৯. অনোমদস্সীবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা

সোভিতবুদ্ধে পন পৰিনিব্বুতে তস্স অপৰভাগে একমসঙ্খ্যেয্যং বুদ্ধুপ্পাদৰহিতং অহোসি. অতীতে পন তস্মিং অসঙ্খ্যেয্যে একস্মিং কপ্পে তযো বুদ্ধা নিব্বত্তিংসু অনোমদস্সী, পদুমো, নাৰদোতি. তত্থ অনোমদস্সী ভগৱা সোড়স অসঙ্খ্যেয্যানি কপ্পসতসহস্সঞ্চ পাৰমিযো পূৰেত্ৱা তুসিতপুৰে নিব্বত্তিত্ৱা দেৱেহি অভিযাচিতো ততো চৱিত্ৱা চন্দৱতিযং নাম ৰাজধানিযং যসৱা নামস্স ৰঞ্ঞো কুলে সমুস্সিতচাৰুপযোধৰায যসোধৰায নাম অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. অনোমদস্সিকুমাৰে কিৰ যসোধৰায দেৱিযা কুচ্ছিগতে তস্স পুঞ্ঞপ্পভাৱেন পভা অসীতিহত্থপ্পমাণং ঠানং ফৰিত্ৱা অট্ঠাসি. চন্দসূৰিযপ্পভাহি অনভিভৱনীযাৱ অহোসি. সা দসন্নং মাসানং অচ্চযেন বোধিসত্তং সুচন্দনুয্যানে ৱিজাযি. পাটিহাৰিযানি হেট্ঠা ৱুত্তনযানেৱ.

নামগ্গহণদিৱসে পনস্স নামং গণ্হন্তা, যস্মা জাতিযং আকাসতো সত্ত ৰতনানি পতিংসু, তস্মা অনোমানং ৰতনানং উপ্পত্তিহেতুভূতত্তা ‘‘অনোমদস্সী’’তি নামমকংসু. সো অনুক্কমেন ৱুদ্ধিপ্পত্তো দিব্বেহি কামগুণেহি পৰিচাৰিযমানো দসৱস্সসহস্সানি অগাৰং অজ্ঝাৱসি. তস্স কিৰ সিৰি উপসিৰি সিৰিৱড্ঢোতি তযো পাসাদা অহেসুং. সিৰিমাদেৱিপ্পমুখানি তেৱীসতি ইত্থিসহস্সানি পচ্চুপট্ঠিতানি অহেসুং. সো সিৰিমায দেৱিযা উপৱাণে নাম পুত্তে জাতে চত্তাৰি নিমিত্তানি দিস্ৱা সিৱিকাযানেন মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৱা পব্বজি. তং তিস্সো জনকোটিযো অনুপব্বজিংসু.

তেহি পৰিৱুতো মহাপুৰিসো দস মাসে পধানচৰিযং চৰি. ততো ৱিসাখপুণ্ণমায অনুপমব্ৰাহ্মণগামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা অনুপমসেট্ঠিধীতায দিন্নং মধুপাযাসং পৰিভুঞ্জিত্ৱা সালৱনে দিৱাৱিহাৰং ৱীতিনামেত্ৱা অনোমনামাজীৱকেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৱা অজ্জুনৰুক্খবোধিং পদক্খিণং কত্ৱা অট্ঠত্তিংসহত্থৱিত্থতং তিণসন্থৰং সন্থৰিত্ৱা চতুৰঙ্গৱীৰিযং অধিট্ঠায পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা সমাৰং মাৰবলং ৱিদ্ধংসেত্ৱা তীসু যামেসু তিস্সো ৱিজ্জা উপ্পাদেত্ৱা – ‘‘অনেকজাতিসংসাৰং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি উদানং উদানেসি. তেন ৱুত্তং –

১. ‘‘সোভিতস্স অপৰেন, সম্বুদ্ধো দ্ৱিপদুত্তমো;

অনোমদস্সী অমিতযসো, তেজস্সী দুৰতিক্কমো.

২. ‘‘সো ছেত্ৱা বন্ধনং সব্বং, ৱিদ্ধংসেত্ৱা তযো ভৱে;

অনিৱত্তিগমনং মগ্গং, দেসেসি দেৱমানুসে.

৩. ‘‘সাগৰোৱ অসঙ্খোভো, পব্বতোৱ দুৰাসদো;

আকাসোৱ অনন্তো সো, সালৰাজাৱ ফুল্লিতো.

৪. ‘‘দস্সনেনপি তং বুদ্ধং, তোসিতা হোন্তি পাণিনো;

ব্যাহৰন্তং গিৰং সুত্ৱা, অমতং পাপুণন্তি তে’’তি.

তত্থ অনোমদস্সীতি অনুপমদস্সনো, অমিতদস্সনো ৱা. অমিতযসোতি অমিতপৰিৱাৰো, অমিতকিত্তি ৱা. তেজস্সীতি সীলসমাধিপঞ্ঞাতেজেন সমন্নাগতো. দুৰতিক্কমোতি দুপ্পধংসিযো, অঞ্ঞেন দেৱেন ৱা মাৰেন ৱা কেনচি ৱা অতিক্কমিতুং অসক্কুণেয্যোতি অত্থো. সো ছেত্ৱা বন্ধনং সব্বন্তি সব্বং দসৱিধং সংযোজনং ছিন্দিত্ৱা. ৱিদ্ধংসেত্ৱা তযো ভৱেতি তিভৱূপগং কম্মং কম্মক্খযকৰঞাণেন ৱিদ্ধংসেত্ৱা, অভাৱং কত্ৱাতি অত্থো. অনিৱত্তিগমনং মগ্গন্তি নিৱত্তিযা পৱত্তিযা পটিপক্খভূতং নিব্বানং অনিৱত্তীতি ৱুচ্চতি, তং অনিৱত্তিং গচ্ছতি অনেনাতি অনিৱত্তিগমনো. তং অনিৱত্তিগমনং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং দেসেসীতি অত্থো. ‘‘দস্সেতী’’তিপি পাঠো, সোযেৱত্থো. দেৱমানুসেতি দেৱমনুস্সানং, সামিঅত্থে উপযোগৱচনং দট্ঠব্বং.

অসঙ্খোভোতি খোভেতুং চালেতুং অসক্কুণেয্যোতি অক্খোভিযো. যথা হি সমুদ্দো চতুৰাসীতিযোজনসহস্সগম্ভীৰো অনেকযোজনসহস্সভূতাৱাসো অক্খোভিযো, এৱং অক্খোভিযোতি অত্থো. আকাসোৱ অনন্তোতি যথা পন আকাসস্স অন্তো নত্থি, অথ খো অনন্তো অপ্পমেয্যো অপাৰো, এৱং ভগৱাপি বুদ্ধগুণেহি অনন্তো অপ্পমেয্যো অপাৰো. সোতি সো ভগৱা. সালৰাজাৱ ফুল্লিতোতি সব্বলক্খণানুব্যঞ্জনসমলঙ্কতসৰীৰত্তা সুফুল্লিতসালৰাজা ৱিয সোভতীতি অত্থো. দস্সনেনপি তং বুদ্ধন্তি তস্স বুদ্ধস্স দস্সনেনাপীতি অত্থো. ঈদিসেসুপি সামিৱচনং পযুজ্জন্তি সদ্দসত্থৱিদূ. তোসিতাতি পৰিতোসিতা পীণিতা. ব্যাহৰন্তন্তি ব্যাহৰন্তস্স, সামিঅত্থে উপযোগৱচনং. অমতন্তি নিব্বানং. পাপুণন্তীতি অধিগচ্ছন্তি. তেতি যে তস্স গিৰং ধম্মদেসনং সুণন্তি, তে অমতং পাপুণন্তীতি অত্থো.

ভগৱা পন বোধিমূলে সত্তসত্তাহং ৱীতিনামেত্ৱা ব্ৰহ্মুনা আযাচিতো ধম্মদেসনায বুদ্ধচক্খুনা লোকং ওলোকেন্তো অত্তনা সহ পব্বজিতে তিকোটিসঙ্খে জনে উপনিস্সযসম্পন্নে দিস্ৱা – ‘‘কত্থ নু খো তে এতৰহি ৱিহৰন্তী’’তি উপধাৰেন্তো সুভৱতীনগৰে সুদস্সনুয্যানে ৱিহৰন্তে দিস্ৱা আকাসেন গন্ত্ৱা সুদস্সনুয্যানে ওতৰি. সো তেহি পৰিৱুতো সদেৱমনুস্সায পৰিসায মজ্ঝে ধম্মচক্কং পৱত্তেসি. তত্থ কোটিসতানং পঠমাভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –

৫. ‘‘ধম্মাভিসমযো তস্স, ইদ্ধো ফীতো তদা অহু;

কোটিসতানি অভিসমিংসু, পঠমে ধম্মদেসনে’’তি.

তত্থ ফীতোতি ফাতিপ্পত্তো বাহুজঞ্ঞৱসেন. কোটিসতানীতি কোটীনং সতানি কোটিসতানি. ‘‘কোটিসতযো’’তিপি পাঠো, তস্স সতকোটিযোতি অত্থো.

অথাপৰেন সমযেন ওসধীনগৰদ্ৱাৰে অসনৰুক্খমূলে যমকপাটিহাৰিযং কত্ৱা অসুৰেহি দুৰভিভৱনে তাৱতিংসভৱনে পণ্ডুকম্বলসিলাযং নিসিন্নো তেমাসং অভিধম্মৱস্সং ৱস্সাপযি. তদা অসীতিদেৱতাকোটিযো অভিসমিংসু. তেন ৱুত্তং –

৬. ‘‘ততো পৰং অভিসমযে, ৱস্সন্তে ধম্মৱুট্ঠিযো;

অসীতিকোটিযোভিসমিংসু, দুতিযে ধম্মদেসনে’’তি.

তত্থ ৱস্সন্তেতি বুদ্ধমহামেঘে ৱস্সন্তে. ধম্মৱুট্ঠিযোতি ধম্মকথাৱস্সৱুট্ঠিযো.

ততো অপৰেন সমযেন মঙ্গলপঞ্হানিদ্দেসে অট্ঠসত্ততি কোটিযো অভিসমিংসু. সো ততিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –

৭. ‘‘ততো পৰম্পি ৱস্সন্তে, তপ্পযন্তে চ পাণিনং;

অট্ঠসত্ততিকোটীনং, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.

তত্থ ৱস্সন্তেতি ধম্মকথাসলিলধাৰং ৱস্সন্তে. তপ্পযন্তেতি ধম্মামতৱস্সেন তপ্পযন্তে, তপ্পনং কৰোন্তে ভগৱতীতি অত্থো.

অনোমদস্সিস্সপি ভগৱতো তযো সাৱকসন্নিপাতা অহেসুং. তত্থ সোৰেয্যনগৰে ইসিদত্তস্স ৰঞ্ঞো ধম্মে দেসিযমানে পসীদিত্ৱা এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতানং অট্ঠন্নং অৰহন্তসতসহস্সানং মজ্ঝে পাতিমোক্খং উদ্দিসি. অযং পঠমো সন্নিপাতো অহোসি. ৰাধৱতীনগৰে সুন্দৰিন্ধৰস্স নাম ৰঞ্ঞো ধম্মে দেসিযমানে এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতানং সত্তন্নং অৰহন্তসতসহস্সানং মজ্ঝে পাতিমোক্খং উদ্দিসি. অযং দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. পুন সোৰেয্যনগৰেযেৱ সোৰেয্যৰঞ্ঞা সহ এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতানং ছন্নং অৰহন্তসতসহস্সানং মজ্ঝে পাতিমোক্খং উদ্দিসি. অযং ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৱুত্তং –

৮. ‘‘সন্নিপাতা তযো আসুং, তস্সাপি চ মহেসিনো;

অভিঞ্ঞাবলপ্পত্তানং, পুপ্ফিতানং ৱিমুত্তিযা.

৯. ‘‘অট্ঠসতসহস্সানং, সন্নিপাতো তদা অহু;

পহীনমদমোহানং, সন্তচিত্তান তাদিনং.

১০. ‘‘সত্তসতসহস্সানং, দুতিযো আসি সমাগমো;

অনঙ্গণানং ৱিৰজানং, উপসন্তান তাদিনং.

১১. ‘‘ছন্নং সতসহস্সানং, ততিযো আসি সমাগমো;

অভিঞ্ঞাবলপ্পত্তানং, নিব্বুতানং তপস্সিন’’ন্তি.

তত্থ তস্সাপি চ মহেসিনোতি তস্স মহেসিনো অনোমদস্সিস্সাপি. ‘‘তস্সাপি দ্ৱিপদুত্তমো’’তিপি পাঠো, তস্সপি দ্ৱিপদুত্তমস্সাতি অত্থো. লক্খণং সদ্দসত্থতো গহেতব্বং. অভিঞ্ঞাবলপ্পত্তানন্তি অভিঞ্ঞানং বলপ্পত্তানং, চিণ্ণৱসিতায খিপ্পনিসন্তিভাৱেন অভিঞ্ঞাসু থিৰভাৱপ্পত্তানন্তি অত্থো. পুপ্ফিতানন্তি সব্বফালিফুল্লভাৱেন অতিৱিয সোভগ্গপ্পত্তানং. ৱিমুত্তিযাতি অৰহত্তফলৱিমুত্তিযা.

অনঙ্গণানন্তি এত্থ অযং অঙ্গণ-সদ্দো কত্থচি কিলেসেসু দিস্সতি. যথাহ – ‘‘তত্থ কতমানি তীণি অঙ্গণানি? ৰাগো অঙ্গণং দোসো অঙ্গণং মোহো অঙ্গণ’’ন্তি (ৱিভ. ৯২৪). ‘‘পাপকানং খো এতং, আৱুসো, অকুসলানং ইচ্ছাৱচৰানং অধিৱচনং যদিদং অঙ্গণ’’ন্তি (ম. নি. ১.৬০). কত্থচি কিস্মিঞ্চি মলে? যথাহ – ‘‘তস্সেৱ ৰজস্স ৱা অঙ্গণস্স ৱা পহানায ৱাযমতী’’তি (ম. নি. ১.১৮৪). কত্থচি তথাৰূপে ভূমিভাগে ‘‘চেতিযঙ্গণং বোধিযঙ্গণং ৰাজঙ্গণ’’ন্তি. ইধ পন কিলেসেসু দট্ঠব্বো. তস্মা নিক্কিলেসানন্তি অত্থো (ম. নি. অট্ঠ. ১.৫৭). ৱিৰজানন্তি তস্সেৱ ৱেৱচনং. তপস্সিনন্তি কিলেসক্খযকৰো অৰিযমগ্গসঙ্খাতো তপো যেসং অত্থি তে তপস্সিনো, তেসং তপস্সীনং, খীণাসৱানন্তি অত্থো.

তদা অম্হাকং বোধিসত্তো একো মহেসক্খো যক্খসেনাপতি অহোসি মহিদ্ধিকো মহানুভাৱো অনেককোটিসতসহস্সানং যক্খানং অধিপতি. সো ‘‘বুদ্ধো লোকে উপ্পন্নো’’তি সুত্ৱা আগন্ত্ৱা পৰমৰুচিৰদস্সনং সত্তৰতনমযং অভিৰুচিৰৰজনিকৰমণ্ডলসদিসং মণ্ডপং নিম্মিনিত্ৱা তত্থ সত্তাহং মহাদানং বুদ্ধপ্পমুখস্স সঙ্ঘস্স অদাসি. অথ নং ভগৱা ভত্তানুমোদনসমযে ‘‘অনাগতে কপ্পসতসহস্সাধিকে একস্মিং অসঙ্খ্যেয্যে অতিক্কন্তে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৱুত্তং –

১২. ‘‘অহং তেন সমযেন, যক্খো আসিং মহিদ্ধিকো;

নেকানং যক্খকোটীনং, ৱসৱত্তিম্হি ইস্সৰো.

১৩. ‘‘তদাপি তং বুদ্ধৱৰং, উপগন্ত্ৱা মহেসিনং;

অন্নপানেন তপ্পেসিং, সসঙ্ঘং লোকনাযকং.

১৪. ‘‘সোপি মং তদা ব্যাকাসি, ৱিসুদ্ধনযনো মুনি;

অপৰিমেয্যিতো কপ্পে, অযং বুদ্ধো ভৱিস্সতি.

১৫. ‘‘পধানং পদহিত্ৱান…পে… হেস্সাম সম্মুখা ইমং.

১৬. ‘‘তস্সাপি ৱচনং সুত্ৱা, হট্ঠো সংৱিগ্গমানসো;

উত্তৰিং ৱতমধিট্ঠাসিং, দসপাৰমিপূৰিযা’’তি.

তত্থ উত্তৰিং ৱতমধিট্ঠাসিন্তি পাৰমিপূৰণত্থায ভিয্যোপি দড়্হতৰং পৰক্কমমকাসীতি অত্থো.

তস্স পন অনোমদস্সিস্স ভগৱতো চন্দৱতী নাম নগৰং অহোসি, যসৱা নাম ৰাজা পিতা, যসোধৰা নাম মাতা, নিসভো চ অনোমো চ দ্ৱে অগ্গসাৱকা, ৱৰুণো নামুপট্ঠাকো, সুন্দৰী চ সুমনা চ দ্ৱে অগ্গসাৱিকা, অজ্জুনৰুক্খো বোধি, সৰীৰং অট্ঠপণ্ণাসহত্থুব্বেধং অহোসি, ৱস্সসতসহস্সং আযু, সিৰিমা নাম অগ্গমহেসী, উপৱাণো নামস্স পুত্তো, দসৱস্সসহস্সানি অগাৰং অজ্ঝাৱসি. সো সিৱিকাযানেন নিক্খমি. সিৱিকাযানেন গমনং পন সোভিতবুদ্ধৱংসৱণ্ণনায পাসাদগমনে ৱুত্তনযেনেৱ ৱেদিতব্বং. ধম্মকো নাম ৰাজা উপট্ঠাকো. ধম্মাৰামে কিৰ ভগৱা ৱিহাসীতি. তেন ৱুত্তং –

১৭. ‘‘নগৰং চন্দৱতী নাম, যসৱা নাম খত্তিযো;

মাতা যসোধৰা নাম, অনোমদস্সিস্স সত্থুনো.

২২. ‘‘নিসভো চ অনোমো চ, অহেসুং অগ্গসাৱকা;

ৱৰুণো নামুপট্ঠাকো, অনোমদস্সিস্স সত্থুনো.

২৩. ‘‘সুন্দৰী চ সুমনা চ, অহেসুং অগ্গসাৱিকা;

বোধি তস্স ভগৱতো, অজ্জুনোতি পৱুচ্চতি.

২৫. ‘‘অট্ঠপণ্ণাসৰতনং, অচ্চুগ্গতো মহামুনি;

পভা নিদ্ধাৱতী তস্স, সতৰংসীৱ উগ্গতো.

২৬. ‘‘ৱস্সসতসহস্সানি, আযু ৱিজ্জতি তাৱদে;

তাৱতা তিট্ঠমানো সো, তাৰেসি জনতং বহুং.

২৭. ‘‘সুপুপ্ফিতং পাৱচনং, অৰহন্তেহি তাদিহি;

ৱীতৰাগেহি ৱিমলেহি, সোভিত্থ জিনসাসনং.

২৮. ‘‘সো চ সত্থা অমিতযসো, যুগানি তানি অতুলিযানি;

সব্বং তমন্তৰহিতং, ননু ৰিত্তা সব্বসঙ্খাৰা’’তি.

তত্থ পভা নিদ্ধাৱতীতি তস্স সৰীৰতো পভা নিক্খমতি. সৰীৰপ্পভা পনস্স নিচ্চকালং দ্ৱাদসযোজনপ্পমাণং পদেসং ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি. যুগানি তানীতি অগ্গসাৱকযুগাদীনি যুগড়ানি. সব্বং তমন্তৰহিতন্তি ৱুত্তপ্পকাৰং সব্বম্পি অনিচ্চমুখং পৱিট্ঠং ৱিনট্ঠন্তি অত্থো. ‘‘ননু ৰিত্তকমেৱ সঙ্খাৰা’’তিপি পাঠো, তস্স ননু ৰিত্তকা তুচ্ছকাযেৱ সব্বে সঙ্খাৰাতি অত্থো. ম-কাৰো পদসন্ধিকৰো. সেসগাথাসু সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

ইমস্স পন অনোমদস্সিস্স ভগৱতো সন্তিকে সাৰিপুত্তো চ মহামোগ্গল্লানো চাতি ইমে দ্ৱে অগ্গসাৱকা অগ্গসাৱকভাৱত্থায পণিধানমকংসু. ইমেসং পন থেৰানং ৱত্থু চেত্থ কথেতব্বং. মযা গন্থৱিত্থাৰভযেন ন উদ্ধটন্তি.

অনোমদস্সীবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো সত্তমো বুদ্ধৱংসো.