২০. ফুস্সবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা
তস্স তিস্সস্স ভগৱতো অপৰভাগে অনুক্কমেন পৰিহাযিত্ৱা পুন ৱড্ঢিত্ৱা অপৰিমিতাযুকা হুত্ৱা অনুপুব্বেন হাযিত্ৱা নৱুতিৱস্সসহস্সাযুকেসু জাতেসু তস্মিংযেৱ কপ্পে ফুস্সো নাম সত্থা লোকে উপ্পজ্জি. সোপি ভগৱা পাৰমিযো পূৰেত্ৱা তুসিতপুৰে নিব্বত্তিত্ৱা ততো চৱিত্ৱা কাসিকনগৰে জযসেনৰঞ্ঞো অগ্গমহেসিযা সিৰিমায নাম দেৱিযা কুচ্ছিস্মিং পটিসন্ধিং গহেত্ৱা দসন্নং মাসানং অচ্চযেন সিৰিমুয্যানে মাতুকুচ্ছিতো নিক্খমি. সো নৱৱস্সসহস্সানি অগাৰং অজ্ঝাৱসি. তস্স কিৰ গৰুড়পক্খ-হংস-সুৱণ্ণভাৰাতি তযো পাসাদা অহেসুং. কিসাগোতমিপ্পমুখানি তিংস ইত্থিসহস্সানি পচ্চুপট্ঠিতানি অহেসুং.
সো চত্তাৰি নিমিত্তানি দিস্ৱা কিসাগোতমিযা অনুপমে নাম পুত্তে উপ্পন্নে অলঙ্কতগজৱৰক্খন্ধগতো মহাভিনিক্খমনং নিক্খমিত্ৱা পব্বজি. তং পব্বজিতং জনকোটি অনুপব্বজি. সো তেহি পৰিৱুতো ছ মাসে পধানচৰিযং চৰিত্ৱা ততো গণং পহায সত্তাহং একচৰিযং অনুব্ৰূহযমানো ৱসিত্ৱা ৱিসাখপুণ্ণমায অঞ্ঞতৰে নগৰে অঞ্ঞতৰস্স সেট্ঠিনো ধীতায সিৰিৱড্ঢায নাম দিন্নং মধুপাযাসং পৰিভুঞ্জিত্ৱা সিংসপাৱনে দিৱাৱিহাৰং ৱীতিনামেত্ৱা সাযন্হসমযে সিৰিৱড্ঢেন নাম উপাসকেন দিন্না অট্ঠ তিণমুট্ঠিযো গহেত্ৱা আমলকবোধিং উপসঙ্কমিত্ৱা সমাৰং মাৰবলং ৱিধমিত্ৱা সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণং পত্ৱা – ‘‘অনেকজাতিসংসাৰং…পে… তণ্হানং খযমজ্ঝগা’’তি উদানং উদানেত্ৱা সত্তসত্তাহং বোধিসমীপেযেৱ ৱীতিনামেত্ৱা অত্তনা সদ্ধিং পব্বজিতানং ভিক্খূনং কোটীনং ধম্মপটিৱেধসমত্থতং দিস্ৱা আকাসেন গন্ত্ৱা সঙ্কস্সনগৰে ইসিপতনে মিগদাযে ওতৰিত্ৱা তেসং মজ্ঝে ধম্মচক্কং পৱত্তেসি. তদা কোটিসতসহস্সানং পঠমো অভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –
১. ‘‘তত্থেৱ মণ্ডকপ্পম্হি, অহু সত্থা অনুত্তৰো;
অনূপমো অসমসমো, ফুস্সো লোকগ্গনাযকো.
২. ‘‘সোপি সব্বং তমং হন্ত্ৱা, ৱিজটেত্ৱা মহাজটং;
সদেৱকং তপ্পযন্তো, অভিৱস্সি অমতম্বুনা.
৩. ‘‘ধম্মচক্কং পৱত্তেন্তে, ফুস্সে নক্খত্তমঙ্গলে;
কোটিসতসহস্সানং, পঠমাভিসমযো অহূ’’তি.
তত্থ তত্থেৱ মণ্ডকপ্পম্হীতি যস্মিং কপ্পে দ্ৱে বুদ্ধা উপ্পজ্জন্তি, সো ‘‘মণ্ডকপ্পো’’তি হেট্ঠা ৱুত্তো. ৱিজটেত্ৱাতি পটিৱিস্সজ্জেত্ৱা. মহাজটন্তি এত্থ জটাতি তণ্হাযেতং অধিৱচনং. সা হি ৰূপাদীসু আৰম্মণেসু হেট্ঠুপৰিযৱসেন পুনপ্পুনং উপ্পজ্জনতো সংসিব্বনতো সুত্তগুম্বজালপূৱসঙ্খাতা জটা ৱিযাতি জটাতি ৱুত্তং, তং মহাজটং. সদেৱকন্তি সদেৱকং লোকং. অভিৱস্সীতি পাৱস্সি. অমতম্বুনাতি অমতসঙ্খাতেন ধম্মকথাসলিলেন তপ্পযন্তো পাৱস্সীতি অত্থো.
যদা পন বাৰাণসীনগৰে সিৰিৱড্ঢো নাম ৰাজা মহন্তং ভোগক্খন্ধং পহায তাপসপব্বজ্জং পব্বজি. তেন সহ পব্বজিতানং তাপসানং নৱুতিসতসহস্সানি অহেসুং. তেসং ভগৱা ধম্মং দেসেসি. তদা নৱুতিযা সতসহস্সানং দুতিযাভিসমযো অহোসি. যদা পন অত্তনো পুত্তস্স অনুপমকুমাৰস্স ধম্মং দেসেসি, তদা অসীতিযা সতসহস্সানং ততিযো অভিসমযো অহোসি. তেন ৱুত্তং –
৪. ‘‘নৱুতিসতসহস্সানং, দুতিযাভিসমযো অহু;
অসীতিসতসহস্সানং, ততিযাভিসমযো অহূ’’তি.
ততো অপৰেন সমযেন কণ্ণকুজ্জনগৰে সুৰক্খিতো ৰাজপুত্তো চ পুৰোহিতপুত্তো ধম্মসেনকুমাৰো চ ফুস্সে সম্মাসম্বুদ্ধে অত্তনো নগৰং সম্পত্তে সট্ঠিযা পুৰিসসতসহস্সেহি সদ্ধিং পচ্চুগ্গন্ত্ৱা ৱন্দিত্ৱা নিমন্তেত্ৱা সত্তাহং মহাদানং দত্ৱা দসবলস্স ধম্মকথং সুত্ৱা ভগৱতি পসীদিত্ৱা তে সপৰিৱাৰা পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিংসু. তেসং সট্ঠিযা ভিক্খুসতসহস্সানং মজ্ঝে ভগৱা পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো পঠমো সন্নিপাতো অহোসি. পুন কাসিনগৰে জযসেনৰঞ্ঞো সট্ঠিমত্তানং ঞাতীনং সমাগমে বুদ্ধৱংসং দেসেসি, তং সুত্ৱা পঞ্ঞাসসতসহস্সানি এহিভিক্খুপব্বজ্জায পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিংসু. তেসং মজ্ঝগতো ভগৱা পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো দুতিযো সন্নিপাতো অহোসি. পুন মহামঙ্গলসমাগমে মঙ্গলকথং সুত্ৱা চত্তালীসপুৰিসসতসহস্সানি পব্বজিত্ৱা অৰহত্তং পাপুণিংসু. তেসং মজ্ঝগতো সুগতো পাতিমোক্খং উদ্দিসি, সো ততিযো সন্নিপাতো অহোসি. তেন ৱুত্তং –
৫. ‘‘সন্নিপাতা তযো আসুং, ফুস্সস্সপি মহেসিনো;
খীণাসৱানং ৱিমলানং, সন্তচিত্তান তাদিনং.
৬. ‘‘সট্ঠিসতসহস্সানং, পঠমো আসি সমাগমো;
পঞ্ঞাসসতসহস্সানং, দুতিযো আসি সমাগমো.
৭. ‘‘চত্তালীসসতসহস্সানং, ততিযো আসি সমাগমো;
অনুপাদা ৱিমুত্তানং, ৱোচ্ছিন্নপটিসন্ধিন’’ন্তি.
তদা অম্হাকং বোধিসত্তো অৰিন্দমনগৰে ৱিজিতাৱী নাম খত্তিযো হুত্ৱা তস্স ধম্মং সুত্ৱা ভগৱতি পসীদিত্ৱা তস্স মহাদানং দত্ৱা মহাৰজ্জং পহায ভগৱতো সন্তিকে পব্বজিত্ৱা তীণি পিটকানি উগ্গহেত্ৱা তেপিটকধৰো মহাজনস্স ধম্মকথং কথেসি, সীলপাৰমিঞ্চ পূৰেসি. সোপি নং ‘‘বুদ্ধো ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকাসি. তেন ৱুত্তং –
৮. ‘‘অহং তেন সমযেন, ৱিজিতাৱী নাম খত্তিযো;
ছড্ডযিত্ৱা মহাৰজ্জং, পব্বজিং তস্স সন্তিকে.
৯. ‘‘সোপি মং বুদ্ধো ব্যাকাসি, ফুস্সো লোকগ্গনাযকো;
দ্ৱেনৱুতে ইতো কপ্পে, অযং বুদ্ধো ভৱিস্সতি.
১০. ‘‘পধানং পদহিত্ৱান…পে… দসপাৰমিপূৰিযা.
১২. ‘‘সুত্তন্তং ৱিনযঞ্চাপি, নৱঙ্গং সত্থুসাসনং;
সব্বং পৰিযাপুণিত্ৱা, সোভযিং জিনসাসনং.
১৩. ‘‘তত্থপ্পমত্তো ৱিহৰন্তো, ব্ৰহ্মং ভাৱেত্ৱ ভাৱনং;
অভিঞ্ঞাপাৰমিং গন্ত্ৱা, ব্ৰহ্মলোকমগঞ্ছহ’’ন্তি.
তস্স পন ভগৱতো কাসিকং নাম নগৰং অহোসি. জযসেনো নাম ৰাজা পিতা, সিৰিমা নাম মাতা, সুৰক্খিতো চ ধম্মসেনো চ দ্ৱে অগ্গসাৱকা, সভিযো নামুপট্ঠাকো, চালা চ উপচালা চ দ্ৱে অগ্গসাৱিকা, আমলকৰুক্খো বোধি, সৰীৰং অট্ঠপণ্ণাসহত্থুব্বেধং অহোসি, আযু নৱুতিৱস্সসহস্সানি, কিসাগোতমী নাম অগ্গমহেসী, অনুপমো নামস্স পুত্তো, হত্থিযানেন নিক্খমি. তেন ৱুত্তং –
১৪. ‘‘কাসিকং নাম নগৰং, জযসেনো নাম খত্তিযো;
সিৰিমা নাম জনিকা, ফুস্সস্সাপি মহেসিনো…পে. …;
বোধি তস্স ভগৱতো, আমণ্ডোতি পৱুচ্চতি…পে….
২২. ‘‘অট্ঠপণ্ণাসৰতনং, সোপি অচ্চুগ্গতো মুনি;
সোভতে সতৰংসীৱ, উড়ুৰাজাৱ পূৰিতো.
২৩. ‘‘নৱুতিৱস্সসহস্সানি, আযু ৱিজ্জতি তাৱদে;
তাৱতা তিট্ঠমানো সো, তাৰেসি জনতং বহুং.
২৪. ‘‘ওৱদিত্ৱা বহূ সত্তে, সন্তাৰেত্ৱা বহূ জনে;
সোপি সত্থা অতুলযসো, নিব্বুতো সো সসাৱকো’’তি.
তত্থ আমণ্ডোতি আমলকৰুক্খো. ওৱদিত্ৱাতি ওৱাদং দত্ৱা, অনুসাসিত্ৱাতি অত্থো. সোপি সত্থা অতুলযসোতি সোপি সত্থা অমিতযসোতি অত্থো. ‘‘সো জহিত্ৱা অমিতযসো’’তিপি পাঠো, তস্স সো সব্বমেৱ ৱুত্তপ্পকাৰং ৱিসেসং হিত্ৱাতি অত্থো.
ফুস্সো কিৰ সম্মাসম্বুদ্ধো কুসিনাৰাযং সেনাৰামে পৰিনিব্বাযি. ধাতুযো কিৰস্স ৱিত্থাৰিকা অহেসুং. সেসগাথাসু সব্বত্থ পাকটমেৱাতি.
ফুস্সবুদ্ধৱংসৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
নিট্ঠিতো অট্ঠাৰসমো বুদ্ধৱংসো.