. অত্তানন্তি তং আলিঙ্গিত্ৱা অম্বৱনং নযন্তী অত্তানঞ্চ তে দদামি তঞ্চ অম্বং. কামগুণেতি কঞ্চনমালাসেতচ্ছত্তপটিমণ্ডিতে ৱত্থুকামে. সন্তিঞ্চ ধম্মঞ্চাতি দুস্সীল্যৱূপসমেন সন্তিসঙ্খাতং সীলঞ্চেৱ সুচৰিতধম্মঞ্চ. অধিট্ঠিতোসীতি যো ত্ৱং ইমে গুণে উপগতো, এতেসু ৱা পতিট্ঠিতোতি অত্থো.
পুব্বসঞ্ঞোগন্তি পুৰিমবন্ধনং. পচ্ছাসংযোজনেতি পচ্ছিমবন্ধনে. ইদং ৱুত্তং হোতি – অম্ভো তাপস যো মহন্তং ৰজ্জসিৰিৱিভৱং পহায অম্বপক্কমত্তে ৰসতণ্হায বজ্ঝিত্ৱা ৱাতাতপং অগণেত্ৱা নদীতীৰে সুস্সমানো নিসীদতি, সো মহাসমুদ্দং তৰিত্ৱা ৱেলন্তে সংসীদনপুগ্গলসদিসো. যো পুগ্গলো ৰসতণ্হাৱসিকো অধম্মঞ্চেৱ চৰতি, ৰসতণ্হাৱসেন কৰিযমানং পাপঞ্চস্স পৱড্ঢতীতি. ইতি সা তাপসং গৰহন্তী এৱমাহ.
কামং অপ্পোস্সুকো ভৱাতি একংসেনেৱ অম্বপক্কে নিৰালযো হোহি. সীতস্মিন্তি সীতলে অম্বৱনে. তন্তি এৱং ৱদমানাৱ দেৱতা তাপসং আলিঙ্গিত্ৱা উৰে নিপজ্জাপেত্ৱা আকাসে পক্খন্তা তিযোজনিকং দিব্বঅম্বৱনং দিস্ৱা সকুণসদ্দঞ্চ সুত্ৱা তাপসস্স আচিক্খন্তী ‘‘ত’’ন্তি এৱমাহ. পুপ্ফৰসমত্তেভীতি পুপ্ফৰসেন মত্তেহি. ৱক্কঙ্গেহীতি ৱঙ্কগীৱেহি সকুণেহি অভিনাদিতন্তি অত্থো. ইদানি তে সকুণে আচিক্খন্তী ‘‘কোঞ্চা’’তিআদিমাহ. তত্থ দিৱিযাতি দিব্যা. কোলট্ঠিমধুসাড়িকাতি কোলট্ঠিসকুণা চ নাম সুৱণ্ণসাড়িকা সকুণা চ. এতে দিব্বসকুণা এত্থ ৱসন্তীতি দস্সেতি. কূজিতা হংসপূগেহীতি হংসগণেহি উপকূজিতা ৱিৰৱসঙ্ঘট্টিতা. কোকিলেত্থ পবোধৰেতি এত্থ অম্বৱনে কোকিলা ৱস্সন্তিযো অত্তানং পবোধেন্তি ঞাপেন্তি. অম্বেত্থাতি অম্বা এত্থ. ৱিপ্পসাখগ্গাতি ফলভাৰেন ওনমিতসাখগ্গা. পলালখলসন্নিভাতি পুপ্ফসন্নিচযেন সালিপলালখলসদিসা. পক্কতালৱিলম্বিনোতি পক্কতালফলৱিলম্বিনো. এৱৰূপা ৰুক্খা চ এত্থ অত্থীতি অম্বৱনং ৱণ্ণেতি.
ৱণ্ণযিত্ৱা চ পন তাপসং তত্থ ওতাৰেত্ৱা ‘‘ইমস্মিং অম্বৱনে অম্বানি খাদন্তো অত্তনো তণ্হং পূৰেহী’’তি ৱত্ৱা পক্কামি. তাপসো অম্বানি খাদিত্ৱা তণ্হং পূৰেত্ৱা ৱিস্সমিত্ৱা অম্বৱনে ৱিচৰন্তো তং পেতং দুক্খং অনুভৱন্তং দিস্ৱা কিঞ্চি ৱত্তুং নাসক্খি. সূৰিযে পন অত্থঙ্গতে তং নাটকিত্থিপৰিৱাৰিতং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱমানং দিস্ৱা তিস্সো গাথা অভাসি –
২৮. ‘‘মালী কিৰিটী কাযূৰী, অঙ্গদী চন্দনুস্সদো;
ৰত্তিং ত্ৱং পৰিচাৰেসি, দিৱা ৱেদেসি ৱেদনং.
২৯. ‘‘সোড়সিত্থিসহস্সানি, যা তেমা পৰিচাৰিকা;
এৱং মহানুভাৱোসি, অব্ভুতো লোমহংসনো.
৩০. ‘‘কিং কম্মমকৰী পুব্বে, পাপং অত্তদুখাৱহং;
যং কৰিত্ৱা মনুস্সেসু, পিট্ঠিমংসানি খাদসী’’তি.
তত্থ মালীতি দিব্বমালাধৰো. কিৰিটীতি দিব্বৱেঠনধৰো. কাযূৰীতি দিব্বাভৰণপটিমণ্ডিতো. অঙ্গদীতি দিব্বঙ্গদসমন্নাগতো. চন্দনুস্সদোতি দিব্বচন্দনৱিলিত্তো. পৰিচাৰেসীতি ইন্দ্ৰিযানি দিব্বৱিসযেসু চাৰেসি. দিৱাতি দিৱা পন মহাদুক্খং অনুভোসি. যা তেমাতি যা তে ইমা. অব্ভুতোতি মনুস্সলোকে অভূতপুব্বো. লোমহংসনোতি যে তং পস্সন্তি, তেসং লোমানি হংসন্তি. পুব্বেতি পুৰিমভৱে. অত্তদুখাৱহন্তি অত্তনো দুক্খাৱহং. মনুস্সেসূতি যং মনুস্সলোকে কত্ৱা ইদানি অত্তনো পিট্ঠিমংসানি খাদসীতি পুচ্ছতি.
পেতো তং সঞ্জানিত্ৱা ‘‘তুম্হে মং ন সঞ্জানাথ, অহং তুম্হাকং পুৰোহিতো অহোসিং, ইদং মে ৰত্তিং সুখানুভৱনং তুম্হে নিস্সায কতস্স উপড্ঢূপোসথস্স নিস্সন্দেন লদ্ধং, দিৱা দুক্খানুভৱনং পন মযা পকতস্স পাপস্সেৱ নিস্সন্দেন. অহঞ্হি তুম্হেহি ৱিনিচ্ছযে ঠপিতো কূটড্ডং কৰিত্ৱা লঞ্জং গহেত্ৱা পৰপিট্ঠিমংসিকো হুত্ৱা তস্স দিৱা কতস্স কম্মস্স নিস্সন্দেন ইদং দুক্খং অনুভৱামী’’তি ৱত্ৱা গাথাদ্ৱযমাহ –
৩১. ‘‘অজ্ঝেনানি পটিগ্গয্হ, কামেসু গধিতো অহং;
অচৰিং দীঘমদ্ধানং, পৰেসং অহিতাযহং.
৩২. ‘‘যো পিট্ঠিমংসিকো হোতি, এৱং উক্কচ্চ খাদতি;
যথাহং অজ্জ খাদামি, পিট্ঠিমংসানি অত্তনো’’তি.
তত্থ অজ্ঝেনানীতি ৱেদে. পটিগ্গয্হাতি পটিগ্গহেত্ৱা অধীযিত্ৱা. অচৰিন্তি পটিপজ্জিং. অহিতাযহন্তি অহিতায অত্থনাসনায অহং. যো পিট্ঠিমংসিকোতি যো পুগ্গলো পৰেসং পিট্ঠিমংসখাদকো পিসুণো হোতি. উক্কচ্চাতি উক্কন্তিত্ৱা.
ইদঞ্চ পন ৱত্ৱা তাপসং পুচ্ছি – ‘‘তুম্হে কথং ইধাগতা’’তি. তাপসো সব্বং ৱিত্থাৰেন কথেসি. ‘‘ইদানি পন, ভন্তে, ইধেৱ ৱসিস্সথ, গমিস্সথা’’তি. ‘‘ন ৱসিস্সামি, অস্সমপদংযেৱ গমিস্সামী’’তি. পেতো ‘‘সাধু, ভন্তে, অহং ৱো নিবদ্ধং অম্বপক্কেন উপট্ঠহিস্সামী’’তি ৱত্ৱা অত্তনো আনুভাৱেন অস্সমপদেযেৱ ওতাৰেত্ৱা ‘‘অনুক্কণ্ঠা ইধেৱ ৱসথা’’তি পটিঞ্ঞং গহেত্ৱা গতো. ততো পট্ঠায নিবদ্ধং অম্বপক্কেন উপট্ঠহি. তাপসো তং পৰিভুঞ্জন্তো কসিণপৰিকম্মং কত্ৱা ঝানাভিঞ্ঞা নিব্বত্তেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকপৰাযণো অহোসি.
সত্থা উপাসকানং ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে কেচি সোতাপন্না অহেসুং, কেচি সকদাগামিনো, কেচি অনাগামিনো. তদা দেৱধীতা উপ্পলৱণ্ণা অহোসি, তাপসো পন অহমেৱ অহোসিন্তি.
কিংছন্দজাতকৱণ্ণনা পঠমা.
[৫১২] ২. কুম্ভজাতকৱণ্ণনা
কো পাতুৰাসীতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো ৱিসাখায সহাযিকা সুৰাপীতা পঞ্চসতা ইত্থিযো আৰব্ভ কথেসি. সাৱত্থিযং কিৰ সুৰাছণে সঙ্ঘুট্ঠে তা পঞ্চসতা ইত্থিযো সামিকানং ছণে কীড়মানানং তিক্খসুৰং পটিযাদেত্ৱা ‘‘ছণং কীড়িস্সামা’’তি সব্বাপি ৱিসাখায সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘সহাযিকে ছণং কীড়িস্সামা’’তি ৱত্ৱা ‘‘অযং সুৰাছণো, ন অহং সুৰং পিৱিস্সামী’’তি ৱুত্তে – ‘‘তুম্হে সম্মাসম্বুদ্ধস্স দানং দেথ, মযং ছণং কৰিস্সামা’’তি আহংসু. সা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা তা উয্যোজেত্ৱা সত্থাৰং নিমন্তাপেত্ৱা মহাদানং পৱত্তেত্ৱা বহুং গন্ধমালং আদায সাযন্হসমযে ধম্মকথং সোতুং তাহি পৰিৱুতা জেতৱনং অগমাসি. তা পনিত্থিযো সুৰং পিৱমানাৱ তায সদ্ধিং গন্ত্ৱা দ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠত্ৱা সুৰং পিৱিত্ৱাৱ তায সদ্ধিং সত্থু সন্তিকং অগমংসু. ৱিসাখা সত্থাৰং ৱন্দিত্ৱা একমন্তং নিসীদি, ইতৰাসু একচ্চা সত্থু সন্তিকেযেৱ নচ্চিংসু, একচ্চা গাযিংসু, একচ্চা হত্থকুক্কুচ্চপাদকুক্কুচ্চানি, একচ্চা কলহং অকংসু.
সত্থা তাসং সংৱেগজননত্থায ভমুকলোমতো ৰংসী ৱিস্সজ্জেসি, অন্ধকাৰতিমিসা অহোসি. তা ভীতা অহেসুং মৰণভযতজ্জিতা, তেন তাসং সুৰা জীৰি. সত্থা নিসিন্নপল্লঙ্কে অন্তৰহিতো সিনেৰুমুদ্ধনি ঠত্ৱা উণ্ণলোমতো ৰংসী ৱিস্সজ্জেসি, চন্দসূৰিযসহস্সুগ্গমনং ৱিয অহোসি. সত্থা তত্থ ঠিতোৱ তাসং সংৱেগজননত্থায –
‘‘কো নু হাসো কিমানন্দো, নিচ্চং পজ্জলিতে সতি;
অন্ধকাৰেন ওনদ্ধা, পদীপং ন গৱেসথা’’তি. (ধ. প. ১৪৬) –
ইমং গাথমাহ. গাথাপৰিযোসানে তা পঞ্চসতাপি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু. সত্থা আগন্ত্ৱা গন্ধকুটিছাযায বুদ্ধাসনে নিসীদি. অথ নং ৱিসাখা ৱন্দিত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইদং হিৰোত্তপ্পভেদকং সুৰাপানং নাম কদা উপ্পন্ন’’ন্তি পুচ্ছি. সো তস্সা আচিক্খন্তো অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে একো কাসিৰট্ঠৱাসী সুৰো নাম ৱনচৰকো ভণ্ডপৰিযেসনত্থায হিমৱন্তং অগমাসি. তত্থেকো ৰুক্খো উগ্গন্ত্ৱা পোৰিসমত্তে ঠানে তিধাকপ্পো অহোসি. তস্স তিণ্ণং কপ্পানং অন্তৰে চাটিপ্পমাণো আৱাটো অহোসি. সো দেৱে ৱস্সন্তে উদকেন পূৰিতো, তং পৰিৱাৰেত্ৱা হৰীতকী আমলকী মৰিচগচ্ছো চ অহোসি, তেসং পক্কানি ফলানি ছিজ্জিত্ৱা তত্থ পতন্তি. তস্সাৱিদূৰে সযংজাতসালি জাতো, ততো সুৱকা সালিসীসানি আহৰিত্ৱা তস্মিং ৰুক্খে নিসীদিত্ৱা খাদন্তি. তেসং খাদমানানং সালীপি তণ্ডুলাপি তত্থ পতন্তি. ইতি তং উদকং সূৰিযসন্তাপেন পচ্চমানং ৰসং লোহিতৱণ্ণং অহোসি. নিদাঘসমযে পিপাসিতা সকুণগণা আগন্ত্ৱা তং পিৱিত্ৱা মত্তা পৰিৱত্তিত্ৱা ৰুক্খমূলে পতিংসু, তস্মিং থোকং নিদ্দাযিত্ৱা ৱিকূজমানা পক্কমন্তি. ৰুক্খসুনখমক্কটাদীসুপি এসেৱ নযো. ৱনচৰকো তং দিস্ৱা ‘‘সচে ইদং ৱিসং ভৱেয্য, ইমে মৰেয্যুং, ইমে পন থোকং নিদ্দাযিত্ৱা যথাসুখং গচ্ছন্তি, নযিদং ৱিস’’ন্তি সযং পিৱিত্ৱা মত্তো হুত্ৱা মংসং খাদিতুকামো অহোসি. ততো অগ্গিং কত্ৱা ৰুক্খমূলে পতিতে তিত্তিৰকুক্কুটাদযো মাৰেত্ৱা মংসং অঙ্গাৰে পচিত্ৱা একেন হত্থেন নচ্চন্তো একেন মংসং খাদন্তো একাহদ্ৱীহং তত্থেৱ অহোসি.
ততো পন অৱিদূৰে একো ৱৰুণো নাম তাপসো ৱসতি. ৱনচৰকো অঞ্ঞদাপি তস্স সন্তিকং গচ্ছতি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘ইদং পানং তাপসেন সদ্ধিং পিৱিস্সামী’’তি. সো একং ৱেড়ুনাড়িকং পূৰেত্ৱা পক্কমংসেন সদ্ধিং আহৰিত্ৱা পণ্ণসালং গন্ত্ৱা, ‘‘ভন্তে, ইমং পিৱথা’’তি ৱত্ৱা উভোপি মংসং খাদন্তা পিৱিংসু. ইতি সুৰেন চ ৱৰুণেন চ দিট্ঠত্তা তস্স পানস্স ‘‘সুৰা’’তি চ ‘‘ৱৰুণা’’তি চ নামং জাতং. তে উভোপি ‘‘অত্থেসো উপাযো’’তি ৱেড়ুনাড়িযো পূৰেত্ৱা কাজেনাদায পচ্চন্তনগৰং গন্ত্ৱা ‘‘পানকাৰকা নাম আগতা’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচাপেসুং. ৰাজা নে পক্কোসাপেসি, তে তস্স পানং উপনেসুং. ৰাজা দ্ৱে তযো ৱাৰে পিৱিত্ৱা মজ্জি, তস্স তং একাহদ্ৱীহমত্তমেৱ অহোসি. অথ নে ‘‘অঞ্ঞম্পি অত্থী’’তি পুচ্ছি. ‘‘অত্থি, দেৱা’’তি. ‘‘কুহি’’ন্তি? ‘‘হিমৱন্তে দেৱা’’তি. ‘‘তেন হি আনেথা’’তি. তে গন্ত্ৱা একদ্ৱে ৱাৰে আনেত্ৱা ‘‘নিবদ্ধং গন্তুং ন সক্খিস্সামা’’তি সম্ভাৰে সল্লক্খেত্ৱা তস্স ৰুক্খস্স তচং আদিং কত্ৱা সব্বসম্ভাৰে পক্খিপিত্ৱা নগৰে সুৰং কৰিংসু. নাগৰা সুৰং পিৱিত্ৱা পমাদং আপন্না দুগ্গতা অহেসুং, নগৰং সুঞ্ঞং ৱিয অহোসি, তেন পানকাৰকা ততো পলাযিত্ৱা বাৰাণসিং গন্ত্ৱা ‘‘পানকাৰকা আগতা’’তি ৰঞ্ঞো আৰোচাপেসুং. ৰাজা নে পক্কোসাপেত্ৱা পৰিব্বযং অদাসি. তে তত্থাপি সুৰং অকংসু, তম্পি নগৰং তথেৱ ৱিনস্সি, ততো পলাযিত্ৱা সাকেতং, সাকেততো সাৱত্থিং অগমংসু.
তদা সাৱত্থিযং সব্বমিত্তো নাম ৰাজা অহোসি. সো তেসং সঙ্গহং কত্ৱা ‘‘কেন ৱো অত্থো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সম্ভাৰমূলেন চেৱ সালিপিট্ঠেন চ পঞ্চহি চাটিসতেহি চা’’তি ৱুত্তে সব্বং দাপেসি. তে পঞ্চসু চাটিসতেসু সুৰং সণ্ঠাপেত্ৱা মূসিকভযেন চাটিৰক্খণত্থায একেকায চাটিযা সন্তিকে একেকং বিড়াৰং বন্ধিংসু. তে পচ্চিত্ৱা উত্তৰণকালে চাটিকুচ্ছীসু পগ্ঘৰন্তং সুৰং পিৱিত্ৱা মত্তা নিদ্দাযিংসু. মূসিকা আগন্ত্ৱা তেসং কণ্ণনাসিকদাঠিকনঙ্গুট্ঠে খাদিত্ৱা অগমংসু. ‘‘বিড়াৰা সুৰং পিৱিত্ৱা মতা’’তি আযুত্তকপুৰিসা ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ৰাজা ‘‘ৱিসকাৰকা এতে ভৱিস্সন্তী’’তি তেসং দ্ৱিন্নম্পি জনানং সীসানি ছিন্দাপেসি. তে ‘‘সুৰং দেৱ, মধুৰং দেৱা’’তি ৱিৰৱন্তাৱ মৰিংসু. ৰাজা তে মাৰাপেত্ৱা ‘‘চাটিযো ভিন্দথা’’তি আণাপেসি. বিড়াৰাপি সুৰায জিণ্ণায উট্ঠহিত্ৱা কীড়ন্তা ৱিচৰিংসু, তে দিস্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসুং. ৰাজা ‘‘সচে ৱিসং অস্স, এতে মৰেয্যুং, মধুৰেনেৱ ভৱিতব্বং, পিৱিস্সামি ন’’ন্তি নগৰং অলঙ্কাৰাপেত্ৱা ৰাজঙ্গণে মণ্ডপং কাৰাপেত্ৱা অলঙ্কতমণ্ডপে সমুস্সিতসেতচ্ছত্তে ৰাজপল্লঙ্কে নিসীদিত্ৱা অমচ্চগণপৰিৱুতো সুৰং পাতুং আৰভি.
তদা সক্কো দেৱৰাজা ‘‘কে নু খো মাতুপট্ঠানাদীসু অপ্পমত্তা তীণি সুচৰিতানি পূৰেন্তী’’তি লোকং ৱোলোকেন্তো তং ৰাজানং সুৰং পাতুং নিসিন্নং দিস্ৱা ‘‘সচাযং সুৰং পিৱিস্সতি, সকলজম্বুদীপো নস্সিস্সতি. যথা ন পিৱিস্সতি, তথা নং কৰিস্সামী’’তি একং সুৰাপুণ্ণং কুম্ভং হত্থতলে ঠপেত্ৱা ব্ৰাহ্মণৱেসেনাগন্ত্ৱা ৰঞ্ঞো সম্মুখট্ঠানে আকাসে ঠত্ৱা ‘‘ইমং কুম্ভং কিণাথ, ইমং কুম্ভং কিণাথা’’তি আহ. সব্বমিত্তৰাজা তং তথা ৱদন্তং আকাসে ঠিতং দিস্ৱা ‘‘কুতো নু খো ব্ৰাহ্মণো আগচ্ছতী’’তি তেন সদ্ধিং সল্লপন্তো তিস্সো গাথা অভাসি –
৩৩. ‘‘কো পাতুৰাসী তিদিৱা নভম্হি, ওভাসযং সংৱৰিং চন্দিমাৱ;
গত্তেহি তে ৰস্মিযো নিচ্ছৰন্তি, সতেৰতা ৱিজ্জুৰিৱন্তলিক্খে.
৩৪. ‘‘সো ছিন্নৱাতং কমসী অঘম্হি, ৱেহাযসং গচ্ছসি তিট্ঠসী চ;
ইদ্ধী নু তে ৱত্থুকতা সুভাৱিতা, অনদ্ধগূনং অপি দেৱতানং.
৩৫. ‘‘ৱেহাযসং গম্মমাগম্ম তিট্ঠসি, কুম্ভং কিণাথাতি যমেতমত্থং;
কো ৱা তুৱং কিস্স ৱা তায কুম্ভো, অক্খাহি মে ব্ৰাহ্মণ এতমত্থ’’ন্তি.
তত্থ কো পাতুৰাসীতি কুতো পাতুভূতোসি, কুতো আগতোসীতি অত্থো. তিদিৱা নভম্হীতি কিং তাৱতিংসভৱনা আগন্ত্ৱা ইধ নভম্হি আকাসে পাকটো জাতোসীতি পুচ্ছতি. সংৱৰিন্তি ৰত্তিং. সতেৰতাতি এৱংনামিকা. সোতি সো ত্ৱং. ছিন্নৱাতন্তি ৱলাহকোপি তাৱ ৱাতেন কমতি, তস্স পন সোপি ৱাতো নত্থি, তেনেৱমাহ. কমসীতি পৱত্তেসি. অঘম্হীতি অপ্পটিঘে আকাসে. ৱত্থুকতাতি ৱত্থু ৱিয পতিট্ঠা ৱিয কতা. অনদ্ধগূনং অপি দেৱতানন্তি যা পদসা অদ্ধানং অগমনেন অনদ্ধগূনং দেৱতানং ইদ্ধি, সা অপি তৱ সুভাৱিতাতি পুচ্ছতি. ৱেহাযসং গম্মমাগম্মাতি আকাসে পৱত্তং পদৱীতিহাৰং পটিচ্চ নিস্সায. ‘‘তিট্ঠসী’’তি ইমস্স ‘‘কো ৱা তুৱ’’ন্তি ইমিনা সম্বন্ধো, এৱং তিট্ঠমানো কো ৱা ত্ৱন্তি অত্থো. যমেতমত্থন্তি যং এতং ৱদসি. ইমস্স ‘‘কিস্স ৱা তায’’ন্তি ইমিনা সম্বন্ধো, যং এতং কুম্ভং কিণাথাতি ৱদসি, কিস্স ৱা তে অযং কুম্ভোতি অত্থো.
ততো সক্কো ‘‘তেন হি সুণাহী’’তি ৱত্ৱা সুৰায দোসে দস্সেন্তো আহ –
৩৬. ‘‘ন সপ্পিকুম্ভো নপি তেলকুম্ভো, ন ফাণিতস্স ন মধুস্স কুম্ভো;
কুম্ভস্স ৱজ্জানি অনপ্পকানি, দোসে বহূ কুম্ভগতে সুণাথ.
৩৭. ‘‘গড়েয্য যং পিত্ৱা পতে পপাতং, সোব্ভং গুহং চন্দনিযোড়িগল্লং;
বহুম্পি ভুঞ্জেয্য অভোজনেয্যং, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৩৮. ‘‘যং পিত্ৱা চিত্তস্মিং অনেসমানো, আহিণ্ডতী গোৰিৱ ভক্খসাদী;
অনাথমানো উপগাযতি নচ্চতি চ, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৩৯. ‘‘যং ৱে পিৱিত্ৱা অচেলোৱ নগ্গো, চৰেয্য গামে ৱিসিখন্তৰানি;
সম্মূড়্হচিত্তো অতিৱেলসাযী, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪০. ‘‘যং পিত্ৱা উট্ঠায পৱেধমানো, সীসঞ্চ বাহুঞ্চ পচালযন্তো;
সো নচ্চতী দাৰুকটল্লকোৱ, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪১. ‘‘যং ৱে পিৱিত্ৱা অগ্গিদড্ঢা সযন্তি, অথো সিগালেহিপি খাদিতাসে;
বন্ধং ৱধং ভোগজানিঞ্চুপেন্তি, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪২. ‘‘যং পিত্ৱা ভাসেয্য অভাসনেয্যং, সভাযমাসীনো অপেতৱত্থো;
সম্মক্খিতো ৱন্তগতো ব্যসন্নো, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪৩. ‘‘যং ৱে পিৱিত্ৱা উক্কট্ঠো আৱিলক্খো, মমেৱ সব্বপথৱীতি মঞ্ঞে;
ন মে সমো চাতুৰন্তোপি ৰাজা, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪৪. ‘‘মানাতিমানা কলহানি পেসুণী, দুব্বণ্ণিনী নগ্গযিনী পলাযিনী;
চোৰান ধুত্তান গতী নিকেতো, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪৫. ‘‘ইদ্ধানি ফীতানি কুলানি অস্সু, অনেকসাহস্সধনানি লোকে;
উচ্ছিন্নদাযজ্জকতানিমায, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪৬. ‘‘ধঞ্ঞং ধনং ৰজতং জাতৰূপং, খেত্তং গৱং যত্থ ৱিনাসযন্তি;
উচ্ছেদনী ৱিত্তগতং কুলানং, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪৭. ‘‘যং ৱে পিত্ৱা দিত্তৰূপোৱ পোসো, অক্কোসতি মাতৰং পিতৰঞ্চ;
সস্সুম্পি গণ্হেয্য অথোপি সুণ্হং, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪৮. ‘‘যং ৱে পিত্ৱা দিত্তৰূপাৱ নাৰী, অক্কোসতী সস্সুৰং সামিকঞ্চ;
দাসম্পি গণ্হে পৰিচাৰিকম্পি, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৪৯. ‘‘যং ৱে পিৱিত্ৱান হনেয্য পোসো, ধম্মে ঠিতং সমণং ব্ৰাহ্মণং ৱা;
গচ্ছে অপাযম্পি ততোনিদানং, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৫০. ‘‘যং ৱে পিৱিত্ৱা দুচ্চৰিতং চৰন্তি, কাযেন ৱাচায চ চেতসা চ;
নিৰযং ৱজন্তি দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৫১. ‘‘যং যাচমানা ন লভন্তি পুব্বে, বহুং হিৰঞ্ঞম্পি পৰিচ্চজন্তা;
সো তং পিৱিত্ৱা অলিকং ভণাতি, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.
৫২. ‘‘যং ৱে পিত্ৱা পেসনে পেসিযন্তো, অচ্চাযিকে কৰণীযম্হি জাতে;
অত্থম্পি সো নপ্পজানাতি ৱুত্তো, তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথ.