২৬. কস্সপবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা

কোণাগমনস্স পন ভগৱতো অপৰভাগে তস্স সাসনে চ অন্তৰহিতে তিংসৱস্সসহস্সাযুকা সত্তা অনুপুব্বেন পৰিহাযিত্ৱা দসৱস্সাযুকা হুত্ৱা পুন ৱড্ঢিত্ৱা অপৰিমিতাযুকা হুত্ৱা পুন অনুপুব্বেন পৰিহাযিত্ৱা ৱীসতিৱস্সসহস্সাযুকেসু সত্তেসু জাতেসু অনেকমনুস্সপো কস্সপো নাম সত্থা লোকে উদপাদি (সু. নি. অট্ঠ. আমকগন্ধসুত্তৱণ্ণনা). সো পাৰমিযো পূৰেত্ৱা তুসিতপুৰে নিব্বত্তিত্ৱা ততো চৱিত্ৱা বাৰাণসীনগৰে ব্ৰহ্মদত্তস্স নাম ব্ৰাহ্মণস্স ৱিপুলগুণৱতিযা ধনৱতিযা নাম ব্ৰাহ্মণিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গহেত্ৱা দসন্নং মাসানং অচ্চযেন ইসিপতনে মিগদাযে মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমি. গোত্তৱসেন পনস্স ‘‘কস্সপকুমাৰো’’তি নামমকংসু. সো দ্ৱে ৱস্সসহস্সানি অগাৰং অজ্ঝাৱসি. হংসৱা যসৱা সিৰিনন্দোতি তস্স তযো পাসাদা অহেসুং. সুনন্দা নাম ব্ৰাহ্মণিপ্পমুখানি অট্ঠচত্তালীস ইত্থিসহস্সানি পচ্চুপট্ঠিতানি অহেসুং.

সো চত্তাৰি নিমিত্তানি দিস্ৱা সুনন্দায ব্ৰাহ্মণিযা ৱিজিতসেনে নাম পুত্তে উপ্পন্নে উপ্পন্নসংৱেগো ‘‘মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিস্সামী’’তি চিন্তেসি. অথস্স পৰিৱিতক্কসমনন্তৰমেৱ পাসাদো কুলালচক্কমিৱ ভমিত্ৱা গগনতলমব্ভুগ্গন্ত্ৱা পৰমৰুচিৰকৰনিকৰো সৰদসমযৰজনিকৰো ৱিয তাৰাগণপৰিৱুতো অনেকনৰসতপৰিৱুতো গগনতলমলঙ্কৰোন্তো ৱিয পুঞ্ঞানুভাৱং পকাসেন্তো ৱিয জননযনহদযানি আকড্ঢেন্তো ৱিয ৰুক্খগ্গানি পৰং সোভযমানো ৱিয চ গন্ত্ৱা নিগ্ৰোধবোধিং মজ্ঝেকত্ৱা ভূমিযং পতিট্ঠহি. অথ বোধিসত্তো মহাসত্তো পথৱিযং পতিট্ঠহিত্ৱা দেৱদত্তং অৰহত্তদ্ধজমাদায পব্বজি. তস্স নাটকিত্থিযো পাসাদা ওতৰিত্ৱা অড্ঢগাৱুতং মগ্গং গন্ত্ৱা সপৰিৱাৰা সেনাসন্নিৱেসং কত্ৱা নিসীদিংসু. ততো ইত্থিপৰিচাৰিকে ঠপেত্ৱা সহাগতা সব্বে পব্বজিংসু.

মহাপুৰিসো কিৰ সত্তাহং তেহি পৰিৱুতো পধানচৰিযং চৰিত্ৱা ৱিসাখপুণ্ণমায সুনন্দায নাম ব্ৰাহ্মণিযা দিন্নং মধুপাযাসং পৰিভুঞ্জিত্ৱা খদিৰৱনে দিৱাৱিহাৰং কত্ৱা সাযন্হসমযে সোমেন নাম যৱপালকেন উপনীতা অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৱা নিগ্ৰোধবোধিং উপগন্ত্ৱা পঞ্চদসহত্থাযামৱিত্থতং তিণসন্থৰং সন্থৰিত্ৱা তত্থ নিসীদিত্ৱা অভিসম্বোধিং পাপুণিত্ৱা – ‘‘অনেকজাতিসংসাৰং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি উদানং উদানেত্ৱা সত্তসত্তাহং ৱীতিনামেত্ৱা অত্তনা সহ পব্বজিতানং ভিক্খূনং কোটিযা উপনিস্সযসম্পত্তিং দিস্ৱা গগনতলেন গন্ত্ৱা বাৰাণসিযং ইসিপতনে মিগদাযে ওতৰিত্ৱা তেহি পৰিৱুতো তত্থ ধম্মচক্কং পৱত্তেসি. তদা ৱীসতিযা কোটিসহস্সানং পঠমো ধম্মাভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –

১. ‘‘কোণাগমনস্স অপৰেন, সম্বুদ্ধো দ্ৱিপদুত্তমো;

কস্সপো নাম গোত্তেন, ধম্মৰাজা পভঙ্কৰো.

২. ‘‘সঞ্ছড্ডিতং কুলমূলং, বহ্ৱন্নপানভোজনং;

দত্ৱান যাচকে দানং, পূৰযিত্ৱান মানসং;

উসভোৱ আড়কং ভেত্ৱা, পত্তো সম্বোধিমুত্তমং.

৩. ‘‘ধম্মচক্কং পৱত্তেন্তে, কস্সপে লোকনাযকে;

ৱীসকোটিসহস্সানং, পঠমাভিসমযো অহূ’’তি.

তত্থ সঞ্ছড্ডিতন্তি ছড্ডিতং উজ্ঝিতং পৰিচ্চত্তং. কুলমূলন্তি কুলঘৰং, অপৰিমিতভোগক্খন্ধং অনেককোটিসহস্সধনসঞ্চযং দসসতনযনভৱনসদিসভোগং অতিদুচ্চজং তিণমিৱ ছড্ডিতন্তি অত্থো. যাচকেতি যাচকানং দত্ৱা. আড়কন্তি গোট্ঠং, যথা উসভো গোট্ঠং ভিন্দিত্ৱা যথাসুখং ইচ্ছিতট্ঠানং পাপুণাতি, এৱং মহাপুৰিসোপি গেহবন্ধনং ভিন্দিত্ৱা অভিসম্বোধিং পাপুণীতি অত্থো.

পুন চতুমাসং জনপদচাৰিকং চৰমানে সত্থৰি দসকোটিসহস্সানং দুতিযো অভিসমযো অহোসি. যদা পন সুন্দৰনগৰদ্ৱাৰে অসনৰুক্খমূলে যমকপাটিহাৰিযং কৰোন্তো ধম্মং দেসেসি, তদা পঞ্চন্নং কোটিসহস্সানং ততিযো অভিসমযো অহোসি. পুন যমকপাটিহাৰিযং কত্ৱা সুৰৰিপুদুৰভিভৱনে তাৱতিংসভৱনে সুধম্মা নাম দেৱসভা অত্থি, তত্থ নিসীদিত্ৱা অত্তনো মাতৰং ধনৱতীদেৱিং পমুখং কত্ৱা দসসহস্সিলোকধাতুযা দেৱতানং অনুগ্গহকৰণত্থং সত্তপ্পকৰণং অভিধম্মপিটকং দেসেন্তো তীণি দেৱতাকোটিসহস্সানি ধম্মামতং পাযেসি. তেন ৱুত্তং –

৪. ‘‘চতুমাসং যদা বুদ্ধো, লোকে চৰতি চাৰিকং;

দসকোটিসহস্সানং, দুতিযাভিসমযো অহু.

৫. ‘‘যমকং ৱিকুব্বনং কত্ৱা, ঞাণধাতুং পকিত্তযি;

পঞ্চকোটিসহস্সানং, ততিযাভিসমযো অহু.

৬. ‘‘সুধম্মা দেৱপুৰে ৰম্মে, তত্থ ধম্মং পকিত্তযি;

তীণিকোটিসহস্সানং, দেৱানং বোধযী জিনো.

৭. ‘‘নৰদেৱস্স যক্খস্স, অপৰে ধম্মদেসনে;

এতেসানং অভিসমযা, গণনাতো অসঙ্খিযা’’তি.

তত্থ চতুমাসন্তি চাতুমাসে. অযমেৱ ৱা পাঠো. চৰতীতি অচৰি. যমকং ৱিকুব্বনং কত্ৱাতি যমকপাটিহাৰিযং কত্ৱা. ঞাণধাতুন্তি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণসভাৱং. ‘‘সব্বঞাণধাতু’’ন্তিপি ৱদন্তি. পকিত্তযীতি মহাজনস্স পকাসেসি. সুধম্মাতি তাৱতিংসভৱনে সুধম্মা নাম সভা অত্থি, তত্থ নিসীদিত্ৱাতি অত্থো. ধম্মন্তি অভিধম্মং.

তদা কিৰ আনুভাৱৱিজিতনৰদেৱো নৰদেৱো নাম মহেসক্খো হেট্ঠা ৱুত্তনৰদেৱযক্খো ৱিয মহিদ্ধিকো যক্খো অহোসি. সো জম্বুদীপে একস্মিং নগৰে ৰঞ্ঞো যাদিসং ৰূপং, তাদিসং ৰূপসণ্ঠানং সৰকুত্তিং নিম্মিনিত্ৱা তং ৰাজানং মাৰেত্ৱা খাদিত্ৱা সহঅন্তেপুৰং ৰজ্জং পটিপজ্জিত্ৱা অপৰিমিতমংসভোজনো অহোসি. সো কিৰ ইত্থিধুত্তো চ অহোসি. যদা পন তং কুসলা ছেকা ইত্থিযো – ‘‘নাযং অম্হাকং ৰাজা, অমনুস্সো এসো’’তি জানন্তি, তদা সো লজ্জিতো হুত্ৱা তা সব্বা খাদিত্ৱা অঞ্ঞং নগৰং পটিপজ্জতি. এৱমেৱ সো নৰদেৱযক্খো মনুস্সে ভক্খযন্তো যদা সুন্দৰনগৰাভিমুখো অগমাসি, তদা তং দিস্ৱা নগৰৱাসিনো মনুস্সা মৰণভযতজ্জিতসন্তাসা সকনগৰতো নিক্খমিত্ৱা ততো ততো পলাযিংসু. অথ তে মনুস্সে পলাযমানে দিস্ৱা কস্সপদসবলো তস্স নৰদেৱস্স যক্খস্স পুৰতো অট্ঠাসি. নৰদেৱো এৱং দেৱদেৱং ঠিতং দিস্ৱা ৱিস্সৰং ঘোৰং নাদং নদিত্ৱা ভগৱতো ভযং উপ্পাদেতুং অসক্কোন্তো তং সৰণং গন্ত্ৱা পঞ্হং পুচ্ছি. পঞ্হং ৱিস্সজ্জেত্ৱা তং দমেত্ৱা ধম্মে দেসিযমানে সম্পত্তানং নৰমৰানং গণনপথাতীতানং অভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং – ‘‘নৰদেৱস্স যক্খস্সা’’তিআদি. তত্থ অপৰে ধম্মদেসনেতি অপৰস্মিং ধম্মদেসনে. এতেসানন্তি এতেসং. অযমেৱ ৱা পাঠো.

তস্স পন কস্সপভগৱতো একোৱ সাৱকসন্নিপাতো অহোসি. বাৰাণসীনগৰে পুৰোহিতপুত্তো তিস্সো নাম অহোসি. সো কস্সপস্স বোধিসত্তস্স সৰীৰে লক্খণসম্পত্তিং দিস্ৱা পিতুনো ভাসতো সুত্ৱা – ‘‘নিস্সংসযং এসো মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৱা বুদ্ধো ভৱিস্সতি, এতস্সাহং সন্তিকে পব্বজিত্ৱা সংসাৰদুক্খতো মুচ্চিস্সামী’’তি চিন্তেত্ৱা সুদ্ধমুনিগণৱন্তং হিমৱন্তং গন্ত্ৱা তাপসপব্বজ্জং পব্বজি. তস্স পৰিৱাৰভূতানি ৱীসতিতাপসসহস্সানি অহেসুং. সো অপৰভাগে ‘‘কস্সপকুমাৰো নিক্খমিত্ৱা অভিসম্বোধিং অনুপ্পত্তো’’তি সুত্ৱা সপৰিৱাৰো আগন্ত্ৱা কস্সপস্স ভগৱতো সন্তিকে সপৰিৱাৰো এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণি. তস্মিং সমাগমে কস্সপো ভগৱা মাঘপুণ্ণমাযং পাতিমোক্খং উদ্দিসি. তেন ৱুত্তং –

৮. ‘‘তস্সাপি দেৱদেৱস্স, একো আসি সমাগমো;

খীণাসৱানং ৱিমলানং, সন্তচিত্তান তাদিনং.

৯. ‘‘ৱীসভিক্খুসহস্সানং, তদা আসি সমাগমো;

অতিক্কন্তভৱন্তানং, হিৰিসীলেন তাদিন’’ন্তি.

তত্থ অতিক্কন্তভৱন্তানন্তি অতিক্কন্তপুথুজ্জনসোতাপন্নাদীনং, সব্বেসং খীণাসৱানমেৱাতি অত্থো. হিৰিসীলেন তাদিনন্তি হিৰিযা চ সীলেন চ সদিসানং.

তদা অম্হাকং বোধিসত্তো জোতিপালো নাম মাণৱো তিণ্ণং ৱেদানং পাৰগূ ভূমিযঞ্চেৱ অন্তলিক্খে চ পাকটো ঘটিকাৰস্স কুম্ভকাৰস্স সহাযো অহোসি. সো তেন সদ্ধিং সত্থাৰং উপসঙ্কমিত্ৱা তস্স ধম্মকথং সুত্ৱা তস্স সন্তিকে পব্বজি. সো আৰদ্ধৱীৰিযো তীণি পিটকানি উগ্গহেত্ৱা ৱত্তপটিপত্তিযা বুদ্ধসাসনং সোভেসি. সোপি তং সত্থা ব্যাকাসি. তেন ৱুত্তং –

১০. ‘‘অহং তদা মাণৱকো, জোতিপালোতি ৱিস্সুতো;

অজ্ঝাযকো মন্তধৰো, তিণ্ণং ৱেদান পাৰগূ.

১১. ‘‘লক্খণে ইতিহাসে চ, সধম্মে পাৰমিং গতো;

ভূমন্তলিক্খকুসলো, কতৱিজ্জো অনৱযো.

১২. ‘‘কস্সপস্স ভগৱতো, ঘটিকাৰো নামুপট্ঠকো;

সগাৰৱো সপ্পতিস্সো, নিব্বুতো ততিযে ফলে.

১৩. ‘‘আদায মং ঘটীকাৰো, উপগঞ্ছি কস্সপং জিনং;

তস্স ধম্মং সুণিত্ৱান, পব্বজিং তস্স সন্তিকে.

১৪. ‘‘আৰদ্ধৱীৰিযো হুত্ৱা, ৱত্তাৱত্তেসু কোৱিদো;

ন ক্ৱচি পৰিহাযামি, পূৰেসিং জিনসাসনং.

১৫. ‘‘যাৱতা বুদ্ধভণিতং, নৱঙ্গং জিনসাসনং;

সব্বং পৰিযাপুণিত্ৱান, সোভযিং জিনসাসনং.

১৬. ‘‘মম অচ্ছৰিযং দিস্ৱা, সোপি বুদ্ধো ৱিযাকৰি;

ইমম্হি ভদ্দকে কপ্পে, অযং বুদ্ধো ভৱিস্সতি.

১৭. ‘‘অহু কপিলৱ্হযা ৰম্মা…পে… হেস্সাম সম্মুখা ইমং.

৩০. ‘‘তস্সাপি ৱচনং সুত্ৱা, ভিয্যো চিত্তং পসাদযিং;

উত্তৰিং ৱতমধিট্ঠাসিং, দসপাৰমিপূৰিযা.

৩১. ‘‘এৱমহং সংসৰিত্ৱা, পৰিৱজ্জেন্তো অনাচৰং;

দুক্কৰঞ্চ কতং ময্হং, বোধিযাযেৱ কাৰণা’’তি.

তত্থ ভূমন্তলিক্খকুসলোতি ভূমিসিক্খাসু চ অন্তলিক্খেসু চ জোতিচক্কাচাৰে জোতিৱিজ্জায চ কুসলোতি অত্থো. উপট্ঠকোতি উপট্ঠাযকো. সপ্পতিস্সোতি সপ্পতিস্সযো. নিব্বুতোতি ৱিনীতো, ৱিস্সুতো ৱা. ততিযে ফলেতি নিমিত্তসত্তমী, ততিযফলাধিগমহেতু নিব্বুতোতি অত্থো. আদাযাতি মং গহেত্ৱা. ৱত্তাৱত্তেসূতি খুদ্দকৱত্তমহাৱত্তেসু. কোৱিদোতি তেসং পূৰণে কুসলো. ন ক্ৱচি পৰিহাযামীতি ক্ৱচিপি সীলেসু ৱা সমাধিসমাপত্তিআদীসু ৱা কত্থচি কুতোপি ন পৰিহাযামি, সব্বত্থ মে পৰিহানি নাম ন ৱিজ্জতীতি দীপেতি. ‘‘ন কোচি পৰিহাযামী’’তিপি পাঠো, সোযেৱত্থো.

যাৱতাতি পৰিচ্ছেদৱচনমেতং, যাৱতকন্তি অত্থো. বুদ্ধভণিতন্তি বুদ্ধৱচনং. সোভযিন্তি সোভেসিং পকাসেসিং. মম অচ্ছৰিযন্তি মম সম্মাপটিপত্তিং অঞ্ঞেহি অসাধাৰণং অচ্ছৰিযং অব্ভুতং কস্সপো ভগৱা দিস্ৱাতি অত্থো. সংসৰিত্ৱাতি সংসাৰে সংসৰিত্ৱা. অনাচৰন্তি অনাচাৰং অকত্তব্বং, অকৰণীযন্তি অত্থো.

তস্স পন কস্সপস্স ভগৱতো জাতনগৰং বাৰাণসী নাম অহোসি, ব্ৰহ্মদত্তো নাম ব্ৰাহ্মণো পিতা, পৰমগুণৱতী ধনৱতী নাম ব্ৰাহ্মণী মাতা, তিস্সো চ ভাৰদ্ৱাজো চ দ্ৱে অগ্গসাৱকা, সব্বমিত্তো নামুপট্ঠাকো, অনুড়া চ উৰুৱেড়া চ দ্ৱে অগ্গসাৱিকা, নিগ্ৰোধৰুক্খো বোধি, সৰীৰং ৱীসতিহত্থুব্বেধং অহোসি, ৱীসতিৱস্সসহস্সানি আযু, সুনন্দা নামস্স অগ্গমহেসী, ৱিজিতসেনো নাম পুত্তো, পাসাদযানেন নিক্খমি. তেন ৱুত্তং –

৩২. ‘‘নগৰং বাৰাণসী নাম, কিকী নামাসি খত্তিযো;

ৱসতে তত্থ নগৰে, সম্বুদ্ধস্স মহাকুলং.

৩৩. ‘‘ব্ৰাহ্মণো ব্ৰহ্মদত্তোৱ, আসি বুদ্ধস্স সো পিতা;

ধনৱতী নাম জনিকা, কস্সপস্স মহেসিনো.

৩৮. ‘‘তিস্সো চ ভাৰদ্ৱাজো চ, অহেসুং অগ্গসাৱকা;

সব্বমিত্তো নামুপট্ঠাকো, কস্সপস্স মহেসিনো.

৩৯. ‘‘অনুড়া উৰুৱেড়া চ, অহেসুং অগ্গসাৱিকা;

বোধি তস্স ভগৱতো, নিগ্ৰোধোতি পৱুচ্চতি.

৪১. ‘‘উচ্চত্তনেন সো বুদ্ধো, ৱীসতিৰতনুগ্গতো;

ৱিজ্জুলট্ঠীৱ আকাসে, চন্দোৱ গহপূৰিতো.

৪২. ‘‘ৱীসতিৱস্সসহস্সানি, আযু তস্স মহেসিনো;

তাৱতা তিট্ঠমানো সো, তাৰেসি জনতং বহুং.

৪৩. ‘‘ধম্মতড়াকং মাপযিত্ৱা, সীলং দত্ৱা ৱিলেপনং;

ধম্মদুস্সং নিৱাসেত্ৱা, ধম্মমালং ৱিভজ্জিয.

৪৪. ‘‘ধম্মৱিমলমাদাসং, ঠপযিত্ৱা মহাজনে;

কেচি নিব্বানং পত্থেন্তা, পস্সন্তু মে অলঙ্কৰং.

৪৫. ‘‘সীলকঞ্চুকং দত্ৱান, ঝানকৱচৱম্মিতং;

ধম্মচম্মং পাৰুপিত্ৱা, দত্ৱা সন্নাহমুত্তমং.

৪৬. ‘‘সতিফলকং দত্ৱান, তিখিণং ঞাণকুন্তিমং;

ধম্মখগ্গৱৰং দত্ৱা, সীলসংসগ্গমদ্দনং.

৪৭. ‘‘তেৱিজ্জাভূসনং দত্ৱান, আৱেড়ং চতুৰো ফলে;

ছড়ভিঞ্ঞাভৰণং দত্ৱা, ধম্মপুপ্ফপিড়ন্ধনং.

৪৮. ‘‘সদ্ধম্মপণ্ডৰচ্ছত্তং, দত্ৱা পাপনিৱাৰণং;

মাপযিত্ৱাভযং পুপ্ফং, নিব্বুতো সো সসাৱকো.

৪৯. ‘‘এসো হি সম্মাসম্বুদ্ধো, অপ্পমেয্যো দুৰাসদো;

এসো হি ধম্মৰতনো, স্ৱাক্খাতো এহিপস্সিকো.

৫০. ‘‘এসো হি সঙ্ঘৰতনো, সুপ্পটিপন্নো অনুত্তৰো;

সব্বং তমন্তৰহিতং, ননু ৰিত্তা সব্বসঙ্খাৰা’’তি.

তত্থ ৱিজ্জুলট্ঠীৱাতি ঘনভাৱেন সণ্ঠিতা ৱিজ্জুলতা ৱিয. চন্দোৱ গহপূৰিতোতি পৰিৱেসগহপৰিক্খিতো পুণ্ণচন্দো ৱিয. ধম্মতড়াকং মাপযিত্ৱাতি পৰিযত্তিধম্মতড়াকং মাপযিত্ৱা. সীলং দত্ৱা ৱিলেপনন্তি চতুপাৰিসুদ্ধিসীলসঙ্খাতং চিত্তসন্ততিৱিভূসনত্থং ৱিলেপনং দত্ৱা. ধম্মদুস্সং নিৱাসেত্ৱাতি হিৰোত্তপ্পধম্মসঙ্খাতং সাটকযুগং নিৱাসেত্ৱা. ধম্মমালং ৱিভজ্জিযাতি সত্তত্তিংসবোধিপক্খিযধম্মকুসুমমালং ৱিভজিত্ৱা. ৱিদহিত্ৱাতি অত্থো.

ধম্মৱিমলমাদাসন্তি ৱিমলং সোতাপত্তিমগ্গসঙ্খাতং আদাসং সাৱজ্জানৱজ্জকুসলাকুসলধম্মসল্লক্খণত্থং মহাজনস্স ধম্মতড়াকতীৰে ধম্মাদাসং ঠপেত্ৱাতি অত্থো. মহাজনেতি মহাজনস্স. কেচীতি যে কেচি. নিব্বানং পত্থেন্তাতি সব্বাকুসলমলৱিলযকৰং অমতমসঙ্খতমনীতিকং পৰমসন্তং অচ্চুতিৰসং নিব্বানং পত্থেন্তা ৱিচৰন্তি. তে ইমং অলঙ্কাৰং ৱুত্তপ্পকাৰং মযা দস্সিতং পস্সন্তূতি অত্থো. ‘‘নিব্বানমভিপত্থেন্তা, পস্সন্তু মং অলঙ্কৰ’’ন্তিপি পাঠো, সোযেৱত্থো. অলঙ্কৰন্তি ৰস্সং কত্ৱা ৱুত্তং.

সীলকঞ্চুকং দত্ৱানাতি পঞ্চসীলদসসীলচতুপাৰিসুদ্ধিসীলমযং কঞ্চুকং দত্ৱা. ঝানকৱচৱম্মিতন্তি চতুক্কপঞ্চকজ্ঝানকৱচবন্ধং বন্ধিত্ৱা. ধম্মচম্মং পাৰুপিত্ৱাতি সতিসম্পজঞ্ঞসঙ্খাতধম্মচম্মং পাৰুপিত্ৱা. দত্ৱা সন্নাহমুত্তমন্তি উত্তমং চতুৰঙ্গসমন্নাগতং ৱীৰিযসন্নাহং দত্ৱাতি অত্থো. সতিফলকং দত্ৱানাতি ৰাগাদিদোসাৰিপাপনিৱাৰণত্থং চতুসতিপট্ঠানফলকনিৱাৰণং দত্ৱা. তিখিণং ঞাণকুন্তিমন্তি পটিৱেধসমত্থং তিখিণৱিপস্সনাঞাণকুন্তৱন্তং, ৱিপস্সনাঞাণনিসিতকুন্তৱৰন্তি অত্থো, কিলেসবলনিধনকৰসমত্থং ৱা যোগাৱচৰযোধৱৰং ঠপেত্ৱাতি অত্থো. ধম্মখগ্গৱৰং দত্ৱাতি তস্স যোগাৱচৰস্স ৱীৰিযুপলতলনিসিতধাৰং মগ্গপঞ্ঞাৱৰখগ্গং দত্ৱা. সীলসংসগ্গমদ্দনন্তি অৰিযং লোকুত্তৰসীলং কিলেসসংসগ্গমদ্দনত্থায, কিলেসনিঘাতনত্থাযাতি অত্থো.

তেৱিজ্জাভূসনং দত্ৱাতি তেৱিজ্জামযং ৱিভূসনং দত্ৱা. আৱেড়ং চতুৰো ফলেতি চত্তাৰি ফলানি ৱটংসকং কত্ৱা. ছড়ভিঞ্ঞাভৰণন্তি আভৰণত্থায অলঙ্কাৰকৰণত্থায ছ অভিঞ্ঞাযো দত্ৱা. ধম্মপুপ্ফপিড়ন্ধনন্তি নৱলোকুত্তৰধম্মসঙ্খাতং কুসুমমালং কত্ৱা. সদ্ধম্মপণ্ডৰচ্ছত্তং, দত্ৱা পাপনিৱাৰণন্তি অচ্চন্তৱিসুদ্ধং ৱিমুত্তিসেতচ্ছত্তং সব্বাকুসলাতপনিৱাৰণং দত্ৱা. মাপযিত্ৱাভযং পুপ্ফন্তি অভযপুৰগামিনং অট্ঠঙ্গিকমগ্গং পুপ্ফং কত্ৱাতি অত্থো.

কস্সপো কিৰ ভগৱা কাসিৰট্ঠে সেতব্যনগৰে সেতব্যুয্যানে পৰিনিব্বাযি. ধাতুযো কিৰস্স ন ৱিকিৰিংসু. সকলজম্বুদীপৱাসিনো মনুস্সা সন্নিপতিত্ৱা একেকং সুৱণ্ণিট্ঠকং কোটিঅগ্ঘনকং ৰতনৱিচিত্তং বহিচিননত্থং একেকং অড্ঢকোটিঅগ্ঘনকং অব্ভন্তৰপূৰণত্থং মনোসিলায মত্তিকাকিচ্চং তেলেন উদককিচ্চং কৰোন্তো যোজনুব্বেধং থূপমকংসু.

‘‘কস্সপোপি ভগৱা কতকিচ্চো, সব্বসত্তহিতমেৱ কৰোন্তো;

কাসিৰাজনগৰে মিগদাযে, লোকনন্দনকৰো নিৱসী’’তি.

সেসগাথাসু সব্বত্থ পাকটমেৱাতি.

ইতি মধুৰত্থৱিলাসিনিযা বুদ্ধৱংস-অট্ঠকথায

কস্সপবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

এত্তাৱতা চতুৱীসতিযা বুদ্ধানং বুদ্ধৱংসৱণ্ণনা

সব্বাকাৰেন নিট্ঠিতা.