১০. পদুমবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা
অনোমদস্সিস্স পন ভগৱতো অপৰভাগে ৱস্সসতসহস্সাযুকা মনুস্সা অনুক্কমেন পৰিহাযিত্ৱা দসৱস্সাযুকা হুত্ৱা পুন অনুক্কমেন ৱড্ঢিত্ৱা অসঙ্খ্যেয্যাযুকা হুত্ৱা পুন পৰিহাযমানা ৱস্সসতসহস্সাযুকা অহেসুং. তথা পদুমো নাম সত্থা লোকে উপ্পজ্জি. সোপি পাৰমিযো পূৰেত্ৱা তুসিতপুৰে নিব্বত্তিত্ৱা ততো চৱিত্ৱা চম্পকনগৰে অসমস্স নাম ৰঞ্ঞো কুলে ৰূপাদীহি অসমায অসমায নাম অগ্গমহেসিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. সো দসন্নং মাসানং অচ্চযেন চম্পকুয্যানে মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমি. জাতে পন কুমাৰে আকাসতো সকলজম্বুদীপে সমুদ্দপৰিযন্তে পদুমৱস্সং নিপতি. তেনস্স নামগ্গহণদিৱসে নামং গণ্হন্তা নেমিত্তকা চ ঞাতকা চ ‘‘মহাপদুমকুমাৰো’’ত্ৱেৱ নামমকংসু. সো দসৱস্সসহস্সানি অগাৰং অজ্ঝাৱসি. নন্দুত্তৰ-ৱসুত্তৰ-যসুত্তৰানামকা তযো পাসাদা অহেসুং. উত্তৰাদেৱিপ্পমুখানি তেত্তিংস ইত্থিসহস্সানি পচ্চুপট্ঠিতানি অহেসুং.
অথ মহাসত্তো উত্তৰায নাম মহাদেৱিযা ৰম্মকুমাৰে নাম উপ্পন্নে চত্তাৰি নিমিত্তানি দিস্ৱা আজঞ্ঞৰথেন মহাভিনিক্খমনং নিক্খমি. তং পব্বজন্তং একা পুৰিসকোটি অনুপব্বজি. সো তেহি পৰিৱুতো অট্ঠ মাসে পধানচৰিযং চৰিত্ৱা ৱিসাখপুণ্ণমায ধঞ্ঞৱতীনগৰে সুধঞ্ঞসেট্ঠিস্স ধীতায ধঞ্ঞৱতিযা নাম দিন্নং মধুপাযাসং পৰিভুঞ্জিত্ৱা মহাসালৱনে দিৱাৱিহাৰং ৱীতিনামেত্ৱা সাযন্হসমযে তিত্থকাজীৱকেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৱা মহাসোণবোধিং উপসঙ্কমিত্ৱা অট্ঠত্তিংসহত্থৱিত্থতং তিণসন্থৰকং পঞ্ঞপেত্ৱা পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা চতুৰঙ্গৱীৰিযং অধিট্ঠায মাৰবলং ৱিধমিত্ৱা তীসু যামেসু তিস্সো ৱিজ্জা সচ্ছিকত্ৱা – ‘‘অনেকজাতিসংসাৰং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি (ধ. প. ১৫৩-১৫৪) উদানং উদানেত্ৱা সত্তসত্তাহং বোধিসমীপেযেৱ ৱীতিনামেত্ৱা ব্ৰহ্মুনো আযাচনং অধিৱাসেত্ৱা ধম্মদেসনায ভাজনভূতে পুগ্গলে উপপৰিক্খন্তো অত্তনা সহ পব্বজিতে কোটিসঙ্খে ভিক্খূ দিস্ৱা তঙ্খণেযেৱ অনিলপথেন গন্ত্ৱা ধঞ্ঞৱতীনগৰসমীপে ধনঞ্জযুয্যানে ওতৰিত্ৱা তেহি পৰিৱুতো তেসং মজ্ঝে ধম্মচক্কং পৱত্তেসি. তদা কোটিসতানং অভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –
১. ‘‘অনোমদস্সিস্স অপৰেন, সম্বুদ্ধো দ্ৱিপদুত্তমো;
পদুমো নাম নামেন, অসমো অপ্পটিপুগ্গলো.
২. ‘‘তস্সাপি অসমং সীলং, সমাধিপি অনন্তকো;
অসঙ্খ্যেয্যং ঞাণৱৰং, ৱিমুত্তিপি অনূপমা.
৩. ‘‘তস্সাপি অতুলতেজস্স, ধম্মচক্কপ্পৱত্তনে;
অভিসমযা তযো আসুং, মহাতমপৱাহনা’’তি.
তত্থ অসমং সীলন্তি অঞ্ঞেসং সীলেন অসদিসং, উত্তমং সেট্ঠন্তি অত্থো. সমাধিপি অনন্তকোতি সমাধিপি অপ্পমেয্যো, তস্স অনন্তভাৱো লোকৱিৱৰণযমকপাটিহাৰিযাদীসু দট্ঠব্বো. ঞাণৱৰন্তি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং, অসাধাৰণঞাণানি ৱা. ৱিমুত্তিপীতি অৰহত্তফলৱিমুত্তিপি ভগৱতো. অনূপমাতি উপমাৱিৰহিতা. অতুলতেজস্সাতি অতুলঞাণতেজস্স. ‘‘অতুলঞাণতেজা’’তিপি পাঠো. তস্স ‘‘তযো অভিসমযা’’তি ইমিনা উত্তৰপদেন সম্বন্ধো দট্ঠব্বো. মহাতমপৱাহনাতি মহামোহৱিনাসকা, মোহন্ধকাৰৱিদ্ধংসকাতি অত্থো.
অথাপৰেন সমযেন পদুমো ভগৱা অত্তনো কনিট্ঠভাতৰং সালকুমাৰঞ্চ উপসালকুমাৰঞ্চ ঞাতিসমাগমে সপৰিৱাৰে পব্বাজেত্ৱা তেসং ধম্মং দেসেন্তো নৱুতি কোটিযো ধম্মামতং পাযেসি. যদা পন ৰম্মত্থেৰস্স ধম্মং দেসেসি, তদা অসীতিকোটীনং ততিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –
৪. ‘‘পঠমাভিসমযে বুদ্ধো, কোটিসতমবোধযি;
দুতিযাভিসমযে ধীৰো, নৱুতিকোটিমবোধযি.
৫. ‘‘যদা চ পদুমো বুদ্ধো, ওৱদী সকমত্ৰজং;
তদা অসীতিকোটীনং, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.
যদা পন সুভাৱিতত্তো নাম ৰাজা পদুমস্স বুদ্ধস্স বুদ্ধপদুমৱদনস্স সন্তিকে কোটিসতসহস্সপৰিৱাৰো এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতো, তস্মিং সন্নিপাতে ভগৱা পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো পন পঠমো সন্নিপাতো অহোসি.
অথাপৰেন সমযেন মহাপদুমো মুনিৱসভো উসভসমগতী উসভৱতীনগৰং উপনিস্সায ৱস্সং উপগঞ্ছি. নগৰৱাসিনো মনুস্সা ভগৱন্তং দস্সনকামা উপসঙ্কমিংসু. তেসং ভগৱা ধম্মং দেসেসি. তত্থ চ বহৱো মনুস্সা পসন্নচিত্তা পব্বজিংসু. ততো দসবলো তেহি চ অঞ্ঞেহি চ তীহি ভিক্খুসতসহস্সেহি সদ্ধিং ৱিসুদ্ধিপৱাৰণং পৱাৰেসি. সো দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. যে পন তত্থ ন পব্বজিংসু, তে কথিনানিসংসং সুত্ৱা পাটিপদে পঞ্চসু মাসেসু পঞ্চানিসংসদাযকং কথিনচীৱৰমদংসু. ততো তং ভিক্খূ ধম্মসেনাপতিং অগ্গসাৱকং ৱিসালমতিং সালত্থেৰং কথিনত্থাৰত্থং যাচিত্ৱা কথিনচীৱৰং তস্সাদংসু. থেৰস্স কথিনচীৱৰে কযিৰমানে ভিক্খূ সিব্বনে সহাযকা অহেসুং. পদুমো পন সম্মাসম্বুদ্ধো সূচিচ্ছিদ্দে সুত্তানি আৱুনিত্ৱা অদাসি. নিট্ঠিতে পন চীৱৰে ভগৱা তীহি ভিক্খুসতসহস্সেহি চাৰিকং পক্কামি.
অথাপৰেন সমযেন সীহৱিক্কন্তগামী পুৰিসসীহো ৱিয বুদ্ধসীহো গোসিঙ্গসালৱনসদিসে পৰমসুৰভিকুসুমফলভাৰৱিনমিতসাখাৱিটপে ৱিমলকমলকুৱলযসমলঙ্কতে সিসিৰমধুৰৱাৰিৱাহেন পৰিপূৰিতে ৰুৰু-চমৰ-সীহ-ব্যগ্ঘ-অজ-হয-গৱয-মহিংসাদি ৱিৱিধমিগগণৱিচৰিতে সুৰভিকুসুমগন্ধাৱবদ্ধহদযাহি ভমৰমধুকৰযুৱতীহি অনুভূতপ্পচাৰাহি সমন্ততো গুম্বগুম্বাযমানে ফলৰসপমুদিতহদযাহি কাকলিসদিসমধুৰৱিৰুতাহি কোকিলৱধূহি উপগীযমানে পৰমৰমণীযে ৱিৱিত্তে ৱিজনে যোগানুকূলে পৱনে ৱস্সাৱাসমুপগঞ্ছি. তস্মিং ৱিহৰন্তং সপৰিৱাৰকং দসবলং তথাগতং ধম্মৰাজং বুদ্ধসিৰিযা ৱিৰোচমানং দিস্ৱা মনুস্সা তস্স ধম্মং সুত্ৱা পসীদিত্ৱা এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিংসু. তদা দ্ৱীহি ভিক্খুসতসহস্সেহি পৰিৱুতো পৱাৰেসি. সো ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৱুত্তং –
৬. ‘‘সন্নিপাতা তযো আসুং, পদুমস্স মহেসিনো;
কোটিসতসহস্সানং, পঠমো আসি সমাগমো.
৭. ‘‘কথিনত্থাৰসমযে, উপ্পন্নে কথিনচীৱৰে;
ধম্মসেনাপতিত্থায, ভিক্খূ সিব্বিংসু চীৱৰং.
৮. ‘‘তদা তে ৱিমলা ভিক্খূ, ছড়ভিঞ্ঞা মহিদ্ধিকা;
তীণি সতসহস্সানি, সমিংসু অপৰাজিতা.
৯. ‘‘পুনাপৰং সো নৰাসভো, পৱনে ৱাসং উপাগমি;
তদা সমাগমো আসি, দ্ৱিন্নং সতসহস্সিন’’ন্তি.
তত্থ কথিনত্থাৰসমযেতি কথিনচীৱৰত্থৰণসমযে. ধম্মসেনাপতিত্থাযাতি ধম্মসেনাপতিসালত্থেৰত্থং. অপৰাজিতাতি ন পৰাজিতা, ৱিভত্তিলোপো দট্ঠব্বো. সোতি সো মহাপদুমো. পৱনেতি মহাৱনে. ৱাসন্তি ৱস্সাৱাসং. উপাগমীতি উপাগতো. দ্ৱিন্নং সতসহস্সিনন্তি দ্ৱিন্নং সতসহস্সানং. ‘‘তদা আসি সমাগমো’’তিপি পাঠো যদি অত্থি সুন্দৰো ভৱেয্য.
তদা তথাগতে তস্মিং ৱনসণ্ডে ৱসন্তে অম্হাকং বোধিসত্তো সীহো হুত্ৱা সত্তাহং নিৰোধসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা নিসিন্নং দিস্ৱা পসন্নচিত্তো হুত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা সঞ্জাতপীতিসোমনস্সো তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৱা সত্তাহং বুদ্ধাৰম্মণং পীতিং অৱিজহিত্ৱা পীতিসুখেনেৱ গোচৰায অপক্কমিত্ৱা জীৱিতপৰিচ্চাগং কত্ৱা পযিৰুপাসমানো অট্ঠাসি. অথ সত্থা তস্স সত্তাহস্স অচ্চযেন নিৰোধসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায নৰসীহো সীহং ওলোকেত্ৱা – ‘‘ভিক্খুসঙ্ঘেপিস্স চিত্তপ্পসাদো হোতূতি সঙ্ঘো আগচ্ছতূ’’তি চিন্তেসি. অনেককোটিভিক্খূ তাৱদেৱ আগঞ্ছিংসু. সীহো সঙ্ঘেপি চিত্তং পসাদেসি. অথ সত্থা তস্স চিত্তং ওলোকেত্ৱা – ‘‘অনাগতে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৱুত্তং –
১০. ‘‘অহং তেন সমযেন, সীহো আসিং মিগাধিভূ;
পৱিৱেকমনুব্ৰূহন্তং, পৱনে অদ্দসং জিনং.
১১. ‘‘ৱন্দিত্ৱা সিৰসা পাদে, কত্ৱান তং পদক্খিণং;
তিক্খত্তুং অভিনাদিত্ৱা, সত্তাহং জিনমুপট্ঠহং.
১২. ‘‘সত্তাহং ৱৰসমাপত্তিযা, ৱুট্ঠহিত্ৱা তথাগতো;
মনসা চিন্তযিত্ৱান, কোটিভিক্খূ সমানযি.
১৩. ‘‘তদাপি সো মহাৱীৰো, তেসং মজ্ঝে ৱিযাকৰি;
অপৰিমেয্যিতো কপ্পে, অযং বুদ্ধো ভৱিস্সতি.
১৪. ‘‘পধানং পদহিত্ৱান…পে… হেস্সাম সম্মুখা ইমং.
১৫. ‘‘তস্সাপি ৱচনং সুত্ৱা, ভিয্যো চিত্তং পসাদযিং;
উত্তৰিং ৱতমধিট্ঠাসিং, দসপাৰমিপূৰিযা’’তি.
তত্থ পৱিৱেকমনুব্ৰূহন্তন্তি নিৰোধসমাপত্তিং সমাপন্নন্তি অত্থো. পদক্খিণন্তি তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৱা. অভিনাদিত্ৱাতি তিক্খত্তুং সীহনাদং নদিত্ৱা. উপট্ঠহন্তি উপট্ঠহিং. অযমেৱ ৱা পাঠো. ৱৰসমাপত্তিযাতি নিৰোধসমাপত্তিতো ৱুট্ঠহিত্ৱা. মনসা চিন্তযিত্ৱানাতি ‘‘সব্বেপি ভিক্খূ ইধ আগচ্ছন্তূ’’তি মনসাৱ চিন্তেত্ৱা. সমানযীতি সমাহৰি.
তস্স পন পদুমস্স ভগৱতো চম্পকং নাম নগৰং অহোসি. অসমো নাম ৰাজা পিতা অহোসি, মাতাপি তস্স অসমা নাম, সালো চ উপসালো চ দ্ৱে অগ্গসাৱকা, ৱৰুণো নামুপট্ঠাকো, ৰাধা চ সুৰাধা চ দ্ৱে অগ্গসাৱিকা, মহাসোণৰুক্খো বোধি, অট্ঠপণ্ণাসহত্থুব্বেধং সৰীৰং, আযু ৱস্সসতসহস্সং অহোসি, ৰূপাদীহি গুণেহি অনুত্তৰা উত্তৰা নামস্স অগ্গমহেসী, ৰম্মকুমাৰো নামস্স অতিৰম্মো তনযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –
১৬. ‘‘চম্পকং নাম নগৰং, অসমো নাম খত্তিযো;
অসমা নাম জনিকা, পদুমস্স মহেসিনো.
২১. ‘‘সালো চ উপসালো চ, অহেসুং অগ্গসাৱকা;
ৱৰুণো নামুপট্ঠাকো, পদুমস্স মহেসিনো.
২২. ‘‘ৰাধা চেৱ সুৰাধা চ, অহেসুং অগ্গসাৱিকা;
বোধি তস্স ভগৱতো, মহাসোণোতি ৱুচ্চতি.
২৪. ‘‘অট্ঠপণ্ণাসৰতনং, অচ্চুগ্গতো মহামুনি;
পভা নিদ্ধাৱতী তস্স, অসমা সব্বতো দিসা.
২৫. ‘‘চন্দপ্পভা সূৰিযপ্পভা, ৰতনগ্গিমণিপ্পভা;
সব্বাপি তা হতা হোন্তি, পত্ৱা জিনপভুত্তমং.
২৬. ‘‘ৱস্সসতসহস্সানি, আযু ৱিজ্জতি তাৱদে;
তাৱতা তিট্ঠমানো সো, তাৰেসি জনতং বহুং.
২৭. ‘‘পৰিপক্কমানসে সত্তে, বোধযিত্ৱা অসেসতো;
সেসকে অনুসাসিত্ৱা, নিব্বুতো সো সসাৱকো.
২৮. ‘‘উৰগোৱ তচং জিণ্ণং, ৱদ্ধপত্তংৱ পাদপো;
জহিত্ৱা সব্বসঙ্খাৰে, নিব্বুতো সো যথা সিখী’’তি.
তত্থ ৰতনগ্গিমণিপ্পভাতি ৰতনপ্পভা চ অগ্গিপ্পভা চ মণিপ্পভা চ. হতাতি অভিভূতা. জিনপভুত্তমন্তি জিনস্স সৰীৰপ্পভং উত্তমং পত্ৱা হতাতি অত্থো. পৰিপক্কমানসেতি পৰিপক্কিন্দ্ৰিযে ৱেনেয্যসত্তে. ৱদ্ধপত্তন্তি পুৰাণপত্তং. পাদপো ৱাতি পাদপো ৱিয. সব্বসঙ্খাৰেতি সব্বেপি অজ্ঝত্তিকবাহিৰে সঙ্খাৰে. ‘‘হিত্ৱা সব্বসঙ্খাৰ’’ন্তিপি পাঠো, সোযেৱত্থো. যথা সিখীতি অগ্গি ৱিয নিৰুপাদানো নিব্বুতিং সুগতো গতোতি. সেসমেত্থ গাথাসু হেট্ঠা ৱুত্তনযত্তা উত্তানমেৱাতি.
পদুমবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো অট্ঠমো বুদ্ধৱংসো.