৮. সোভিতবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা

তস্স পন অপৰভাগে তস্স সাসনেপি অন্তৰহিতে সোভিতো নাম বোধিসত্তো কপ্পসতসহস্সাধিকানি চত্তাৰি অসঙ্খ্যেয্যানি পাৰমিযো পূৰেত্ৱা তুসিতপুৰে নিব্বত্তিত্ৱা তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা দেৱেহি আযাচিতো তুসিতপুৰতো চৱিত্ৱা সুধম্মনগৰে সুধম্মৰাজস্স কুলে সুধম্মায নাম দেৱিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. সো দসন্নং মাসানং অচ্চযেন সুধম্মুয্যানে মাতুকুচ্ছিতো পৰিসুদ্ধৱিৰাজিতঘনমেঘপটলতো পুণ্ণচন্দো ৱিয নিক্খমি. তস্স পটিসন্ধিযং জাতিযঞ্চ পাটিহাৰিযানি পুব্বে ৱুত্তপ্পকাৰানি.

সো দসৱস্সসহস্সানি অগাৰং অজ্ঝাৱসিত্ৱা সত্তত্তিংসনাটকিত্থিসহস্সানং অগ্গায অগ্গমহেসিযা মখিলদেৱিযা কুচ্ছিস্মিং সীহকুমাৰে নাম পুত্তে উপ্পন্নে চত্তাৰি নিমিত্তানি দিস্ৱা সঞ্জাতসংৱেগো পাসাদেযেৱ পব্বজিত্ৱা তত্থেৱ আনাপানস্সতিসমাধিং ভাৱেত্ৱা চত্তাৰি ঝানানি পটিলভিত্ৱা সত্তাহং তত্থেৱ পধানচৰিযমচৰি. ততো মখিলমহাদেৱিযা দিন্নং পৰমমধুৰং মধুপাযাসং পৰিভুঞ্জিত্ৱা অভিনিক্খমনত্থায চিত্তমুপ্পাদেসি – ‘‘অযং পাসাদো অলঙ্কতপটিযত্তো মহাজনস্স পস্সন্তস্সেৱ আকাসেন গন্ত্ৱা বোধিৰুক্খং মজ্ঝেকত্ৱা পথৱিযং ওতৰতু, ইমা চ ইত্থিযো মযি বোধিমূলে নিসিন্নে অৱুত্তা সযমেৱ পাসাদতো নিক্খমন্তূ’’তি. সহচিত্তুপ্পাদা পাসাদো চ সুধম্মৰাজভৱনতো উপ্পতিত্ৱা অসিতঞ্জনসঙ্কাসমাকাসমব্ভুগ্গঞ্ছি. সো সমোসৰিতসুৰভিকুসুমদামসমলঙ্কতপাসাদতলো সকলম্পি গগনতলং সমলঙ্কুৰুমানো ৱিয কনকৰসধাৰাসদিসৰুচিৰকৰনিকৰো দিৱসকৰো ৱিয চ সৰদসমযৰজনিকৰো ৱিয চ ৱিৰোচমানো ৱিলম্বমানৱিৱিধৱিচিত্তকিঙ্কিণিকজালো যস্স কিৰ ৱাতেৰিতস্স সুকুসলজনৱাদিতস্স পঞ্চঙ্গিকস্স তুৰিযস্স ৱিয সদ্দো ৱগ্গু চ ৰজনীযো চ কমনীযো চ অহোসি.

দূৰতো পট্ঠায সুয্যমানেন মধুৰেন সৰেন সত্তানং সোতানি ওদহমানো ঘৰচচ্চৰচতুক্কৱীথিআদীসু ঠত্ৱা পৱত্তিতকথাসল্লাপেসু মনুস্সেসু নাতিনীচেন নাতিউচ্চেন তৰুৱৰৱনমত্থকাৱিদূৰেনাকাসেন পলোভযমানো ৱিয তৰুৱৰসাখানানাৰতনজুতিৱিসৰসমুজ্জলেন ৱণ্ণেন জননযনানি আকড্ঢেন্তো ৱিয চ পুঞ্ঞানুভাৱং সমুগ্ঘোসযন্তো ৱিয চ গগনতলং পটিপজ্জি. তত্থ নাটকিত্থিযোপি পঞ্চঙ্গিকস্স ৱৰতুৰিযস্স মধুৰেন সৰেন উপগাযিংসু চেৱ ৱিলপিংসু চ. চতুৰঙ্গিনী কিৰস্স সেনাপি অলঙ্কাৰ-কাযাভৰণ-জুতি-সমুদয-সমুজ্জোতনানাৱিৰাগ-সুৰভিকুসুমৱসনাভৰণসোভিতা অমৰৱৰসেনা ৱিয পৰমৰুচিৰদস্সনা ধৰণী ৱিয গগনতলেন পাসাদং পৰিৱাৰেত্ৱা অগমাসি.

ততো পাসাদো গন্ত্ৱা অট্ঠাসীতিহত্থুব্বেধং উজুৱিপুলৱট্টক্খন্ধং কুসুমপল্লৱমকুলসমলঙ্কতং নাগৰুক্খং মজ্ঝেকত্ৱা ওতৰিত্ৱা ভূমিযং পতিট্ঠহি. নাটকিত্থিযো চ কেনচি অৱুত্তাৱ ততো পাসাদতো ওতৰিত্ৱা পক্কমিংসু. অনেকগুণসোভিতো কিৰ সোভিতোপি মহাপুৰিসো মহাজনকতপৰিৱাৰোযেৱ ৰত্তিযা তীসু যামেসু তিস্সো ৱিজ্জাযো উপ্পাদেসি. মাৰবলং পনস্স ধম্মতাবলেনেৱ যথাগতমগমাসি. পাসাদো পন তত্থেৱ অট্ঠাসি. সোভিতো পন ভগৱতা সম্বোধিং পত্ৱা – ‘‘অনেকজাতিসংসাৰং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি উদানং উদানেত্ৱা বোধিসমীপেযেৱ সত্তসত্তাহং ৱীতিনামেত্ৱা ব্ৰহ্মুনো ধম্মজ্ঝেসনং পটিজানিত্ৱা – ‘‘কস্স নু খো পঠমং ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি বুদ্ধচক্খুনা ওলোকেন্তো অত্তনো ৱেমাতিকে কনিট্ঠভাতিকে অসমকুমাৰঞ্চ সুনেত্তকুমাৰঞ্চ দিস্ৱা – ‘‘ইমে দ্ৱে কুমাৰা উপনিস্সযসম্পন্না গম্ভীৰং নিপুণং ধম্মং পটিৱিজ্ঝিতুং সমত্থা, হন্দাহং ইমেসং ধম্মং দেসেয্য’’ন্তি আকাসেনাগন্ত্ৱা সুধম্মুয্যানে ওতৰিত্ৱা দ্ৱেপি কুমাৰে উয্যানপালেন পক্কোসাপেত্ৱা তেহি সপৰিৱাৰেহি পৰিৱুতো মহাজনমজ্ঝে ধম্মচক্কং পৱত্তেসি. তেন ৱুত্তং –

১. ‘‘ৰেৱতস্স অপৰেন, সোভিতো নাম নাযকো;

সমাহিতো সন্তচিত্তো, অসমো অপ্পটিপুগ্গলো.

২. ‘‘সো জিনো সকগেহম্হি, মানসং ৱিনিৱত্তযি;

পত্ৱান কেৱলং বোধিং, ধম্মচক্কং পৱত্তযি.

৩. ‘‘যাৱ হেট্ঠা অৱীচিতো, ভৱগ্গা চাপি উদ্ধতো;

এত্থন্তৰে একপৰিসা, অহোসি ধম্মদেসনে.

৪. ‘‘তায পৰিসায সম্বুদ্ধো, ধম্মচক্কং পৱত্তযি;

গণনায ন ৱত্তব্বো, পঠমাভিসমযো অহূ’’তি.

তত্থ সকগেহম্হীতি অত্তনো ভৱনেযেৱ, অন্তোপাসাদতলেযেৱাতি অত্থো. মানসং ৱিনিৱত্তযীতি চিত্তং পৰিৱত্তেসি, সকগেহে ঠত্ৱা সত্তদিৱসব্ভন্তৰেযেৱ পুথুজ্জনভাৱতো চিত্তং ৱিনিৱত্তেত্ৱা বুদ্ধত্তং পাপুণীতি অত্থো. হেট্ঠাতি হেট্ঠতো. ভৱগ্গাতি অকনিট্ঠভৱনতো. তায পৰিসাযাতি তস্সা পৰিসায মজ্ঝে. গণনায ন ৱত্তব্বোতি গণনপথমতীতাতি অত্থো. পঠমাভিসমযোতি পঠমো ধম্মাভিসমযো. অহূতি গণনায ন ৱত্তব্বা পৰিসা অহোসীতি অত্থো. ‘‘পঠমে অভিসমিংসুযেৱা’’তিপি পাঠো, তস্স পঠমধম্মদেসনে অভিসমিংসু যে জনা, তে গণনায ন ৱত্তব্বাতি অত্থো.

অথাপৰেন সমযেন সুদস্সননগৰদ্ৱাৰে চিত্তপাটলিযা মূলে যমকপাটিহাৰিযং কত্ৱা নৱকনকমণিমযভৱনে তাৱতিংসভৱনে পাৰিচ্ছত্তকমূলে পণ্ডুকম্বলসিলাতলে নিসীদিত্ৱা অভিধম্মং দেসেসি. দেসনাপৰিযোসানে নৱুতিকোটিসহস্সানং ধম্মাভিসমযো অহোসি. অযং দুতিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –

৫. ‘‘ততো পৰম্পি দেসেন্তে, মৰূনঞ্চ সমাগমে;

নৱুতিকোটিসহস্সানং, দুতিযাভিসমযো অহূ’’তি.

অথাপৰেন সমযেন সুদস্সননগৰে জযসেনো নাম ৰাজকুমাৰো যোজনপ্পমাণং ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা অসোকস্সকণ্ণচম্পকনাগপুন্নাগৱকুলসুৰভিচূতপনসাসনসালকুন্দ- সহকাৰকৰৱীৰাদিতৰুৱৰনিৰন্তৰং আৰামং ৰোপেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স নিয্যাতেসি. দানানুমোদনং কত্ৱা যাগং ৱণ্ণেত্ৱা ভগৱা ধম্মং দেসেসি. তদা কোটিসতসহস্সসত্তনিকাযস্স ধম্মাভিসমযো অহোসি. অযং ততিযাভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –

৬. ‘‘পুনাপৰং ৰাজপুত্তো, জযসেনো নাম খত্তিযো;

আৰামং ৰোপযিত্ৱান, বুদ্ধে নিয্যাতযী তদা.

৭. ‘‘তস্স যাগং পকিত্তেন্তো, ধম্মং দেসেসি চক্খুমা;

তদা কোটিসহস্সানং, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.

পুন উগ্গতো নাম ৰাজা সুনন্দনগৰে সুনন্দং নাম ৱিহাৰং কাৰেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স অদাসি. তস্মিং দানে এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিতানং কোটিসতং অৰহন্তানং সন্নিপাতো, তেসং মজ্ঝে সোভিতো ভগৱা পাতিমোক্খং উদ্দিসি. অযং পঠমো সন্নিপাতো অহোসি. পুন মেখলানগৰে ধম্মগণো ধম্মগণাৰামং নাম পৱৰাৰামং মহাৱিহাৰং কাৰেত্ৱা বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স দত্ৱা সহ সব্বপৰিক্খাৰেহি দানং অদাসি. তস্মিং সমাগমে এহিভিক্খুভাৱেন পব্বজিতানং নৱুতিযা অৰহন্তকোটীনং সন্নিপাতে পাতিমোক্খং উদ্দিসি. অযং দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. যদা পন ভগৱা দসসতনযনপুৰে ৱস্সং ৱসিত্ৱা পৱাৰণায সুৰৱৰপৰিৱুতো ওতৰি, তদা অসীতিযা অৰহন্তকোটীহি সদ্ধিং চতুৰঙ্গিকে সন্নিপাতে পৱাৰেসি. অযং ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৱুত্তং –

৮. ‘‘সন্নিপাতা তযো আসুং, সোভিতস্স মহেসিনো;

খীণাসৱানং ৱিমলানং, সন্তচিত্তান তাদিনং.

৯. ‘‘উগ্গতো নাম সো ৰাজা, দানং দেতি নৰুত্তমে;

তম্হি দানে সমাগঞ্ছুং, অৰহন্তা সতকোটিযো.

১০. ‘‘পুনাপৰং পুৰগণো, দেতি দানং নৰুত্তমে;

তদা নৱুতিকোটীনং, দুতিযো আসি সমাগমো.

১১. ‘‘দেৱলোকে ৱসিত্ৱান, যদা ওৰোহতী জিনো;

তদা অসীতিকোটীনং, ততিযো আসি সমাগমো’’তি.

তদা কিৰ অম্হাকং বোধিসত্তো ৰম্মৱতীনগৰে উভতো সুজাতো ‘সুজাতো’ নাম ব্ৰাহ্মণো হুত্ৱা সোভিতস্স ভগৱতো ধম্মদেসনং সুত্ৱা সৰণেসু পতিট্ঠায বুদ্ধপ্পমুখস্স ভিক্খুসঙ্ঘস্স তেমাসং মহাদানমদাসি. সোপি নং ‘‘অনাগতে গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৱুত্তং –

১২. ‘‘অহং তেন সমযেন, সুজাতো নাম ব্ৰাহ্মণো;

তদা সসাৱকং বুদ্ধং, অন্নপানেন তপ্পযিং.

১৩. ‘‘সোপি মং বুদ্ধো ব্যাকাসি, সোভিতো লোকনাযকো;

অপৰিমেয্যিতো কপ্পে, অযং বুদ্ধো ভৱিস্সতি.

১৪. ‘‘পধানং পদহিত্ৱান…পে… হেস্সাম সম্মুখা ইমং.

১৫. ‘‘তস্সাপি ৱচনং সুত্ৱা, হট্ঠো সংৱিগ্গমানসো;

তমেৱত্থমনুপ্পত্তিযা, উগ্গং ধিতিমকাসহ’’ন্তি.

তত্থ তমেৱত্থমনুপ্পত্তিযাতি তস্স বুদ্ধত্তস্স অনুপ্পত্তিঅত্থং, তস্স পন সোভিতবুদ্ধস্স – ‘‘অনাগতে অযং গোতমো নাম বুদ্ধো ভৱিস্সতী’’তি ৱচনং সুত্ৱা ‘‘অৱিতথৱচনা হি বুদ্ধা’’তি বুদ্ধত্তপ্পত্তিঅত্থন্তি অত্থো. উগ্গন্তি তিব্বং ঘোৰং. ধিতিন্তি ৱীৰিযং. অকাসহন্তি অকাসিং অহং.

তস্স পন সোভিতস্স ভগৱতো সুধম্মং নাম নগৰং অহোসি, পিতা সুধম্মো নাম ৰাজা, মাতা সুধম্মা নাম দেৱী, অসমো চ সুনেত্তো চ দ্ৱে অগ্গসাৱকা, অনোমো নামুপট্ঠাকো, নকুলা চ সুজাতা চ দ্ৱে অগ্গসাৱিকা, নাগৰুক্খো বোধি, অট্ঠপণ্ণাসহত্থুব্বেধং সৰীৰং অহোসি, নৱুতিৱস্সসহস্সানি আযুপ্পমাণং, মখিলা নামস্স মহাদেৱী, সীহকুমাৰো নাম অত্ৰজো, নাটকিত্থীনং সত্তত্তিংসসহস্সানি নৱৱস্সসহস্সানি অগাৰং অজ্ঝাৱসি. পাসাদেন অভিনিক্খমি. জযসেনো নাম ৰাজা উপট্ঠাকো. সেতাৰামে কিৰ ৱসীতি. তেন ৱুত্তং –

১৬. ‘‘সুধম্মং নাম নগৰং, সুধম্মো নাম খত্তিযো;

সুধম্মা নাম জনিকা, সোভিতস্স মহেসিনো.

২১. ‘‘অসমো চ সুনেত্তো চ, অহেসুং অগ্গসাৱকা;

অনোমো নামুপট্ঠাকো, সোভিতস্স মহেসিনো.

২২. ‘‘নকুলা চ সুজাতা চ, অহেসুং অগ্গসাৱিকা;

বুজ্ঝমানো চ সো বুদ্ধো, নাগমূলে অবুজ্ঝথ.

২৪. ‘‘অট্ঠপণ্ণাসৰতনং, অচ্চুগ্গতো মহামুনি;

ওভাসেতি দিসা সব্বা, সতৰংসীৱ উগ্গতো.

২৫. ‘‘তথা সুফুল্লং পৱনং, নানাগন্ধেহি ধূপিতং;

তথেৱ তস্স পাৱচনং, সীলগন্ধেহি ধূপিতং.

২৬. ‘‘যথাপি সাগৰো নাম, দস্সনেন অতপ্পিযো;

তথেৱ তস্স পাৱচনং, সৱনেন অতপ্পিযং.

২৭. ‘‘নৱুতিৱস্সসহস্সানি, আযু ৱিজ্জতি তাৱদে;

তাৱতা তিট্ঠমানো সো, তাৰেসি জনতং বহুং.

২৮. ‘‘ওৱাদং অনুসিট্ঠিঞ্চ, দত্ৱান সেসকে জনে;

হুতাসনোৱ তাপেত্ৱা, নিব্বুতো সো সসাৱকো.

২৯. ‘‘সো চ বুদ্ধো অসমসমো, তেপি সাৱকা বলপ্পত্তা;

সব্বং তমন্তৰহিতং, ননু ৰিত্তা সব্বসঙ্খাৰা’’তি.

তত্থ সতৰংসীৱাতিআদিচ্চো ৱিয, সব্বা দিসা ওভাসেতীতি অত্থো. পৱনন্তি মহাৱনং. ধূপিতন্তি ৱাসিতং গন্ধিতং. অতপ্পিযোতি অতিত্তিকৰো, অতিত্তিজননো ৱা. তাৱদেতি তস্মিং কালে, তাৱতকং কালন্তি অত্থো. তাৰেসীতি তাৰযী. ওৱাদন্তি সকিং ৱাদো ওৱাদো নাম. অনুসিট্ঠিন্তি পুনপ্পুনং ৱচনং অনুসিট্ঠি নাম. সেসকে জনেতি সচ্চপ্পটিৱেধং অপ্পত্তস্স সেসজনস্স, সামিঅত্থে ভুম্মৱচনং. হুতাসনোৱ তাপেত্ৱাতি অগ্গি ৱিয তপ্পেত্ৱা. অযমেৱ ৱা পাঠো, উপাদানক্খযা ভগৱা পৰিনিব্বুতোতি অত্থো. সেসগাথাসু সব্বত্থ উত্তানমেৱাতি.

সোভিতবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নিট্ঠিতো ছট্ঠো বুদ্ধৱংসো.