১০. দসকনিপাতো
[৪৩৯] ১. চতুদ্ৱাৰজাতকৱণ্ণনা
চতুদ্ৱাৰমিদং নগৰন্তি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং দুব্বচভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. পচ্চুপ্পন্নৱত্থু নৱকনিপাতস্স পঠমজাতকে ৱিত্থাৰিতমেৱ. ইধ পন সত্থা তং ভিক্খুং ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং ভিক্খু দুব্বচো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চং, ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘পুব্বেপি ত্ৱং ভিক্খু দুব্বচতায পণ্ডিতানং ৱচনং অকত্ৱা খুৰচক্কং আপাদেসী’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে কস্সপদসবলস্স কালে বাৰাণসিযং অসীতিকোটিৱিভৱস্স সেট্ঠিনো একো পুত্তো মিত্তৱিন্দকো নাম অহোসি. তস্স মাতাপিতৰো সোতাপন্না অহেসুং, সো পন দুস্সীলো অস্সদ্ধো. অথ নং অপৰভাগে পিতৰি কালকতে মাতা কুটুম্বং ৱিচাৰেন্তী আহ – ‘‘তাত, তযা দুল্লভং মনুস্সত্তং লদ্ধং, দানং দেহি, সীলং ৰক্খাহি, উপোসথকম্মং কৰোহি, ধম্মং সুণাহী’’তি. অম্ম, ন ময্হং দানাদীহি অত্থো, মা মং কিঞ্চি অৱচুত্থ, অহং যথাকম্মং গমিস্সামীতি. এৱং ৱদন্তম্পি নং একদিৱসং পুণ্ণমুপোসথদিৱসে মাতা আহ – ‘‘তাত, অজ্জ অভিলক্খিতো মহাউপোসথদিৱসো, অজ্জ উপোসথং সমাদিযিত্ৱা ৱিহাৰং গন্ত্ৱা সব্বৰত্তিং ধম্মং সুত্ৱা এহি, অহং তে সহস্সং দস্সামী’’তি. সো ‘‘সাধূ’’তি ধনলোভেন উপোসথং সমাদিযিত্ৱা ভুত্তপাতৰাসো ৱিহাৰং গন্ত্ৱা দিৱসং ৱীতিনামেত্ৱা ৰত্তিং যথা একম্পি ধম্মপদং কণ্ণং ন পহৰতি, তথা একস্মিং পদেসে নিপজ্জিত্ৱা নিদ্দং ওক্কমিত্ৱা পুনদিৱসে পাতোৱ মুখং ধোৱিত্ৱা গেহং গন্ত্ৱা নিসীদি.
মাতা পনস্স ‘‘অজ্জ মে পুত্তো ধম্মং সুত্ৱা পাতোৱ ধম্মকথিকত্থেৰং আদায আগমিস্সতী’’তি যাগুং খাদনীযং ভোজনীযং পটিযাদেত্ৱা আসনং পঞ্ঞপেত্ৱা তস্সাগমনং পটিমানেন্তী তং এককং আগতং দিস্ৱা ‘‘তাত, ধম্মকথিকো কেন ন আনীতো’’তি ৱত্ৱা ‘‘ন ময্হং ধম্মকথিকেন অত্থো’’তি ৱুত্তে ‘‘তেন হি যাগুং পিৱা’’তি আহ. সো ‘‘তুম্হেহি ময্হং সহস্সং পটিস্সুতং, তং তাৱ মে দেথ, পচ্ছা পিৱিস্সামী’’তি আহ. ‘‘পিৱ, তাত, পচ্ছা দস্সামী’’তি. ‘‘গহেত্ৱাৱ পিৱিস্সামী’’তি. অথস্স মাতা সহস্সভণ্ডিকং পুৰতো ঠপেসি. সো যাগুং পিৱিত্ৱা সহস্সভণ্ডিকং গহেত্ৱা ৱোহাৰং কৰোন্তো ন চিৰস্সেৱ ৱীসসতসহস্সং উপ্পাদেসি. অথস্স এতদহোসি – ‘‘নাৱং উপট্ঠপেত্ৱা ৱোহাৰং কৰিস্সামী’’তি. সো নাৱং উপট্ঠপেত্ৱা ‘‘অম্ম, অহং নাৱায ৱোহাৰং কৰিস্সামী’’তি আহ. অথ নং মাতা ‘‘ত্ৱং তাত, একপুত্তকো, ইমস্মিং ঘৰে ধনম্পি বহু, সমুদ্দো অনেকাদীনৱো, মা গমী’’তি নিৱাৰেসি. সো ‘‘অহং গমিস্সামেৱ, ন সক্কা মং নিৱাৰেতু’’ন্তি ৱত্ৱা ‘‘অহং তং, তাত, ৱাৰেস্সামী’’তি মাতৰা হত্থে গহিতো হত্থং ৱিস্সজ্জাপেত্ৱা মাতৰং পহৰিত্ৱা পাতেত্ৱা অন্তৰং কত্ৱা গন্ত্ৱা নাৱায সমুদ্দং পক্খন্দি.
নাৱা সত্তমে দিৱসে মিত্তৱিন্দকং নিস্সায সমুদ্দপিট্ঠে নিচ্চলা অট্ঠাসি. কাড়কণ্ণিসলাকা কৰিযমানা মিত্তৱিন্দকস্সেৱ হত্থে তিক্খত্তুং পতি. অথস্স উড়ুম্পং দত্ৱা ‘‘ইমং একং নিস্সায বহূ মা নস্সন্তূ’’তি তং সমুদ্দপিট্ঠে খিপিংসু. তাৱদেৱ নাৱা জৱেন মহাসমুদ্দং পক্খন্দি. সোপি উড়ুম্পে নিপজ্জিত্ৱা একং দীপকং পাপুণি. তত্থ ফলিকৱিমানে চতস্সো ৱেমানিকপেতিযো অদ্দস. তা সত্তাহং দুক্খং অনুভৱন্তি, সত্তাহং সুখং. সো তাহি সদ্ধিং সত্তাহং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱি. অথ নং তা দুক্খানুভৱনত্থায গচ্ছমানা ‘‘সামি, মযং সত্তমে দিৱসে আগমিস্সাম, যাৱ মযং আগচ্ছাম, তাৱ অনুক্কণ্ঠমানো ইধেৱ ৱসা’’তি ৱত্ৱা অগমংসু. সো তণ্হাৱসিকো হুত্ৱা তস্মিংযেৱ ফলকে নিপজ্জিত্ৱা পুন সমুদ্দপিট্ঠেন গচ্ছন্তো অপৰং দীপকং পত্ৱা তত্থ ৰজতৱিমানে অট্ঠ ৱেমানিকপেতিযো দিস্ৱা এতেনেৱ উপাযেন অপৰস্মিং দীপকে মণিৱিমানে সোড়স, অপৰস্মিং দীপকে কনকৱিমানে দ্ৱত্তিংস ৱেমানিকপেতিযো দিস্ৱা তাহি সদ্ধিং দিব্বসম্পত্তিং অনুভৱিত্ৱা তাসম্পি দুক্খং অনুভৱিতুং গতকালে পুন সমুদ্দপিট্ঠেন গচ্ছন্তো একং পাকাৰপৰিক্খিত্তং চতুদ্ৱাৰং নগৰং অদ্দস. উস্সদনিৰযো কিৰেস, বহূনং নেৰযিকসত্তানং কম্মকৰণানুভৱনট্ঠানং মিত্তৱিন্দকস্স অলঙ্কতপটিযত্তনগৰং ৱিয হুত্ৱা উপট্ঠাসি.
সো ‘‘ইমং নগৰং পৱিসিত্ৱা ৰাজা ভৱিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা খুৰচক্কং উক্খিপিত্ৱা সীসে পচ্চমানং নেৰযিকসত্তং অদ্দস. অথস্স তং তস্স সীসে খুৰচক্কং পদুমং ৱিয হুত্ৱা উপট্ঠাসি. উৰে পঞ্চঙ্গিকবন্ধনং উৰচ্ছদপসাধনং হুত্ৱা সীসতো গলন্তং লোহিতং লোহিতচন্দনৱিলেপনং ৱিয হুত্ৱা পৰিদেৱনসদ্দো মধুৰসৰো গীতসদ্দো ৱিয হুত্ৱা উপট্ঠাসি. সো তস্স সন্তিকং গন্ত্ৱা ‘‘ভো পুৰিস, চিৰং তযা পদুমং ধাৰিতং, দেহি মে এত’’ন্তি আহ. ‘‘সম্ম, নযিদং পদুমং, খুৰচক্কং এত’’ন্তি. ‘‘ত্ৱং ময্হং অদাতুকামতায এৱং ৱদসী’’তি. নেৰযিকসত্তো চিন্তেসি ‘‘ময্হং কম্মং খীণং ভৱিস্সতি, ইমিনাপি মযা ৱিয মাতৰং পহৰিত্ৱা আগতেন ভৱিতব্বং, দস্সামিস্স খুৰচক্ক’’ন্তি. অথ নং ‘‘এহি ভো, গণ্হ ইম’’ন্তি ৱত্ৱা খুৰচক্কং তস্স সীসে খিপি, তং তস্স মত্থকং পিসমানং ভস্সি. তস্মিং খণে মিত্তৱিন্দকো তস্স খুৰচক্কভাৱং ঞত্ৱা ‘‘তৱ খুৰচক্কং গণ্হ, তৱ খুৰচক্কং গণ্হা’’তি ৱেদনাপ্পত্তো পৰিদেৱি, ইতৰো অন্তৰধাযি. তদা বোধিসত্তো ৰুক্খদেৱতা হুত্ৱা মহন্তেন পৰিৱাৰেন উস্সদচাৰিকং চৰমানো তং ঠানং পাপুণি. মিত্তৱিন্দকো তং ওলোকেত্ৱা ‘‘সামি দেৱৰাজ, ইদং মং চক্কং সণ্হকৰণিযং ৱিয তিলানি পিসমানং ওতৰতি, কিং নু খো মযা পাপং পকত’’ন্তি পুচ্ছন্তো দ্ৱে গাথা অভাসি –
১. ‘‘চতুদ্ৱাৰমিদং নগৰং, আযসং দড়্হপাকাৰং;
ওৰুদ্ধপটিৰুদ্ধোস্মি, কিং পাপং পকতং মযা.
২. ‘‘সব্বে অপিহিতা দ্ৱাৰা, ওৰুদ্ধোস্মি যথা দিজো;
কিমাধিকৰণং যক্খ, চক্কাভিনিহতো অহ’’ন্তি.
তত্থ দড়্হপাকাৰন্তি থিৰপাকাৰং. ‘‘দড়্হতোৰণ’’ন্তিপি পাঠো, থিৰদ্ৱাৰন্তি অত্থো. ওৰুদ্ধপটিৰুদ্ধোস্মীতি অন্তো কত্ৱা সমন্তা পাকাৰেন ৰুদ্ধো, পলাযনট্ঠানং ন পঞ্ঞাযতি. কিং পাপং পকতন্তি কিং নু খো মযা পাপকম্মং কতং. অপিহিতাতি থকিতা. যথা দিজোতি পঞ্জৰে পক্খিত্তো সকুণো ৱিয. কিমাধিকৰণন্তি কিং কাৰণং. চক্কাভিনিহতোতি চক্কেন অভিনিহতো.
অথস্স দেৱৰাজা কাৰণং কথেতুং ছ গাথা অভাসি –
৩. ‘‘লদ্ধা সতসহস্সানি, অতিৰেকানি ৱীসতি;
অনুকম্পকানং ঞাতীনং, ৱচনং সম্ম নাকৰি.
৪. ‘‘লঙ্ঘিং সমুদ্দং পক্খন্দি, সাগৰং অপ্পসিদ্ধিকং;
চতুব্ভি অট্ঠজ্ঝগমা, অট্ঠাহিপি চ সোড়স.
৫. ‘‘সোড়সাহি চ বাত্তিংস, অতিচ্ছং চক্কমাসদো;
ইচ্ছাহতস্স পোসস্স, চক্কং ভমতি মত্থকে.
৬. ‘‘উপৰিৱিসালা দুপ্পূৰা, ইচ্ছা ৱিসটগামিনী;
যে চ তং অনুগিজ্ঝন্তি, তে হোন্তি চক্কধাৰিনো.
৭. ‘‘বহুভণ্ডং অৱহায, মগ্গং অপ্পটিৱেক্খিয;
যেসঞ্চেতং অসঙ্খাতং, তে হোন্তি চক্কধাৰিনো.
৮. ‘‘কম্মং সমেক্খে ৱিপুলঞ্চ ভোগং, ইচ্ছং ন সেৱেয্য অনত্থসংহিতং;
কৰেয্য ৱাক্যং অনুকম্পকানং, তং তাদিসং নাতিৱত্তেয্য চক্ক’’ন্তি.
তত্থ লদ্ধা সতসহস্সানি, অতিৰেকানি ৱীসতীতি ত্ৱং উপোসথং কত্ৱা মাতু সন্তিকা সহস্সং গহেত্ৱা ৱোহাৰং কৰোন্তো সতসহস্সানি চ অতিৰেকানি ৱীসতিসহস্সানি লভিত্ৱা. নাকৰীতি তেন ধনেন অসন্তুট্ঠো নাৱায সমুদ্দং পৱিসন্তো সমুদ্দে আদীনৱঞ্চ কথেত্ৱা মাতুযা ৱাৰিযমানোপি অনুকম্পকানং ঞাতীনং ৱচনং ন কৰোসি, সোতাপন্নং মাতৰং পহৰিত্ৱা অন্তৰং কত্ৱা নিক্খন্তোযেৱাসীতি দীপেতি.
লঙ্ঘিন্তি নাৱং উল্লঙ্ঘনসমত্থং. পক্খন্দীতি পক্খন্দোসি. অপ্পসিদ্ধিকন্তি মন্দসিদ্ধিং ৱিনাসবহুলং. চতুব্ভি অট্ঠাতি অথ নং নিস্সায ঠিতায নাৱায ফলকং দত্ৱা সমুদ্দে খিত্তোপি ত্ৱং মাতৰং নিস্সায একদিৱসং কতস্স উপোসথকম্মস্স নিস্সন্দেন ফলিকৱিমানে চতস্সো ইত্থিযো লভিত্ৱা ততো ৰজতৱিমানে অট্ঠ, মণিৱিমানে সোড়স, কনকৱিমানে দ্ৱত্তিংস অধিগতোসীতি. অতিচ্ছং চক্কমাসদোতি অথ ত্ৱং যথালদ্ধেন অসন্তুট্ঠো ‘‘অত্ৰ উত্তৰিতৰং লভিস্সামী’’তি এৱং লদ্ধং লদ্ধং অতিক্কমনলোভসঙ্খাতায অতিচ্ছায সমন্নাগতত্তা অতিচ্ছো পাপপুগ্গলো তস্স উপোসথকম্মস্স খীণত্তা দ্ৱত্তিংস ইত্থিযো অতিক্কমিত্ৱা ইমং পেতনগৰং আগন্ত্ৱা তস্স মাতুপহাৰদানঅকুসলস্স নিস্সন্দেন ইদং খুৰচক্কং সম্পত্তোসি. ‘‘অত্ৰিচ্ছ’’ন্তিপি পাঠো, অত্ৰ অত্ৰ ইচ্ছমানোতি অত্থো. ‘‘অত্ৰিচ্ছা’’তিপি পাঠো, অত্ৰিচ্ছাযাতি অত্থো. ভমতীতি তস্স তে ইচ্ছাহতস্স পোসস্স ইদং চক্কং মত্থকং পিসমানং ইদানি কুম্ভকাৰচক্কং ৱিয মত্থকে ভমতীতি অত্থো.
যে চ তং অনুগিজ্ঝন্তীতি তণ্হা নামেসা গচ্ছন্তী উপৰূপৰি ৱিসালা হোতি, সমুদ্দো ৱিয চ দুপ্পূৰা, ৰূপাদীসু তস্স তস্স ইচ্ছনইচ্ছায ৱিসটগামিনী, তং এৱৰূপং তণ্হং যে চ অনুগিজ্ঝন্তি গিদ্ধা গধিতা হুত্ৱা পুনপ্পুনং অল্লীযন্তি. তে হোন্তি চক্কধাৰিনোতি তে এৱং পচ্চন্তা খুৰচক্কং ধাৰেন্তি. বহুভণ্ডন্তি মাতাপিতূনং সন্তকং বহুধনং ওহায. মগ্গন্তি গন্তব্বং অপ্পসিদ্ধিকং সমুদ্দমগ্গং অপচ্চৱেক্খিত্ৱা যথা ত্ৱং পটিপন্নো, এৱমেৱ অঞ্ঞেসম্পি যেসঞ্চেতং অসঙ্খাতং অৱীমংসিতং, তে যথা ত্ৱং তথেৱ তণ্হাৱসিকা হুত্ৱা ধনং পহায গমনমগ্গং অনপেক্খিত্ৱা পটিপন্না চক্কধাৰিনো হোন্তি. কম্মং সমেক্খেতি তস্মা পণ্ডিতো পুৰিসো অত্তনা কত্তব্বকম্মং ‘‘সদোসং নু খো, নিদ্দোস’’ন্তি সমেক্খেয্য পচ্চৱেক্খেয্য. ৱিপুলঞ্চ ভোগন্তি অত্তনো ধম্মলদ্ধং ধনৰাসিম্পি সমেক্খেয্য. নাতিৱত্তেয্যাতি তং তাদিসং পুগ্গলং ইদং চক্কং ন অতিৱত্তেয্য নাৱত্থৰেয্য. ‘‘নাতিৱত্তেতী’’তিপি পাঠো, নাৱত্থৰতীতি অত্থো.
তং সুত্ৱা মিত্তৱিন্দকো ‘‘ইমিনা দেৱপুত্তেন মযা কতকম্মং তথতো ঞাতং, অযং ময্হং পচ্চনপমাণম্পি জানিস্সতি, পুচ্ছামি ন’’ন্তি চিন্তেত্ৱা নৱমং গাথমাহ –
৯. ‘‘কীৱচিৰং নু মে যক্খ, চক্কং সিৰসি ঠস্সতি;
কতি ৱস্সসহস্সানি, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো’’তি.
অথস্স কথেন্তো মহাসত্তো দসমং গাথমাহ –
১০. ‘‘অতিসৰো পচ্চসৰো, মিত্তৱিন্দ সুণোহি মে;
চক্কং তে সিৰসি মাৱিদ্ধং, ন তং জীৱং পমোক্খসী’’তি.
তত্থ অতিসৰোতি অতিসৰীতিপি অতিসৰো, অতিসৰিস্সতীতিপি অতিসৰো. পচ্চসৰোতি তস্সেৱ ৱেৱচনং. ইদং ৱুত্তং হোতি – সম্ম মিত্তৱিন্দক, সুণোহি মে ৱচনং, ত্ৱঞ্হি অতিদাৰুণস্স কম্মস্স কতত্তা অতিসৰো, তস্স পন ন সক্কা ৱস্সগণনায ৱিপাকো পঞ্ঞাপেতুন্তি অপৰিমাণং অতিমহন্তং ৱিপাকদুক্খং সৰিস্সসি পটিপজ্জিস্সসীতি অতিসৰো. তেন তে ‘‘এত্তকানি ৱস্সসহস্সানী’’তি ৱত্তুং ন সক্কোমি. সিৰসিমাৱিদ্ধন্তি যং পন তে ইদং চক্কং সিৰস্মিং আৱিদ্ধং কুম্ভকাৰচক্কমিৱ ভমতি. ন তং জীৱং পমোক্খসীতি তং ত্ৱং যাৱ তে কম্মৱিপাকো ন খীযতি, তাৱ জীৱমানো ন পমোক্খসি, কম্মৱিপাকে পন খীণে ইদং চক্কং পহায যথাকম্মং গমিস্সসীতি.
ইদং ৱত্ৱা দেৱপুত্তো অত্তনো দেৱট্ঠানমেৱ গতো, ইতৰোপি মহাদুক্খং পটিপজ্জি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা মিত্তৱিন্দকো অযং দুব্বচভিক্খু অহোসি, দেৱৰাজা পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
চতুদ্ৱাৰজাতকৱণ্ণনা পঠমা.
[৪৪০] ২. কণ্হজাতকৱণ্ণনা
কণ্হো ৱতাযং পুৰিসোতি ইদং সত্থা কপিলৱত্থুং উপনিস্সায নিগ্ৰোধাৰামে ৱিহৰন্তো সিতপাতুকম্মং আৰব্ভ কথেসি. তদা কিৰ সত্থা সাযন্হসমযে নিগ্ৰোধাৰামে ভিক্খুসঙ্ঘপৰিৱুতো জঙ্ঘৱিহাৰং অনুচঙ্কমমানো অঞ্ঞতৰস্মিং পদেসে সিতং পাত্ৱাকাসি. আনন্দত্থেৰো ‘‘কো নু খো হেতু, কো পচ্চযো ভগৱতো সিতস্স পাতুকম্মায, ন অহেতু তথাগতা সিতং পাতুকৰোন্তি, পুচ্ছিস্সামি তাৱা’’তি অঞ্জলিং পগ্গয্হ সিতকাৰণং পুচ্ছি. অথস্স সত্থা ‘‘ভূতপুব্বং, আনন্দ, কণ্হো নাম ইসি অহোসি, সো ইমস্মিং ভূমিপ্পদেসে ৱিহাসি ঝাযী ঝানৰতো, তস্স সীলতেজেন সক্কস্স ভৱনং কম্পী’’তি সিতকাৰণং ৱত্ৱা তস্স ৱত্থুনো অপাকটত্তা থেৰেন যাচিতো অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে বাৰাণসিযং একেন অসীতিকোটিৱিভৱেন অপুত্তকেন ব্ৰাহ্মণেন সীলং সমাদিযিত্ৱা পুত্তে পত্থিতে বোধিসত্তো তস্স ব্ৰাহ্মণিযা কুচ্ছিম্হি নিব্বত্তি. কাড়ৱণ্ণত্তা পনস্স নামগ্গহণদিৱসে ‘‘কণ্হকুমাৰো’’তি নামং অকংসু. সো সোড়সৱস্সকালে মণিপটিমা ৱিয সোভগ্গপ্পত্তো হুত্ৱা পিতৰা সিপ্পুগ্গহণত্থায পেসিতো তক্কসিলাযং সব্বসিপ্পানি উগ্গহেত্ৱা পচ্চাগচ্ছি. অথ নং পিতা অনুৰূপেন দাৰেন সংযোজেসি. সো অপৰভাগে মাতাপিতূনং অচ্চযেন সব্বিস্সৰিযং পটিপজ্জি. অথেকদিৱসং ৰতনকোট্ঠাগাৰানি ৱিলোকেত্ৱা ৱৰপল্লঙ্কমজ্ঝগতো সুৱণ্ণপট্টং আহৰাপেত্ৱা ‘‘এত্তকং ধনং অসুকেন উপ্পাদিতং, এত্তকং অসুকেনা’’তি পুব্বঞাতীহি সুৱণ্ণপট্টে লিখিতানি অক্খৰানি দিস্ৱা চিন্তেসি ‘‘যেহি ইমং ধনং উপ্পাদিতং, তে ন পঞ্ঞাযন্তি, ধনমেৱ পঞ্ঞাযতি, একোপি ইদং ধনং গহেত্ৱা গতো নাম নত্থি, ন খো পন সক্কা ধনভণ্ডিকং বন্ধিত্ৱা পৰলোকং গন্তুং. পঞ্চন্নং ৱেৰানং সাধাৰণভাৱেন হি অসাৰস্স ধনস্স দানং সাৰো, বহুৰোগসাধাৰণভাৱেন অসাৰস্স সৰীৰস্স সীলৱন্তেসু অভিৱাদনাদিকম্মং সাৰো, অনিচ্চাভিভূতভাৱেন অসাৰস্স জীৱিতস্স অনিচ্চাদিৱসেন ৱিপস্সনাযোগো সাৰো, তস্মা অসাৰেহি ভোগেহি সাৰগ্গহণত্থং দানং দস্সামী’’তি.
সো আসনা ৱুট্ঠায ৰঞ্ঞো সন্তিকং গন্ত্ৱা ৰাজানং আপুচ্ছিত্ৱা মহাদানং পৱত্তেসি. যাৱ সত্তমা দিৱসা ধনং অপৰিক্খীযমানং দিস্ৱা ‘‘কিং মে ধনেন, যাৱ মং জৰা নাভিভৱতি, তাৱদেৱ পব্বজিত্ৱা অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱা ব্ৰহ্মলোকপৰাযণো ভৱিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা গেহে সব্বদ্ৱাৰানি ৱিৱৰাপেত্ৱা ‘‘দিন্নং মে, হৰন্তূ’’তি অসুচিং ৱিয জিগুচ্ছন্তো ৱত্থুকামে পহায মহাজনস্স ৰোদন্তস্স পৰিদেৱন্তস্স নগৰা নিক্খমিত্ৱা হিমৱন্তপদেসং পৱিসিত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অত্তনো ৱসনত্থায ৰমণীযং ভূমিভাগং ওলোকেন্তো ইমং ঠানং পত্ৱা ‘‘ইধ ৱসিস্সামী’’তি একং ইন্দৱাৰুণীৰুক্খং গোচৰগামং অধিট্ঠায তস্সেৱ ৰুক্খস্স মূলে ৱিহাসি. গামন্তসেনাসনং পহায আৰঞ্ঞিকো অহোসি, পণ্ণসালং অকত্ৱা ৰুক্খমূলিকো অহোসি, অব্ভোকাসিকো নেসজ্জিকো. সচে নিপজ্জিতুকামো, ভূমিযংযেৱ নিপজ্জতি, দন্তমূসলিকো হুত্ৱা অনগ্গিপক্কমেৱ খাদতি, থুসপৰিক্খিত্তং কিঞ্চি ন খাদতি, একদিৱসং একৱাৰমেৱ খাদতি, একাসনিকো অহোসি. খমায পথৱীআপতেজৱাযুসমো হুত্ৱা এতে এত্তকে ধুতঙ্গগুণে সমাদায ৱত্ততি, ইমস্মিং কিৰ জাতকে বোধিসত্তো পৰমপ্পিচ্ছো অহোসি. সো ন চিৰস্সেৱ অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৱা ঝানকীড়ং কীড়ন্তো তত্থেৱ ৱসতি, ফলাফলত্থম্পি অঞ্ঞত্থ ন গচ্ছতি, ৰুক্খস্স ফলিতকালে ফলং খাদতি, পুপ্ফিতকালে পুপ্ফং খাদতি, সপত্তকালে পত্তানি খাদতি, নিপ্পত্তকালে পপটিকং খাদতি. এৱং পৰমসন্তুট্ঠো হুত্ৱা ইমস্মিং ঠানে চিৰং ৱসতি.
সো একদিৱসং পুব্বণ্হসমযে তস্স ৰুক্খস্স পক্কানি ফলানি গণ্হি, গণ্হন্তো পন লোলুপ্পচাৰেন উট্ঠায অঞ্ঞস্মিং পদেসে ন গণ্হাতি, যথানিসিন্নোৱ হত্থং পসাৰেত্ৱা হত্থপ্পসাৰণট্ঠানে ঠিতানি ফলানি সংহৰতি, তেসুপি মনাপামনাপং অৱিচিনিত্ৱা সম্পত্তসম্পত্তমেৱ গণ্হাতি. এৱং পৰমসন্তুট্ঠস্স তস্স সীলতেজেন সক্কস্স পণ্ডুকম্বলসিলাসনং উণ্হাকাৰং দস্সেসি. তং কিৰ সক্কস্স আযুক্খযেন ৱা উণ্হং হোতি পুঞ্ঞক্খযেন ৱা, অঞ্ঞস্মিং ৱা মহানুভাৱসত্তে তং ঠানং পত্থেন্তে, ধম্মিকানং ৱা মহিদ্ধিকসমণব্ৰাহ্মণানং সীলতেজেন উণ্হং হোতি. সক্কো ‘‘কো নু খো মং ঠানা চাৱেতুকামো’’তি আৱজ্জেত্ৱা ইমস্মিং পদেসে ৱসন্তং কণ্হং ইসিং ৰুক্খফলানি উচ্চিনন্তং দিস্ৱা চিন্তেসি ‘‘অযং ইসি ঘোৰতপো পৰমজিতিন্দ্ৰিযো, ইমং ধম্মকথায সীহনাদং নদাপেত্ৱা সুকাৰণং সুত্ৱা ৱৰেন সন্তপ্পেত্ৱা ইমমস্স ৰুক্খং ধুৱফলং কত্ৱা আগমিস্সামী’’তি. সো মহন্তেনানুভাৱেন সীঘং ওতৰিত্ৱা তস্মিং ৰুক্খমূলে তস্স পিট্ঠিপস্সে ঠত্ৱা ‘‘অত্তনো অৱণ্ণে কথিতে কুজ্ঝিস্সতি নু খো, নো’’তি ৱীমংসন্তো পঠমং গাথমাহ –
১১. ‘‘কণ্হো ৱতাযং পুৰিসো, কণ্হং ভুঞ্জতি ভোজনং;
কণ্হে ভূমিপদেসস্মিং, ন ময্হং মনসো পিযো’’তি.
তত্থ কণ্হোতি কাড়ৱণ্ণো. ভোজনন্তি ৰুক্খফলভোজনং.
কণ্হো ইসি সক্কস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘কো নু খো মযা সদ্ধিং কথেতী’’তি দিব্বচক্খুনা উপধাৰেন্তো ‘‘সক্কো’’তি ঞত্ৱা অনিৱত্তিত্ৱা অনোলোকেত্ৱাৱ দুতিযং গাথমাহ –
১২. ‘‘ন কণ্হো তচসা হোতি, অন্তোসাৰো হি ব্ৰাহ্মণো;
যস্মিং পাপানি কম্মানি, স ৱে কণ্হো সুজম্পতী’’তি.
তত্থ তচসাতি তচেন কণ্হো নাম ন হোতীতি অত্থো. অন্তোসাৰোতি অব্ভন্তৰে সীলসমাধিপঞ্ঞাৱিমুত্তিৱিমুত্তিঞাণদস্সনসাৰেহি সমন্নাগতো. এৱৰূপো হি বাহিতপাপত্তা ব্ৰাহ্মণো নাম হোতি. স ৱেতি যস্মিং পন পাপানি কম্মানি অত্থি, সো যত্থ কত্থচি কুলে জাতোপি যেন কেনচি সৰীৰৱণ্ণেন সমন্নাগতোপি কাড়কোৱ.
এৱঞ্চ পন ৱত্ৱা ইমেসং সত্তানং কণ্হভাৱকৰানি পাপকম্মানি একৱিধাদিভেদেহি ৱিত্থাৰেত্ৱা সব্বানিপি তানি গৰহিত্ৱা সীলাদযো গুণে পসংসিত্ৱা আকাসে চন্দং উট্ঠাপেন্তো ৱিয সক্কস্স ধম্মং দেসেসি. সক্কো তস্স ধম্মকথং সুত্ৱা পমুদিতো সোমনস্সজাতো মহাসত্তং ৱৰেন নিমন্তেন্তো ততিযং গাথমাহ –
১৩. ‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে, পতিৰূপে সুভাসিতে;
ৱৰং ব্ৰাহ্মণ তে দম্মি, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসী’’তি.
তত্থ এতস্মিন্তি যং ইদং তযা সব্বঞ্ঞুবুদ্ধেন ৱিয সুলপিতং, তস্মিং সুলপিতে তুম্হাকমেৱ অনুচ্ছৱিকত্তা পতিৰূপে সুভাসিতে যং কিঞ্চি মনসা ইচ্ছসি, সব্বং তে যং ৱৰং ইচ্ছিতং পত্থিতং, তং দম্মীতি অত্থো.
তং সুত্ৱা মহাসত্তো চিন্তেসি ‘‘অযং কিং নু খো অত্তনো অৱণ্ণে কথিতে কুজ্ঝিস্সতি, নোতি মং ৱীমংসন্তো ময্হং ছৱিৱণ্ণঞ্চ ভোজনঞ্চ ৱসনট্ঠানঞ্চ গৰহিত্ৱা ইদানি ময্হং অকুদ্ধভাৱং ঞত্ৱা পসন্নচিত্তো ৱৰং দেতি, মং খো পনেস ‘সক্কিস্সৰিযব্ৰহ্মিস্সৰিযানং অত্থায ব্ৰহ্মচৰিযং চৰতী’তিপি মঞ্ঞেয্য, তত্ৰস্স নিক্কঙ্খভাৱত্থং ময্হং পৰেসু কোধো ৱা দোসো ৱা মা উপ্পজ্জতু, পৰসম্পত্তিযং লোভো ৱা পৰেসু সিনেহো ৱা মা উপ্পজ্জতু, মজ্ঝত্তোৱ ভৱেয্যন্তি ইমে মযা চত্তাৰো ৱৰে গহেতুং ৱট্টতী’’তি. সো তস্স নিক্কঙ্খভাৱত্থায চত্তাৰো ৱৰে গণ্হন্তো চতুত্থং গাথমাহ –
১৪. ‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
সুনিক্কোধং সুনিদ্দোসং, নিল্লোভং ৱুত্তিমত্তনো;
নিস্নেহমভিকঙ্খামি, এতে মে চতুৰো ৱৰে’’তি.
তত্থ ৱৰঞ্চে মে অদো সক্কাতি সচে ত্ৱং ময্হং ৱৰং অদাসি. সুনিক্কোধন্তি অকুজ্ঝনৱসেন সুট্ঠু নিক্কোধং. সুনিদ্দোসন্তি অদুস্সনৱসেন সুট্ঠু নিদ্দোসং. নিল্লোভন্তি পৰসম্পত্তীসু নিল্লোভং. ৱুত্তিমত্তনোতি এৱৰূপং অত্তনো ৱুত্তিং. নিস্নেহন্তি পুত্তধীতাদীসু ৱা সৱিঞ্ঞাণকেসু ধনধঞ্ঞাদীসু ৱা অৱিঞ্ঞাণকেসু অত্তনো সন্তকেসুপি নিস্নেহং অপগতলোভং. অভিকঙ্খামীতি এৱৰূপং ইমেহি চতূহঙ্গেহি সমন্নাগতং অত্তনো ৱুত্তিং অভিকঙ্খামি. এতে মে চতুৰো ৱৰেতি এতে নিক্কোধাদিকে চতুৰো ময্হং ৱৰে দেহীতি.
কিং পনেস ন জানাতি ‘‘যথা ন সক্কা সক্কস্স সন্তিকে ৱৰং গহেত্ৱা ৱৰেন কোধাদযো হনিতু’’ন্তি. নো ন জানাতি, সক্কে খো পন ৱৰং দেন্তে ন গণ্হামীতি ৱচনং ন যুত্তন্তি তস্স চ নিক্কঙ্খভাৱত্থায গণ্হি. ততো সক্কো চিন্তেসি ‘‘কণ্হপণ্ডিতো ৱৰং গণ্হন্তো অতিৱিয অনৱজ্জে ৱৰে গণ্হি, এতেসু ৱৰেসু গুণদোসং এতমেৱ পুচ্ছিস্সামী’’তি. অথ নং পুচ্ছন্তো পঞ্চমং গাথমাহ –
১৫. ‘‘কিংনু কোধে ৱা দোসে ৱা, লোভে স্নেহে চ ব্ৰাহ্মণ;
আদীনৱং ত্ৱং পস্সসি, তং মে অক্খাহি পুচ্ছিতো’’তি.
তস্সত্থো – ব্ৰাহ্মণ কিং নু খো ত্ৱং কোধে দোসে লোভে স্নেহে চ আদীনৱং পস্সসি, তং তাৱ মে পুচ্ছিতো অক্খাহি, ন হি মযং এত্থ আদীনৱং জানামাতি.
অথ নং মহাসত্তো ‘‘তেন হি সুণাহী’’তি ৱত্ৱা চতস্সো গাথা অভাসি –
১৬. ‘‘অপ্পো হুত্ৱা বহু হোতি, ৱড্ঢতে সো অখন্তিজো;
আসঙ্গী বহুপাযাসো, তস্মা কোধং ন ৰোচযে.
১৭. ‘‘দুট্ঠস্স ফৰুসা ৱাচা, পৰামাসো অনন্তৰা;
ততো পাণি ততো দণ্ডো, সত্থস্স পৰমা গতি;
দোসো কোধসমুট্ঠানো, তস্মা দোসং ন ৰোচযে.
১৮. ‘‘আলোপসাহসাকাৰা, নিকতী ৱঞ্চনানি চ;
দিস্সন্তি লোভধম্মেসু, তস্মা লোভং ন ৰোচযে.
১৯. ‘‘স্নেহসঙ্গথিতা গন্থা, সেন্তি মনোমযা পুথূ;
তে ভুসং উপতাপেন্তি, তস্মা স্নেহং ন ৰোচযে’’তি.
তত্থ অখন্তিজোতি সো অনধিৱাসকজাতিকস্স অখন্তিতো জাতো কোধো পঠমং পৰিত্তো হুত্ৱা পচ্ছা বহু হোতি অপৰাপৰং ৱড্ঢতি. তস্স ৱড্ঢনভাৱো খন্তিৱাদীজাতকেন (জা. ১.৪.৪৯ আদযো) চেৱ চূড়ধম্মপালজাতকেন (জা. ১.৫.৪৪ আদযো) চ ৱণ্ণেতব্বো. অপিচ তিস্সামচ্চস্সপেত্থ ভৰিযং আদিং কত্ৱা সব্বং সপৰিজনং মাৰেত্ৱা পচ্ছা অত্তনো মাৰিতৱত্থু কথেতব্বং. আসঙ্গীতি আসঙ্গকৰণো. যস্স উপ্পজ্জতি, তং আসত্তং লগ্গিতং কৰোতি, তং ৱত্থুং ৱিস্সজ্জেত্ৱা গন্তুং ন দেতি, নিৱত্তিত্ৱা অক্কোসনাদীনি কাৰেতি. বহুপাযাসোতি বহুনা কাযিকচেতসিকদুক্খসঙ্খাতেন উপাযাসেন কিলমথেন সমন্নাগতো. কোধং নিস্সায হি কোধৱসেন অৰিযাদীসু কতৱীতিক্কমা দিট্ঠধম্মে চেৱ সম্পৰাযে চ ৱধবন্ধৱিপ্পটিসাৰাদীনি চেৱ পঞ্চৱিধবন্ধনকম্মকৰণাদীনি চ বহূনি দুক্খানি অনুভৱন্তীতি কোধো বহুপাযাসো নাম. তস্মাতি যস্মা এস এৱং অনেকাদীনৱো, তস্মা কোধং ন ৰোচেমি.
দুট্ঠস্সাতি কুজ্ঝনলক্খণেন কোধেন কুজ্ঝিত্ৱা অপৰভাগে দুস্সনলক্খণেন দোসেন দুট্ঠস্স পঠমং তাৱ ‘‘অৰে, দাস, পেস্সা’’তি ফৰুসৱাচা নিচ্ছৰতি, ৱাচায অনন্তৰা আকড্ঢনৱিকড্ঢনৱসেন হত্থপৰামাসো, ততো অনন্তৰা উপক্কমনৱসেন পাণি পৱত্ততি, ততো দণ্ডো, দণ্ডপ্পহাৰে অতিক্কমিত্ৱা পন একতোধাৰউভতোধাৰস্স সত্থস্স পৰমা গতি, সব্বপৰিযন্তা সত্থনিপ্ফত্তি হোতি. যদা হি সত্থেন পৰং জীৱিতা ৱোৰোপেত্ৱা পচ্ছা তেনেৱ সত্থেন অত্তানং জীৱিতা ৱোৰোপেতি, তদা দোসো মত্থকপ্পত্তো হোতি. দোসো কোধসমুট্ঠানোতি যথা অনম্বিলং তক্কং ৱা কঞ্জিকং ৱা পৰিণামৱসেন পৰিৱত্তিত্ৱা অম্বিলং হোতি, তং একজাতিকম্পি সমানং অম্বিলং অনম্বিলন্তি নানা ৱুচ্চতি, তথা পুব্বকালে কোধো পৰিণমিত্ৱা অপৰভাগে দোসো হোতি. সো অকুসলমূলত্তেন একজাতিকোপি সমানো কোধো দোসোতি নানা ৱুচ্চতি. যথা অনম্বিলতো অম্বিলং, এৱং সোপি কোধতো সমুট্ঠাতীতি কোধসমুট্ঠানো. তস্মাতি যস্মা এৱং অনেকাদীনৱো দোসো, তস্মা দোসম্পি ন ৰোচেমি.
আলোপসাহসাকাৰাতি দিৱা দিৱস্সেৱ গামং পহৰিত্ৱা ৱিলুম্পনানি চ আৱুধং সৰীৰে ঠপেত্ৱা ‘‘ইদং নাম মে দেহী’’তি সাহসাকাৰা চ. নিকতী ৱঞ্চনানি চাতি পতিৰূপকং দস্সেত্ৱা পৰস্স হৰণং নিকতি নাম, সা অসুৱণ্ণমেৱ ‘‘সুৱণ্ণ’’ন্তি কূটকহাপণং ‘‘কহাপণো’’তি দত্ৱা পৰসন্তকগ্গহণে দট্ঠব্বা. পটিভানৱসেন পন উপাযকুসলতায পৰসন্তকগ্গহণং ৱঞ্চনং নাম. তস্সেৱং পৱত্তি দট্ঠব্বা – একো কিৰ উজুজাতিকো গামিকপুৰিসো অৰঞ্ঞতো সসকং আনেত্ৱা নদীতীৰে ঠপেত্ৱা ন্হাযিতুং ওতৰি. অথেকো ধুত্তো তং সসকং সীসে কত্ৱা ন্হাযিতুং ওতিণ্ণো. ইতৰো উত্তৰিত্ৱা সসকং অপস্সন্তো ইতো চিতো চ ৱিলোকেসি. তমেনং ধুত্তো ‘‘কিং ভো ৱিলোকেসী’’তি ৱত্ৱা ‘‘ইমস্মিং মে ঠানে সসকো ঠপিতো, তং ন পস্সামী’’তি ৱুত্তে ‘‘অন্ধবাল, ত্ৱং ন জানাসি, সসকা নাম নদীতীৰে ঠপিতা পলাযন্তি, পস্স অহং অত্তনো সসকং সীসে ঠপেত্ৱাৱ ন্হাযামী’’তি আহ. সো অপ্পটিভানতায ‘‘এৱং ভৱিস্সতী’’তি পক্কামি. এককহাপণেন মিগপোতকং গহেত্ৱা পুন তং দত্ৱা দ্ৱিকহাপণগ্ঘনকস্স মিগস্স গহিতৱত্থুপেত্থ কথেতব্বং. দিস্সন্তি লোভধম্মেসূতি সক্ক, ইমে আলোপাদযো পাপধম্মা লোভসভাৱেসু লোভাভিভূতেসু সত্তেসু দিস্সন্তি. ন হি অলুদ্ধা এৱৰূপানি কম্মানি কৰোন্তি. এৱং লোভো অনেকাদীনৱো, তস্মা লোভম্পি ন ৰোচেমি.
স্নেহসঙ্গথিতা গন্থাতি আৰম্মণেসু অল্লীযনলক্খণেন স্নেহেন সঙ্গথিতা পুনপ্পুনং উপ্পাদৱসেন ঘটিতা সুত্তেন পুপ্ফানি ৱিয বদ্ধা নানপ্পকাৰেসু আৰম্মণেসু পৱত্তমানা অভিজ্ঝাকাযগন্থা. সেন্তি মনোমযা পুথূতি তে পুথূসু আৰম্মণেসু উপ্পন্না সুৱণ্ণাদীহি নিব্বত্তানি সুৱণ্ণাদিমযানি আভৰণাদীনি ৱিয মনেন নিব্বত্তত্তা মনোমযা অভিজ্ঝাকাযগন্থা তেসু আৰম্মণেসু সেন্তি অনুসেন্তি. তে ভুসং উপতাপেন্তীতি তে এৱং অনুসযিতা বলৱতাপং জনেন্তা ভুসং উপতাপেন্তি অতিকিলমেন্তি. তেসং পন ভুসং উপতাপনে ‘‘সল্লৱিদ্ধোৱ ৰুপ্পতী’’তি (সু. নি. ৭৭৩) গাথায ৱত্থু, ‘‘পিযজাতিকা হি গহপতি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা পিযপ্পভুতিকা’’ (ম. নি. ২.৩৫৩), ‘‘পিযতো জাযতী সোকো’’তিআদীনি (ধ. প. ২১২) সুত্তানি চ আহৰিতব্বানি. অপিচ মঙ্গলবোধিসত্তস্স দাৰকে দত্ৱা বলৱসোকেন হদযং ফলি, ৱেস্সন্তৰবোধিসত্তস্স মহন্তং দোমনস্সং উদপাদি. এৱং পূৰিতপাৰমীনং মহাসত্তানং পেমং উপতাপং কৰোতিযেৱ. অযং স্নেহে আদীনৱো, তস্মা স্নেহম্পি ন ৰোচেমীতি.
সক্কো পঞ্হৱিস্সজ্জনং সুত্ৱা ‘‘কণ্হপণ্ডিত তযা ইমে পঞ্হা বুদ্ধলীড়ায সাধুকং কথিতা, অতিৱিয তুট্ঠোস্মি তে, অপৰম্পি ৱৰং গণ্হাহী’’তি ৱত্ৱা দসমং গাথমাহ –
২০. ‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে, পতিৰূপে সুভাসিতে;
ৱৰং ব্ৰাহ্মণ তে দম্মি, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসী’’তি.
ততো বোধিসত্তো অনন্তৰগাথমাহ –
২১. ‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
অৰঞ্ঞে মে ৱিহৰতো, নিচ্চং একৱিহাৰিনো;
আবাধা মা উপ্পজ্জেয্যুং, অন্তৰাযকৰা ভুসা’’তি.
তত্থ অন্তৰাযকৰা ভুসাতি ইমস্স মে তপোকম্মস্স অন্তৰাযকৰা.
তং সুত্ৱা সক্কো ‘‘কণ্হপণ্ডিতো ৱৰং গণ্হন্তো ন আমিসসন্নিস্সিতং গণ্হাতি, তপোকম্মনিস্সিতমেৱ গণ্হাতী’’তি চিন্তেত্ৱা ভিয্যোসোমত্তায পসন্নো অপৰম্পি ৱৰং দদমানো ইতৰং গাথমাহ –
২২. ‘‘এতস্মিং তে সুলপিতে, পতিৰূপে সুভাসিতে;
ৱৰং ব্ৰাহ্মণ তে দম্মি, যং কিঞ্চি মনসিচ্ছসী’’তি.
বোধিসত্তোপি ৱৰগ্গহণাপদেসেন তস্স ধম্মং দেসেন্তো ওসানগাথমাহ –
২৩. ‘‘ৱৰঞ্চে মে অদো সক্ক, সব্বভূতানমিস্সৰ;
ন মনো ৱা সৰীৰং ৱা, মং-কতে সক্ক কস্সচি;
কদাচি উপহঞ্ঞেথ, এতং সক্ক ৱৰং ৱৰে’’তি.
তত্থ মনো ৱাতি মনোদ্ৱাৰং ৱা. সৰীৰং ৱাতি কাযদ্ৱাৰং ৱা, ৱচীদ্ৱাৰম্পি এতেসং গহণেন গহিতমেৱাতি ৱেদিতব্বং. মং-কতেতি মম কাৰণা. উপহঞ্ঞেথাতি উপঘাতং আপজ্জেয্য অপৰিসুদ্ধং অস্স. ইদং ৱুত্তং হোতি – সক্ক দেৱৰাজ, মম কাৰণা মং নিস্সায মম অনত্থকামতায কস্সচি সত্তস্স কিস্মিঞ্চি কালে ইদং তিৱিধম্পি কম্মদ্ৱাৰং ন উপহঞ্ঞেথ, পাণাতিপাতাদীহি দসহি অকুসলকম্মপথেহি ৱিমুত্তং পৰিসুদ্ধমেৱ ভৱেয্যাতি.
ইতি মহাসত্তো ছসুপি ঠানেসু ৱৰং গণ্হন্তো নেক্খম্মনিস্সিতমেৱ গণ্হি, জানাতি চেস ‘‘সৰীৰং নাম ব্যাধিধম্মং, ন তং সক্কা সক্কেন অব্যাধিধম্মং কাতু’’ন্তি. সত্তানঞ্হি তীসু দ্ৱাৰেসু পৰিসুদ্ধভাৱো অসক্কাযত্তোৱ, এৱং সন্তেপি তস্স ধম্মদেসনত্থং ইমে ৱৰে গণ্হি. সক্কোপি তং ৰুক্খং ধুৱফলং কত্ৱা মহাসত্তং ৱন্দিত্ৱা সিৰসি অঞ্জলিং পতিট্ঠপেত্ৱা ‘‘অৰোগা ইধেৱ ৱসথা’’তি ৱত্ৱা সকট্ঠানমেৱ গতো. বোধিসত্তোপি অপৰিহীনজ্ঝানো ব্ৰহ্মলোকূপগো অহোসি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা ‘‘আনন্দ, পুব্বে মযা নিৱুত্থভূমিপ্পদেসো চেসো’’তি ৱত্ৱা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা সক্কো অনুৰুদ্ধো অহোসি, কণ্হপণ্ডিতো পন অহমেৱ অহোসি’’ন্তি.
কণ্হজাতকৱণ্ণনা দুতিযা.
[৪৪১] ৩. চতুপোসথিকজাতকৱণ্ণনা
২৪-৩৮. যো কোপনেয্যোতি ইদং চতুপোসথিকজাতকং পুণ্ণকজাতকে আৱি ভৱিস্সতি.
চতুপোসথিকজাতকৱণ্ণনা ততিযা.
[৪৪২] ৪. সঙ্খজাতকৱণ্ণনা
বহুস্সুতোতি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো সব্বপৰিক্খাৰদানং আৰব্ভ কথেসি. সাৱত্থিযং কিৰেকো উপাসকো তথাগতস্স ধম্মদেসনং সুত্ৱা পসন্নচিত্তো স্ৱাতনায নিমন্তেত্ৱা অত্তনো ঘৰদ্ৱাৰে মণ্ডপং কাৰেত্ৱা অলঙ্কৰিত্ৱা পুনদিৱসে তথাগতস্স কালং আৰোচাপেসি. সত্থা পঞ্চসতভিক্খুপৰিৱাৰো তত্থ গন্ত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. উপাসকো সপুত্তদাৰো সপৰিজনো বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স মহাদানং দত্ৱা পুন স্ৱাতনাযাতি এৱং সত্তাহং নিমন্তেত্ৱা মহাদানং পৱত্তেত্ৱা সত্তমে দিৱসে সব্বপৰিক্খাৰং অদাসি. তং পন দদমানো উপাহনদানং উস্সন্নং কত্ৱা অদাসি. দসবলস্স দিন্নো উপাহনসঙ্ঘাটো সহস্সগ্ঘনকো অহোসি, দ্ৱিন্নং অগ্গসাৱকানং পঞ্চসতগ্ঘনকো, সেসানং পঞ্চন্নং ভিক্খুসতানং সতগ্ঘনকো. ইতি সো সব্বপৰিক্খাৰদানং দত্ৱা অত্তনো পৰিসায সদ্ধিং ভগৱতো সন্তিকে নিসীদি. অথস্স সত্থা মধুৰেন সৰেন অনুমোদনং কৰোন্তো ‘‘উপাসক, উড়াৰং তে সব্বপৰিক্খাৰদানং, অত্তমনো হোহি, পুব্বে অনুপ্পন্নে বুদ্ধে পচ্চেকবুদ্ধস্স একং উপাহনসঙ্ঘাটং দত্ৱা নাৱায ভিন্নায অপ্পতিট্ঠে মহাসমুদ্দেপি উপাহনদাননিস্সন্দেন পতিট্ঠং লভিংসু, ত্ৱং পন বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স সব্বপৰিক্খাৰদানং অদাসি, তস্স তে উপাহনদানস্স ফলং কস্মা ন পতিট্ঠা ভৱিস্সতী’’তি ৱত্ৱা তেন যাচিতো অতীতং আহৰি.
অতীতে অযং বাৰাণসী মোড়িনী নাম অহোসি. মোড়িনিনগৰে ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে সঙ্খো নাম ব্ৰাহ্মণো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো পহূতৱিত্তুপকৰণো পহূতধনধঞ্ঞসুৱণ্ণৰজতো চতূসু নগৰদ্ৱাৰেসু নগৰমজ্ঝে নিৱেসনদ্ৱাৰে চাতি ছসু ঠানেসু ছ দানসালাযো কাৰেত্ৱা দেৱসিকং ছসতসহস্সানি ৱিস্সজ্জেন্তো কপণদ্ধিকানং মহাদানং পৱত্তেসি. সো একদিৱসং চিন্তেসি ‘‘অহং গেহে ধনে খীণে দাতুং ন সক্খিস্সামি, অপৰিক্খীণেযেৱ ধনে নাৱায সুৱণ্ণভূমিং গন্ত্ৱা ধনং আহৰিস্সামী’’তি. সো নাৱং বন্ধাপেত্ৱা ভণ্ডস্স পূৰাপেত্ৱা পুত্তদাৰং আমন্তেত্ৱা ‘‘যাৱাহং আগচ্ছামি, তাৱ মে দানং অনুপচ্ছিন্দিত্ৱা পৱত্তেয্যাথা’’তি ৱত্ৱা দাসকম্মকৰপৰিৱুতো ছত্তং আদায উপাহনং আৰুয্হ মজ্ঝন্হিকসমযে পট্টনগামাভিমুখো পাযাসি. তস্মিং খণে গন্ধমাদনে একো পচ্চেকবুদ্ধো আৱজ্জেত্ৱা তং ধনাহৰণত্থায গচ্ছন্তং দিস্ৱা ‘‘মহাপুৰিসো ধনং আহৰিতুং গচ্ছতি, ভৱিস্সতি নু খো অস্স সমুদ্দে অন্তৰাযো, নো’’তি আৱজ্জেত্ৱা ‘‘ভৱিস্সতী’’তি ঞত্ৱা ‘‘এস মং দিস্ৱা ছত্তঞ্চ উপাহনঞ্চ ময্হং দত্ৱা উপাহনদাননিস্সন্দেন সমুদ্দে ভিন্নায নাৱায পতিট্ঠং লভিস্সতি, কৰিস্সামিস্স অনুগ্গহ’’ন্তি আকাসেনাগন্ত্ৱা তস্সাৱিদূৰে ওতৰিত্ৱা চণ্ডৱাতাতপে অঙ্গাৰসন্থৰসদিসং উণ্হৱালুকং মদ্দন্তো তস্স অভিমুখো আগচ্ছি.
সো তং দিস্ৱাৱ ‘‘পুঞ্ঞক্খেত্তং মে আগতং, অজ্জ মযা এত্থ দানবীজং ৰোপেতুং ৱট্টতী’’তি তুট্ঠচিত্তো ৱেগেন তং উপসঙ্কমিত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ‘‘ভন্তে, ময্হং অনুগ্গহত্থায থোকং মগ্গা ওক্কম্ম ইমং ৰুক্খমূলং উপসঙ্কমথা’’তি ৱত্ৱা তস্মিং ৰুক্খমূলং উপসঙ্কমন্তে ৰুক্খমূলে ৱালুকং উস্সাপেত্ৱা উত্তৰাসঙ্গং পঞ্ঞপেত্ৱা পচ্চেকবুদ্ধং নিসীদাপেত্ৱা ৱন্দিত্ৱা ৱাসিতপৰিস্সাৱিতেন উদকেন পাদে ধোৱিত্ৱা গন্ধতেলেন মক্খেত্ৱা অত্তনো উপাহনা ওমুঞ্চিত্ৱা পপ্ফোটেত্ৱা গন্ধতেলেন মক্খেত্ৱা তস্স পাদেসু পটিমুঞ্চিত্ৱা ‘‘ভন্তে, ইমা উপাহনা আৰুয্হ ছত্তং মত্থকে কত্ৱা গচ্ছথা’’তি ছত্তুপাহনং অদাসি. সো অস্স অনুগ্গহত্থায তং গহেত্ৱা পসাদসংৱড্ঢনত্থং পস্সন্তস্সেৱস্স উপ্পতিত্ৱা গন্ধমাদনমেৱ অগমাসি. বোধিসত্তোপি তং দিস্ৱা অতিৱিয পসন্নচিত্তো পট্টনং গন্ত্ৱা নাৱং অভিৰুহি. অথস্স মহাসমুদ্দং পটিপন্নস্স সত্তমে দিৱসে নাৱা ৱিৱৰং অদাসি, উদকং উস্সিঞ্চিতুং নাসক্খিংসু. মহাজনো মৰণভযভীতো অত্তনো অত্তনো দেৱতা নমস্সিত্ৱা মহাৱিৰৱং ৱিৰৱি. মহাসত্তো একং উপট্ঠাকং গহেত্ৱা সকলসৰীৰং তেলেন মক্খেত্ৱা সপ্পিনা সদ্ধিং সক্খৰচুণ্ণং যাৱদত্থং খাদিত্ৱা তম্পি খাদাপেত্ৱা তেন সদ্ধিং কূপকযট্ঠিমত্থকং আৰুয্হ ‘‘ইমায দিসায অম্হাকং নগৰ’’ন্তি দিসং ৱৱত্থপেত্ৱা মচ্ছকচ্ছপপৰিপন্থতো অত্তানং মোচেন্তো তেন সদ্ধিং উসভমত্তং অতিক্কমিত্ৱা পতি. মহাজনো ৱিনাসং পাপুণি. মহাসত্তো পন উপট্ঠাকেন সদ্ধিং সমুদ্দং তৰিতুং আৰভি. তস্স তৰন্তস্সেৱ সত্তমো দিৱসো জাতো. সো তস্মিম্পি কালে লোণোদকেন মুখং ৱিক্খালেত্ৱা উপোসথিকো অহোসিযেৱ.
তদা পন চতূহি লোকপালেহি মণিমেখলা নাম দেৱধীতা ‘‘সচে সমুদ্দে নাৱায ভিন্নায তিসৰণগতা ৱা সীলসম্পন্না ৱা মাতাপিতুপট্ঠাকা ৱা মনুস্সা দুক্খপ্পত্তা হোন্তি, তে ৰক্খেয্যাসী’’তি সমুদ্দে আৰক্খণত্থায ঠপিতা হোতি. সা অত্তনো ইস্সৰিযেন সত্তাহমনুভৱিত্ৱা পমজ্জিত্ৱা সত্তমে দিৱসে সমুদ্দং ওলোকেন্তী সীলাচাৰসংযুত্তং সঙ্খব্ৰাহ্মণং দিস্ৱা ‘‘ইমস্স সত্তমো দিৱসো সমুদ্দে পতিতস্স, সচে সো মৰিস্সতি অতিৱিয গাৰয্হা মে ভৱিস্সতী’’তি সংৱিগ্গমানহদযা হুত্ৱা একং সুৱণ্ণপাতিং নানগ্গৰসভোজনস্স পূৰেত্ৱা ৱাতৱেগেন তত্থ গন্ত্ৱা তস্স পুৰতো আকাসে ঠত্ৱা ‘‘ব্ৰাহ্মণ, ত্ৱং সত্তাহং নিৰাহাৰো, ইদং দিব্বভোজনং ভুঞ্জা’’তি আহ. সো তং ওলোকেত্ৱা ‘‘অপনেহি তৱ ভত্তং, অহং উপোসথিকো’’তি আহ. অথস্স উপট্ঠাকো পচ্ছতো আগতো দেৱতং অদিস্ৱা সদ্দমেৱ সুত্ৱা ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো পকতিসুখুমালো সত্তাহং নিৰাহাৰতায দুক্খিতো মৰণভযেন ৱিলপতি মঞ্ঞে, অস্সাসেস্সামি ন’’ন্তি চিন্তেত্ৱা পঠমং গাথমাহ –
৩৯. ‘‘বহুস্সুতো সুতধম্মোসি সঙ্খ, দিট্ঠা তযা সমণব্ৰাহ্মণা চ;
অথক্খণে দস্সযসে ৱিলাপং, অঞ্ঞো নু কো তে পটিমন্তকো মযা’’তি.
তত্থ সুতধম্মোসীতি ধম্মোপি তযা ধম্মিকসমণব্ৰাহ্মণানং সন্তিকে সুতো অসি. দিট্ঠা তযাতি তেসং পচ্চযে দেন্তেন ৱেয্যাৱচ্চং কৰোন্তেন ধম্মিকসমণব্ৰাহ্মণা চ তযা দিট্ঠা. এৱং অকৰোন্তো হি পস্সন্তোপি তে ন পস্সতিযেৱ. অথক্খণেতি অথ অক্খণে সল্লপন্তস্স কস্সচি অভাৱেন ৱচনস্স অনোকাসে. দস্সযসেতি ‘‘অহং উপোসথিকো’’তি ৱদন্তো ৱিলাপং দস্সেসি. পটিমন্তকোতি মযা অঞ্ঞো কো তৱ পটিমন্তকো পটিৱচনদাযকো, কিংকাৰণা এৱং ৱিপ্পলপসীতি?
সো তস্স ৱচনং সুত্ৱা ‘‘ইমস্স দেৱতা ন পঞ্ঞাযতি মঞ্ঞে’’তি চিন্তেত্ৱা ‘‘সম্ম, নাহং মৰণস্স ভাযামি, অত্থি পন মে অঞ্ঞো পটিমন্তকো’’তি ৱত্ৱা দুতিযং গাথমাহ –
৪০. ‘‘সুব্ভূ সুভা সুপ্পটিমুক্ককম্বু, পগ্গয্হ সোৱণ্ণমযায পাতিযা;
‘ভুঞ্জস্সু ভত্তং’ ইতি মং ৱদেতি, সদ্ধাৱিত্তা, তমহং নোতি ব্ৰূমী’’তি.
তত্থ সুব্ভূতি সুভমুখা. সুভাতি পাসাদিকা উত্তমৰূপধৰা. সুপ্পটিমুক্ককম্বূতি পটিমুক্কসুৱণ্ণালঙ্কাৰা. পগ্গয্হাতি সুৱণ্ণপাতিযা ভত্তং গহেত্ৱা উক্খিপিত্ৱা. সদ্ধাৱিত্তাতি সদ্ধা চেৱ তুট্ঠচিত্তা চ. ‘‘সদ্ধং চিত্ত’’ন্তিপি পাঠো, তস্সত্থো সদ্ধন্তি সদ্দহন্তং, চিত্তন্তি তুট্ঠচিত্তং. তমহং নোতীতি তমহং দেৱতং উপোসথিকত্তা পটিক্খিপন্তো নোতি ব্ৰূমি, ন ৱিপ্পলপামি সম্মাতি.
অথস্স সো ততিযং গাথমাহ –
৪১. ‘‘এতাদিসং ব্ৰাহ্মণ দিস্ৱান যক্খং, পুচ্ছেয্য পোসো সুখমাসিসানো;
উট্ঠেহি নং পঞ্জলিকাভিপুচ্ছ, দেৱী নুসি ত্ৱং উদ মানুসী নূ’’তি.
তত্থ সুখমাসিসানোতি এতাদিসং যক্খং দিস্ৱা অত্তনো সুখং আসীসন্তো পণ্ডিতো পুৰিসো ‘‘অম্হাকং সুখং ভৱিস্সতি, ন ভৱিস্সতী’’তি পুচ্ছেয্য. উট্ঠেহীতি উদকতো উট্ঠানাকাৰং দস্সেন্তো উট্ঠহ. পঞ্জলিকাভিপুচ্ছাতি অঞ্জলিকো হুত্ৱা অভিপুচ্ছ. উদ মানুসীতি উদাহু মহিদ্ধিকা মানুসী ত্ৱন্তি.
বোধিসত্তো ‘‘যুত্তং কথেসী’’তি তং পুচ্ছন্তো চতুত্থং গাথমাহ –
৪২. ‘‘যং ত্ৱং সুখেনাভিসমেক্খসে মং, ভুঞ্জস্সু ভত্তং ইতি মং ৱদেসি;
পুচ্ছামি তং নাৰি মহানুভাৱে, দেৱী নুসি ত্ৱং উদ মানুসী নূ’’তি.
তত্থ যং ত্ৱন্তি যস্মা ত্ৱং সুখেন মং অভিসমেক্খসে, পিযচক্খূহি ওলোকেসি. পুচ্ছামি তন্তি তেন কাৰণেন তং পুচ্ছামি.
ততো দেৱধীতা দ্ৱে গাথা অভাসি –
৪৩. ‘‘দেৱী অহং সঙ্খ মহানুভাৱা, ইধাগতা সাগৰৱাৰিমজ্ঝে;
অনুকম্পিকা নো চ পদুট্ঠচিত্তা, তৱেৱ অত্থায ইধাগতাস্মি.
৪৪. ‘‘ইধন্নপানং সযনাসনঞ্চ, যানানি নানাৱিৱিধানি সঙ্খ;
সব্বস্স ত্যাহং পটিপাদযামি, যং কিঞ্চি তুয্হং মনসাভিপত্থিত’’ন্তি.
তত্থ ইধাতি ইমস্মিং মহাসমুদ্দে. নানাৱিৱিধানীতি বহূনি চ অনেকপ্পকাৰানি চ হত্থিযানঅস্সযানাদীনি অত্থি. সব্বস্স ত্যাহন্তি তস্স অন্নপানাদিনো সব্বস্স সামিকং কত্ৱা তং তে অন্নপানাদিং পটিপাদযামি দদামি. যং কিঞ্চীতি অঞ্ঞম্পি যং কিঞ্চি মনসা ইচ্ছিতং, তং সব্বং তে দম্মীতি.
তং সুত্ৱা মহাসত্তো ‘‘অযং দেৱধীতা সমুদ্দপিট্ঠে ময্হং ‘ইদঞ্চিদঞ্চ দম্মী’তি ৱদতি, কিং নু খো এসা মযা কতেন পুঞ্ঞকম্মেন দাতুকামা, উদাহু অত্তনো বলেন, পুচ্ছিস্সামি তাৱ ন’’ন্তি চিন্তেত্ৱা পুচ্ছন্তো সত্তমং গাথমাহ –
৪৫. ‘‘যং কিঞ্চি যিট্ঠঞ্চ হুতঞ্চ ময্হং, সব্বস্স নো ইস্সৰা ত্ৱং সুগত্তে;
সুস্সোণি সুব্ভমু সুৱিলগ্গমজ্ঝে, কিস্স মে কম্মস্স অযং ৱিপাকো’’তি.
তত্থ যিট্ঠন্তি দানৱসেন যজিতং. হুতন্তি আহুনপাহুনৱসেন দিন্নং. সব্বস্স নো ইস্সৰা ত্ৱন্তি তস্স অম্হাকং পুঞ্ঞকম্মস্স ত্ৱং ইস্সৰা, ‘‘ইমস্স অযং ৱিপাকো, ইমস্স অয’’ন্তি ব্যাকৰিতুং সমত্থাতি অত্থো. সুস্সোণীতি সুন্দৰঊৰুলক্খণে. সুব্ভমূতি সুন্দৰভমুকে. সুৱিলগ্গমজ্ঝেতি সুট্ঠুৱিলগ্গিততনুমজ্ঝে. কিস্স মেতি মযা কতকম্মেসু কতৰকম্মস্স অযং ৱিপাকো, যেনাহং অপ্পতিট্ঠে সমুদ্দে পতিট্ঠং লভামীতি.
তং সুত্ৱা দেৱধীতা ‘‘অযং ব্ৰাহ্মণো ‘যং তেন কুসলং কতং, তং কম্মং ন জানাতী’তি অঞ্ঞায পুচ্ছতি মঞ্ঞে, কথযিস্সামি দানিস্সা’’তি তং কথেন্তী অট্ঠমং গাথমাহ –
৪৬. ‘‘ঘম্মে পথে ব্ৰাহ্মণ একভিক্খুং, উগ্ঘট্টপাদং তসিতং কিলন্তং;
পটিপাদযী সঙ্খ উপাহনানি, সা দক্খিণা কামদুহা তৱজ্জা’’তি.
তত্থ একভিক্খুন্তি একং পচ্চেকবুদ্ধং সন্ধাযাহ. উগ্ঘট্টপাদন্তি উণ্হৱালুকায ঘট্টিতপাদং. তসিতন্তি পিপাসিতং. পটিপাদযীতি পটিপাদেসি, যোজেসীতি অত্থো. কামদুহাতি সব্বকামদাযিকা.
তং সুত্ৱা মহাসত্তো ‘‘এৱৰূপেপি নাম অপ্পতিট্ঠে মহাসমুদ্দে মযা দিন্নউপাহনদানং মম সব্বকামদদং জাতং, অহো সুদিন্নং মে পচ্চেকবুদ্ধস্স দান’’ন্তি তুট্ঠচিত্তো নৱমং গাথমাহ –
৪৭. ‘‘সা হোতু নাৱা ফলকূপপন্না, অনৱস্সুতা এৰকৱাতযুত্তা;
অঞ্ঞস্স যানস্স ন হেত্থ ভূমি, অজ্জেৱ মং মোড়িনিং পাপযস্সূ’’তি.
তস্সত্থো – দেৱতে, এৱং সন্তে ময্হং একং নাৱং মাপেহি, খুদ্দকং পন একদোণিকনাৱং মাপেহি, যং নাৱং মাপেস্সসি, সা হোতু নাৱা বহূহি সুসিব্বিতেহি ফলকেহি উপপন্না, উদকপৱেসনস্সাভাৱেন অনৱস্সুতা, এৰকেন সম্মা গহেত্ৱা গচ্ছন্তেন ৱাতেন যুত্তা, ঠপেত্ৱা দিব্বনাৱং অঞ্ঞস্স যানস্স এত্থ ভূমি নত্থি, তায পন দিব্বনাৱায অজ্জেৱ মং মোড়িনিনগৰং পাপযস্সূতি.
দেৱধীতা তস্স ৱচনং সুত্ৱা তুট্ঠচিত্তা সত্তৰতনমযং নাৱং মাপেসি. সা দীঘতো অট্ঠউসভা অহোসি ৱিত্থাৰতো চতুউসভা, গম্ভীৰতো ৱীসতিযট্ঠিকা. তস্সা ইন্দনীলমযা তযো কূপকা, সোৱণ্ণমযানি যোত্তানি ৰজতমযানি পত্তানি সোৱণ্ণমযানি চ ফিযাৰিত্তানি অহেসুং. দেৱতা তং নাৱং সত্তন্নং ৰতনানং পূৰেত্ৱা ব্ৰাহ্মণং আলিঙ্গিত্ৱা অলঙ্কতনাৱায আৰোপেসি, উপট্ঠাকং পনস্স ন ওলোকেসি. ব্ৰাহ্মণো অত্তনা কতকল্যাণতো তস্স পত্তিং অদাসি, সো অনুমোদি. তদা দেৱতা তম্পি আলিঙ্গিত্ৱা নাৱায পতিট্ঠাপেসি. অথ নং নাৱং মোড়িনিনগৰং নেত্ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ঘৰে ধনং পতিট্ঠাপেত্ৱা অত্তনো ৱসনট্ঠানমেৱ অগমাসি. সত্থা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৱা –
৪৮. ‘‘সা তত্থ ৱিত্তা সুমনা পতীতা, নাৱং সুচিত্তং অভিনিম্মিনিত্ৱা;
আদায সঙ্খং পুৰিসেন সদ্ধিং, উপানযী নগৰং সাধুৰম্ম’’ন্তি. –
ইমং ওসানগাথং অভাসি.
তত্থ সাতি ভিক্খৱে, সা দেৱতা তত্থ সমুদ্দমজ্ঝে তস্স ৱচনং সুত্ৱা ৱিত্তিসঙ্খাতায পীতিযা সমন্নাগতত্তা ৱিত্তা. সুমনাতি সুন্দৰমনা পামোজ্জেন পতীতচিত্তা হুত্ৱা ৱিচিত্ৰনাৱং নিম্মিনিত্ৱা ব্ৰাহ্মণং পৰিচাৰকেন সদ্ধিং আদায সাধুৰম্মং অতিৰমণীযং নগৰং উপানযীতি.
ব্ৰাহ্মণোপি যাৱজীৱং অপৰিমিতধনং গেহং অজ্ঝাৱসন্তো দানং দত্ৱা সীলং ৰক্খিত্ৱা জীৱিতপৰিযোসানে সপৰিসো দেৱনগৰং পৰিপূৰেসি.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহৰিত্ৱা সচ্চানি পকাসেত্ৱা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপৰিযোসানে উপাসকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি.
তদা দেৱধীতা উপ্পলৱণ্ণা অহোসি, উপট্ঠাকপুৰিসো আনন্দো, সঙ্খব্ৰাহ্মণো পন অহমেৱ অহোসিন্তি.
সঙ্খজাতকৱণ্ণনা চতুত্থা.
[৪৪৩] ৫. চূড়বোধিজাতকৱণ্ণনা
যো তে ইমং ৱিসালক্খিন্তি ইদং সত্থা জেতৱনে ৱিহৰন্তো একং কোধনং ভিক্খুং আৰব্ভ কথেসি. সো কিৰ ভিক্খু নিয্যানিকে বুদ্ধসাসনে পব্বজিত্ৱাপি কোধং নিগ্গহেতুং নাসক্খি, কোধনো অহোসি উপাযাসবহুলো, অপ্পম্পি ৱুত্তো সমানো অভিসজ্জি কুপ্পি ব্যাপজ্জি পতিট্ঠযি. সত্থা তস্স কোধনভাৱং সুত্ৱা পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘সচ্চং কিৰ ত্ৱং কোধনো’’তি পুচ্ছিত্ৱা ‘‘সচ্চং ভন্তে’’তি ৱুত্তে ‘‘ভিক্খু কোধো নাম ৱাৰেতব্বো, এৱৰূপো হি ইধলোকে চ পৰলোকে চ অনত্থকাৰকো, ত্ৱং নিক্কোধস্স বুদ্ধস্স সাসনে পব্বজিত্ৱা কস্মা কুজ্ঝসি, পোৰাণকপণ্ডিতা বাহিৰসাসনে পব্বজিত্ৱাপি কোধং ন কৰিংসূ’’তি ৱত্ৱা অতীতং আহৰি.
অতীতে বাৰাণসিযং ব্ৰহ্মদত্তে ৰজ্জং কাৰেন্তে অঞ্ঞতৰস্মিং কাসিনিগমে একো ব্ৰাহ্মণো অড্ঢো মহদ্ধনো মহাভোগো অপুত্তকো অহোসি, তস্স ব্ৰাহ্মণী পুত্তং পত্থেসি. তদা বোধিসত্তো ব্ৰহ্মলোকা চৱিত্ৱা তস্সা কুচ্ছিযং নিব্বত্তি, তস্স নামগ্গহণদিৱসে ‘‘বোধিকুমাৰো’’তি নামং কৰিংসু. তস্স ৱযপ্পত্তকালে তক্কসিলং গন্ত্ৱা সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৱা পচ্চাগতস্স অনিচ্ছন্তস্সেৱ মাতাপিতৰো সমানজাতিকা কুলা কুমাৰিকং আনেসুং. সাপি ব্ৰহ্মলোকা চুতাৱ উত্তমৰূপধৰা দেৱচ্ছৰপটিভাগা. তেসং অনিচ্ছমানানঞ্ঞেৱ অঞ্ঞমঞ্ঞং আৱাহৱিৱাহং কৰিংসু. উভিন্নং পনেতেসং কিলেসসমুদাচাৰো নাম ন ভূতপুব্বো, সংৰাগৱসেন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স ওলোকনং নাম নাহোসি, সুপিনেপি মেথুনধম্মো নাম ন দিট্ঠপুব্বো, এৱং পৰিসুদ্ধসীলা অহেসুং.
অথাপৰভাগে মহাসত্তো মাতাপিতূসু কালকতেসু তেসং সৰীৰকিচ্চং কত্ৱা তং পক্কোসিত্ৱা ‘‘ভদ্দে, ত্ৱং ইমং অসীতিকোটিধনং গহেত্ৱা সুখেন জীৱাহী’’তি আহ. ‘‘কিং কৰিস্সথ তুম্হে পন, অয্যপুত্তা’’তি? ‘‘ময্হং ধনেন কিচ্চং নত্থি, হিমৱন্তপদেসং পৱিসিত্ৱা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৱা অত্তনো পতিট্ঠং কৰিস্সামী’’তি. ‘‘কিং পন অয্যপুত্ত পব্বজ্জা নাম পুৰিসানঞ্ঞেৱ ৱট্টতী’’তি? ‘‘ইত্থীনম্পি ৱট্টতি, ভদ্দে’’তি. ‘‘তেন হি অহং তুম্হেহি ছট্টিতখেড়ং ন গণ্হিস্সামি, ময্হম্পি ধনেন কিচ্চং নত্থি, অহম্পি পব্বজিস্সামী’’তি. ‘‘সাধু, ভদ্দে’’তি. তে উভোপি মহাদানং দত্ৱা নিক্খমিত্ৱা ৰমণীযে ভূমিভাগে অস্সমং কত্ৱা পব্বজিত্ৱা উঞ্ছাচৰিযায ফলাফলেহি যাপেন্তা তত্থ দসমত্তানি সংৱচ্ছৰানি ৱসিংসু, ঝানং পন নেসং ন তাৱ উপ্পজ্জতি. তে তত্থ পব্বজ্জাসুখেনেৱ দস সংৱচ্ছৰে ৱসিত্ৱা লোণম্বিলসেৱনত্থায জনপদচাৰিকং চৰন্তা অনুপুব্বেন বাৰাণসিং পত্ৱা ৰাজুয্যানে ৱসিংসু.