৭. মহাসমযসুত্তৱণ্ণনা

নিদানৱণ্ণনা

৩৩১. এৱং মে সুতন্তি মহাসমযসুত্তং. তত্ৰাযমপুব্বপদৱণ্ণনা – সক্কেসূতি অম্বট্ঠসুত্তে ৱুত্তেন উপ্পত্তিনযেন ‘‘সক্যা ৱত, ভো কুমাৰা’’তি উদানং পটিচ্চ সক্কাতি লদ্ধনামানং ৰাজকুমাৰানং নিৱাসো একোপি জনপদো ৰুড়্হীসদ্দেন ‘‘সক্কা’’তি ৱুচ্চতি, তস্মিং সক্কেসু জনপদে. মহাৱনেতি সযংজাতে অৰোপিতে হিমৱন্তেন সদ্ধিং একাবদ্ধে মহতি ৱনে. সব্বেহেৱ অৰহন্তেহীতি ইমং সুত্তং কথিতদিৱসেযেৱ পত্তঅৰহত্তেহি.

তত্ৰাযং অনুপুব্বিকথা – সাকিযকোলিযা কিৰ কপিলৱত্থুনগৰস্স চ কোলিযনগৰস্স চ অন্তৰে ৰোহিণিং নাম নদিং একেনেৱ আৱৰণেন বন্ধাপেত্ৱা সস্সানি কৰোন্তি, অথ জেট্ঠমূলমাসে সস্সেসু মিলাযন্তেসু উভযনগৰৱাসিকানম্পি কম্মকৰা সন্নিপতিংসু. তত্থ কোলিযনগৰৱাসিনো আহংসু – ‘‘ইদং উদকং উভতো হৰিযমানং ন তুম্হাকং ন অম্হাকং পহোস্সতি, অম্হাকং পন সস্সং একেন উদকেনেৱ নিপ্ফজ্জিস্সতি, ইদং উদকং অম্হাকং দেথা’’তি. কপিলৱত্থুনগৰৱাসিনো আহংসু – ‘‘তুম্হেসু কোট্ঠে পূৰেত্ৱা ঠিতেসু মযং ৰত্তসুৱণ্ণনীলমণিকাড়কহাপণে চ গহেত্ৱা পচ্ছিপসিব্বকাদিহত্থা ন সক্খিস্সাম তুম্হাকং ঘৰদ্ৱাৰে ৱিচৰিতুং, অম্হাকম্পি সস্সং একেনেৱ উদকেন নিপ্ফজ্জিস্সতি, ইদং উদকং অম্হাকং দেথা’’তি. ‘‘ন মযং দস্সামা’’তি. ‘‘মযম্পি ন দস্সামা’’তি. এৱং কলহং ৱড্ঢেত্ৱা একো উট্ঠায একস্স পহাৰং অদাসি, সোপি অঞ্ঞস্সাতি এৱং অঞ্ঞমঞ্ঞং পহৰিত্ৱা ৰাজকুলানং জাতিং ঘট্টেত্ৱা কলহং ৱড্ঢযিংসু.

কোলিযকম্মকৰা ৱদন্তি – ‘‘তুম্হে কপিলৱত্থুৱাসিকে গহেত্ৱা গজ্জথ, যে সোণসিঙ্গালাদযো ৱিয অত্তনো ভগিনীহি সদ্ধিং সংৱসিংসু. এতেসং হত্থিনো চ অস্সা চ ফলকাৱুধানি চ অম্হাকং কিং কৰিস্সন্তী’’তি? সাকিযকম্মকৰাপি ৱদন্তি – ‘‘তুম্হে দানি কুট্ঠিনো দাৰকে গহেত্ৱা গজ্জথ, যে অনাথা নিগ্গতিকা তিৰচ্ছানা ৱিয কোলৰুক্খে ৱসিংসু, এতেসং হত্থিনো চ অস্সা চ ফলকাৱুধানি চ অম্হাকং কিং কৰিস্সন্তী’’তি? তে গন্ত্ৱা তস্মিং কম্মে নিযুত্তঅমচ্চানং কথেসুং, অমচ্চা ৰাজকুলানং কথেসুং, ততো সাকিযা – ‘‘ভগিনীহি সদ্ধিং সংৱাসিকানং থামঞ্চ বলঞ্চ দস্সেস্সামা’’তি যুদ্ধসজ্জা নিক্খমিংসু. কোলিযাপি – ‘‘কোলৰুক্খৱাসীনং থামঞ্চ বলঞ্চ দস্সেস্সামা’’তি যুদ্ধসজ্জা নিক্খমিংসু.

ভগৱাপি ৰত্তিযা পচ্চূসসমযেৱ মহাকৰুণাসমাপত্তিতো ৱুট্ঠায লোকং ৱোলোকেন্তো ইমে এৱং যুদ্ধসজ্জে নিক্খমন্তে অদ্দস. দিস্ৱা – ‘‘মযি গতে অযং কলহো ৱূপসমিস্সতি নু খো উদাহু নো’’তি উপধাৰেন্তো – ‘‘অহমেত্থ গন্ত্ৱা কলহৱূপসমনত্থং তীণি জাতকানি কথেস্সামি, ততো কলহো ৱূপসমিস্সতি. অথ সামগ্গিদীপনত্থায দ্ৱে জাতকানি কথেত্ৱা অত্তদণ্ডসুত্তং দেসেস্সামি. দেসনং সুত্ৱা উভযনগৰৱাসিনোপি অড্ঢতিযানি অড্ঢতিযানি কুমাৰসতানি দস্সন্তি, অহং তে পব্বজিস্সামি, তদা মহাসমাগমো ভৱিস্সতী’’তি সন্নিট্ঠানমকাসি. তস্মা ইমেসু যুদ্ধসজ্জেসু নিক্খমন্তেসু কস্সচি অনাৰোচেত্ৱা সযমেৱ পত্তচীৱৰমাদায গন্ত্ৱা দ্ৱিন্নং সেনানং অন্তৰে আকাসে পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা ছব্বণ্ণৰস্মিযো ৱিস্সজ্জেত্ৱা নিসীদি.

কপিলৱত্থুৱাসিনো ভগৱন্তং দিস্ৱাৱ – ‘‘অম্হাকং ঞাতিসেট্ঠো সত্থা আগতো, দিট্ঠো নু খো তেন অম্হাকং কলহকাৰণভাৱো’’তি চিন্তেত্ৱা – ‘‘ন খো পন সক্কা ভগৱতি আগতে অম্হেহি পৰস্স সৰীৰে সত্থং পাতেতুং, কোলিযনগৰৱাসিনো অম্হে হনন্তু ৱা পচন্তু ৱা’’তি আৱুধানি ছড্ডেত্ৱা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা নিসীদিংসু. কোলিযনগৰৱাসিনোপি তথেৱ চিন্তেত্ৱা আৱুধানি ছড্ডেত্ৱা ভগৱন্তং ৱন্দিত্ৱা নিসীদিংসু.

ভগৱা জানন্তোৱ – ‘‘কস্মা আগতত্থ মহাৰাজা’’তি পুচ্ছি. ভগৱা, ন তিত্থকীড়ায ন পব্বতকীড়ায ন নদীকীড়ায ন গিৰিদস্সনত্থং, ইমস্মিং পন ঠানে সঙ্গামং পচ্চুপট্ঠপেত্ৱা আগতম্হাতি. কিং নিস্সায ৱো কলহো মহাৰাজাতি? উদকং, ভন্তেতি. উদকং কিং অগ্ঘতি মহাৰাজাতি? অপ্পগ্ঘং, ভন্তেতি. পথৱী নাম কিং অগ্ঘতি মহাৰাজাতি? অনগ্ঘা, ভন্তেতি. খত্তিযা কিং অগ্ঘন্তি মহাৰাজাতি? খত্তিযা নাম অনগ্ঘা ভন্তেতি. অপ্পমূলকং উদকং নিস্সায কিমত্থং অনগ্ঘে খত্তিযে নাসেথ, মহাৰাজাতি? ‘‘কলহে অস্সাদো নাম নত্থি, কলহৱসেন মহাৰাজা অট্ঠানে ৱেৰং কত্ৱা একায ৰুক্খদেৱতায কাড়সীহেন সদ্ধিং বদ্ধাঘাতো সকলম্পি ইমং কপ্পং অনুপ্পত্তোযেৱা’’তি ৱত্ৱা ফন্দনজাতকং কথেসি. ততো ‘‘পৰপত্তিযেন নাম মহাৰাজা ন ভৱিতব্বং. পৰপত্তিযা হুত্ৱা হি একস্স সসকস্স কথায তিযোজনসহস্সৱিত্থতে হিমৱন্তে চতুপ্পদগণা মহাসমুদ্দং পক্খন্দিনো অহেসুং. তস্মা পৰপত্তিযেন ন ভৱিতব্ব’’ন্তি ৱত্ৱা পথৱীউন্দ্ৰিযজাতকং কথেসি. ততো – ‘‘কদাচি, মহাৰাজা, দুব্বলোপি মহব্বলস্স ৰন্ধং ৱিৱৰং পস্সতি, কদাচি মহব্বলো দুব্বলস্স. লটুকিকাপি হি সকুণিকা হত্থিনাগং ঘাতেসী’’তি ৱত্ৱা লটুকিকজাতকং কথেসি. এৱং কলহৱূপসমত্থায তীণি জাতকানি কথেত্ৱা সামগ্গিপৰিদীপনত্থায দ্ৱে জাতকানি কথেসি. কথং? সমগ্গানঞ্হি মহাৰাজা কোচি ওতাৰং নাম পস্সিতুং ন সক্কোতীতি ৱত্ৱা ৰুক্খধম্মজাতকং কথেসি. ততো ‘‘সমগ্গানং মহাৰাজা কোচি ৱিৱৰং পস্সিতুং নাসক্খি. যদা পন অঞ্ঞমঞ্ঞং ৱিৱাদমকংসু, অথ তে নেসাদপুত্তো জীৱিতা ৱোৰোপেত্ৱা আদায গতো. ৱিৱাদে অস্সাদো নাম নত্থী’’তি ৱত্ৱা ৱট্টকজাতকং কথেসি. এৱং ইমানি পঞ্চ জাতকানি কথেত্ৱা অৱসানে অত্তদণ্ডসুত্তং কথেসি.

ৰাজানো পসন্না – ‘‘সচে সত্থা নাগমিস্স, মযং সহত্থা অঞ্ঞমঞ্ঞংযেৱ ৱধিত্ৱা লোহিতনদিং পৱত্তযিস্সাম, অম্হাকং পুত্তভাতৰো গেহদ্ৱাৰে ন পস্সেয্যাম, সাসনপটিসাসনম্পি নো আহৰণকো ন ভৱিস্সতি. সত্থাৰং নিস্সায নো জীৱিতং লদ্ধং. সচে পন সত্থা অগাৰং অজ্ঝাৱসিস্স, দ্ৱিসহস্সদীপপৰিৱাৰেসু চতূসু মহাদীপেসু ৰজ্জমস্স হত্থগতং অভৱিস্স, অতিৰেকসহস্সং খো পনস্স পুত্তা অভৱিস্সংসু, ততো খত্তিযপৰিৱাৰোৱ অৱিচৰিস্স. তং খো পনেস সম্পত্তিং পহায নিক্খমিত্ৱা সম্বোধিং পত্তো, ইদানিপি খত্তিযপৰিৱাৰোযেৱ ৱিচৰতূ’’তি উভযনগৰৱাসিনো অড্ঢতিযানি অড্ঢতিযানি কুমাৰসতানি অদংসু. ভগৱা তে পব্বাজেত্ৱা মহাৱনং অগমাসি. তেসং গৰুগাৰৱৱসেন ন অত্তনো ৰুচিযা পব্বজিতানং অনভিৰতি উপ্পজ্জি. পুৰাণদুতিযিকাযোপি নেসং ‘‘অয্যপুত্তা উক্কণ্ঠন্তু, ঘৰাৱাসো ন সণ্ঠাতী’’তিআদীনি ৱত্ৱা সাসনং পেসেন্তি. তে অতিৰেকতৰং উক্কণ্ঠিংসু.

ভগৱা আৱজ্জন্তো তেসং অনভিৰতভাৱং ঞত্ৱা ‘‘ইমে ভিক্খূ মাদিসেন বুদ্ধেন সদ্ধিং একতো ৱসন্তা উক্কণ্ঠন্তি, হন্দ নেসং কুণালদহস্স ৱণ্ণং কথেত্ৱা তত্থ নেত্ৱা অনভিৰতিং ৱিনোদেস্সামী’’তি কুণালদহস্স ৱণ্ণং কথেসি. তে তং দট্ঠুকামা অহেসুং. দট্ঠুকামত্থ, ভিক্খৱে, কুণালদহন্তি? আম ভগৱাতি. যদি এৱং, এথ, গচ্ছামাতি. ইদ্ধিমন্তানং ভগৱা গমনট্ঠানং মযং কথং গমিস্সামাতি? তুম্হে গন্তুকামা হোথ, অহং মমানুভাৱেন গহেত্ৱা গমিস্সামীতি. সাধু, ভন্তেতি. অথ ভগৱা পঞ্চ ভিক্খুসতানি গহেত্ৱা আকাসে উপ্পতিত্ৱা কুণালদহে পতিট্ঠায তে ভিক্খূ আহ – ‘‘ভিক্খৱে, ইমস্মিং কুণালদহে যেসং মচ্ছানং নামং ন জানাথ, তেসং নামং পুচ্ছথা’’তি.

তে পুচ্ছিংসু, ভগৱা পুচ্ছিতপুচ্ছিতং কথেসি. ন কেৱলং মচ্ছানংযেৱ, তস্মিং ৱনসণ্ডে ৰুক্খানম্পি পব্বতপাদে দ্ৱিপদচতুপ্পদসকুণানম্পি নামানি পুচ্ছাপেত্ৱা কথেসি. অথ দ্ৱীহি সকুণেহি মুখতুণ্ডকেন ডংসিত্ৱা গহিতদণ্ডকে নিসিন্নো কুণালসকুণৰাজা পুৰতো পচ্ছতো উভোসু পস্সেসু সকুণসঙ্ঘপৰিৱুতো আগচ্ছতি. ভিক্খূ তং দিস্ৱা – ‘‘এস, ভন্তে, ইমেসং সকুণানং ৰাজা ভৱিস্সতি, পৰিৱাৰা এতে এতস্সা’’তি মঞ্ঞামাতি. এৱমেৱ, ভিক্খৱে, অযম্পি মম ৱংসো মম পৱেণীতি. ইদানি তাৱ মযং, ভন্তে, এতে সকুণে পস্সাম. যং পন ভগৱা ‘‘অযম্পি মম ৱংসো মম পৱেণী’’তি আহ, তং সোতুকামম্হাতি. সোতুকামত্থ ভিক্খৱেতি? আম, ভগৱাতি. তেন হি সুণাথাতি তীহি গাথাসতেহি মণ্ডেত্ৱা কুণালজাতকং কথেন্তো অনভিৰতিং ৱিনোদেসি. দেসনাপৰিযোসানে সব্বেপি সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহিংসু, মগ্গেনেৱ চ নেসং ইদ্ধিপি আগতা. ভগৱা – ‘‘হোতু তাৱ এত্তকং এতেসং ভিক্খূন’’ন্তি আকাসে উপ্পতিত্ৱা মহাৱনমেৱ অগমাসি. তেপি ভিক্খূ গমনকালে দসবলস্স আনুভাৱেন গন্ত্ৱা আগমনকালে অত্তনো আনুভাৱেন ভগৱন্তং পৰিৱাৰেত্ৱা মহাৱনে ওতৰিংসু.

ভগৱা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদিত্ৱা তে ভিক্খূ আমন্তেত্ৱা – ‘‘এথ, ভিক্খৱে, নিসীদথ, উপৰিমগ্গত্তযৱজ্ঝানং ৱো কিলেসানং পহানায কম্মট্ঠানং কথেস্সামী’’তি কম্মট্ঠানং কথেসি. ভিক্খূ চিন্তেসুং – ‘‘ভগৱা অম্হাকং অনভিৰতভাৱং ঞত্ৱা কুণালদহং নেত্ৱা অনভিৰতিং ৱিনোদেসি, তত্থ সোতাপত্তিফলপ্পত্তানং নো ইদানি ইধ তিণ্ণং মগ্গানং কম্মট্ঠানং অদাসি, ন খো পনম্হেহি ‘সোতাপন্না ময’ন্তি ৱীতিনামেতুং ৱট্টতি, উত্তমপুৰিসসদিসেহি নো ভৱিতুং ৱট্টতী’’তি তে দসবলস্স পাদে ৱন্দিত্ৱা উট্ঠায নিসীদনং পপ্ফোটেত্ৱা ৱিসুং ৱিসুং পব্ভাৰৰুক্খমূলেসু নিসীদিংসু.

ভগৱা চিন্তেসি – ‘‘ইমে ভিক্খূ পকতিযাপি অৱিস্সট্ঠকম্মট্ঠানা, লদ্ধুপাযস্স পন ভিক্খুনো কিলমনকাৰণং নাম নত্থি. গচ্ছন্তা গচ্ছন্তা চ ৱিপস্সনং ৱড্ঢেত্ৱা অৰহত্তং পত্ৱা – ‘‘অত্তনা অত্তনা পটিলদ্ধগুণং আৰোচেস্সামা’তি মম সন্তিকং আগমিস্সন্তি. এতেসু আগতেসু দসসহস্সচক্কৱাড়ে দেৱতা একচক্কৱাড়ে সন্নিপতিস্সন্তি, মহাসমযো ভৱিস্সতি, ৱিৱিত্তে ওকাসে মযা নিসীদিতুং ৱট্টতী’’তি. ততো ৱিৱিত্তে ওকাসে বুদ্ধাসনং পঞ্ঞপেত্ৱা নিসীদি.

সব্বপঠমং কম্মট্ঠানং গহেত্ৱা গতথেৰো সহ পটিসম্ভিদাহি অৰহত্তং পাপুণি. ততো অপৰো ততো অপৰোতি পঞ্চসতাপি পদুমিনিযং পদুমানি ৱিয ৱিকসিংসু. সব্বপঠমং অৰহত্তপ্পত্তভিক্খু – ‘‘ভগৱতো আৰোচেস্সামী’’তি পল্লঙ্কং ৱিনিব্ভুজিত্ৱা নিসীদনং পপ্ফোটেত্ৱা উট্ঠায দসবলাভিমুখো অহোসি. এৱং অপৰোপি অপৰোপীতি পঞ্চসতাপি ভত্তসালং পৱিসন্তা ৱিয পটিপাটিযাৱ আগমংসু. পঠমং আগতো ৱন্দিত্ৱা নিসীদনং পঞ্ঞপেত্ৱা একমন্তং নিসীদিত্ৱা পটিলদ্ধগুণং আৰোচেতুকামো – ‘‘অত্থি নু খো অঞ্ঞো কোচি, নত্থী’’তি নিৱত্তিত্ৱা আগমনমগ্গং ওলোকেন্তো অপৰম্পি অদ্দস অপৰম্পি অদ্দস. ইতি সব্বেপি তে আগন্ত্ৱা একমন্তং নিসীদিত্ৱা অযং ইমস্স হৰাযমানো ন কথেসি, অযং ইমস্স হৰাযমানো ন কথেসীতি. খীণাসৱানং কিৰ দ্ৱে আকাৰা হোন্তি – ‘‘অহো ৱত মযা পটিলদ্ধগুণং সদেৱকো লোকো খিপ্পমেৱ পটিৱিজ্ঝেয্যা’’তি চিত্তং উপ্পজ্জতি. পটিলদ্ধভাৱং পন নিধিলদ্ধপুৰিসো ৱিয ন অঞ্ঞস্স আৰোচেতুকামো হোতি.

এৱং ওসীদমত্তে পন তস্মিং অৰিযমণ্ডলে পাচীনযুগন্ধৰপৰিক্খেপতো অব্ভা, মহিকা, ধূমো, ৰজো, ৰাহূতি ইমেহি উপক্কিলেসেহি ৱিপ্পমুত্তং বুদ্ধুপ্পাদপটিমণ্ডিতস্স লোকস্স ৰামণেয্যকদস্সনত্থং পাচীনদিসায উক্খিত্তৰজতমযমহাআদাসমণ্ডলং ৱিয, নেমিৱট্টিযং গহেত্ৱা পৰিৱত্তিযমানৰজতচক্কসস্সিৰিকং পুণ্ণচন্দমণ্ডলং উল্লঙ্ঘিত্ৱা অনিলপথং পটিপজ্জিত্থ. ইতি এৱৰূপে খণে লযে মুহুত্তে ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং মহাৱনে মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সব্বেহেৱ অৰহন্তেহি.

তত্থ ভগৱাপি মহাসম্মতস্স ৱংসে উপ্পন্নো, তেপি পঞ্চসতা ভিক্খূ মহাসম্মতস্স কুলে উপ্পন্না. ভগৱাপি খত্তিযগব্ভে জাতো, তেপি খত্তিযগব্ভে জাতা. ভগৱাপি ৰাজপব্বজিতো, তেপি ৰাজপব্বজিতা. ভগৱাপি সেতচ্ছত্তং পহায হত্থগতং চক্কৱত্তিৰজ্জং নিস্সজ্জেত্ৱা পব্বজিতো, তেপি সেতচ্ছত্তং পহায হত্থগতানি ৰজ্জানি নিস্সজ্জেত্ৱা পব্বজিতা. ইতি ভগৱা পৰিসুদ্ধে ওকাসে পৰিসুদ্ধে ৰত্তিভাগে সযং পৰিসুদ্ধো পৰিসুদ্ধপৰিৱাৰো ৱীতৰাগো ৱীতৰাগপৰিৱাৰো ৱীতদোসো ৱীতদোসপৰিৱাৰো ৱীতমোহো ৱীতমোহপৰিৱাৰো নিত্তণ্হো নিত্তণ্হপৰিৱাৰো নিক্কিলেসো নিক্কিলেসপৰিৱাৰো সন্তো সন্তপৰিৱাৰো দন্তো দন্তপৰিৱাৰো মুত্তো মুত্তপৰিৱাৰো অতিৱিয ৱিৰোচতীতি. ৱণ্ণভূমি নামেসা, যত্তকং সক্কোতি, তত্তকং ৱত্তব্বং. ইতি ইমে ভিক্খূ সন্ধায ৱুত্তং – ‘‘পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সব্বেহেৱ অৰহন্তেহী’’তি.

যেভুয্যেনাতি বহুতৰা সন্নিপতিতা, মন্দা ন সন্নিপতিতা অসঞ্ঞা অৰূপাৱচৰদেৱতা সমাপন্নদেৱতা চ. তত্ৰাযং সন্নিপাতক্কমো মহাৱনস্স কিৰ সামন্তা দেৱতা চলিংসু – ‘‘আযাম, ভো বুদ্ধদস্সনং নাম বহূপকাৰং, ধম্মস্সৱনং বহূপকাৰং, ভিক্খুসঙ্ঘদস্সনং বহূপকাৰং, আযাম আযামা’’তি মহাসদ্দং কুৰুমানা আগন্ত্ৱা ভগৱন্তঞ্চ তংমুহুত্তং অৰহত্তপ্পত্তখীণাসৱে চ ৱন্দিত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসু. এতেনেৱ উপাযেন তাসং তাসং সদ্দং সুত্ৱা সদ্দন্তৰঅড্ঢগাৱুতগাৱুতঅড্ঢযোজনযোজনাদিৱসেন তিযোজনসহস্সৱিত্থতে হিমৱন্তে, তিক্খত্তুং তেসট্ঠিযা নগৰসহস্সেসু, নৱনৱুতিযা দোণমুখসতসহস্সেসু, ছন্নৱুতিযা পট্টনকোটিসতসহস্সেসু, ছপণ্ণাসায ৰতনাকৰেসূতি সকলজম্বুদীপে, পুব্বৱিদেহে, অপৰগোযানে, উত্তৰকুৰুম্হি, দ্ৱীসু পৰিত্তদীপসহস্সেসূতি সকলচক্কৱাড়ে, ততো দুতিযততিযচক্কৱাড়েতি এৱং দসসহস্সচক্কৱাড়েসু দেৱতা সন্নিপতিতাতি ৱেদিতব্বা. দসসহস্সচক্কৱাড়ঞ্হি ইধ দসলোকধাতুযোতি অধিপ্পেতা. তেন ৱুত্তং – ‘‘দসহি চ লোকধাতূহি দেৱতা যেভুয্যেন সন্নিপতিতা হোন্তী’’তি.

এৱং সন্নিপতিতাহি দেৱতাহি সকলচক্কৱাড়গব্ভং যাৱ ব্ৰহ্মলোকা সূচিঘৰে নিৰন্তৰং পক্খিত্তসূচীহি ৱিয পৰিপুণ্ণং হোতি. তত্ৰ ব্ৰহ্মলোকস্স এৱং উচ্চত্তনং ৱেদিতব্বং. লোহপাসাদে কিৰ সত্তকূটাগাৰসমো পাসাণো ব্ৰহ্মলোকে ঠত্ৱা অধো খিত্তো চতূহি মাসেহি পথৱিং পাপুণাতি. এৱং মহন্তে ওকাসে যথা হেট্ঠা ঠত্ৱা খিত্তানি পুপ্ফানি ৱা ধূমো ৱা উপৰি গন্তুং, উপৰি ৱা ঠত্ৱা খিত্তসাসপা হেট্ঠা ওতৰিতুং অন্তৰং ন লভন্তি, এৱং নিৰন্তৰং দেৱতা অহেসুং. যথা খো পন চক্কৱত্তিৰঞ্ঞো নিসিন্নট্ঠানং অসম্বাধং হোতি, আগতাগতা মহেসক্খা খত্তিযা ওকাসং লভন্তিযেৱ, পৰতো পৰতো পন অতিসম্বাধং হোতি, এৱমেৱ ভগৱতো নিসিন্নট্ঠানং অসম্বাধং, আগতাগতা মহেসক্খা দেৱতা চ মহাব্ৰহ্মানো চ ওকাসং লভন্তিযেৱ. অপিসুদং ভগৱতো আসন্নাসন্নট্ঠানে মহাপৰিনিব্বানে ৱুত্তনযেনেৱ ৱালগ্গকোটিনিতুদনমত্তে পদেসে দসপি ৱীসম্পি সব্বপৰতো তিংসম্পি দেৱতা সুখুমে সুখুমে অত্তভাৱে মাপেত্ৱা অট্ঠংসু. সট্ঠি সট্ঠি দেৱতা অট্ঠংসু.

সুদ্ধাৱাসকাযিকানন্তি সুদ্ধাৱাসৱাসীনং. সুদ্ধাৱাসা নাম সুদ্ধানং অনাগামিখীণাসৱানং আৱাসা পঞ্চ ব্ৰহ্মলোকা. এতদহোসীতি কস্মা অহোসি? তে কিৰ ব্ৰহ্মানো সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা যথাপৰিচ্ছেদেন ৱুট্ঠিতা ব্ৰহ্মভৱনং ওলোকেন্তা পচ্ছাভত্তে ভত্তগেহং ৱিয সুঞ্ঞতং অদ্দসংসু. ততো ‘‘কুহিং ব্ৰহ্মানো গতা’’তি আৱজ্জন্তা মহাসমাগমং ঞত্ৱা – ‘‘অযং সমাগমো মহা, মযং ওহীনা, ওহীনকানং ওকাসো দুল্লভো হোতি, তস্মা গচ্ছন্তা অতুচ্ছহত্থা হুত্ৱা একেকং গাথং অভিসঙ্খৰিত্ৱা গচ্ছাম. তায মহাসমাগমে চ অত্তনো আগতভাৱং জানাপেস্সাম, দসবলস্স চ ৱণ্ণং ভাসিস্সামা’’তি. ইতি তেসং সমাপত্তিতো ৱুট্ঠায আৱজ্জিতত্তা এতদহোসি.

৩৩২. ভগৱতো পুৰতো পাতুৰহেসুন্তি পাড়িযং ভগৱতো সন্তিকে অভিমুখট্ঠানেযেৱ ওতিণ্ণা ৱিয কত্ৱা ৱুত্তা, ন খো পনেত্থ এৱং অত্থো ৱেদিতব্বো. তে পন ব্ৰহ্মলোকে ঠিতাযেৱ গাথা অভিসঙ্খৰিত্ৱা একো পুৰত্থিমচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং ওতৰি, একো দক্খিণচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং, একো পচ্ছিমচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং, একো উত্তৰচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং ওতৰি. ততো পুৰত্থিমচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং ওতিণ্ণব্ৰহ্মা নীলকসিণং সমাপজ্জিত্ৱা নীলৰস্মিযো ৱিস্সজ্জিত্ৱা দসসহস্সচক্কৱাড়দেৱতানং মণিচম্মং পটিমুঞ্চন্তো ৱিয অত্তনো আগতভাৱং জানাপেত্ৱা বুদ্ধৱীথি নাম কেনচি ওত্থৰিতুং ন সক্কা, তস্মা পহটবুদ্ধৱীথিযাৱ আগন্ত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো অত্তনা অভিসঙ্খতং গাথং অভাসি.

দক্খিণচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং ওতিণ্ণব্ৰহ্মাপি পীতকসিণং সমাপজ্জিত্ৱা পীতৰস্মিযো সুৱণ্ণপভং মুঞ্চিত্ৱা দসসহস্সচক্কৱাড়দেৱতানং সুৱণ্ণপটং পাৰুপেন্তো ৱিয অত্তনো আগতভাৱং জানাপেত্ৱা তথেৱ অট্ঠাসি. পচ্ছিমচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং ওতিণ্ণব্ৰহ্মাপি লোহিতকসিণং সমাপজ্জিত্ৱা লোহিতৰস্মিযো মুঞ্চিত্ৱা দসসহস্সচক্কৱাড়দেৱতানং ৰত্তৱৰকম্বলেন পৰিক্খিপন্তো ৱিয অত্তনো আগতভাৱং জানাপেত্ৱা তথেৱ অট্ঠাসি. উত্তৰচক্কৱাড়মুখৱট্টিযং ওতিণ্ণব্ৰহ্মাপি ওদাতকসিণং সমাপজ্জিত্ৱা ওদাতৰস্মিযো মুঞ্চিত্ৱা দসসহস্সচক্কৱাড়দেৱতানং সুমনপটং পাৰুপন্তো ৱিয অত্তনো আগতভাৱং জানাপেত্ৱা তথেৱ অট্ঠাসি.

পাড়িযং পন ‘‘ভগৱতো পুৰতো পাতুৰহেসুং. অথ খো তা দেৱতা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠংসূ’’তি এৱং একক্খণং ৱিয পুৰতো পাতুভাৱো চ অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং ঠিতভাৱো চ ৱুত্তো, সো ইমিনা অনুক্কমেন অহোসি, একতো কত্ৱা পন দস্সিতো. গাথাভাসনং পন পাড়িযং ৱিসুং ৱিসুংযেৱ ৱুত্তং.

তত্থ মহাসমযোতি মহাসমূহো. পৱনং ৱুচ্চতি ৱনসণ্ডো. উভযেনপি ভগৱা ইমস্মিং ৱনসণ্ডে অজ্জ মহাসমূহো মহাসন্নিপাতোতি আহ. ততো যেসং সো সন্নিপাতো, তে দস্সেতুং দেৱকাযা সমাগতাতি আহ. তত্থ দেৱকাযাতি দেৱঘটা. আগতম্হ ইমং ধম্মসমযন্তি এৱং সমাগতে দেৱকাযে দিস্ৱা মযম্পি ইমং ধম্মসমূহং আগতা. কিং কাৰণা? দক্খিতাযে অপৰাজিতসঙ্ঘং, কেনচি অপৰাজিতং অজ্জেৱ তযো মাৰে মদ্দিত্ৱা ৱিজিতসঙ্গামং ইমং অপৰাজিতসঙ্ঘং দস্সনত্থায আগতম্হাতি অত্থো. সো পন ব্ৰহ্মা ইমং গাথং ভাসিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পুৰত্থিমচক্কৱাড়মুখৱট্টিযংযেৱ অট্ঠাসি.

অথ দুতিযো ৱুত্তনযেনেৱ আগন্ত্ৱা অভাসি. তত্থ তত্ৰ ভিক্খৱোতি তস্মিং সন্নিপাতট্ঠানে ভিক্খূ. সমাদহংসূতি সমাধিনা যোজেসুং. চিত্তমত্তনো উজুকং অকংসূতি অত্তনো চিত্তং সব্বে ৱঙ্ককুটিলজিম্হভাৱে হৰিত্ৱা উজুকং অকৰিংসু. সাৰথীৱ নেত্তানি গহেত্ৱাতি যথা সমপ্পৱত্তেসু সিন্ধৱেসু ওধস্তপতোদো সাৰথি সব্বযোত্তানি গহেত্ৱা অচোদেন্তো অৱাৰেন্তো তিট্ঠতি, এৱং ছড়ঙ্গুপেক্খাসমন্নাগতা গুত্তদ্ৱাৰা সব্বেপেতে পঞ্চসতা ভিক্খূ ইন্দ্ৰিযানি ৰক্খন্তি পণ্ডিতা, এতে দট্ঠুং ইধাগতম্হ ভগৱাতি. সোপি গন্ত্ৱা যথাঠানেযেৱ অট্ঠাসি.

অথ ততিযো ৱুত্তনযেনেৱ আগন্ত্ৱা অভাসি. তত্থ ছেত্ৱা খীলন্তি ৰাগদোসমোহখীলং ছিন্দিত্ৱা. পলিঘন্তি ৰাগদোসমোহপলিঘমেৱ. ইন্দখীলন্তিপি ৰাগদোসমোহইন্দখীলমেৱ. ঊহচ্চ মনেজাতি এতে তণ্হাএজায অভাৱেন অনেজা ভিক্খূ ইন্দখীলং ঊহচ্চ সমূহনিত্ৱা. তে চৰন্তীতি চতূসু দিসাসু অপ্পটিহতচাৰিকং চৰন্তি. সুদ্ধাতি নিৰুপক্কিলেসা. ৱিমলাতি নিম্মলা. ইদং তস্সেৱ ৱেৱচনং. চক্খুমতাতি পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমন্তেন. সুদন্তাতি চক্খুতোপি দন্তা, সোততোপি ঘানতোপি জিৱ্হাতোপি কাযতোপি মনতোপি দন্তা. সুসুনাগাতি তৰুণনাগা. তে এৱৰূপেন অনুত্তৰেন যোগাচৰিযেন দমিতে তৰুণনাগে দস্সনায আগতম্হ ভগৱাতি. সোপি গন্ত্ৱা যথাঠানেযেৱ অট্ঠাসি.

অথ চতুত্থো ৱুত্তনযেনেৱ আগন্ত্ৱা অভাসি. তত্থ গতাসেতি নিব্বেমতিকসৰণগমনেন গতা. সোপি গন্ত্ৱা যথাঠানেযেৱ অট্ঠাসি.

দেৱতাসন্নিপাতৱণ্ণনা

৩৩৩. অথ ভগৱা ওলোকেন্তো পথৱীতলতো যাৱ চক্কৱাড়মুখৱট্টিপৰিচ্ছেদা যাৱ অকনিট্ঠব্ৰহ্মলোকা দেৱতাসন্নিপাতং দিস্ৱা চিন্তেসি – ‘‘মহা অযং দেৱতাসমাগমো, ভিক্খূ পন এৱং মহা দেৱতায সমাগমোতি ন জানন্তি, হন্দ, নেসং আচিক্খামী’’তি, এৱং চিন্তেত্ৱা ‘‘অথ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসী’’তি সব্বং ৱিত্থাৰেতব্বং. তত্থ এতপৰমাতি এতং পৰমং পমাণং এতেসন্তি এতপৰমা. ইদানি বুদ্ধানং পন অভাৱা ‘‘যেপি তে, ভিক্খৱে, এতৰহী’’তি ততিযো ৱাৰো ন ৱুত্তো. আচিক্খিস্সামি, ভিক্খৱেতি কস্মা আহ? দেৱতানং চিত্তকল্লতাজননত্থং. দেৱতা কিৰ চিন্তেসুং – ‘‘ভগৱা এৱং মহন্তে সমাগমে মহেসক্খানংযেৱ দেৱতানং নামগোত্তানি কথেস্সতি, অপ্পেসক্খানং কিং কথেস্সতী’’তি? অথ ভগৱা ‘‘ইমা দেৱতা কিং চিন্তেন্তী’’তি আৱজ্জন্তো মুখেন হত্থং পৱেসেত্ৱা হদযমংসং মদ্দন্তো ৱিয সভণ্ডং চোৰং গণ্হন্তো ৱিয চ তং তাসং চিত্তাচাৰং ঞত্ৱা – ‘‘দসসহস্সচক্কৱাড়তো আগতাগতানং অপ্পেসক্খমহেসক্খানং সব্বাসম্পি দেৱতানং নামগোত্তং কথেস্সামী’’তি চিন্তেসি.

বুদ্ধা নাম মহন্তা এতে সত্তৱিসেসা, যং সদেৱকস্স লোকস্স দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, ন কিঞ্চি কত্থচি নীলাদিৱসেন ৱিভত্তৰূপাৰম্মণেসু ৰূপাৰম্মণং ৱা ভেৰীসদ্দাদিৱসেন ৱিভত্তসদ্দাৰম্মণাদীসু ৱিসুং ৱিসুং সদ্দাদিআৰম্মণং ৱা অত্থি, যং এতেসং ঞাণমুখে আপাথং নাগচ্ছতি. যথাহ –

‘‘যং ভিক্খৱে সদেৱকস্স লোকস্স…পে… সদেৱমনুস্সায দিট্ঠং সুতং মুতং ৱিঞ্ঞাতং পত্তং পৰিযেসিতং অনুৱিচৰিতং মনসা, তমহং জানামি, তমহং পস্সামি, তমহং অব্ভঞ্ঞাসি’’ন্তি (অ. নি. ৪.২৪).

এৱং সব্বত্থ অপ্পটিহতঞাণো ভগৱা সব্বাপি তা দেৱতা ভব্বাভব্বৱসেন দ্ৱে কোট্ঠাসে অকাসি. ‘‘কম্মাৱৰণেন ৱা সমন্নাগতা’’তিআদিনা নযেন ৱুত্তা সত্তা অভব্বা নাম. তে একৱিহাৰে ৱসন্তেপি বুদ্ধা ন ওলোকেন্তি. ৱিপৰীতা পন ভব্বা নাম, তে দূৰে ৱসন্তেপি গন্ত্ৱা সঙ্গণ্হন্তি. তস্মা তস্মিম্পি দেৱতাসন্নিপাতে যে অভব্বা, তে পহায ভব্বে পৰিগ্গহেসি. পৰিগ্গহেত্ৱা – ‘‘এত্তকা এত্থ ৰাগচৰিতা, এত্তকা দোসচৰিতা, এত্তকা মোহচৰিতা’’তি চৰিতৱসেন ছ কোট্ঠাসে অকাসি. অথ নেসং সপ্পাযং ধম্মদেসনং উপধাৰযন্তো – ‘‘ৰাগচৰিতানং দেৱতানং সম্মাপৰিব্বাজনিযসুত্তং কথেস্সামি, দোসচৰিতানং কলহৱিৱাদসুত্তং, মোহচৰিতানং মহাব্যূহসুত্তং, ৱিতক্কচৰিতানং চূড়ব্যূহসুত্তং, সদ্ধাচৰিতানং তুৱট্টকপটিপদং, বুদ্ধিচৰিতানং পুৰাভেদসুত্তং কথেস্সামী’’তি দেসনং ৱৱত্থপেত্ৱা পুন তং পৰিসং মনসাকাসি – ‘‘অত্তজ্ঝাসযেন নু খো জানেয্য, পৰজ্ঝাসযেন অত্থুপ্পত্তিকেন পুচ্ছাৱসেনা’’তি. ততো ‘‘পুচ্ছাৱসেন জানেয্যা’’তি ঞত্ৱা ‘‘অত্থি নু খো কোচি দেৱতানং অজ্ঝাসযং গহেত্ৱা চৰিতৱসেন পঞ্হং পুচ্ছিতুং সমত্থো’’তি ‘‘তেসু পঞ্চসতেসু ভিক্খূসু একোপি ন সক্কোতী’’তি অদ্দস. ততো অসীতিমহাসাৱকে দ্ৱে অগ্গসাৱকে চ সমন্নাহৰিত্ৱা ‘‘তেপি ন সক্কোন্তী’’তি দিস্ৱা চিন্তেসি ‘‘সচে পচ্চেকবুদ্ধো ভৱেয্য, সক্কুণেয্য নু খো’’তি ‘‘সোপি ন সক্কুণেয্যা’’তি ঞত্ৱা ‘‘সক্কসুযামাদীসু কোচি সক্কুণেয্যা’’তি সমন্নাহৰি. সচে হি তেসু কোচি সক্কুণেয্য, তং পুচ্ছাপেত্ৱা অত্তনা ৱিস্সজ্জেয্য, ন পন তেসুপি কোচি সক্কোতি.

অথস্স এতদহোসি – ‘‘মাদিসো বুদ্ধোযেৱ সক্কুণেয্য, অত্থি পন কত্থচি অঞ্ঞো বুদ্ধো’’তি অনন্তাসু লোকধাতূসু অনন্তঞাণং পত্থৰিত্ৱা ওলোকেন্তো অঞ্ঞং বুদ্ধং ন অদ্দস. অনচ্ছৰিযঞ্চেতং, যং ইদানি অত্তনা সমং ন পস্সেয্য, সো জাতদিৱসেপি ব্ৰহ্মজালৱণ্ণনাযং ৱুত্তনযেন অত্তনা সমং অপস্সন্তো – ‘‘অগ্গোহমস্মি লোকস্সা’’তি অপ্পটিৱত্তিযং সীহনাদং নদি. এৱং অঞ্ঞং অত্তনা সমং অপস্সিত্ৱা চিন্তেসি – ‘‘সচে অহং পুচ্ছিত্ৱা অহমেৱ ৱিস্সজ্জেয্যং, এৱম্পেতা দেৱতা ন সক্খিস্সন্তি পটিৱিজ্ঝিতুং. অঞ্ঞস্মিং পন বুদ্ধেযেৱ পুচ্ছন্তে মযি চ ৱিস্সজ্জন্তে অচ্ছেৰকং ভৱিস্সতি, সক্খিস্সন্তি চ দেৱতা পটিৱিজ্ঝিতুং, তস্মা নিম্মিতবুদ্ধং মাপেস্সামী’’তি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৱা ৱুট্ঠায – ‘‘পত্তচীৱৰগহণং আলোকিতৱিলোকিতং সমিঞ্জিতপসাৰিতঞ্চ মম সদিসংযেৱ হোতূ’’তি কামাৱচৰচিত্তেহি পৰিকম্মং কত্ৱা পাচীনযুগন্ধৰপৰিক্খেপতো উল্লঙ্ঘমানং চন্দমণ্ডলং ভিন্দিত্ৱা নিক্খমন্তং ৱিয ৰূপাৱচৰচিত্তেন অধিট্ঠাসি.

দেৱসঙ্ঘো তং দিস্ৱা – ‘‘অঞ্ঞোপি নু খো, ভো, চন্দো উগ্গতো’’তি আহ. অথ চন্দং ওহায আসন্নতৰে জাতে ‘‘ন চন্দো, সূৰিযো উগ্গতো’’তি, পুন আসন্নতৰে জাতে ‘‘ন সূৰিযো, দেৱৱিমানং এক’’ন্তি, পুন আসন্নতৰে জাতে ‘‘ন দেৱৱিমানং, দেৱপুত্তো একো’’তি, পুন আসন্নতৰে জাতে ‘‘ন দেৱপুত্তো, মহাব্ৰহ্মা একো’’তি, পুন আসন্নতৰে জাতে ‘‘ন মহাব্ৰহ্মা, অপৰোপি ভো বুদ্ধো আগতো’’তি আহ. তত্থ পুথুজ্জনদেৱতা চিন্তযিংসু – ‘‘একবুদ্ধস্স তাৱ অযং দেৱতাসন্নিপাতো, দ্ৱিন্নং কীৱ মহন্তো ভৱিস্সতী’’তি. অৰিযদেৱতা চিন্তযিংসু – ‘‘একিস্সা লোকধাতুযা দ্ৱে বুদ্ধা নাম নত্থি, অদ্ধা ভগৱতা অত্তনা সদিসো অঞ্ঞো একো বুদ্ধো নিম্মিতো’’তি.

অথ তস্স দেৱসঙ্ঘস্স পস্সন্তস্সেৱ নিম্মিতবুদ্ধো আগন্ত্ৱা দসবলং অৱন্দিত্ৱাৱ সম্মুখট্ঠানে সমসমং কত্ৱা মাপিতে আসনে নিসীদি. ভগৱতোপি দ্ৱত্তিংস মহাপুৰিসলক্খণানি, নিম্মিতস্সাপি দ্ৱত্তিংসাৱ, ভগৱতোপি সৰীৰা ছব্বণ্ণৰস্মিযো নিক্খমন্তি, নিম্মিতস্সাপি, ভগৱতো সৰীৰৰস্মিযো নিম্মিতস্স সৰীৰে পটিহঞ্ঞন্তি, নিম্মিতস্স সৰীৰৰস্মিযো ভগৱতো কাযে পটিহঞ্ঞন্তি. তা দ্ৱিন্নম্পি বুদ্ধানং সৰীৰতো উগ্গম্ম অকনিট্ঠভৱনং আহচ্চ ততো পটিনিৱত্তিত্ৱা দেৱতানং মত্থকপৰিযন্তে ওতৰিত্ৱা চক্কৱাড়মুখৱট্টিযং পতিট্ঠহিংসু. সকলচক্কৱাড়গব্ভং সুৱণ্ণমযৱঙ্কগোপানসীৱিনদ্ধমিৱ চেতিযঘৰং ৱিৰোচিত্থ. দসসহস্সচক্কৱাড়দেৱতা একচক্কৱাড়ে ৰাসিভূতা দ্ৱিন্নং বুদ্ধানং ৰস্মিগব্ভন্তৰং পৱিসিত্ৱা অট্ঠংসু. নিম্মিতবুদ্ধো নিসীদন্তোযেৱ দসবলস্স বোধিপল্লঙ্কে কিলেসপ্পহানং অভিত্থৱন্তো –

‘‘পুচ্ছামি মুনিং পহূতপঞ্ঞং,

তিণ্ণং পাৰঙ্গতং পৰিনিব্বুতং ঠিতত্তং;

নিক্খম্ম ঘৰা পনুজ্জ কামে,

কথং ভিক্খু সম্মা সো লোকে পৰিব্বজেয্যা’’তি. (সু. নি. ৩৬১) –

গাথং অভাসি. সত্থা দেৱতানং তাৱ চিত্তকল্লতাজননত্থং আগতাগতানং নামগোত্তানি কথেস্সামীতি চিন্তেত্ৱা আচিক্খিস্সামি, ভিক্খৱেতিআদিমাহ.

৩৩৪. তত্থ সিলোকমনুকস্সামীতি অক্খৰপদনিযমিতং ৱচনসঙ্ঘাতং পৱত্তযিস্সামি. যত্থ ভুম্মা তদস্সিতাতি যেসু যেসু ঠানেসু ভুম্মা দেৱতা তং তং নিস্সিতা. যে সিতা গিৰিগব্ভৰন্তিআদীহি তেসং ভিক্খূনং ৱণ্ণং কথেসি, যে ভিক্খূ গিৰিকুচ্ছিং নিস্সিতাতি অত্থো. পহিতত্তাতি পেসিতচিত্তা. সমাহিতাতি অৱিক্খিত্তা.

পুথূতি বহুজনা. সীহাৱ সল্লীনাতি সীহা ৱিয নিলীনা একত্তং উপগতা. লোমহংসাভিসম্ভুনোতি লোমহংসং অভিভৱিত্ৱা ঠিতা, নিব্ভযাতি ৱুত্তং হোতি. ওদাতমনসা সুদ্ধাতি ওদাতচিত্তা হুত্ৱা সুদ্ধা. ৱিপ্পসন্নামনাৱিলাতি ৱিপ্পসন্নঅনাৱিলা.

ভিয্যোপঞ্চসতে ঞত্ৱাতি সম্মাসম্বুদ্ধেন সদ্ধিং অতিৰেকপঞ্চসতে ভিক্খূ জানিত্ৱা. ৱনে কাপিলৱত্থৱেতি কপিলৱত্থুসমীপম্হি জাতে ৱনসণ্ডে. ততো আমন্তযী সত্থাতি তদা আমন্তযি. সাৱকে সাসনে ৰতেতি অত্তনো ধম্মদেসনায সৱনন্তে জাতত্তা সাৱকে সিক্খত্তযসাসনে ৰতত্তা সাসনে ৰতে. ইদং সব্বং – ‘‘সিলোকমনুকস্সামী’’তি ৱচনতো অঞ্ঞেন ৱুত্তং ৱিয কত্ৱা ৱদতি.

দেৱকাযা অভিক্কন্তা, তে ৱিজানাথ ভিক্খৱোতি তে দিব্বচক্খুনা ৱিজানাথাতি নেসং ভিক্খূনং দিব্বচক্খুঞাণাভিনীহাৰত্থায কথেসি. তে চ আতপ্পমকৰুং, সুত্ৱা বুদ্ধস্স সাসনন্তি তে চ ভিক্খূ তং বুদ্ধসাসনং সুত্ৱা তাৱদেৱ তদত্থায ৱীৰিযং কৰিংসু.

এৱং কতমত্তাতপ্পানংযেৱ তেসং পাতুৰহু ঞাণং. কীদিসং? অমনুস্সানং দস্সনং দিব্বচক্খুঞাণং উপ্পজ্জি. ন তং তেহি তস্মিং খণে পৰিকম্মং কত্ৱা উপ্পাদিতং. অৰিযমগ্গেনেৱ হি তং নিপ্ফন্নং. অমনুস্সদস্সনত্থং পনস্স অভিনীহাৰমত্তমেৱ কতং. সত্থাপি – ‘‘অত্থি তুম্হাকং ঞাণং, তং নীহৰিত্ৱা তেন হি তে ৱিজানাথা’’তি ইদমেৱ সন্ধায ‘‘তে ৱিজানাথ, ভিক্খৱো’’তি আহ.

অপ্পেকে সতমদ্দক্খুন্তি তেসু ভিক্খূসু একচ্চে ভিক্খূ অমনুস্সানং সতং অদ্দসংসু. সহস্সং অথ সত্তৰিন্তি একে সহস্সং. একে সত্ততি সহস্সানি.

সতং একে সহস্সানন্তি একে সতসহস্সং অদ্দসংসু. অপ্পেকেনন্তমদ্দক্খুন্তি ৱিপুলং অদ্দসংসু, সতৱসেন সহস্সৱসেন চ অপৰিচ্ছিন্নেপি অদ্দসংসূতি অত্থো. কস্মা? যস্মা দিসা সব্বা ফুটা অহুং, ভৰিতা সম্পুণ্ণাৱ অহেসুং.

তঞ্চ সব্বং অভিঞ্ঞাযাতি যং তেসু একেনেকেন দিট্ঠং, তঞ্চ সব্বং জানিত্ৱা. ৱৱত্থিত্ৱান চক্খুমাতি হত্থতলে লেখং ৱিয পচ্চক্খতো ৱৱত্থপেত্ৱা পঞ্চহি চক্খূহি চক্খুমা সত্থা. ততো আমন্তযীতি পুব্বে ৱুত্তগাথমেৱ নামগোত্তকিত্তনত্থায আহ. তুম্হে এতে ৱিজানাথ, পস্সথ, ওলোকেথ, যে ৱোহং কিত্তযিস্সামীতি অযমেত্থ সম্বন্ধো. গিৰাহীতি ৱচনেহি. অনুপুব্বসোতি অনুপটিপাটিযা.

৩৩৫. সত্তসহস্সা তে যক্খা, ভুম্মা কাপিলৱত্থৱাতি সত্তসহস্সা তাৱেত্থ কপিলৱত্থুং নিস্সায নিব্বত্তা ভুম্মা যক্খাযেৱাতি ৱদতি. ইদ্ধিমন্তোতি দিব্বইদ্ধিযুত্তা. জুতিমন্তোতি আনুভাৱসম্পন্না. ৱণ্ণৱন্তোতি সৰীৰৱণ্ণসম্পন্না. যসস্সিনোতি পৰিৱাৰসম্পন্না. মোদমানা অভিক্কামুন্তি তুট্ঠচিত্তা আগতা. ভিক্খূনং সমিতিং ৱনন্তি ইমং মহাৱনং ভিক্খূনং সন্তিকং ভিক্খূনং দস্সনত্থায আগতা. অথ ৱা সমিতিন্তি সমূহং, ভিক্খুসমূহং দস্সনায আগতাতিপি অত্থো.

ছসহস্সা হেমৱতা, যক্খা নানত্তৱণ্ণিনোতি ছসহস্সা হেমৱতপব্বতে নিব্বত্তযক্খা, তে চ সব্বেপি নীলাদিৱণ্ণৱসেন নানত্তৱণ্ণা.

সাতাগিৰা তিসহস্সাতি সাতাগিৰিপব্বতে নিব্বত্তযক্খা তিসহস্সা.

ইচ্চেতে সোড়সসহস্সাতি এতে সব্বেপি সোড়সসহস্সা হোন্তি.

ৱেস্সামিত্তা পঞ্চসতাতি ৱেস্সামিত্তপব্বতে নিব্বত্তা পঞ্চসতা.

কুম্ভীৰো ৰাজগহিকোতি ৰাজগহনগৰে নিব্বত্তো কুম্ভীৰো নাম যক্খো. ৱেপুল্লস্স নিৱেসনন্তি তস্স ৱেপুল্লপব্বতো নিৱেসনং নিৱাসনট্ঠানন্তি অত্থো. ভিয্যো নং সতসহস্সং, যক্খানং পযিৰুপাসতীতি তং অতিৰেকং যক্খানং সতসহস্সং পযিৰুপাসতি. কুম্ভীৰো ৰাজগহিকো, সোপাগা সমিতিং ৱনন্তি সোপি কুম্ভীৰো সপৰিৱাৰো ইমং ৱনং ভিক্খুসমিতিং দস্সনত্থায আগতো.

৩৩৬. পুৰিমঞ্চ দিসং ৰাজা, ধতৰট্ঠো পসাসতীতি পাচীনদিসং অনুসাসতি. গন্ধব্বানং অধিপতীতি চতূসুপি দিসাসু গন্ধব্বানং জেট্ঠকো. সব্বে তে তস্স ৱসে ৱত্তন্তি. মহাৰাজা যসস্সিসোতি মহাপৰিৱাৰো এসো মহাৰাজা.

পুত্তাপি তস্স বহৱো, ইন্দনামা মহব্বলাতি তস্স ধতৰট্ঠস্স বহৱো মহব্বলা পুত্তা, তে সব্বে সক্কস্স দেৱৰঞ্ঞো নামধাৰকা.

ৱিৰূড়্হো তং পসাসতীতি তং দিসং ৱিৰূড়্হো অনুসাসতি.

পুত্তাপি তস্সাতি তস্সাপি তাদিসাযেৱ পুত্তা. পাড়িযং পন ‘‘মহব্বলা’’তি লিখন্তি. অট্ঠকথাযং সব্বৱাৰেসু ‘‘মহাবলা’’তি পাঠো.

‘‘পুৰিমং দিসং ধতৰট্ঠো, দক্খিণেন ৱিৰূড়্হকো;

পচ্ছিমেন ৱিৰূপক্খো, কুৱেৰো উত্তৰং দিসং.

চত্তাৰো তে মহাৰাজা, সমন্তা চতুৰো দিসা;

দদ্দল্লমানা অট্ঠংসু, ৱনে কাপিলৱত্থৱে’’তি.

ইমা পন গাথা সব্বসঙ্গাহিকৱসেন ৱুত্তা.

অযঞ্চেত্থ অত্থো – দসসহস্সচক্কৱাড়ে ধতৰট্ঠা নাম মহাৰাজানো অত্থি. তে সব্বেপি কোটিসতসহস্সকোটিসতসহস্সগন্ধব্বপৰিৱাৰা আগন্ত্ৱা পুৰত্থিমায দিসায কপিলৱত্থুমহাৱনতো পট্ঠায চক্কৱাড়গব্ভং পূৰেত্ৱা ঠিতা. এৱং দক্খিণদিসাদীসু ৱিৰূড়্হকাদযো. তেনেৱাহ – ‘‘সমন্তা চতুৰো দিসা, দদ্দল্লমানা অট্ঠংসূ’’তি. ইদঞ্হি ৱুত্তং হোতি – ‘‘সমন্তা চক্কৱাড়েহি আগন্ত্ৱা চতুৰো দিসা পব্বতমত্থকেসু অগ্গিক্খন্ধা ৱিয সুট্ঠু জলমানা ঠিতা’’তি. তে পন যস্মা কপিলৱত্থুৱনমেৱ সন্ধায আগতা, তস্মা চক্কৱাড়ং পূৰেত্ৱা চক্কৱাড়েন সমসমা ঠিতাপি – ‘‘ৱনে কাপিলৱত্থৱে’’তি ৱুত্তা.

৩৩৭. তেসং মাযাৱিনো দাসা, আগুং ৱঞ্চনিকা সঠাতি তেসং মহাৰাজানং কতপাপপটিচ্ছাদনলক্খণায মাযায যুত্তা কুটিলাচাৰা দাসা অত্থি, যে সম্মুখপৰম্মুখৱঞ্চনাহি লোকং ৱঞ্চনতো ‘‘ৱঞ্চনিকা’’তি চ, কেৰাটিযসাঠেয্যেন সমন্নাগতত্তা ‘‘সঠা’’তি চ ৱুচ্চন্তি, তেপি আগতাতি অত্থো. মাযা কুটেণ্ডু ৱিটেণ্ডু, ৱিটুচ্চ ৱিটুটো সহাতি তে দাসা সব্বেপি মাযাকাৰকাৱ. নামেন পনেত্থ একো কুটেণ্ডু নাম, একো ৱিটেণ্ডু নাম. পাড়িযং পন ‘‘ৱেটেণ্ডূ’’তি লিখন্তি. একো ৱিটুচ্চ নাম, একো ৱিটুটো নাম. সহাতি সোপি ৱিটুটো তেহি সহেৱ আগতো.

চন্দনো কামসেট্ঠো চ, কিন্নিঘণ্ডু নিঘণ্ডু চাতি অপৰো কিন্নিঘণ্ডু নাম. পাড়িযং পন ‘‘কিন্নুঘণ্ডূ’’তি লিখন্তি. নিঘণ্ডু চাতি অঞ্ঞো নিঘণ্ডু নাম, এত্তকা দাসা. ইতো পৰে পন –

‘‘পনাদো ওপমঞ্ঞো চ, দেৱসুতো চ মাতলি;

চিত্তসেনো চ গন্ধব্বো, নড়ো ৰাজা জনেসভো;

আগুং পঞ্চসিখো চেৱ, তিম্বৰূ সূৰিযৱচ্ছসা’’তি. –

ইমে দেৱৰাজানো. তত্থ দেৱসুতোতি দেৱসাৰথি. চিত্তসেনোতি চিত্তো চ সেনো চ চিত্তসেনো চ. গন্ধব্বোতি অযং চিত্তসেনো গন্ধব্বকাযিকো দেৱপুত্তো, ন কেৱলং চেস, সব্বে পেতে পনাদাদযো গন্ধব্বা এৱ. নড়োৰাজাতি নড়কাৰদেৱপুত্তো নামেকো. জনেসভোতি জনৱসভো দেৱপুত্তো. আগুং পঞ্চসিখো চেৱাতি পঞ্চসিখো চেৱ দেৱপুত্তো আগতো. তিম্বৰূতি তিম্বৰূ নাম গন্ধব্বদেৱৰাজা. সূৰিযৱচ্ছসাতি তস্সেৱ ধীতা.

এতে চঞ্ঞে চ ৰাজানো, গন্ধব্বা সহ ৰাজুভীতি এতে চ নামৱসেন ৱুত্তগন্ধব্বৰাজানো অঞ্ঞে চ এতেহি ৰাজূহি সদ্ধিং বহূ গন্ধব্বা. মোদমানা অভিক্কামুং, ভিক্খূনং সমিতিং ৱনন্তি হট্ঠতুট্ঠচিত্তা ভিক্খুসঙ্ঘসমিতিং ইমং ৱনং আগতাতি অত্থো.

৩৩৮. অথাগুং নাগসা নাগা, ৱেসালা সহতচ্ছকাতি নাগসদহৱাসিকা চ ৱেসালীৱাসিকা চ নাগা সহ তচ্ছকনাগপৰিসায আগতাতি অত্থো. কম্বলস্সতৰাতি কম্বলো চ অস্সতৰো চ. এতে কিৰ সিনেৰুপাদে ৱসন্তি, সুপণ্ণেহিপি অনুদ্ধৰণীযা মহেসক্খনাগা পাযাগা সহ ঞাতিভীতি পযাগতিত্থৱাসিনো চ সহ ঞাতিসঙ্ঘেন আগতা.

যামুনা ধতৰট্ঠা চাতি যমুনৱাসিনো চ ধতৰট্ঠকুলে উপ্পন্না নাগা চ. এৰাৱণো মহানাগোতি এৰাৱণো চ দেৱপুত্তো, জাতিযা নাগো ন হোতি. নাগৱোহাৰেন পনেস ৱোহৰিযতি. সোপাগাতি সোপি আগতো.

যে নাগৰাজে সহসা হৰন্তীতি যে ইমে ৱুত্তপ্পকাৰে নাগে লোভাভিভূতা সাহসং কত্ৱা হৰন্তি গণ্হন্তি. দিব্বা দিজা পক্খী ৱিসুদ্ধচক্খূতি দিব্বানুভাৱতো দিব্বা মাতুকুচ্ছিতো চ অণ্ডকোসতো চাতি দ্ৱে ৱাৰে জাতাতি দিজা পক্খযুত্ততায পক্খী যোজনসতন্তৰেপি যোজনসহস্সন্তৰেপি নাগে দস্সনসমত্থচক্খুতায ৱিসুদ্ধচক্খূ. ৱেহাযসা তে ৱনমজ্ঝপ্পত্তাতি তে আকাসেনেৱ ইমং মহাৱনং সম্পত্তা. চিত্ৰা সুপণ্ণা ইতি তেস নামন্তি তেসং ‘‘চিত্ৰসুপণ্ণা’’তি নামং.

অভযং তদা নাগৰাজানমাসি, সুপণ্ণতো খেমমকাসি বুদ্ধোতি তস্মা সব্বেপি তে অঞ্ঞমঞ্ঞং সণ্হাহি ৱাচাহি উপৱ্হযন্তা মিত্তা ৱিয বন্ধৱা ৱিয চ সমুল্লপন্তা সম্মোদমানা আলিঙ্গন্তা হত্থে গণ্হন্তা অংসকূটে হত্থং ঠপেন্তা হট্ঠতুট্ঠচিত্তা. নাগা সুপণ্ণা সৰণমকংসু বুদ্ধন্তি বুদ্ধংযেৱ সৰণং গতা.

৩৩৯. জিতা ৱজিৰহত্থেনাতি ইন্দেন দেৱৰঞ্ঞা জিতা. সমুদ্দং অসুৰাসিতাতি মহাসমুদ্দৱাসিনো সুজাতায অসুৰকঞ্ঞায কাৰণা সব্বেপি ভাতৰো ৱাসৱস্সেতে, ইদ্ধিমন্তো যসস্সিনো.

তেসু কালকঞ্চা মহাভিস্মাতি কালকঞ্চা চ মহন্তে ভিংসনে অত্তভাৱে মাপেত্ৱা আগমিংসু. অসুৰা দানৱেঘসাতি দানৱেঘসা নাম অঞ্ঞে ধনুগ্গহঅসুৰা. ৱেপচিত্তি সুচিত্তি চ, পহাৰাদো নমুচী সহাতি ৱেপচিত্তিঅসুৰো, সুচিত্তিঅসুৰো চাতি এতে চ অসুৰা নমুচি চ মাৰো দেৱপুত্তো এতেহি সহেৱ আগতো. ইমে অসুৰা মহাসমুদ্দৱাসিনো, অযং পৰনিম্মিতদেৱলোকৱাসী, কস্মা এতেহি সহাগতোতি? অচ্ছন্দিকত্তা. তেপি হি অচ্ছন্দিকা অভব্বা, অযম্পি তাদিসোযেৱ. তস্মা ধাতুসো সংসন্দমানো আগতো.

সতঞ্চ বলিপুত্তানন্তি বলিনো মহাঅসুৰস্স পুত্তানং সতং. সব্বে ৱেৰোচনামকাতি সব্বে অত্তনো মাতুলস্স ৰাহুস্সেৱ নামধৰা. সন্নয্হিত্ৱা বলিসেনন্তি অত্তনো বলিসেনং সন্নয্হিত্ৱা সব্বে কতসন্নাহাৱ হুত্ৱা. ৰাহুভদ্দমুপাগমুন্তি ৰাহুঅসুৰিন্দং উপসঙ্কমিংসু. সমযো দানি ভদ্দন্তেতি ভদ্দং তৱ হোতু, সমযো তে ভিক্খূনং সমিতিং ৱনং উপসঙ্কমিত্ৱা ভিক্খুসঙ্ঘং দস্সনাযাতি অত্থো.

৩৪০. আপো চ দেৱা পথৱী, তেজো ৱাযো তদাগমুন্তি আপোকসিণাদীসু পৰিকম্মং কত্ৱা নিব্বত্তা আপোতিআদিনামকা দেৱা আগমুং. ৱৰুণা ৱাৰণা দেৱা, সোমো চ যসসা সহাতি ৱৰুণদেৱতা, ৱাৰণদেৱতা, সোমদেৱতাতি এৱং নামকা চ দেৱা যসসা নাম দেৱেন সহাগতাতি অত্থো. মেত্তাকৰুণাকাযিকাতি মেত্তাঝানে চ কৰুণাঝানে চ পৰিকম্মং কত্ৱা নিব্বত্তদেৱা. আগুং দেৱা যসস্সিনোতি এতেপি মহাযসা দেৱা আগতা.

দসেতে দসধা কাযা, সব্বে নানত্তৱণ্ণিনোতি তে দসধা ঠিতা দস দেৱকাযা সব্বে নীলাদিৱসেন নানত্তৱণ্ণা আগতাতি অত্থো.

ৱেণ্ডূ চ দেৱাতি ৱেণ্ডুদেৱতা চ. সহলি চাতি সহলিদেৱতা চ. অসমা চ দুৱে যমাতি অসমদেৱতা চ দ্ৱে চ যমকা দেৱা. চন্দস্সুপনিসা দেৱা, চন্দমাগুং পুৰক্খত্ৱাতি চন্দনিস্সিতকা দেৱা চন্দং পুৰতো কত্ৱা আগতা. তথা সূৰিযনিস্সিতকা দেৱা সূৰিযং পুৰক্খত্ৱা. নক্খত্তানি পুৰক্খত্ৱাতি নক্খত্তনিস্সিতাপি দেৱা নক্খত্তানি পুৰতো কত্ৱা আগতা. আগুং মন্দৱলাহকাতি ৱাতৱলাহকা, অব্ভৱলাহকা, উণ্হৱলাহকা এতে সব্বেপি ৱলাহকাযিকা ‘‘মন্দৱলাহকা’’ নাম ৱুচ্চন্তি. তেপি আগতাতি অত্থো. ৱসূনং ৱাসৱো সেট্ঠো, সক্কোপাগা পুৰিন্দদোতি ৱসূনং দেৱতানং সেট্ঠো ৱাসৱো যো সক্কোতি চ, পুৰিন্দদোতি চ ৱুচ্চতি, সোপি আগতো.

দসেতে দসধা কাযাতি এতেপি দস দেৱকাযা দসধাৱ আগতা. সব্বে নানত্তৱণ্ণিনোতি নীলাদিৱসেন নানত্তৱণ্ণা.

অথাগুং সহভূ দেৱাতি অথ সহভূ নাম দেৱা আগতা. জলমগ্গিসিখাৰিৱাতি অগ্গিসিখা ৱিয জলন্তা. জলমগ্গি চ সিখাৰিৱাতি ইমানি তেসং নামানীতিপি ৱুত্তং. অৰিট্ঠকা চ ৰোজা চাতি অৰিট্ঠকদেৱা চ ৰোজদেৱা চ. উমাপুপ্ফনিভাসিনোতি উমাপুপ্ফদেৱা নাম এতে দেৱা. উমাপুপ্ফসদিসা হি তেসং সৰীৰাভা, তস্মা ‘‘উমাপুপ্ফনিভাসিনো’’তি ৱুচ্চন্তি.

ৱৰুণা সহধম্মা চাতি এতে চ দ্ৱে জনা. অচ্চুতা চ অনেজকাতি অচ্চুতদেৱতা চ অনেজকদেৱতা চ. সুলেয্যৰুচিৰা আগুন্তি সুলেয্যা চ ৰুচিৰা চ আগতা. আগুং ৱাসৱনেসিনোতি ৱাসৱনেসীদেৱা নাম আগতা. দসেতে দসধা কাযাতি এতেপি দসদেৱকাযা দসধাৱ আগতা.

সমানা মহাসমানাতি সমানা চ মহাসমানা চ. মানুসা মানুসুত্তমাতি মানুসা চ মানুসুত্তমা চ. খিড্ডাপদোসিকা আগুং, আগুং মনোপদোসিকাতি খিড্ডাপদোসিকা মনোপদোসিকা চ দেৱা আগতা.

অথাগুং হৰযো দেৱাতি হৰিদেৱা নাম আগতা. যে চ লোহিতৱাসিনোতি লোহিতৱাসিনো চ আগতা. পাৰগা মহাপাৰগাতি এতে চ দুৱিধা আগতা. দসেতে দসধা কাযাতি এতেপি দসদেৱকাযা দসধাৱ আগতা.

সুক্কা কৰম্ভা অৰুণা, আগুং ৱেঘনসা সহাতি এতে সুক্কাদযো তযো, তেহি সহ ৱেঘনসা চ আগতা. ওদাতগয্হা পামোক্খাতি ওদাতগয্হা নাম পামোক্খদেৱা আগতা. আগুং দেৱা ৱিচক্খণাতি ৱিচক্খণা নাম দেৱা আগতা.

সদামত্তা হাৰগজাতি সদামত্তা চ হাৰগজা চ. মিস্সকা চ যসস্সিনোতি যসসম্পন্না মিস্সকদেৱা চ. থনযং আগ পজ্জুন্নোতি পজ্জুন্নো চ দেৱৰাজা থনযন্তো আগতো. যো দিসা অভিৱস্সতীতি যো যং যং দিসং যাতি, তত্থ তত্থ দেৱো ৱস্সতি. দসেতে দসধা কাযাতি এতেপি দসদেৱকাযা দসধা আগতা.

খেমিযা তুসিতা যামাতি খেমিযা দেৱা তুসিতপুৰৱাসিনো চ যামাদেৱলোকৱাসিনো চ. কথকা চ যসস্সিনোতি যসসম্পন্না কথকদেৱা চ. পাড়িযং পন ‘‘কট্ঠকা চা’’তি লিখন্তি. লম্বীতকা লামসেট্ঠাতি লম্বিতকদেৱা চ লামসেট্ঠদেৱা চ. জোতিনামা চ আসৱাতি পব্বতমত্থকে কতনড়গ্গিক্খন্ধো ৱিয জোতমানা জোতিদেৱা নাম অত্থি, তে চ আসা চ দেৱা আগতাতি অত্থো. পাড়িযং পন ‘‘জাতিনামা’’তি লিখন্তি. আসা দেৱতা ছন্দৱসেন আসৱাতি ৱুত্তা. নিম্মানৰতিনো আগুং, অথাগুং পৰনিম্মিতা. দসেতে দসধা কাযাতি এতেপি দস দেৱকাযা দসধাৱ আগতা.

সট্ঠেতে দেৱনিকাযাতি এতে চ আপো চ দেৱাতিআদিকা ছ দসকা সট্ঠি দেৱনিকাযা সব্বে নীলাদিৱসেন নানত্তৱণ্ণিনো. নামন্ৱযেন আগচ্ছুন্তি নামভাগেন নামকোট্ঠাসেন আগতা. যে চঞ্ঞে সদিসা সহাতি যে চ অঞ্ঞেপি তেহি সদিসা ৱণ্ণতোপি নামতোপি এতাদিসাযেৱ সেসচক্কৱাড়েসু দেৱা, তেপি আগতাযেৱাতি একপদেনেৱ কলাপং ৱিয পুটকং ৱিয চ কত্ৱা সব্বা দেৱতা নিদ্দিসতি.

এৱং দসসু লোকধাতুসহস্সেসু দেৱকাযে নিদ্দিসিত্ৱা ইদানি যদত্থং তে আগতা, তং দস্সেন্তো পৱুট্ঠজাতিন্তি গাথমাহ. তস্সত্থো – পৱুট্ঠা ৱিগতা জাতি অস্সাতি অৰিযসঙ্ঘো পৱুট্ঠজাতি নাম, তং পৱুট্ঠজাতিং ৰাগদোসমোহখীলানং অভাৱা অখীলং চত্তাৰো ওঘে তৰিত্ৱা ঠিতত্তা ওঘতিণ্ণং চতুন্নং আসৱানং অভাৱেন অনাসৱং অৰিযসঙ্ঘং দক্খেম পস্সিস্সাম. তেসঞ্ঞেৱ ওঘানং তিণ্ণত্তা ওঘতৰং আগুং অকৰণতো নাগং. অসিতাতিগন্তি কাড়কভাৱাতীতং চন্দংৱ সিৰিযা ৱিৰোচমানং দসবলঞ্চ দক্খেম পস্সিস্সামাতি এতদত্থং সব্বেপি তে নামন্ৱযেন আগচ্ছুং, যে চঞ্ঞে সদিসা সহাতি.

৩৪১. ইদানি ব্ৰহ্মানো দস্সেন্তো সুব্ৰহ্মা পৰমত্তো চাতিআদিমাহ. তত্থ সুব্ৰহ্মাতি একো ব্ৰহ্মা. পৰমত্তোপি ব্ৰহ্মাৱ. পুত্তা ইদ্ধিমতো সহাতি এতে ইদ্ধিমতো বুদ্ধস্স ভগৱতো পুত্তা অৰিযব্ৰহ্মানো সহেৱ আগতা. সনঙ্কুমাৰো তিস্সো চাতি সনঙ্কুমাৰো চ তিস্সমহাব্ৰহ্মা চ. সোপাগাতি সোপি আগতো.

‘‘সহস্সং ব্ৰহ্মলোকানং, মহাব্ৰহ্মাভিতিট্ঠতি;

উপপন্নো জুতিমন্তো, ভিস্মাকাযো যসস্সি সো’’তি. –

এত্থ সহস্সং ব্ৰহ্মলোকানন্তি একঙ্গুলিযা একসহস্সচক্কৱাড়ে দসহি অঙ্গুলীহি দসসহস্সিচক্কৱাড়ে আলোকফৰণসমত্থানং মহাব্ৰহ্মানং সহস্সং আগতং. মহাব্ৰহ্মাভিতিট্ঠতীতি যত্থ একেকো মহাব্ৰহ্মা অঞ্ঞে ব্ৰহ্মে অভিভৱিত্ৱা তিট্ঠতি. উপপন্নোতি ব্ৰহ্মলোকে নিব্বত্তো. জুতিমন্তোতি আনুভাৱসম্পন্নো. ভিস্মাকাযোতি মহাকাযো, দ্ৱীহি তীহি মাগধিকেহি গামক্খেত্তেহি সমপ্পমাণঅত্তভাৱো. যসস্সিসোতি অত্তভাৱসিৰীসঙ্খাতেন যসেন সমন্নাগতো.

দসেত্থ ইস্সৰা আগুং, পচ্চেকৱসৱত্তিনোতি এতস্মিঞ্চ ব্ৰহ্মসহস্সে যে পাটিযেক্কং পাটিযেক্কং ৱসং ৱত্তেন্তি, এৱৰূপা দস ইস্সৰা মহাব্ৰহ্মানো আগতা. তেসঞ্চ মজ্ঝতো আগ, হাৰিতো পৰিৱাৰিতোতি তেসং ব্ৰহ্মানং মজ্ঝে হাৰিতো নাম মহাব্ৰহ্মা সতসহস্সব্ৰহ্মপৰিৱাৰো আগতো.

৩৪২. তে চ সব্বে অভিক্কন্তে, সইন্দে দেৱে সব্ৰহ্মকেতি তে সব্বেপি সক্কং দেৱৰাজানং জেট্ঠকং কত্ৱা আগতে দেৱকাযে, হাৰিতমহাব্ৰহ্মানং জেট্ঠকং কত্ৱা আগতে ব্ৰহ্মকাযে চ. মাৰসেনা অভিক্কামীতি মাৰসেনা অভিগতা. পস্স কণ্হস্স মন্দিযন্তি কাড়কস্স মাৰস বালভাৱং পস্সথ.

এথ গণ্হথ বন্ধথাতি এৱং অত্তনো পৰিসং আণাপেসি. ৰাগেন বদ্ধমত্থু ৱোতি সব্বং ৱো ইদং দেৱমণ্ডলং ৰাগেন বদ্ধং হোতু. সমন্তা পৰিৱাৰেথ, মা ৱো মুঞ্চিত্থ কোচি নন্তি তুম্হাকং একোপি এতেসু একম্পি মা মুঞ্চি. ‘‘মা ৱো মুঞ্চেথা’’তিপি পাঠো, এসেৱত্থো.

ইতি তত্থ মহাসেনো, কণ্হো সেনং অপেসযীতি এৱং তত্থ মহাসমযে মহাসেনো মাৰো মাৰসেনং অপেসযি. পাণিনা তলমাহচ্চাতি হত্থেন পথৱীতলং পহৰিত্ৱা. সৰং কত্ৱান ভেৰৱন্তি মাৰৱিভিংসকদস্সনত্থং ভযানকং সৰঞ্চ কত্ৱা.

যথা পাৱুস্সকো মেঘো, থনযন্তো সৱিজ্জুকোতি সৱিজ্জুকো পাৱুস্সকমেঘো ৱিয মহাগজ্জিতং গজ্জন্তো. তদা সো পচ্চুদাৱত্তীতি তস্মিং সমযে সো মাৰো তং ৱিভিংসনকং দস্সেত্ৱা পটিনিৱত্তো. সঙ্কুদ্ধো অসযং ৱসেতি সুট্ঠু কুদ্ধো কুপিতো কঞ্চি ৱসে ৱত্তেতুং অসক্কোন্তো অসযংৱসে অসযংৱসী অত্তনো ৱসেন অকামকো হুত্ৱা নিৱত্তো. ভগৱা কিৰ ‘‘অযং মাৰো ইমং মহাসমাগমং দিস্ৱা ‘অভিসমযন্তৰাযং কৰিস্সামী’তি অন্তৰন্তৰে মাৰসেনং পেসেত্ৱা মাৰং ৱিভিংসকং দস্সেতী’’তি অঞ্ঞাসি. পকতি চেসা ভগৱতো, যত্থ অভিসমযো ন ভৱিস্সতি, তত্থ মাৰং ৱিভিংসকং দস্সেন্তং ন নিৱাৰেতি. যত্থ পন অভিসমযো হোতি, তত্থ যথা পৰিসা নেৱ মাৰস্স ৰূপং পস্সতি, ন সদ্দং সুণাতি, এৱং অধিট্ঠাতীতি. ইমস্মিঞ্চ সমাগমে মহাভিসমযো ভৱিস্সতি, তস্মা যথা দেৱতা নেৱ তস্স ৰূপং পস্সন্তি, ন সদ্দং সুণন্তি, এৱং অধিট্ঠাসি. তেন ৱুত্তং –‘‘তদা সো পচ্চুদাৱত্তি, সঙ্কুদ্ধো অসযংৱসে’’তি.

৩৪৩. তঞ্চ সব্বং অভিঞ্ঞায, ৱৱত্থিত্ৱান চক্খুমাতি তং সব্বং ভগৱা জানিত্ৱা ৱৱত্থপেত্ৱা চ.

মাৰসেনা অভিক্কন্তা, তে ৱিজানাথ ভিক্খৱোতি ভিক্খৱে মাৰসেনা অভিক্কন্তা, তে তুম্হে অত্তনো অনুৰূপং ৱিজানাথ, ফলসমাপত্তিং সমাপজ্জথাতি ৱদতি. আতপ্পমকৰুন্তি ফলসমাপত্তিং পৱিসনত্থায ৱীৰিযং আৰভিংসু. ৱীতৰাগেহি পক্কামুন্তি মাৰো চ মাৰসেনা চ ৱীতৰাগেহি অৰিযেহি দূৰতোৱ অপক্কমুং. নেসং লোমাপি ইঞ্জযুন্তি তেসং ৱীতৰাগানং লোমানিপি ন চালযিংসু. অথ মাৰো ভিক্খুসঙ্ঘং আৰব্ভ ইমং গাথং অভাসি –

‘‘সব্বে ৱিজিতসঙ্গামা, ভযাতীতা যসস্সিনো;

মোদন্তি সহ ভূতেহি, সাৱকা তে জনেসুতা’’তি.

তত্থ মোদন্তি সহ ভূতেহীতি দসবলস্স সাসনে ভূতেহি সঞ্জাতেহি অৰিযেহি সদ্ধিং মোদন্তি পমোদন্তি. জনেসুতাতি জনে ৱিস্সুতা পাকটা অভিঞ্ঞাতা.

ইদং পন মহাসমযসুত্তং নাম দেৱতানং পিযং মনাপং, তস্মা মঙ্গলং ৱদন্তেন অভিনৱট্ঠানেসু ইদমেৱ সুত্তং ৱত্তব্বং. দেৱতা কিৰ –‘‘ইমং সুত্তং সুণিস্সামা’’তি ওহিতসোতা ৱিচৰন্তি. দেসনাপৰিযোসানে পনস্স কোটিসতসহস্সদেৱতা অৰহত্তং পত্তা, সোতাপন্নাদীনং গণনা নত্থি.

দেৱতানঞ্চস্স পিযমনাপভাৱে ইদং ৱত্থু – কোটিপব্বতৱিহাৰে কিৰ নাগলেণদ্ৱাৰে নাগৰুক্খে একা দেৱধীতা ৱসতি. একো দহৰো অন্তোলেণে ইমং সুত্তং সজ্ঝাযতি. দেৱধীতা সুত্ৱা সুত্তপৰিযোসানে মহাসদ্দেন সাধুকাৰমদাসি. কো এসোতি. অহং, ভন্তে, দেৱধীতাতি. কস্মা সাধুকাৰমদাসীতি? ভন্তে, দসবলেন মহাৱনে নিসীদিত্ৱা কথিতদিৱসে ইমং সুত্তং সুত্ৱা অজ্জ অস্সোসিং, ভগৱতা কথিততো একক্খৰম্পি অহাপেত্ৱা সুগ্গহিতো অযং ধম্মো তুম্হেহীতি. দসবলস্স কথযতো সুতং তযাতি? আম, ভন্তেতি. মহা কিৰ দেৱতাসন্নিপাতো অহোসি, ত্ৱং কত্থ ঠিতা সুণীতি?

অহং, ভন্তে, মহাৱনৱাসিযা দেৱতা, মহেসক্খাসু পন দেৱতাসু আগচ্ছন্তীসু জম্বুদীপে ওকাসং নালত্থং, অথ ইমং তম্বপণ্ণিদীপং আগন্ত্ৱা জম্বুকোলপট্টনে ঠত্ৱা সোতুং আৰদ্ধম্হি, তত্ৰাপি মহেসক্খাসু দেৱতাসু আগচ্ছন্তীসু অনুক্কমেন পটিক্কমমানা ৰোহণজনপদে মহাগামস্স পিট্ঠিভাগতো সমুদ্দে গলপ্পমাণং উদকং পৱিসিত্ৱা তত্থ ঠিতা অস্সোসিন্তি. তুয্হং ঠিতট্ঠানতো দূৰে সত্থাৰং পস্সসি দেৱতেতি? কিং কথেথ, ভন্তে, সত্থা মহাৱনে ধম্মং দেসেন্তো নিৰন্তৰং মমঞ্ঞেৱ ওলোকেতীতি মঞ্ঞমানা ওতপ্পমানা ঊমীসু নিলযামীতি.

তং দিৱসং কিৰ কোটিসতসহস্সদেৱতা অৰহত্তং পত্তা, তুম্হেপি তদা অৰহত্তং পত্তাতি? নত্থি, ভন্তে. অনাগামিফলং পত্তত্থ মঞ্ঞেতি? নত্থি, ভন্তে. সকদাগামিফলং পত্তত্থ মঞ্ঞেতি? নত্থি, ভন্তে. তযো মগ্গে পত্তা দেৱতা কিৰ গণনপথং অতীতা, সোতাপন্না জাতত্থ মঞ্ঞেতি? দেৱতা তং দিৱসং সোতাপত্তিফলং পত্তত্তা হৰাযমানা –‘‘অপুচ্ছিতব্বং পুচ্ছতি অয্যো’’তি আহ. ততো নং সো ভিক্খু আহ – ‘‘সক্কা পন দেৱতে, তৱ অত্তভাৱং অম্হাকং দস্সেতু’’ন্তি? ন সক্কা ভন্তে সকলকাযং দস্সেতুং, অঙ্গুলিপব্বমত্তং দস্সেস্সামি অয্যস্সাতি কুঞ্চিকছিদ্দেন অঙ্গুলিং অন্তোলেণাভিমুখং অকাসি, চন্দসহস্সসূৰিযসহস্সউগ্গমনকালো ৱিয অহোসি. দেৱধীতা ‘‘অপ্পমত্তা, ভন্তে, হোথা’’তি দহৰভিক্খুং ৱন্দিত্ৱা অগমাসি. এৱং ইমং সুত্তং দেৱতানং পিযং মনাপং, মমাযন্তি নং দেৱতাতি.

ইতি সুমঙ্গলৱিলাসিনিযা দীঘনিকাযট্ঠকথাযং

মহাসমযসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.